{"id":10071,"date":"2026-05-05T08:32:01","date_gmt":"2026-05-05T08:32:01","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=10071"},"modified":"2026-05-05T08:32:01","modified_gmt":"2026-05-05T08:32:01","slug":"hantavirusi-cfare-i-mban-minjte-larg-shtepise-suaj-dhe-cfare-jo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=10071","title":{"rendered":"Hantavirusi\/ \u00c7far\u00eb i mban minjt\u00eb larg sht\u00ebpis\u00eb suaj &#8211; dhe \u00e7far\u00eb jo?"},"content":{"rendered":"<p>Minj n\u00eb pragun dhe n\u00eb kopshtin tuaj? Pse parandalimi \u00ebsht\u00eb qasja m\u00eb e mir\u00eb k\u00ebtu &#8211; dhe si kujdesi p\u00ebr kafsh\u00ebt e tjera mund t\u00eb ket\u00eb t\u00eb b\u00ebj\u00eb me problemin tuaj.<\/p>\n<p>Vdekjet e fundit t\u00eb tre personave nga nj\u00eb shp\u00ebrthim i duksh\u00ebm i nj\u00eb virusi t\u00eb p\u00ebrhapur nga brejt\u00ebsit n\u00eb nj\u00eb anije turistike e b\u00ebjn\u00eb t\u00eb qart\u00eb nj\u00eb gj\u00eb: Minjt\u00eb pran\u00eb sht\u00ebpis\u00eb ose vendit tuaj t\u00eb pun\u00ebs, p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb rrezik vdekjeprur\u00ebs.<\/p>\n<p>Hantavirusi gjendet dhe transmetohet n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn kudo ku jan\u00eb t\u00eb pranish\u00ebm minj ose brejt\u00ebs t\u00eb tjer\u00eb, dhe mund t\u00eb shkaktoj\u00eb ethe dhe s\u00ebmundje t\u00eb r\u00ebnda t\u00eb frym\u00ebmarrjes tek njer\u00ebzit. Infeksioni zakonisht ndodh p\u00ebrmes ekspozimit ndaj urin\u00ebs, jasht\u00ebqitjeve ose p\u00ebshtym\u00ebs s\u00eb brejt\u00ebsve t\u00eb infektuar.<\/p>\n<p>Pra, \u00e7far\u00eb mund t\u00eb b\u00ebni n\u00ebse shihni minj n\u00eb pron\u00ebn tuaj?<\/p>\n<p>Nuk ka nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb shpejt\u00eb, por mund t\u00eb ndihmoj\u00eb t\u00eb pyesni veten s\u00eb pari: Pse jan\u00eb minjt\u00eb k\u00ebtu? P\u00ebrgjigja shpesh q\u00ebndron n\u00eb sjelljen njer\u00ebzore &#8211; ose m\u00eb sakt\u00eb, n\u00eb faktin se brejt\u00ebsit po gjejn\u00eb mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb ngr\u00ebn\u00eb aty pran\u00eb.<\/p>\n<p>&#8220;N\u00eb shumic\u00ebn e rasteve, shkaku jan\u00eb burimet ushqimore si mbetjet e ushqimit n\u00eb pleh organik, depozitat e hapura t\u00eb mbeturinave, ushqimi p\u00ebr kafsh\u00ebt sht\u00ebpiake ose bag\u00ebtin\u00eb i arritsh\u00ebm p\u00ebr minjt\u00eb, stacionet e ushqimit p\u00ebr zogj ose iriq, ose mbetjet ushqimore t\u00eb hedhura ilegalisht n\u00ebp\u00ebrmjet sistemit t\u00eb kanalizimeve&#8221;, thot\u00eb Julian Heiermann, nj\u00eb specialist mjedisor n\u00eb Unionin Gjerman t\u00eb Ruajtjes s\u00eb Natyr\u00ebs dhe Biodiversitetit (NABU).<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb shmangur t\u00ebrheqjen e minjve q\u00eb n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb, nuk duhet t\u00eb hidhni kurr\u00eb mbetje ushqimi n\u00eb tualet &#8211; dhe idealisht as n\u00eb plehun e kopshtit. N\u00ebse mbani lepuj ose pula, duhet t\u00eb kujdeseni gjithashtu q\u00eb t\u00eb mos lini asnj\u00eb mbetje ushqimi p\u00ebrreth, thon\u00eb ekspert\u00ebt.<\/p>\n<p>Kujdes kur ushqeni zogjt\u00eb<\/p>\n<p>Ushqyerja e zogjve n\u00eb kopsht paraqet nj\u00eb problem t\u00eb ngjash\u00ebm. Sipas Heiermann, \u00ebsht\u00eb &#8220;e v\u00ebshtir\u00eb deri e pamundur t&#8217;u ofrosh ushqim zogjve n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb minjt\u00eb t\u00eb mos p\u00ebrfitojn\u00eb prej tij, sepse di\u00e7ka gjithmon\u00eb mund t\u00eb bjer\u00eb n\u00eb tok\u00eb &#8211; dhe minjt\u00eb jan\u00eb gjithashtu shum\u00eb t\u00eb mir\u00eb n\u00eb ngjitje dhe k\u00ebrcim&#8221;. Ballkonet q\u00eb jan\u00eb t\u00eb paarritshme p\u00ebr minjt\u00eb jan\u00eb nj\u00eb p\u00ebrjashtim.<\/p>\n<p>Po sikur t\u00eb mos keni ballkon dhe nuk doni t\u00eb hiqni dor\u00eb nga ushqyerja e zogjve? &#8220;Nj\u00eb ushqyes i varur i pajisur me nj\u00eb tabaka p\u00ebr t\u00eb kapur ushqimin e zogjve q\u00eb bien, do t\u00eb ishte opsioni m\u00eb i mir\u00eb&#8221;, thot\u00eb Heiermann.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt e mjedisit thon\u00eb se ruajtja e mbeturinave n\u00eb nj\u00eb pron\u00eb, gjithashtu i inkurajon minjt\u00eb t\u00eb vendosen atje, pasi kjo siguron vende t\u00eb paprekura p\u00ebr folezim.<\/p>\n<p>T\u00eb p\u00ebrdor\u00ebsh kurthe dhe helm?<\/p>\n<p>Problemi \u00ebsht\u00eb se individ\u00ebt shpesh kan\u00eb pak ndikim mbi mbetjet dhe mbeturinat e ushqimit q\u00eb p\u00ebrfundojn\u00eb n\u00eb oborret dhe rrug\u00ebt e p\u00ebrbashk\u00ebta. Heiermann rekomandon t\u00eb flisni me fqinj\u00ebt n\u00ebse minjt\u00eb po b\u00ebhen rrezik.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt mjedisor\u00eb k\u00ebshillojn\u00eb q\u00eb t\u00eb mos p\u00ebrdoren kurthe mekanike, pasi minjt\u00eb e zakonsh\u00ebm jan\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t&#8217;u kapur me to, dhe n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb llojit t\u00eb kurthit, forca e lart\u00eb e ndikimit p\u00ebrb\u00ebn rrezik l\u00ebndimi p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt dhe kafsh\u00ebt sht\u00ebpiake.<\/p>\n<p>Heiermann gjithashtu sugjeron shmangien e kurtheve: &#8220;N\u00ebse p\u00ebrdorni vet\u00ebm kurthe ose helm, kjo nuk b\u00ebn asgj\u00eb p\u00ebr t\u00eb adresuar shkakun rr\u00ebnj\u00ebsor, nuk u b\u00ebn drejt\u00ebsi kafsh\u00ebve dhe duhet t\u00eb prisni q\u00eb do t\u00eb vazhdoni t\u00eb keni nj\u00eb &#8216;problem me minjt\u00eb&#8217;, pasi minjt\u00eb kan\u00eb nj\u00eb shkall\u00eb t\u00eb lart\u00eb riprodhimi &#8211; ose thjesht do t\u00eb vijn\u00eb minj t\u00eb rinj.&#8221;<\/p>\n<p>P\u00ebrdorimi i helmit p\u00ebr minjt\u00eb \u00ebsht\u00eb gjithashtu subjekt i rregulloreve n\u00eb shum\u00eb vende, pasi ekziston rreziku q\u00eb kafsh\u00ebt sht\u00ebpiake dhe t\u00eb egra t\u00eb vriten pa dashje.<\/p>\n<p>Rrjetat dhe barrierat<\/p>\n<p>Ekzistojn\u00eb disa masa t\u00eb thjeshta q\u00eb mund t\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb parandalimin e hyrjes s\u00eb minjve nga prona n\u00eb sht\u00ebpi, p\u00ebr shembull valvola speciale t\u00eb rrjedhjes s\u00eb kund\u00ebrt t\u00eb projektuara p\u00ebr t\u00eb ndaluar hyrjen e minjve n\u00eb tubat e kullimit. Hapjet e dritareve mund t\u00eb sigurohen gjithashtu me grila, nd\u00ebrsa boshll\u00ebqet n\u00eb kornizat e dyerve dhe portave mund t\u00eb bllokohen me shirita.<\/p>\n<p>Po pajisjet e shitura n\u00eb dyqanet e punimeve sht\u00ebpiake q\u00eb pretendojn\u00eb se largojn\u00eb minjt\u00eb duke p\u00ebrdorur sinjale tejzanore? Konsensusi fillestar \u00ebsht\u00eb se ato kan\u00eb rezultuar joefektive dhe Agjencia Federale e Mjedisit e Gjermanis\u00eb thot\u00eb se ato as nuk i mbajn\u00eb dhe as nuk i largojn\u00eb minjt\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00ebse minjt\u00eb thjesht nuk largohen dhe p\u00ebrfundojn\u00eb brenda dhe jasht\u00eb sht\u00ebpis\u00eb, veprimi m\u00eb i arsyesh\u00ebm \u00ebsht\u00eb t\u00eb k\u00ebrkoni ndihm\u00eb profesionale &#8211; p\u00ebr shembull nga profesionist\u00eb ose nga autoriteti lokal sh\u00ebndet\u00ebsor n\u00ebse kompanit\u00eb e menaxhimit t\u00eb pronave nuk veprojn\u00eb.<\/p>\n<p>OBSH-ja shkroi n\u00eb X n\u00eb maj se t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb nga tre vdekjet n\u00eb nj\u00eb anije turistike n\u00eb Atlantik u konfirmua n\u00eb laborator si hantavirus, nd\u00ebrsa infeksionet e mbetura klasifikohen ende si t\u00eb dyshuara.\/ DPA News.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Minj n\u00eb pragun dhe n\u00eb kopshtin tuaj? Pse parandalimi \u00ebsht\u00eb qasja m\u00eb e mir\u00eb k\u00ebtu&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":10112,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-10071","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bote"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10071","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10071"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10071\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10113,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10071\/revisions\/10113"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10112"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10071"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10071"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10071"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}