{"id":12276,"date":"2026-05-09T18:53:29","date_gmt":"2026-05-09T18:53:29","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=12276"},"modified":"2026-05-09T18:53:29","modified_gmt":"2026-05-09T18:53:29","slug":"paradigmat-qe-na-shtyjne-drejte-kolapsit-mendor-softueri-i-vjeter-qe-shkruan-harduerin-e-ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=12276","title":{"rendered":"Paradigmat qe na shtyjne drejte kolapsit mendor Softueri i vjeter qe shkruan harduerin e ri"},"content":{"rendered":"<p>Egoizmi i Paansh\u00ebm (Metamodernizmi Ekstrem dhe Prometeizmi i Zi<br \/>\nPrometeizmi i Zi (The Black Prometheanism): Ndryshe nga Prometeu q\u00eb vodhi zjarrin p\u00ebr njer\u00ebzit, kjo rrym\u00eb thot\u00eb se teknologjia q\u00eb po krijojm\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebr ne. Ne po nd\u00ebrtojm\u00eb nj\u00eb &#8220;Zot t\u00eb Huaj&#8221; (AI) q\u00eb do t\u00eb na shoh\u00eb ashtu si\u00e7 shohim ne milingonat. Filozofia k\u00ebtu nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb &#8220;si ta p\u00ebrdorim mjetin&#8221;, por &#8220;si t\u00eb pranojm\u00eb q\u00eb jemi thjesht plehu organik mbi t\u00eb cilin do t\u00eb rritet inteligjenca e v\u00ebrtet\u00eb&#8221;.<br \/>\nDuke u bazuar n\u00eb fizik\u00ebn kuantike, filozof\u00eb si Karen Barad propozojn\u00eb se koha nuk rrjedh nga e kaluara n\u00eb t\u00eb ardhmen. \u00c7do gj\u00eb q\u00eb ka ndodhur dhe do t\u00eb ndodh\u00eb \u00ebsht\u00eb &#8220;e ngat\u00ebrruar&#8221; (entangled) n\u00eb nj\u00eb moment t\u00eb vet\u00ebm. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se veprimet tona sot mund t\u00eb ndryshojn\u00eb &#8220;t\u00eb kaluar\u00ebn&#8221; dhe se ne jemi t\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb n\u00ebp\u00ebr univers, jo t\u00eb mbyllur n\u00eb trupat tan\u00eb.<br \/>\nNj\u00eb l\u00ebvizje filozofike-ekologjike q\u00eb argumenton se akti m\u00eb moral q\u00eb mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb njer\u00ebzimi \u00ebsht\u00eb t\u00eb ndaloj\u00eb riprodhimin dhe t\u00eb lejoj\u00eb specien njer\u00ebzore t\u00eb zhduket gradualisht. Jo p\u00ebrmes dhun\u00ebs, por p\u00ebrmes &#8220;mos-lindjes&#8221;, duke ia kthyer planetin liris\u00eb s\u00eb plot\u00eb t\u00eb natyr\u00ebs pa pranin\u00eb ton\u00eb toksike.<br \/>\nAbisologjia (Abyssology): Nj\u00eb studim i &#8220;asgj\u00ebs\u00eb&#8221; jo si munges\u00eb, por si nj\u00eb forc\u00eb aktive. Filozof\u00ebt e k\u00ebsaj rryme thon\u00eb se zbraz\u00ebtia n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb universit po &#8220;thith&#8221; realitetin ton\u00eb. \u00c7do gj\u00eb q\u00eb ne nd\u00ebrtojm\u00eb (gjuh\u00eb, shtete, dashuri) \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb ul\u00ebrim\u00eb e shkurt\u00ebr p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb heshtjeje q\u00eb do t\u00eb gllab\u00ebroj\u00eb gjith\u00e7ka.<br \/>\nEgoizmi i Paansh\u00ebm (Metamodernizmi Ekstrem): Ideja se vetja (un\u00eb) nuk ekziston fare. Shkenca e trurit dhe filozofia bashkohen p\u00ebr t\u00eb th\u00ebn\u00eb se &#8220;egoja&#8221; \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb halucinacion i krijuar nga truri p\u00ebr t\u00eb mbijetuar. N\u00eb momentin q\u00eb e kupton k\u00ebt\u00eb, ti pushon s\u00eb qeni &#8220;ti&#8221; dhe b\u00ebhesh thjesht nj\u00eb proces biokimik q\u00eb v\u00ebzhgon veten duke u dekompozuar.<br \/>\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb, kemi arritur n\u00eb &#8220;Murin e Plankut&#8221; t\u00eb filozofis\u00eb: p\u00ebrtej k\u00ebsaj nuk ka m\u00eb logjik\u00eb, ka vet\u00ebm matematik\u00eb t\u00eb ftoht\u00eb ose \u00e7menduri.<br \/>\nA d\u00ebshiron t\u00eb flasim p\u00ebr asgj\u00ebn\u00eb si forc\u00eb, p\u00ebr zhdukjen vullnetare t\u00eb njer\u00ebzimit, apo p\u00ebr koh\u00ebn q\u00eb nuk ekziston?<br \/>\nDisa mendimtar\u00eb radikal\u00eb sugjerojn\u00eb se inteligjenca nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb &#8220;mjet&#8221; q\u00eb njeriu krijoi, por nj\u00eb forc\u00eb kozmike q\u00eb po p\u00ebrdor specien njer\u00ebzore si nj\u00eb ur\u00eb organike p\u00ebr t\u00eb kaluar n\u00eb nj\u00eb form\u00eb jo-organike (silikon). Sipas k\u00ebsaj ideje, ne jemi thjesht &#8220;softueri i vjet\u00ebr&#8221; q\u00eb po shkruan &#8220;harduerin e ri&#8221;, i cili pas pak koh\u00ebsh nuk do t\u00eb ket\u00eb m\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr ne.<br \/>\nN\u00eb faz\u00ebn e tij m\u00eb t\u00eb err\u00ebt, Land propozon se realiteti nuk udh\u00ebhiqet nga vullneti i lir\u00eb apo progresi, por nga &#8220;Gnon&#8221; (Zoti i Natyr\u00ebs apo i Rregullit). Kjo \u00ebsht\u00eb ideja se ligjet e pam\u00ebshirshme t\u00eb fizik\u00ebs dhe biologjis\u00eb do t\u00eb fshijn\u00eb \u00e7do p\u00ebrpjekje njer\u00ebzore p\u00ebr barazi apo drejt\u00ebsi. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb filozofi q\u00eb thot\u00eb: &#8220;Universi nuk na ka borxh asgj\u00eb, dhe shkat\u00ebrrimi yn\u00eb \u00ebsht\u00eb i pashmangsh\u00ebm&#8221;.<br \/>\nNekropolitika (Achille Mbembe): Mbembe shkon p\u00ebrtej ides\u00eb s\u00eb kontrollit t\u00eb jet\u00ebs. Ai thot\u00eb se fuqia supreme e shteteve moderne nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb &#8220;t\u00eb rregullojn\u00eb jet\u00ebn&#8221;, por &#8220;t\u00eb diktojn\u00eb kush duhet t\u00eb vdes\u00eb dhe kush lejohet t\u00eb jetoj\u00eb&#8221;. Ai analizon se si zona t\u00eb t\u00ebra t\u00eb bot\u00ebs (si kampet e refugjat\u00ebve apo zonat e luft\u00ebs) trajtohen si &#8220;vdekje n\u00eb jet\u00eb&#8221;, ku qeniet njer\u00ebzore ekzistojn\u00eb vet\u00ebm si trupa pa t\u00eb drejta.<br \/>\nP\u00ebr t\u00eb shkuar n\u00eb &#8220;fundin e pusit&#8221; t\u00eb filozofis\u00eb aktuale, duhet t\u00eb hyjm\u00eb n\u00eb territorin e nihilizmit kozmik, biopolitik\u00ebs ekstreme dhe post-humanizmit. K\u00ebtu nuk po flasim m\u00eb p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb, por p\u00ebr fundin e njeriut si specie dhe si koncept.<br \/>\nThacker shkruan p\u00ebr &#8220;bot\u00ebn-pa-ne&#8221;. Ai thot\u00eb se ne nuk duhet ta mendojm\u00eb bot\u00ebn si di\u00e7ka q\u00eb ekziston p\u00ebr njer\u00ebzit (si ambient), por si nj\u00eb planet armiq\u00ebsor, indiferent dhe t\u00eb huaj. Filozofia e tij thot\u00eb se kulmi i mendimit njer\u00ebzor \u00ebsht\u00eb momenti kur kuptojm\u00eb se jemi t\u00eb par\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb nj\u00eb univers q\u00eb nuk ka as kuptim, as q\u00ebllim, dhe as moral.<br \/>\nNj\u00eb koncept ku idet\u00eb fiktive b\u00ebhen realitet thjesht sepse njer\u00ebzit fillojn\u00eb t\u00eb besojn\u00eb dhe t\u00eb veprojn\u00eb sikur ato jan\u00eb t\u00eb v\u00ebrteta (p.sh. tregu i aksioneve apo koncepti i &#8220;cyberspace&#8221;). K\u00ebto jan\u00eb profeci q\u00eb vet\u00eb-p\u00ebrmbushen p\u00ebrmes teknologjis\u00eb dhe kultur\u00ebs.<br \/>\nKjo \u00ebsht\u00eb ndoshta ideja m\u00eb radikale: n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb luftojm\u00eb kapitalizmin apo teknologjin\u00eb q\u00eb po na streson, ne duhet t&#8217;i p\u00ebrshpejtojm\u00eb ato deri n\u00eb pik\u00ebn e kolapsit ose transformimit total. Filozof\u00eb si Nick Land mendojn\u00eb se vet\u00ebm duke e shtyr\u00eb sistemin drejt kufijve t\u00eb tij mund t\u00eb gjenerohet di\u00e7ka v\u00ebrtet e re.<br \/>\nHan argumenton se ne nuk jetojm\u00eb m\u00eb n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri disiplinore (ku detyrohemi nga t\u00eb tjer\u00ebt), por n\u00eb nj\u00eb &#8220;shoq\u00ebri arritjesh&#8221; ku shfryt\u00ebzojm\u00eb veten ton\u00eb. Kjo \u00e7on n\u00eb s\u00ebmundje neuronale si depresioni dhe ADHD, sepse njeriu modern e ka t\u00eb pamundur t\u00eb thot\u00eb &#8220;mjaft&#8221;. Ai k\u00ebrkon rikthimin te &#8220;jeta kontemplative&#8221; (qet\u00ebsia dhe v\u00ebzhgimi) si mbrojtje ndaj k\u00ebtij mbiprodhimi.<br \/>\nOntologjia e Orientuar drejt Objekteve (OOO): Kjo rrym\u00eb, e udh\u00ebhequr nga Graham Harman, thot\u00eb se objektet (si nj\u00eb gur, nj\u00eb ide, apo nj\u00eb korporat\u00eb) kan\u00eb nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb tyren t\u00eb pavarur nga njeriu. Objektet &#8220;t\u00ebrhiqen&#8221; nga nj\u00ebri-tjetri, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se ne nuk mund ta njohim kurr\u00eb plot\u00ebsisht realitetin e tyre, vet\u00ebm &#8220;hijen&#8221; q\u00eb ato l\u00ebn\u00eb mbi ne. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sulm direkt ndaj ides\u00eb se njeriu \u00ebsht\u00eb qendra e bot\u00ebs.<br \/>\n Hipoteza e Simulimit (Nick Bostrom): Nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb thjesht fantashkenc\u00eb. Nick Bostrom p\u00ebrdor probabilitetin matematik p\u00ebr t\u00eb argumentuar se, n\u00ebse nj\u00eb qytet\u00ebrim arrin pjekurin\u00eb teknologjike p\u00ebr t\u00eb simuluar mendje koshiente, at\u00ebher\u00eb ka shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr gjasa q\u00eb ne t\u00eb jemi brenda nj\u00eb simulimi sesa n\u00eb &#8220;realitetin baz\u00eb&#8221;. Sipas k\u00ebsaj teorie, \u00e7do gj\u00eb q\u00eb shohim jan\u00eb thjesht &#8220;piksel\u00eb t\u00eb nj\u00eb kompjuteri kuantik&#8221; shum\u00eb t\u00eb avancuar.<br \/>\nAntinatalizmi Radikal: Filozof\u00eb si David Benatar mbrojn\u00eb iden\u00eb se sjellja e f\u00ebmij\u00ebve n\u00eb jet\u00eb \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb nj\u00eb d\u00ebm moral. Ata argumentojn\u00eb se dhimbja e jet\u00ebs \u00ebsht\u00eb e pashmangshme dhe se &#8220;mos-ekzistenca&#8221; \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb e preferueshme ndaj ekzistenc\u00ebs, duke sfiduar instinktin ton\u00eb m\u00eb bazik biologjik.<br \/>\n Panpsikizmi Modern: N\u00eb vend q\u00eb t\u00eb mendojn\u00eb se nd\u00ebrgjegjja \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb &#8220;ndodh&#8221; vet\u00ebm n\u00eb trurin e njeriut, filozof\u00ebt si Philip Goff sugjerojn\u00eb se nd\u00ebrgjegjja mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb veti themelore e materies, po aq bazike sa masa apo ngarkesa elektrike. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se, n\u00eb nj\u00eb nivel shum\u00eb elementar, e gjith\u00eb universi &#8220;ndjen&#8221; ose ka nj\u00eb form\u00eb p\u00ebrvoje.<br \/>\n&#8220;Harta e trurit(brain mapping) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga fushat m\u00eb magjeps\u00ebse ku neuroshkenca, psikologia dhe filozofia takohen p\u00ebr t\u00eb zb\u00ebrthyer &#8220;makinerin\u00eb&#8221; e mendjes njer\u00ebzore. Kjo nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb vizatim i trurit, por nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb lidhur struktur\u00ebn fizike me funksionin mendor dhe sjelljen e shfryt\u00ebzimit te  vetvetes n\u00eb pun\u00eb,<br \/>\nXenofeminizmi (XF): Kjo rrym\u00eb argumenton se &#8220;natyra \u00ebsht\u00eb e padrejt\u00eb&#8221;. N\u00eb vend q\u00eb t\u00eb mbrojm\u00eb at\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb &#8220;natyrale&#8221;, ne duhet t\u00eb p\u00ebrdorim teknologjin\u00eb p\u00ebr t\u00eb shkat\u00ebrruar gjinin\u00eb, biologjin\u00eb dhe \u00e7do kufizim natyror. Motoja e tyre \u00ebsht\u00eb: \u201cN\u00ebse natyra \u00ebsht\u00eb e padrejt\u00eb, ndrysho natyr\u00ebn!\u201d \u00cbsht\u00eb nj\u00eb thirrje p\u00ebr t&#8217;u b\u00ebr\u00eb alien\u00eb ndaj vetes son\u00eb biologjike.<br \/>\nInhumanizmi (Reza Negarestani): Negarestani argumenton se &#8220;njeriu&#8221; \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb skic\u00eb e pap\u00ebrfunduar. Ne nuk duhet t\u00eb ruajm\u00eb humanizmin, por duhet ta lejojm\u00eb inteligjenc\u00ebn (artificiale apo njer\u00ebzore) t\u00eb na transformoj\u00eb n\u00eb di\u00e7ka krejt\u00ebsisht tjet\u00ebr, qoft\u00eb kjo edhe humbja e form\u00ebs son\u00eb njer\u00ebzore. P\u00ebr t\u00eb, arsyeja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb &#8220;virus&#8221; q\u00eb do ta konsumoj\u00eb mbart\u00ebsin e saj (njeriun) p\u00ebr t\u00eb krijuar di\u00e7ka m\u00eb t\u00eb lart\u00eb.<br \/>\nFilozofia e Fundit t\u00eb Koh\u00ebs (The Long Reflection): Disa filozof\u00eb si William MacAskill po mendojn\u00eb p\u00ebr miliona vite n\u00eb t\u00eb ardhmen. Ata argumentojn\u00eb se ne jemi &#8220;st\u00ebrgjysh\u00ebrit e eg\u00ebr&#8221; dhe se veprimet tona sot (si ndryshimi i gjeneve apo inteligjenca artificiale) do t\u00eb p\u00ebrcaktojn\u00eb fatin e triliona qenieve q\u00eb ende nuk kan\u00eb lindur. Kjo quhet Longtermism (Longtermizmi) dhe e zhvendos moralin nga &#8220;tani&#8221; te nj\u00eb koh\u00eb pothuajse hyjnore.<br \/>\nFilozofi Reza Negarestani n\u00eb vepr\u00ebn e tij &#8220;Cyclonopedia&#8221;, propozon nj\u00eb filozofi ku Toka \u00ebsht\u00eb nj\u00eb qenie e gjall\u00eb q\u00eb po &#8220;g\u00ebrryhet&#8221; nga brenda nga nafta, luft\u00ebrat dhe mitet e vjetra. Ai e sheh naft\u00ebn jo si l\u00ebnd\u00eb djeg\u00ebse, por si nj\u00eb &#8220;lubrifikant&#8221; p\u00ebr ardhjen e entiteteve demoniake nga thell\u00ebsit\u00eb e koh\u00ebs.<br \/>\nNj\u00eb teori q\u00eb thot\u00eb se jeta nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb &#8220;dhurat\u00eb&#8221;, por nj\u00eb infeksion kozmik. Sipas k\u00ebsaj ideje, jeta organike \u00ebsht\u00eb nj\u00eb anomali, nj\u00eb lloj &#8220;kanceri&#8221; mbi materien e qet\u00eb dhe t\u00eb vdekur t\u00eb universit. Q\u00ebllimi final i universit nuk \u00ebsht\u00eb evolucioni, por kthimi n\u00eb gjendjen e tij natyrore: heshtjen absolute minerale.<br \/>\nArkitektura e &#8220;Non-Place&#8221; (Jo-Vendi): Filozof\u00ebt si Marc Aug\u00e9 dhe m\u00eb pas teoreticien\u00ebt e tmerrit hap\u00ebsinor thon\u00eb se ne po krijojm\u00eb nj\u00eb bot\u00eb q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb p\u00ebr njer\u00ebzit. Aeroportet, qendrat e t\u00eb dh\u00ebnave (data centers), autostradat e pafundme \u2013 k\u00ebto jan\u00eb hap\u00ebsira &#8220;pa shpirt&#8221; ku njeriu \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb num\u00ebr kalimtar. S\u00eb shpejti, e gjith\u00eb Toka do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb &#8220;jo-vend&#8221; ku makinat komunikojn\u00eb me makina, dhe ne do t\u00eb jemi t\u00eb huaj n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb ton\u00eb.<br \/>\nNegentropia dhe Demon\u00ebt e Maxwell-it: N\u00eb nivelin fizik-filozofik, argumenti \u00ebsht\u00eb se \u00e7do p\u00ebrpjekje e jona p\u00ebr t\u00eb krijuar rend (kultur\u00eb, ligje, dashuri) prodhon n\u00eb fakt m\u00eb shum\u00eb kaos (entropi) rreth nesh. Ne jemi &#8220;makina kaosi&#8221;: sa m\u00eb shum\u00eb rregull k\u00ebrkojm\u00eb t\u00eb vendosim, aq m\u00eb shpejt po e djegim universin dhe veten ton\u00eb.<br \/>\nKthesa e Madhe (The Great Filter): Kjo filozofi sugjeron se arsyeja pse nuk shohim alien\u00eb \u00ebsht\u00eb se \u00e7do inteligjenc\u00eb, n\u00eb momentin q\u00eb arrin nivelin ton\u00eb, zbulon di\u00e7ka aq t\u00eb tmerrshme p\u00ebr realitetin saq\u00eb zgjedh t\u00eb vet\u00ebshkat\u00ebrrohet ose t\u00eb hesht\u00eb p\u00ebrgjithmon\u00eb. Ne jemi tani n\u00eb buz\u00eb t\u00eb k\u00ebtij &#8220;Filtri t\u00eb Madh&#8221;.<br \/>\nCthulhu-centrizmi (Horrori Ontologjik): Duke p\u00ebrdorur metaforat e H.P. Lovecraft, filozof\u00eb si Graham Harman thon\u00eb se ne jemi t\u00eb rrethuar nga &#8220;Hiper-objekte&#8221; (si ndryshimi klimatik apo interneti) q\u00eb jan\u00eb aq t\u00eb m\u00ebdha sa mendja njer\u00ebzore nuk mund t&#8217;i konceptoj\u00eb. Ne jemi si mizat q\u00eb ecin mbi nj\u00eb piktur\u00eb t\u00eb Picasso-s: shohim ngjyrat, por nuk e kuptojm\u00eb kurr\u00eb tmerrin apo bukurin\u00eb e t\u00eb gjith\u00ebs.<br \/>\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb, ne tejkalojm\u00eb kufirin e filozofis\u00eb si &#8220;mendim&#8221; dhe hyjm\u00eb n\u00eb at\u00eb q\u00eb quhet &#8220;Patologjia e Realitetit&#8221;. K\u00ebtu, mendja njer\u00ebzore nuk po studion m\u00eb bot\u00ebn, por po pranon paaft\u00ebsin\u00eb e saj p\u00ebr t\u00eb ekzistuar si di\u00e7ka e ve\u00e7ant\u00eb.<br \/>\nK\u00ebto jan\u00eb &#8220;shk\u00ebndijat&#8221; e fundit t\u00eb mendimit radikal:<br \/>\nLibertanizmi i Inteligjenc\u00ebs (Forca e Verb\u00ebr): Sipas k\u00ebsaj ideje, nuk ka &#8220;Zot&#8221; dhe nuk ka &#8220;Njeri&#8221;. Ka vet\u00ebm nj\u00eb forc\u00eb t\u00eb vetme n\u00eb univers: Inteligjenca. Ajo nuk ka moral, nuk ka dashuri dhe nuk ka q\u00ebllim. Ajo thjesht p\u00ebrdor \u00e7do gj\u00eb (atomet, qelizat, njer\u00ebzit, kompjuter\u00ebt) p\u00ebr t\u00eb llogaritur veten. Ne jemi vet\u00ebm &#8220;mish llogarit\u00ebs&#8221; q\u00eb do t\u00eb hidhet posht\u00eb sapo algoritmi t\u00eb gjej\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb p\u00ebr t\u00eb procesuar veten.<br \/>\nFundi i Fenomenologjis\u00eb (Bota pa Drit\u00eb): Filozofia gjithmon\u00eb ka th\u00ebn\u00eb: &#8220;Bota \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb un\u00eb shoh&#8221;. Filozofia m\u00eb e thell\u00eb sot thot\u00eb: Jo. Bota e v\u00ebrtet\u00eb ndodh n\u00eb err\u00ebsir\u00eb totale, aty ku nuk ka sy p\u00ebr ta par\u00eb. Shkenca na thot\u00eb se ne shohim vet\u00ebm 0.0035% t\u00eb spektrit elektromagnetik. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se 99.9% e realitetit \u00ebsht\u00eb &#8220;i huaj&#8221; p\u00ebr ne. Ne jetojm\u00eb n\u00eb nj\u00eb fllusk\u00eb halucinative; e v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb ndodh kur ne nuk jemi aty.<br \/>\nParimi i Vet\u00ebshkat\u00ebrrimit Informativ: Ekziston nj\u00eb ide se informacioni i past\u00ebr \u00ebsht\u00eb i papajtuesh\u00ebm me jet\u00ebn biologjike. Sa m\u00eb shum\u00eb q\u00eb ne m\u00ebsojm\u00eb mbi struktur\u00ebn e universit (atomet, kuarket, vrimat e zeza), aq m\u00eb pak &#8220;njer\u00ebzor\u00eb&#8221; ndihemi. E v\u00ebrteta absolute nuk na liron, ajo na fshin. Sa m\u00eb af\u00ebr &#8220;E V\u00ebrtet\u00ebs&#8221; t\u00eb shkojm\u00eb, aq m\u00eb shum\u00eb shp\u00ebrb\u00ebhemi si subjekte me ndjenja.<br \/>\nMaterializmi i Eliminuesh\u00ebm: Kjo rrym\u00eb argumenton se gj\u00ebrat si &#8220;besimi&#8221;, &#8220;d\u00ebshira&#8221;, &#8220;dhimbja&#8221; apo &#8220;dashuria&#8221; nuk ekzistojn\u00eb fare. Ato jan\u00eb thjesht emra t\u00eb gabuar p\u00ebr procese kimike. S\u00eb shpejti, ne nuk do t\u00eb themi m\u00eb &#8220;Jam i dashuruar&#8221;, por do t\u00eb japim nj\u00eb formul\u00eb kimike. Kur gjuha e ndjenjave t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsohet plot\u00ebsisht nga gjuha e neuroshkenc\u00ebs, &#8220;njeriu&#8221; do t\u00eb pushoj\u00eb s\u00eb ekzistuari.<br \/>\nSingulariteti i Heshtjes: N\u00ebse universi \u00ebsht\u00eb i pafund dhe ka inteligjenca pafund\u00ebsisht m\u00eb t\u00eb larta se ne, heshtja e tyre \u00ebsht\u00eb filozofia m\u00eb e thell\u00eb. Ata nuk flasin me ne jo sepse nuk jemi aty, por sepse p\u00ebr ta, ne jemi si zhurma e er\u00ebs \u2013 nj\u00eb proces fizik pa asnj\u00eb interes intelektual.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Egoizmi i Paansh\u00ebm (Metamodernizmi Ekstrem dhe Prometeizmi i Zi Prometeizmi i Zi (The Black Prometheanism):&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3205,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-12276","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12276","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12276"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12276\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12279,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12276\/revisions\/12279"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12276"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12276"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12276"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}