{"id":13913,"date":"2026-05-14T09:00:18","date_gmt":"2026-05-14T09:00:18","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=13913"},"modified":"2026-05-14T09:00:18","modified_gmt":"2026-05-14T09:00:18","slug":"nga-tajvani-te-irani-pse-raportet-shba-kine-mbeten-te-brishta-pavaresisht-toneve-pozitive","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=13913","title":{"rendered":"Nga Tajvani te Irani, pse raportet SHBA-Kin\u00eb mbeten t\u00eb brishta pavar\u00ebsisht toneve pozitive"},"content":{"rendered":"<p>Presidenti amerikan, Donald Trump, dhe lideri kinez, Xi Jinping, p\u00ebrfunduan m\u00eb 14 maj n\u00eb Pekin bisedimet e nivelit t\u00eb lart\u00eb q\u00eb zgjat\u00ebn m\u00eb shum\u00eb se dy or\u00eb, me t\u00eb dyja pal\u00ebt q\u00eb shpreh\u00ebn optimiz\u00ebm p\u00ebr stabilizimin e raporteve, edhe pse mosmarr\u00ebveshjet e m\u00ebdha p\u00ebr Tajvanin, tregtin\u00eb dhe luft\u00ebn n\u00eb Iran dominuan samitin.<\/p>\n<p>Takimi dypal\u00ebsh paraqet bisedimet e para kok\u00eb m\u00eb kok\u00eb mes Trumpit dhe Xis\u00eb q\u00eb nga takimi i tyre n\u00eb Koren\u00eb e Jugut n\u00eb tetor t\u00eb vitit 2025. Trump pritet t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb nj\u00eb banket shtet\u00ebror t\u00eb organizuar p\u00ebr nder t\u00eb tij n\u00eb mbr\u00ebmje, pas nj\u00eb vizite kulturore n\u00eb Tempullin e Parajs\u00ebs n\u00eb Pekin.<\/p>\n<p>Xi e shfryt\u00ebzoi hapjen e samitit p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb thirrje p\u00ebr bashk\u00ebpunim mes dy ekonomive m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb bot\u00eb, duke th\u00ebn\u00eb se Kina dhe Shtetet e Bashkuara duhet t\u00eb jen\u00eb \u201cpartner\u00eb dhe jo kund\u00ebrshtar\u00eb\u201d, pavar\u00ebsisht rivalitetit strategjik n\u00eb rritje dhe paq\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb globale. Trump e quajti Xin\u00eb \u201cmik\u201d dhe tha se \u201craportet mes Kin\u00ebs dhe SHBA-s\u00eb do t\u00eb jet\u00eb m\u00eb e mir\u00eb se kurr\u00eb m\u00eb par\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, ndon\u00ebse t\u00eb dy lider\u00ebt vun\u00eb n\u00eb pah marr\u00ebdh\u00ebnien e tyre personale dhe nevoj\u00ebn p\u00ebr bashk\u00ebpunim m\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb, bisedimet nxor\u00ebn n\u00eb pah sa t\u00eb brishta mbeten raportet mes dy vendeve, teksa udh\u00ebheq\u00ebsit p\u00ebrballen me mosmarr\u00ebveshje lidhur me tregtin\u00eb, teknologjin\u00eb, Tajvanin dhe pasojat globale t\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Iran.<\/p>\n<p>\u201cTrumpi k\u00ebrkon stabilitet p\u00ebrpara zgjedhjeve t\u00eb mesmandatit dhe n\u00eb koh\u00ebn kur SHBA-ja mbetet e p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb konfliktin me Iranin\u201d, tha p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb Daniel Russel, bashk\u00ebpun\u00ebtor n\u00eb Institutin p\u00ebr Politika Shoq\u00ebrore n\u00eb Azi, nj\u00ebher\u00ebsh ish-ndihm\u00ebssekretar amerikan i Shtetit p\u00ebr \u00c7\u00ebshtjet e Azis\u00eb Lindore dhe Paq\u00ebsorit. \u201cPekini d\u00ebshiron nj\u00eb mjedis t\u00eb jasht\u00ebm t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm, teksa p\u00ebrballet me presione ekonomike brenda vendit\u201d.<\/p>\n<p>Si Uashingtoni ashtu edhe Pekini duken m\u00eb t\u00eb p\u00ebrqendruar n\u00eb menaxhimin e tensioneve dhe parandalimin e p\u00ebrshkall\u00ebzimit t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm sesa n\u00eb arritjen e ndonj\u00eb p\u00ebrparimi t\u00eb madh diplomatik.<\/p>\n<p>\u201cPavar\u00ebsisht \u00e7do deklarate, trajektorja afatgjat\u00eb mbetet rivalitet strategjik\u201d, tha Russel. \u201cShumica e rezultateve do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb kufizuara, transaksionale dhe potencialisht t\u00eb kthyeshme\u201d.<\/p>\n<p>Paralajm\u00ebrimet p\u00ebr Tajvanin dhe sinjalet p\u00ebr tregtin\u00eb<\/p>\n<p>Tajvani u shfaq si nj\u00eb nga pikat ky\u00e7 gjat\u00eb bisedimeve. Sipas nj\u00eb njoftimi t\u00eb publikuar nga agjencia shtet\u00ebrore kineze e lajmeve Xinhua, Xi e paralajm\u00ebroi Trumpin se menaxhimi i gabuar i k\u00ebsaj \u00e7\u00ebshtjeje mund t\u2019i shtyj\u00eb dy vendet drejt nj\u00eb konfrontimi t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebse menaxhohet si duhet, dy vendet mund t\u00eb ruajn\u00eb stabilitetin\u201d, tha Xi, sipas njoftimit kinez p\u00ebr bisedimet.<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebse menaxhohet keq, dy vendet do t\u00eb p\u00ebrplasen ose madje do t\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb konflikt, duke e v\u00ebn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnien SHBA-Kin\u00eb n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb jasht\u00ebzakonisht t\u00eb rrezikshme\u201d.<\/p>\n<p>Kina e konsideron ishullin vet\u00ebqeveris\u00ebs pjes\u00eb t\u00eb territorit t\u00eb saj dhe \u00ebsht\u00eb zotuar se do ta v\u00eb n\u00ebn kontroll, qoft\u00eb edhe me forc\u00eb. Zyrtar\u00ebt kinez\u00eb kan\u00eb ushtruar presion ndaj Uashingtonit q\u00eb t\u00eb zvog\u00ebloj\u00eb mb\u00ebshtetjen ushtarake dhe politike p\u00ebr Tajpein, ve\u00e7an\u00ebrisht sa i p\u00ebrket shitjeve t\u00eb arm\u00ebve amerikane p\u00ebr ishullin.<\/p>\n<p>Administrata e Trumpit raportohet se e shtyu njoftimin ndaj Kongresit p\u00ebr nj\u00eb paket\u00eb t\u00eb planifikuar arm\u00ebsh prej 13 miliard\u00eb dollar\u00ebsh p\u00ebr Tajvanin p\u00ebrpara samitit, me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb shmangte rritjen e tensioneve me Pekinin. Gjat\u00eb nj\u00eb bisede telefonike n\u00eb shkurt, Xi i kishte k\u00ebrkuar Trumpit q\u00eb ta trajtonte k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje me \u201ckujdes ekstrem\u201d.<\/p>\n<p>\u201cXi Jinping d\u00ebshiron disa l\u00ebshime ose disa garanci lidhur me Tajvanin dhe p\u00ebr at\u00eb se \u00e7far\u00eb do t\u00eb b\u00ebnte Trumpi n\u00eb rast se Kina do ta rriste presionin ndaj ishullit\u201d, tha p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb, Yvonne Chiu, bashk\u00ebpun\u00ebtore n\u00eb Institutin American Enterprise. \u201cKjo lidhet po ashtu me nj\u00eb objektiv m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb Pekinit, q\u00eb \u00ebsht\u00eb kund\u00ebrshtimi i SHBA-s\u00eb n\u00eb rajonin e Indo-Paq\u00ebsorit\u201d.<\/p>\n<p>Tensionet tregtare dhe ekonomike po ashtu zun\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb bisedime, megjith\u00ebse sinjalet e para treguan p\u00ebr p\u00ebrparim t\u00eb kufizuar.<\/p>\n<p>Kina ka miratuar licenca eksporti p\u00ebr disa qindra thertore amerikane, duke u mund\u00ebsuar atyre rifillimin e d\u00ebrgesave t\u00eb mishit t\u00eb vi\u00e7it drejt Kin\u00ebs, sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb publikuara nga Administrata e P\u00ebrgjithshme e Doganave t\u00eb Kin\u00ebs. Licencat kishin skaduar n\u00eb mars 2025, pasi presidenti Trump vendosi nj\u00eb rund tarifash ndaj mallrave kineze.<\/p>\n<p>Ky veprim p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb gjest modest t\u00eb vullnetit t\u00eb mir\u00eb p\u00ebrpara negociatave m\u00eb t\u00eb gjera mbi tarifat, kontrollet e eksporteve dhe zinxhir\u00ebt e furnizimit.<\/p>\n<p>Trumpi publikisht e ka v\u00ebn\u00eb n\u00eb pah tregtin\u00eb dhe investimet p\u00ebrpara samitit, teksa Pekini po k\u00ebrkon leht\u00ebsime nga kontrollet amerikane mbi eksportin e teknologjis\u00eb s\u00eb avancuar dhe garanci kund\u00ebr tarifave t\u00eb reja.<\/p>\n<p>Presidenti amerikan gjat\u00eb takimit me Xin\u00eb u shoq\u00ebrua nga disa drejtues t\u00eb njohur biznesesh, p\u00ebrfshir\u00eb shefin ekzekutiv t\u00eb Tesla, Elon Musk, shefin ekzekutiv t\u00eb NVIDIA, Jensen Huang, dhe shefin ekzekutiv t\u00eb Apple, Tim Cook.<\/p>\n<p>Xi po ashtu u tha delegacionit biznesor t\u00eb SHBA-s\u00eb se Kina \u201cdo t\u00eb hapet m\u00eb shum\u00eb\u201d p\u00ebr bot\u00ebn, edhe pse nuk ofroi ndonj\u00eb zotim formal.<\/p>\n<p>\u201cDyert e Kin\u00ebs ndaj bot\u00ebs s\u00eb jashtme do t\u00eb hapen gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb\u201d, citohet t\u00eb ket\u00eb th\u00ebn\u00eb Xi gjat\u00eb samitit, sipas mediave shtet\u00ebrore kineze. \u201cKompanit\u00eb amerikane do t\u00eb ken\u00eb perspektiva edhe m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb Kin\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Mineralet e rralla tok\u00ebsore mbeten nj\u00eb pik\u00eb ky\u00e7 ndikimi p\u00ebr Kin\u00ebn n\u00eb negociatat tregtare.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb takimit t\u00eb tyre n\u00eb Koren\u00eb e Jugut vitin e kaluar, Trump dhe Xi u pajtuan q\u00eb t\u00eb ulnin tensionet lidhur me nj\u00eb mosmarr\u00ebveshje tregtare q\u00eb po p\u00ebrshkall\u00ebzohej shpejt, pasi Pekini k\u00ebrc\u00ebnoi me kufizime t\u00eb gjera mbi eksportet e mineraleve t\u00eb rralla t\u00eb tok\u00ebs si kund\u00ebrp\u00ebrgjigje ndaj tarifave t\u00eb larta amerikane. Kina i shtyu k\u00ebto masa p\u00ebr nj\u00eb vit, dhe zgjatja e k\u00ebsaj mbetet nj\u00eb nga \u00e7\u00ebshtjet kryesore gjat\u00eb samitit.<\/p>\n<p>Grupi prej 17 mineralesh, thelb\u00ebsore p\u00ebr produkte q\u00eb variojn\u00eb nga telefonat e men\u00e7ur deri tek aeroplan\u00ebt luftarak\u00eb, \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb nj\u00eb instrument t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm negociues p\u00ebr Kin\u00ebn, teksa konkurrenca p\u00ebr teknologjit\u00eb e avancuara dhe zinxhir\u00ebt global\u00eb t\u00eb furnizimit po intensifikohet. Kina dominon nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb kapacitetit bot\u00ebror t\u00eb nxjerrjes dhe p\u00ebrpunimit t\u00eb k\u00ebtyre materialeve t\u00eb rralla.<\/p>\n<p>Lufta n\u00eb Iran rrit presionin ndaj bisedimeve<\/p>\n<p>Lufta n\u00eb Iran dhe nd\u00ebrprerjet e shkaktuara n\u00eb transportin detar p\u00ebrmes Ngushtic\u00ebs s\u00eb Hormuzit kan\u00eb l\u00ebn\u00eb n\u00eb hije takimet n\u00eb Pekin.<\/p>\n<p>Trumpi pritet t\u00eb ushtroj\u00eb presion mbi Xin\u00eb q\u00eb Kina t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb lidhjet e saj t\u00eb ngushta me Teheranin p\u00ebr ta inkurajuar Iranin t\u00eb pranoj\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshje m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb paqeje dhe t\u00eb leht\u00ebsoj\u00eb kufizimet q\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb trafikun detar p\u00ebrmes Ngushtic\u00ebs s\u00eb Hormuzit, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pik\u00eb strategjike p\u00ebrmes s\u00eb cil\u00ebs kalon rreth nj\u00eb e pesta e naft\u00ebs globale.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, para nisjes nga Uashingtoni, Trumpi i minimizoi sugjerimet se Shtetet e Bashkuara kishin nevoj\u00eb p\u00ebr ndihm\u00ebn e Pekinit p\u00ebr ta zgjidhur konfliktin.<\/p>\n<p>\u201cNuk mendoj se na duhet ndonj\u00eb ndihm\u00eb p\u00ebr Iranin\u201d, u tha Trump gazetar\u00ebve n\u00eb Sht\u00ebpin\u00eb e Bardh\u00eb m\u00eb 12 maj. \u201cNe do t\u00eb fitojm\u00eb n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ose n\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb paq\u00ebsore ose n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tjet\u00ebr\u201d.<\/p>\n<p>Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, i tha Fox News gjat\u00eb udh\u00ebtimit drejt Kin\u00ebs se SHBA-ja ia ka paraqitur Pekinit argumentin pse duhet t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb rol m\u00eb \u201caktiv\u201d n\u00eb zgjidhjen e konfliktit n\u00eb Iran.<\/p>\n<p>\u201cNe ua kemi paraqitur argumentin kinez\u00ebve, dhe shpresoj q\u00eb t\u00eb jet\u00eb bind\u00ebs dhe ata do t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb b\u00ebjn\u00eb di\u00e7ka p\u00ebr k\u00ebt\u00eb n\u00eb Kombet e Bashkuara m\u00eb von\u00eb k\u00ebt\u00eb jav\u00eb\u201d, tha Rubio.<\/p>\n<p>Raportet e Kin\u00ebs me Teheranin i japin Xis\u00eb potencial p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb l\u00ebshuime n\u00eb nj\u00eb moment kur nd\u00ebrprerjet n\u00eb energji dhe rritja e \u00e7mimeve t\u00eb karburanteve po r\u00ebndojn\u00eb ekonomin\u00eb globale dhe po shtojn\u00eb presion politik mbi Sht\u00ebpin\u00eb e Bardh\u00eb.<\/p>\n<p>Pekini ka mbajtur lidhje t\u00eb ngushta ekonomike me Iranin gjat\u00eb gjith\u00eb konfliktit dhe mbetet nj\u00eb nga bler\u00ebsit m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb naft\u00ebs iraniane. Nj\u00eb sinjal se Pekini dhe Uashingtoni po k\u00ebrkonin terren t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, zyrtar\u00eb t\u00eb lart\u00eb amerikan\u00eb dhe kinez\u00eb than\u00eb se asnj\u00eb vend nuk duhet t\u00eb lejohet t\u00eb vendos\u00eb \u201ctarif\u00eb\u201d p\u00ebr lundrim n\u00ebp\u00ebr Ngushtic\u00ebn e Hormuzit, sipas nj\u00eb njoftimi t\u00eb l\u00ebshuar nga DASH-i para se Trump t\u00eb nisej p\u00ebr n\u00eb samitin n\u00eb Pekin.<\/p>\n<p>Teherani ka k\u00ebrkuar q\u00eb t\u00eb ket\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb vendos\u00eb tarifa p\u00ebr trafikun detar si parakusht p\u00ebr p\u00ebrfundimin e luft\u00ebs. Shtetet e Bashkuara kan\u00eb vendosur nj\u00eb bllokad\u00eb detare ndaj Iranit, nd\u00ebrsa Trumpi ka l\u00ebn\u00eb t\u00eb hapur mund\u00ebsin\u00eb e vendosjes s\u00eb tarifave p\u00ebr trafikun detar ose bashk\u00ebpunimin me Iranin p\u00ebr mbledhjen e tarifave.<\/p>\n<p>\u201cDo t\u00eb ket\u00eb shum\u00eb biseda prapa skenave p\u00ebr Iranin\u201d, tha Chiu. \u201cPor, nuk pres q\u00eb t\u00eb jen\u00eb publike, pjes\u00ebrisht sepse kjo sjell rrezik p\u00ebr reputacionin e Kin\u00ebs n\u00ebse k\u00ebto p\u00ebrpjekje d\u00ebshtojn\u00eb\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Presidenti amerikan, Donald Trump, dhe lideri kinez, Xi Jinping, p\u00ebrfunduan m\u00eb 14 maj n\u00eb Pekin&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":13917,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-13913","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bote"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13913","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13913"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13913\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13918,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13913\/revisions\/13918"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13917"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13913"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13913"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13913"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}