{"id":15032,"date":"2026-05-17T15:45:43","date_gmt":"2026-05-17T15:45:43","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=15032"},"modified":"2026-05-17T15:45:43","modified_gmt":"2026-05-17T15:45:43","slug":"drita-e-kujteses","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=15032","title":{"rendered":"Drita e kujtes\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p><em>Ilir Muharremi, kritik i artit<\/em><strong><br \/>\nN\u00eb hyrje t\u00eb Institutit t\u00eb Artit Bashk\u00ebkohor ARKIV, koha duket sikur ec\u00ebn me rit\u00ebm tjet\u00ebr. Ish-shkolla \u201cVaso Pash Shkodrani\u201d, e transformuar n\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb arti nga Sislej Xhafa n\u00eb vitin 2018, ruan ende frym\u00ebn e dikurshme t\u00eb m\u00ebsimit, heshtjen e korridoreve dhe kujtes\u00ebn e klasave q\u00eb dikur mbusheshin me z\u00ebrat e nx\u00ebn\u00ebsve. <\/p>\n<p>Dyert e hapura t\u00eb klasave krijojn\u00eb ndjesin\u00eb e nj\u00eb ecjeje nd\u00ebrmjet s\u00eb kaluar\u00ebs dhe s\u00eb tashmes, disa dhoma jan\u00eb t\u00eb mbushura me vepra artistike, nd\u00ebrsa t\u00eb tjerat kan\u00eb mbetur pothuajse t\u00eb zbraz\u00ebta, si fragmente kujtese q\u00eb refuzojn\u00eb t\u00eb zhduken plot\u00ebsisht. Pik\u00ebrisht kjo gjendje e nd\u00ebrmjetme mes braktisjes dhe rigjall\u00ebrimit prodhon nj\u00eb nostalgji t\u00eb heshtur, ku arkitektura e shkoll\u00ebs shnd\u00ebrrohet n\u00eb pjes\u00eb t\u00eb vet\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs estetike. N\u00eb k\u00ebt\u00eb ambient me ngarkes\u00eb t\u00eb fort\u00eb emocionale dhe simbolike, artistja Rina Krasniqi u prezantua me ekspozit\u00ebn personale \u201cAty ku ra drita\u201d, kuruar nga artisti Leon Emra. Ekspozita nd\u00ebrtohet mbi iden\u00eb se historit\u00eb transformohen sa her\u00eb q\u00eb rr\u00ebfehen, duke humbur ose fituar shtresa t\u00eb reja kuptimore. <\/p>\n<p>Krasniqi nuk k\u00ebrkon t\u00eb dokumentoj\u00eb kujtes\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb lineare, ajo merret me ato pjes\u00eb t\u00eb saj q\u00eb zakonisht mbeten jasht\u00eb narrativave t\u00eb m\u00ebdha, gjestet e vogla, p\u00ebrjetimet kalimtare dhe momentet q\u00eb nuk ruhen n\u00eb historin\u00eb kolektive, por q\u00eb n\u00eb heshtje e form\u00ebsojn\u00eb at\u00eb. Veprat e saj komunikojn\u00eb me vet\u00eb struktur\u00ebn e ish-shkoll\u00ebs. Drita q\u00eb dep\u00ebrton n\u00ebp\u00ebr klasat e vjetra, reflektimet e zbehta n\u00eb mure dhe prania e elementeve natyrore krijojn\u00eb ndjesin\u00eb e nj\u00eb kujtese t\u00eb fragmentuar. N\u00eb k\u00ebt\u00eb ekspozit\u00eb, drita nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm element vizual, por nj\u00eb metafor\u00eb e koh\u00ebs dhe e mbijetes\u00ebs s\u00eb kujtes\u00ebs. Ajo shfaqet si nj\u00eb prani e qet\u00eb, por e vazhdueshme, q\u00eb reziston p\u00ebrball\u00eb ndryshimit dhe harres\u00ebs.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/faktiditor.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ekspozita_1.jpg\" alt=\"\" width=\"900\" height=\"675\" class=\"aligncenter size-full wp-image-15040\" srcset=\"https:\/\/faktiditor.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ekspozita_1.jpg 900w, https:\/\/faktiditor.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ekspozita_1-300x225.jpg 300w, https:\/\/faktiditor.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ekspozita_1-768x576.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><br \/>\nKrasniqi nd\u00ebrton nj\u00eb raport subtil mes hap\u00ebsir\u00ebs dhe kujtes\u00ebs emocionale. Veprat nuk imponohen mbi ambientin, por bashk\u00ebjetojn\u00eb me t\u00eb, duke e b\u00ebr\u00eb vet\u00eb nd\u00ebrtes\u00ebn pjes\u00eb t\u00eb narracionit artistik. P\u00ebrmes k\u00ebsaj qasjeje, \u201cAty ku ra drita\u201d arrin t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb atmosfer\u00eb meditimi, ku shikuesi nuk p\u00ebrballet vet\u00ebm me objektin artistik, por edhe me p\u00ebrvoj\u00ebn personale t\u00eb kujtes\u00ebs, munges\u00ebs dhe kalueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb koh\u00ebs. Veprat e Rina Krasniqit ngjajn\u00eb si fragmente kujtese q\u00eb kan\u00eb mbetur pezull mes \u00ebndrr\u00ebs dhe reales. <\/p>\n<p>Ato nuk k\u00ebrkojn\u00eb ta pushtojn\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn me z\u00eb t\u00eb lart\u00eb, p\u00ebrkundrazi, hyjn\u00eb n\u00eb heshtje, si drita q\u00eb bie ngadal\u00eb mbi muret e nj\u00eb klase t\u00eb braktisur. N\u00eb k\u00ebto imazhe, p\u00ebrditshm\u00ebria nuk paraqitet si dokument, por si nj\u00eb gjendje shpirt\u00ebrore. Nj\u00eb tavolin\u00eb, nj\u00eb makin\u00eb, nj\u00eb dritare, nj\u00eb lule t\u00eb gjitha b\u00ebhen d\u00ebshmi t\u00eb vogla t\u00eb ekzistenc\u00ebs njer\u00ebzore, sikur artistja t\u00eb p\u00ebrpiqet t\u00eb shp\u00ebtoj\u00eb nga harresa at\u00eb q\u00eb zakonisht kalon pa u v\u00ebn\u00eb re. Duket si nj\u00eb poezi e qet\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si ajo organizon ngjyrat dhe objektet.<br \/>\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/faktiditor.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ekspozita_2.jpg\" alt=\"\" width=\"900\" height=\"675\" class=\"aligncenter size-full wp-image-15041\" srcset=\"https:\/\/faktiditor.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ekspozita_2.jpg 900w, https:\/\/faktiditor.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ekspozita_2-300x225.jpg 300w, https:\/\/faktiditor.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ekspozita_2-768x576.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/p>\n<p>Kompozimet jan\u00eb t\u00eb mbushura me jet\u00eb, por edhe me munges\u00eb. Ato bartin ndjesin\u00eb e nj\u00eb bote t\u00eb banuar dikur, ku njer\u00ebzit sapo jan\u00eb larguar dhe kan\u00eb l\u00ebn\u00eb pas gjurm\u00ebt e tyre, nj\u00eb karrige t\u00eb shtyr\u00eb leht\u00eb, nj\u00eb bim\u00eb pran\u00eb dritares, nj\u00eb dhom\u00eb q\u00eb ende ruan temperatur\u00ebn emocionale t\u00eb kujtimeve. Pik\u00ebrisht k\u00ebtu q\u00ebndron forca e vepr\u00ebs s\u00eb Krasniqit n\u00eb aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr ta kthyer t\u00eb zakonshmen n\u00eb meditim mbi koh\u00ebn.<\/p>\n<p>Motivet florale, t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura mbi mur, krijojn\u00eb nj\u00eb rit\u00ebm pothuaj metafizik. Lulet nuk jan\u00eb vet\u00ebm zbukurim, ato duken si shenja t\u00eb kujtes\u00ebs q\u00eb refuzojn\u00eb t\u00eb zhduken. P\u00ebrs\u00ebritja e tyre prodhon ndjesin\u00eb se kujtesa njer\u00ebzore funksionon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ciklike, rikthehet vazhdimisht te t\u00eb nj\u00ebjtat imazhe, te t\u00eb nj\u00ebjtat ndjenja, duke k\u00ebrkuar nj\u00eb form\u00eb mbijetese p\u00ebrball\u00eb kalueshm\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/faktiditor.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ekspozita_3.jpg\" alt=\"\" width=\"900\" height=\"675\" class=\"aligncenter size-full wp-image-15042\" srcset=\"https:\/\/faktiditor.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ekspozita_3.jpg 900w, https:\/\/faktiditor.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ekspozita_3-300x225.jpg 300w, https:\/\/faktiditor.ch\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ekspozita_3-768x576.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><br \/>\nN\u00eb pikturat e saj, koha nuk \u00ebsht\u00eb lineare. E shkuara dhe e tashmja bashk\u00ebjetojn\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn sip\u00ebrfaqe. Interieret urbane, objektet e zakonshme dhe ngjyrat e ndezura krijojn\u00eb nj\u00eb tension mes intimes dhe kolektives, mes kujtimit personal dhe memories s\u00eb nj\u00eb qyteti. Shikuesi nuk p\u00ebrballet vet\u00ebm me nj\u00eb imazh, por me nj\u00eb gjendje t\u00eb brendshme, me ndjesin\u00eb se \u00e7do hap\u00ebsir\u00eb ruan nj\u00eb kujtes\u00eb t\u00eb fsheht\u00eb, edhe kur njer\u00ebzit mungojn\u00eb. N\u00eb veprat e kornizuara dallohen kompozime t\u00eb nd\u00ebrtuara me kujdes, ku hap\u00ebsira, objekti dhe figura bashk\u00ebjetojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb rregulluar, por jo t\u00eb ftoht\u00eb. <\/p>\n<p>Ka nj\u00eb ndjesi t\u00eb qart\u00eb t\u00eb sken\u00ebs s\u00eb jetuar: karrige, tavolina, dritare, nd\u00ebrtesa, makina, bim\u00eb, brend\u00ebsi sht\u00ebpie. K\u00ebto elemente nuk paraqiten vet\u00ebm si motive vizuale, por si gjurm\u00eb t\u00eb nj\u00eb historie t\u00eb p\u00ebrditshme. Kjo e vendos artin e Krasniqit n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb ku kujtimi personal dhe ambjenti social nd\u00ebrthuren pa u shp\u00ebrndar\u00eb n\u00eb abstraksion t\u00eb past\u00ebr.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, arti i Rina Krasniqit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb reflektim mbi brisht\u00ebsin\u00eb e p\u00ebrvoj\u00ebs njer\u00ebzore. Ajo na kujton se jeta nuk p\u00ebrb\u00ebhet vet\u00ebm nga ngjarjet e m\u00ebdha, por nga ato \u00e7aste t\u00eb vogla q\u00eb drita i prek p\u00ebr nj\u00eb moment dhe m\u00eb pas i l\u00eb t\u00eb zhduken ngadal\u00eb n\u00eb heshtje.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ilir Muharremi, kritik i artit N\u00eb hyrje t\u00eb Institutit t\u00eb Artit Bashk\u00ebkohor ARKIV, koha duket&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15040,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-15032","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15032","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15032"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15032\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15043,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15032\/revisions\/15043"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15040"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15032"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15032"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15032"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}