{"id":16829,"date":"2026-05-22T10:05:57","date_gmt":"2026-05-22T08:05:57","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=16829"},"modified":"2026-05-22T10:05:57","modified_gmt":"2026-05-22T08:05:57","slug":"irani-po-cimenton-kontrollin-mbi-ngushticen-e-hormuzit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=16829","title":{"rendered":"Irani po \u00e7imenton kontrollin mbi Ngushtic\u00ebn e Hormuzit"},"content":{"rendered":"<p>Pak pas nisjes s\u00eb luft\u00ebs me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin, Irani mori kontrollin e Ngushtic\u00ebs s\u00eb Hormuzit, nj\u00eb arterie ky\u00e7 p\u00ebr furnizimet globale t\u00eb naft\u00ebs dhe gazit.<\/p>\n<p>Duke k\u00ebrc\u00ebnuar dhe duke sulmuar d\u00ebrgesat nd\u00ebrkomb\u00ebtare, Irani e ka \u00e7uar trafikun detar pothuajse n\u00eb nj\u00eb paraliz\u00eb t\u00eb plot\u00eb, duke i dh\u00ebn\u00eb vetes nj\u00eb lev\u00eb t\u00eb madhe ndaj fqinj\u00ebve t\u00eb tij n\u00eb Gjirin Persik dhe ndaj ekonomis\u00eb globale.<\/p>\n<p>Tani, Republika Islamike po e formalizon dominimin e saj mbi k\u00ebt\u00eb nyje strategjike duke vendosur nj\u00eb regjim t\u00eb ri transiti. Kjo po ndodh pavar\u00ebsisht paralajm\u00ebrimeve t\u00eb vazhdueshme nga Shtetet e Bashkuara, q\u00eb kan\u00eb vendosur nj\u00eb bllokad\u00eb t\u00eb tyre n\u00eb ngushtic\u00eb.<\/p>\n<p>Autoriteti i Ngushtic\u00ebs s\u00eb Gjirit Persik t\u00eb Iranit (PGSA) \u2013 nj\u00eb trup i ri q\u00eb \u00ebsht\u00eb i ngarkuar p\u00ebr verifikimin dhe vendosjes s\u00eb tarifave ndaj anijeve \u2013 filloi zyrtarisht funksionimin m\u00eb 18 maj.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb postim n\u00eb X m\u00eb 20 maj, ku u postua edhe nj\u00eb hart\u00eb, PGSA-ja p\u00ebrcaktoi zon\u00ebn e kontrollit detar t\u00eb Iranit n\u00eb Ngushtic\u00ebn e Hormuzit.<\/p>\n<p>Ky autoritet tha se kjo zon\u00eb p\u00ebrfshin hap\u00ebsir\u00ebn midis vij\u00ebs q\u00eb shtrihet nga \u201cKuh-e Mubarak n\u00eb Iran deri n\u00eb jug t\u00eb Fuxhairas\u00eb n\u00eb Emiratet e Bashkuara Arabe\u2026 deri te vija q\u00eb lidh cepin e ishullit Keshm n\u00eb Iran dhe Um Al-Kuvain n\u00eb Emirate t\u00eb Bashkuara Arabe\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb postim u shtua se \u201ctransiti p\u00ebrmes k\u00ebsaj zone me q\u00ebllim kalimin p\u00ebrmes Ngushtic\u00ebs s\u00eb Hormuzit k\u00ebrkon koordinim me autorizim nga Autoriteti i Ngushtic\u00ebs s\u00eb Gjirit Persik\u201d.<\/p>\n<p>Irani, n\u00eb praktik\u00eb, po \u201ce shnd\u00ebrron ngushtic\u00ebn nga nj\u00eb korridor transiti, q\u00eb ka nd\u00ebrprerje, n\u00eb nj\u00eb regjim lejesh, t\u00eb administruar nga shteti, dhe t\u00eb tarifave\u201d, tha Windward, kompania p\u00ebr informacione detare, p\u00ebrmes nj\u00eb raporti t\u00eb publikuar m\u00eb 20 maj.<\/p>\n<p>Edhe pse postimet e PGSA-s\u00eb n\u00eb X citohen nga mediat shtet\u00ebrore, mbetet e paqart\u00eb se kush q\u00ebndron pas k\u00ebsaj llogarie, cili entitet e mbik\u00ebqyr apo ku i ka zyrat, n\u00ebse ka. Madje, ky autoritet nuk ka as ueb-faqe. Gazetarja hulumtuese me baz\u00eb n\u00eb Iran, Fatemeh Karimkhan, tha se \u201cnuk ka t\u00eb dh\u00ebna\u201d p\u00ebr ekzistenc\u00ebn e PGSA-s\u00eb.<\/p>\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb e habitshme q\u00eb nj\u00eb llogari e paverifikuar n\u00eb X mund t\u00eb kontrolloj\u00eb rrjedh\u00ebn e lajmeve n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb\u201d, shkroi ajo n\u00eb X.<\/p>\n<p>\u201c\u00cbndrra me sy hapur\u201d<br \/>\nKjo l\u00ebvizje nga PGSA-ja nxiti reagime t\u00eb ashpra nga Emiratet e Bashkuara Arabe, duke th\u00ebn\u00eb se zona e pretenduar e kontrollit nga Irani zgjatet deri n\u00eb uj\u00ebrat territoriale t\u00eb Emirateve.<\/p>\n<p>\u201cRegjimi po tenton t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb realitet t\u00eb ri i lindur nga nj\u00eb disfat\u00eb e qart\u00eb ushtarake, por p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb kontrolluar Ngushtic\u00ebn e Hormuzit apo p\u00ebr t\u00eb cenuar sovranitetin detar t\u00eb Emirateve nuk jan\u00eb asgj\u00eb tjet\u00ebr ve\u00e7se \u00ebndrra me sy hapur\u201d, shkroi n\u00eb X m\u00eb 21 maj Anwar Gargash, k\u00ebshilltar presidencial n\u00eb Emiratet e Bashkuara Arabe.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkaq, Korpusi i Gard\u00ebs Revolucionare Islamike (IRGC) tha p\u00ebrmes nj\u00eb deklarate m\u00eb 20 maj se ka koordinuar transitin e 26 anijeve p\u00ebrmes Ngushtic\u00ebs s\u00eb Hormuzit, q\u00eb lidh Gjirin Persik me detin e hapur, gjat\u00eb 24 or\u00ebve paraprake.<\/p>\n<p>\u201cTrafiku p\u00ebrmes Ngushtic\u00ebs s\u00eb Hormuzit po realizohet me leje dhe koordinim me Marin\u00ebn e IRGC-s\u00eb\u201d, tha Garda Revolucionare. Radio Evropa e Lir\u00eb nuk ka mundur q\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavarur ta verifikoj\u00eb k\u00ebt\u00eb pretendim.<\/p>\n<p>Windward tha se m\u00eb 20 maj, tre VLCC, apo transportues shum\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb naft\u00ebs bruto, kaluan p\u00ebrmes Ngushtic\u00ebs s\u00eb Hormuzit. N\u00eb mesin e tyre ishin dy anije t\u00eb kontrolluara nga Kina dhe nj\u00eb anije cistern\u00eb me flamur t\u00eb Kores\u00eb s\u00eb Jugut.<\/p>\n<p>Dy dit\u00eb m\u00eb her\u00ebt, SHBA-ja sh\u00ebnjestroi nj\u00eb VLCC t\u00eb lidhur me Iranin n\u00eb Oqeanin Indian. Ky ishte sekuestrimi i tret\u00eb nga SHBA-ja i nj\u00eb cisterne t\u00eb lidhur me Iranin q\u00eb nga fillimi i bllokad\u00ebs detare m\u00eb 13 prill.<\/p>\n<p>\u201cPamja e p\u00ebrgjithshme tregon nj\u00eb ngushtic\u00eb q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb nj\u00eb korridor i mbyllur, por nj\u00eb mjedis i kontestuar dhe me qasje t\u00eb shkall\u00ebzuar, i form\u00ebsuar nga zbatimi paralel amerikan dhe kontrolli administrativ iranian\u201d, tha Windward.<\/p>\n<p>\u201cI paligjsh\u00ebm\u201d<br \/>\nEkspert\u00ebt detar\u00eb than\u00eb se regjimi i ri iranian p\u00ebr l\u00ebshimin e lejeve dhe vendosjen e tarifave n\u00eb Ngushtic\u00ebn e Hormuzit \u00ebsht\u00eb i paligjsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Sipas Konvent\u00ebs s\u00eb OKB-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb Drejt\u00ebn e Detit (UNCLOS), anijeve q\u00eb kalojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb \u201cpaq\u00ebsore\u201d n\u00ebp\u00ebr uj\u00ebrat territoriale t\u00eb nj\u00eb shteti nuk mund t\u2019u ngarkohet tarif\u00eb. Por, kjo konvent\u00eb \u2013 t\u00eb cil\u00ebn Irani e ka n\u00ebnshkruar, por kurr\u00eb nuk e ka ratifikuar \u2013 parashikon gjithashtu se anijet mund t\u00eb tarifohen p\u00ebr \u201csh\u00ebrbime specifike\u201d q\u00eb u ofrohen.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb, juristi detar dhe eksperti p\u00ebr qeverisjen oqeanike, Ian Ralby, i p\u00ebrshkroi veprimet e Iranit si \u201cqartazi t\u00eb paligjshme, sipas t\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare\u201d.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt kan\u00eb ngritur gjithashtu dyshime mbi ligjshm\u00ebrin\u00eb e bllokad\u00ebs detare t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara ndaj anijeve dhe porteve iraniane, e cila ka nd\u00ebrprer\u00eb tregtin\u00eb detare t\u00eb Teheranit.<\/p>\n<p>Fqinj\u00ebt e Iranit \u2013 Iraku dhe Pakistani \u2013 si dhe India kan\u00eb n\u00ebnshkruar marr\u00ebveshje dypal\u00ebshe me Teheranin, duke mbetur jasht\u00eb sistemit t\u00eb tarifimit iranian. Por, t\u00eb gjitha vendet e tjera p\u00ebrballen me detyrimin p\u00ebr t\u00eb paguar nj\u00eb tarif\u00eb, e cila raportohet t\u00eb jet\u00eb rreth 2 milion\u00eb dollar\u00eb p\u00ebr anije, n\u00eb juan kinez ose n\u00eb kriptovalut\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb nivelet aktuale, sistemi i tarifave i Iranit mund t\u00eb gjeneroj\u00eb deri n\u00eb 3 miliard\u00eb dollar\u00eb n\u00eb vit, than\u00eb ekspert\u00ebt. Kjo shif\u00ebr mund t\u00eb rritet deri n\u00eb rreth 8 miliard\u00eb dollar\u00eb n\u00eb vit n\u00ebse trafiku detar kthehet n\u00eb nivelet q\u00eb ishte para konfliktit, kur deri n\u00eb 140 anije kalonin \u00e7do dit\u00eb n\u00ebp\u00ebr ngushtic\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cOperator\u00ebt q\u00eb paguajn\u00eb tarifat e PGSA-s\u00eb jan\u00eb kryesisht aktor\u00eb t\u00eb lidhur me Kin\u00ebn dhe operator\u00eb t\u00eb flot\u00ebs gri dhe flot\u00ebs n\u00eb hije q\u00eb menaxhohen nga Emiratet e Bashkuara Arabe, t\u00eb cil\u00ebt nuk mund t\u00eb sigurojn\u00eb mbulim n\u00eb nivel shtet\u00ebror. Asnj\u00eb operator me flamur per\u00ebndimor nuk ka pranuar publikisht pages\u00eb\u201d, tha Windward n\u00eb raportin e 20 majit.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt than\u00eb se pagesa e k\u00ebsaj tarife mund t\u2019i ekspozoj\u00eb kompanit\u00eb e transportit detar ndaj sanksioneve amerikane. Pavar\u00ebsisht rreziqeve, operator\u00ebt mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb b\u00ebjn\u00eb biznes me Iranin.<\/p>\n<p>\u201cFatkeq\u00ebsisht, nevoja p\u00ebr tregti detare si p\u00ebr daljen ashtu edhe p\u00ebr hyrjen n\u00eb Gjirin Persik \u00ebsht\u00eb aq e madhe, sa shum\u00eb operator\u00eb potencialisht jan\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm ta paguajn\u00eb at\u00eb tarif\u00eb\u201d, tha Ralby, i cili drejton organizat\u00ebn jofitimprur\u00ebse p\u00ebr sigurin\u00eb detare, Auxilium Worldwide.\/REL<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pak pas nisjes s\u00eb luft\u00ebs me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin, Irani mori kontrollin e&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16832,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-16829","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bote"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16829","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16829"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16829\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16833,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16829\/revisions\/16833"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16832"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16829"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16829"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16829"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}