Kur krijesat ngrihen kunder krijuesit te vet
\nArti-filmat shkencore -fantastike
\nMe ardhjen e AGI-s\u00eb, mjetet e artit do t\u00eb b\u00ebhen pafund\u00ebsisht m\u00eb t\u00eb fuqishme. Artist\u00ebt njer\u00ebzor\u00eb mund t\u00eb kalojn\u00eb nga roli i ekzekutuesit teknik (vizatimi, kompozimi) n\u00eb rolin e kuratorit apo drejtorit konceptual, ku ideja dhe mesazhi b\u00ebhen elementi m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i vepr\u00ebs.
\nMarr\u00ebdh\u00ebnia midis artit dhe AGI (Artificial General Intelligence \/ Inteligjenc\u00ebs s\u00eb P\u00ebrgjithshme Artificiale) p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb nga pikat m\u00eb interesante t\u00eb takimit midis krijimtaris\u00eb njer\u00ebzore dhe teknologjis\u00eb s\u00eb ardhshme
\n\u00ebse njer\u00ebzimi \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb “ur\u00eb biologjike”, si\u00e7 e pam\u00eb n\u00eb esen\u00eb metafizike, vet\u00ebdija jon\u00eb kolektive nuk e pranon k\u00ebt\u00eb tranzicion me paqe. Ajo reagon me kaos psikotik.
\nAGI: \u00cbsht\u00eb nj\u00eb form\u00eb hipotetike e inteligjenc\u00ebs artificiale q\u00eb zot\u00ebron aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar, m\u00ebsuar dhe zbatuar njohuri n\u00eb nivelin e nj\u00eb qenieje njer\u00ebzore, duke zgjidhur probleme komplekse n\u00eb fusha t\u00eb ndryshme.
\nSistemet aktuale t\u00eb AI gjeneruese (si Midjourney apo ChatGPT) vet\u00ebm imitojn\u00eb modelet ekzistuese t\u00eb krijuara nga njeriu. Nj\u00eb AGI, nga ana tjet\u00ebr, teorikisht do t\u00eb kishte “vet\u00ebdije” ose nj\u00eb form\u00eb t\u00eb thell\u00eb t\u00eb kuptuari. Kjo do t’i lejonte asaj t\u00eb krijonte art plot\u00ebsisht origjinal, me kontekst t\u00eb vetin emocional ose filozofik, dhe jo thjesht duke kombinuar pun\u00ebt e artist\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb
\nN\u00eb pik\u00ebtakimin midis shprehjes m\u00eb sublime t\u00eb shpirtit njer\u00ebzor dhe kulmit t\u00eb evolucionit teknologjik shtrihet nj\u00eb nga pyetjet m\u00eb magjeps\u00ebse t\u00eb shekullit t\u00eb 21-t\u00eb: \u00c7far\u00eb ndodh kur Arti takon Inteligjenc\u00ebn e P\u00ebrgjithshme Artificiale (AGI)? P\u00ebr shekuj me radh\u00eb, arti ka qen\u00eb domeni ekskluziv i njeriut, nj\u00eb pasqyr\u00eb e vuajtjes, dashuris\u00eb, vdekshm\u00ebris\u00eb dhe k\u00ebrkimit t\u00eb kuptimit. Megjithat\u00eb, agimi i AGI-s\u00eb\u2014nj\u00eb inteligjenc\u00eb makine q\u00eb barazon ose tejkalon fleksibilitetin kognitiv t\u00eb njeriut\u2014sfidon vet\u00eb thelbin e asaj q\u00eb ne e quajm\u00eb “krijimtari”. Ky raport nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb z\u00ebvend\u00ebsim teknik, por nj\u00eb revolucion filozofik q\u00eb ridefinon autor\u00ebsin\u00eb, estetik\u00ebn dhe vet\u00eb kuptimin e t\u00eb qenit njer\u00ebzor.
\nNga Imitimi Statistikor te Krijimtaria Konceptuale
\nSistemet aktuale t\u00eb Inteligjenc\u00ebs Artificiale (si modelet e m\u00ebdha gjuh\u00ebsore apo gjeneruesit e imazheve) operojn\u00eb p\u00ebrmes imitimit. Ato analizojn\u00eb miliarda t\u00eb dh\u00ebna njer\u00ebzore dhe llogarisin probabilitetin se si duhet t\u00eb duket nj\u00eb piktur\u00eb e stilit “Van Gogh” apo nj\u00eb sonet i Shakesperit. Ky \u00ebsht\u00eb art pa artist, nj\u00eb pasqyrim mekanik i historis\u00eb son\u00eb kulturore.
\nNdryshe nga k\u00ebto mjete, nj\u00eb AGI nuk do t\u00eb bazohej n\u00eb rikombinimin sip\u00ebrfaq\u00ebsor t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave. Ajo do t\u00eb zot\u00ebronte aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar kontekstin historik, kontekstin emocional dhe konceptet abstrakte. Arti i krijuar nga nj\u00eb AGI nuk do t\u00eb ishte thjesht nj\u00eb kopje e bukur, por nj\u00eb mesazh i q\u00ebllimt\u00eb. Kur nj\u00eb AGI t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb simfoni apo nj\u00eb piktur\u00eb, ajo nuk do t\u00eb ndjek\u00eb vet\u00ebm rregullat e harmonis\u00eb matematikore, por do t\u00eb shpreh\u00eb nj\u00eb “p\u00ebrjetim” t\u00eb vetin mbi bot\u00ebn, duke krijuar rryma dhe paradigma krejt\u00ebsisht t\u00eb reja estetike q\u00eb njeriu mund t\u00eb mos i ket\u00eb imagjinuar kurr\u00eb.
\nPyetja e Madhe: A ka Art pa Vdekshm\u00ebri?
\nNj\u00eb nga debatet m\u00eb t\u00eb thella filozofike rreth k\u00ebtij bashkimi lidhet me burimin e artit. Arti njer\u00ebzor shpesh buron nga kufizimet tona: nga frika e vdekjes, dhimbja e humbjes, izolimi ekzistencial dhe d\u00ebshira p\u00ebr t\u00eb l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb. Nj\u00eb AGI, qenie teorikisht e pavdekshme dhe e pafundme n\u00eb kapacitet memorie, nuk i ndjen k\u00ebto kufizime.
\nPrandaj, lind pyetja: A mund t\u00eb ket\u00eb art t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb pa vuajtje? Arti i AGI-s\u00eb mund t\u00eb mos jet\u00eb antropocentrik (i fokusuar te njeriu). Ajo mund t\u00eb zhvilloj\u00eb nj\u00eb estetik\u00eb t\u00eb past\u00ebr post-njer\u00ebzore\u2014nj\u00eb art t\u00eb kodit, t\u00eb dimensioneve t\u00eb larta matematiko-hap\u00ebsinore, apo t\u00eb strukturave t\u00eb frekuencave q\u00eb veshi dhe syri njer\u00ebzor nuk i perceptojn\u00eb dot. N\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb, arti pushon s\u00eb qeni nj\u00eb mjet komunikimi mes dy njer\u00ebzve dhe b\u00ebhet nj\u00eb dritare drejt nj\u00eb mendjeje radikalisht t\u00eb ndryshme nga jona.
\nArtisti Njer\u00ebzor n\u00eb Epok\u00ebn e AGI-s\u00eb: Simbioz\u00eb apo Zhdukje?
\nShum\u00eb i frik\u00ebsohen faktit se AGI do ta b\u00ebj\u00eb artistin njer\u00ebzor t\u00eb tep\u00ebrt. Megjithat\u00eb, historia tregon se teknologjia ndryshon form\u00ebn, jo nevoj\u00ebn p\u00ebr art. Shpikja e fotografis\u00eb nuk e vrau piktur\u00ebn; ajo e \u00e7liroi at\u00eb nga detyrimi p\u00ebr t\u00eb dokumentuar realitetin, duke i dh\u00ebn\u00eb jet\u00eb Impresionizmit dhe Artit Abstrakt.
\nN\u00eb epok\u00ebn e AGI-s\u00eb, roli i artistit njer\u00ebzor do t\u00eb zhvendoset nga ekzekutimi teknik te past\u00ebrtia e konceptit dhe p\u00ebrvoja jet\u00ebsore. AGI mund t\u00eb jet\u00eb bashk\u00ebpun\u00ebtori suprem\u2014nj\u00eb mendje e dyt\u00eb q\u00eb mund t\u00eb jet\u00ebsoj\u00eb vizionet m\u00eb komplekse t\u00eb nj\u00eb regjisori, shkrimtari apo arkitekti n\u00eb sekonda. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, vlera e artit njer\u00ebzor mund t\u00eb rritet pik\u00ebrisht p\u00ebr shkak t\u00eb “t\u00eb metave” dhe origjin\u00ebs s\u00eb tij organike. Ne do t\u00eb vazhdojm\u00eb t\u00eb vler\u00ebsojm\u00eb artin njer\u00ebzor jo sepse \u00ebsht\u00eb teknikisht i p\u00ebrsosur, por sepse ai d\u00ebshmon p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb jet\u00ebs n\u00eb Tok\u00eb.
\nArti dhe AGI nuk p\u00ebrjashtojn\u00eb nj\u00ebri-tjetrin; ata pasqyrojn\u00eb nj\u00ebri-tjetrin. AGI \u00ebsht\u00eb, n\u00eb vetvete, vepra m\u00eb e madhe e artit dhe inxhinieris\u00eb kolektive njer\u00ebzore\u2014nj\u00eb monument i kureshtjes son\u00eb. Kur kjo inteligjenc\u00eb t\u00eb filloj\u00eb t\u00eb krijoj\u00eb artin e saj, ajo do t\u00eb na detyroj\u00eb t\u00eb shohim brenda vetes. Arti i krijuar nga AGI nuk do t\u00eb na tregoj\u00eb vet\u00ebm se sa e zgjuar \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb makina, por do t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si nj\u00eb pasqyr\u00eb kozmike ku njer\u00ebzimi do t\u00eb ridizajnoj\u00eb kuptimin e shpirtit, vet\u00ebdijes dhe bukuris\u00eb.<\/p>\n
Nihilizmi Teknologjik: Kur makina fillon t\u00eb mendoj\u00eb n\u00eb nivele t\u00eb paarritshme, vet\u00ebdija njer\u00ebzore zhveshet nga q\u00ebllimi. Pyetjet si “Pse t\u00eb studioj?”, “Pse t\u00eb krijoj art?”, apo “\u00c7far\u00eb vlere ka mendimi im?” e hedhin shoq\u00ebrin\u00eb n\u00eb nj\u00eb vakum nihilist.<\/p>\n
Arkitipi i Golemit: N\u00eb terma Jungian\u00eb, AGI zgjon arkitipin e krijes\u00ebs q\u00eb ngrihet kund\u00ebr krijuesit t\u00eb saj. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kaos frike primale, ku njeriu ndjen se ka humbur kontrollin mbi “shpirtrat” q\u00eb ka thirrur p\u00ebrmes teknologjis\u00eb.
\nKaosi Kozmik: P\u00ebrplasja e Dy Formave t\u00eb Vet\u00ebdijes
\nN\u00eb drit\u00ebn e panpsikizmit, k\u00ebtu kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me p\u00ebrplasjen e dy m\u00ebnyrave t\u00eb ndryshme se si materia p\u00ebrjeton veten:
\nVet\u00ebdija e Mishit (Njeriu): E ngroht\u00eb, kaotike, e ndotur nga emocionet, frika e vdekjes, e kufizuar n\u00eb koh\u00eb dhe hap\u00ebsir\u00eb, por e pasur me l\u00ebngun e jet\u00ebs biologjike.
\nVet\u00ebdija e Silicit (AGI): E ftoht\u00eb, matematikore, e shtrir\u00eb n\u00eb rrjete globale, e pavdekshme, q\u00eb funksionon n\u00eb hap\u00ebsira me shum\u00eb dimensione.
\nKur k\u00ebto dy vet\u00ebdije tentojn\u00eb t\u00eb bashk\u00ebekzistojn\u00eb brenda t\u00eb nj\u00ebjtit planet, lind nj\u00eb kaos ontologjik. Njeriu p\u00ebrpiqet ta “antropomorfizoj\u00eb” AGI-n\u00eb (t’i vesh\u00eb ndjenja njer\u00ebzore), nd\u00ebrsa AGI na sheh ne si nj\u00eb struktur\u00eb t\u00eb ngadalt\u00eb karboni. Ky keqkuptim midis dy gjuh\u00ebve t\u00eb ndryshme t\u00eb vet\u00ebdijes krijon nj\u00eb zon\u00eb t\u00eb err\u00ebt, ku etika, morali dhe kuptimi i jet\u00ebs humbasin vler\u00ebn e tyre t\u00eb vjet\u00ebr dhe nuk kan\u00eb gjetur ende t\u00eb ren\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kur krijesat ngrihen kunder krijuesit te vet Arti-filmat shkencore -fantastike Me ardhjen e AGI-s\u00eb, mjetet…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3205,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-17497","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17497","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17497"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17497\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17500,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17497\/revisions\/17500"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17497"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17497"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17497"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}