Kongresmeni amerikan Keith Self ka zhvilluar takime t\u00eb ndara me p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb opozit\u00ebs shqiptare dhe me p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb L\u00ebvizja Studentore Shqiptare, ku n\u00eb fokus kan\u00eb qen\u00eb zhvillimet politike n\u00eb Maqedonia e Veriut, Marr\u00ebveshja e Ohrit dhe t\u00eb drejtat e shqiptar\u00ebve.
\nMe te drejte mund te shtrohet nje dileme \u201c a po ndryshon strategjia e Shteteve te Bashkuara te Amerikes ne Ballkan\u201d
\nShtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs kan\u00eb ndryshuar zyrtarisht qasjen e tyre strategjike n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor, duke shpallur fundin e epok\u00ebs s\u00eb “shtetnd\u00ebrtimit” (nation-building) dhe duke vendosur stabilitetin rajonal dhe partneritetin ekonomik si prioritetet kryesore. N\u00eb nj\u00eb raport t\u00eb ri t\u00eb Departamentit t\u00eb Shtetit d\u00ebrguar Kongresit, Uashingtoni rithekson se nuk synon m\u00eb t\u00eb jet\u00eb mbik\u00ebqyr\u00ebsi kryesor politik i zhvillimeve t\u00eb brendshme, por nj\u00eb partner pragmatik p\u00ebr p\u00ebrfitime t\u00eb nd\u00ebrsjella.
\nTaimingu i k\u00ebsaj strategjie pasqyron prioritetet e reja t\u00eb administrat\u00ebs Trump, ku gjeopolitika dhe siguria trajtohen ekskluzivisht p\u00ebrmes prizmit komercial dhe pragmatizmit (transaksionalizmit). Uashingtoni po pranon se p\u00ebrpjekjet 30-vje\u00e7are p\u00ebr “nd\u00ebrtim institucionesh demokratike” (nation-building) nuk arrit\u00ebn t\u00eb shk\u00ebputnin rajonin nga ndikimi i huaj, prandaj tani po ndryshohen rregullat e loj\u00ebs
\nKoha e publikimit e nje raporti t\u00eb Departamentit t\u00eb Shtetit (maj 2026) nuk \u00ebsht\u00eb rast\u00ebsishme, por p\u00ebrkon me nj\u00eb moment kritik t\u00eb ri rreshtimi gjeopolitik global dhe ndryshimi t\u00eb administrat\u00ebs n\u00eb Uashington.
\nPas dy dekadash ngecje n\u00eb reforma publike dhe gjyq\u00ebsore n\u00eb Ballkan, SHBA po heq dor\u00eb nga roli i “m\u00ebsuesit t\u00eb demokracis\u00eb”. Ky raport u dor\u00ebzua n\u00eb Kongres n\u00eb zbatim t\u00eb ligjit Western Balkans Prosperity Act. Strategjia e re p\u00ebrputhet plot\u00ebsisht me doktrin\u00ebn e administrat\u00ebs Trump: burimet amerikane do t\u00eb orientohen vet\u00ebm aty ku ka p\u00ebrfitime t\u00eb matshme dhe t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta p\u00ebr interesat e SHBA-s\u00eb, duke l\u00ebn\u00eb pas dor\u00eb investimet e pafundme n\u00eb nxitjen e reformave t\u00eb brendshme politike. <\/p>\n
Per me teper ndryshim i kursit vjen si nj\u00eb p\u00ebrgjigje e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb ndaj p\u00ebrpjekjeve t\u00eb Rusis\u00eb dhe Kin\u00ebs p\u00ebr t\u00eb shfryt\u00ebzuar pikat e dob\u00ebta t\u00eb rajonit. ]
\nPikat e dob\u00ebta q\u00eb shfryt\u00ebzohen nga Rusia dhe Kina
\nSipas raportit t\u00eb DASH, Moska dhe Pekini zyrtar gjejn\u00eb terren n\u00eb rajon duke shfryt\u00ebzuar tre elemente kritike:
\nPaq\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb dhe tensionet etnike.
\nNivelin e lart\u00eb t\u00eb korrupsionit.
\nQeverisjen e dob\u00ebt dhe institucionet e brishta.
\nStrategjia e ndikimit rus vs. kinez
\nRaporti ndan qart\u00eb mjetet dhe strategjit\u00eb e ndryshme q\u00eb dy fuqit\u00eb p\u00ebrdorin p\u00ebr destabilizim ose shtrirje t\u00eb influenc\u00ebs:
\nRusia: Fokusohet n\u00eb nxitjen e pak\u00ebnaq\u00ebsive etnike dhe financimin e aktor\u00ebve destabilizues. Ajo p\u00ebrdor gjithashtu var\u00ebsin\u00eb nga hidrokarburet (energjia) si nj\u00eb instrument t\u00eb past\u00ebr presioni mbi politikan\u00ebt vendas p\u00ebr t\u00eb zbehur besimin e publikut te institucionet euroatlantike.
\nKina: P\u00ebrdor kryesisht “fuqin\u00eb e but\u00eb” p\u00ebrmes kanaleve ekonomike. Pekini zgjeron ndikimin n\u00eb nivel elitash p\u00ebrmes huave t\u00eb mb\u00ebshtetura nga shteti, tregtis\u00eb, ryshfetit, propagand\u00ebs dhe investimeve n\u00eb infrastruktur\u00eb strategjike (si\u00e7 shihet n\u00eb rastin e Serbis\u00eb). ]
\nSi do t’i p\u00ebrgjigjet SHBA-ja k\u00ebtij rreziku?
\nP\u00ebr t\u00eb frenuar k\u00ebt\u00eb ndikim “keqdash\u00ebs”, Uashingtoni nuk do t\u00eb nd\u00ebrhyj\u00eb m\u00eb n\u00eb reforma t\u00eb thella politike t\u00eb brendshme, por do t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb mjete komerciale dhe t\u00eb siguris\u00eb: ]
\nZgjerimi i bashk\u00ebpunimit komercial: Rritja e investimeve per\u00ebndimore n\u00eb infrastruktur\u00eb dhe projekte strategjike energjetike (p.sh. projekte n\u00eb Shqip\u00ebri dhe Korridori Adriatiko-Jonian) p\u00ebr t\u00eb ofruar alternativa ndaj parave kineze dhe ruse.
\nKonsolidimi i NATO-s: Modernizimi i forcave t\u00eb armatosura t\u00eb aleat\u00ebve ekzistues (Shqip\u00ebri, Maqedoni e Veriut, Mali i Zi) p\u00ebr t\u00eb forcuar krahun lindor t\u00eb Aleanc\u00ebs.
\nPrania ushtarake: Ruajtja e misionit t\u00eb KFOR-it n\u00eb Kosov\u00eb si nj\u00eb element ky\u00e7 i panegociuesh\u00ebm p\u00ebr sigurin\u00eb rajonale dhe normalizimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve Kosov\u00eb-Serbi.
\n. Zhveshja e “Misionit Civilizues”: Fundi i Kusht\u00ebzimit Politik
\nP\u00ebr dekada me radh\u00eb, ndihma amerikane (p\u00ebrmes instrumenteve si USAID, i cili u mbyll n\u00eb fillim t\u00eb vitit 2025) kusht\u00ebzohej me reforma t\u00eb thella n\u00eb sundimin e ligjit, lirin\u00eb e medias dhe luft\u00ebn ndaj korrupsionit. Raporti i ri i Departamentit t\u00eb Shtetit pranon hapur d\u00ebshtimin e k\u00ebsaj qasjeje.
\nPragmatizmi i ri: Burimet do t\u00eb orientohen vet\u00ebm aty ku ka “p\u00ebrfitime t\u00eb qarta dhe t\u00eb matshme p\u00ebr interesat amerikane”.
\nRreziku i “Stabilokracis\u00eb”: OJQ-t\u00eb lokale dhe organizatat si Transparency International paralajm\u00ebrojn\u00eb se duke k\u00ebrkuar “stabilitet me \u00e7do kusht”, SHBA po u jep nj\u00eb kart\u00eb t\u00eb bardh\u00eb lider\u00ebve autokratik\u00eb rajonal\u00eb. P\u00ebr sa koh\u00eb ata nuk rreshtohen me Rusin\u00eb dhe mb\u00ebshtesin bizneset amerikane, Uashingtoni nuk do t\u00eb nd\u00ebrhyj\u00eb n\u00eb politik\u00ebn e tyre t\u00eb brendshme. ]
\n. Fronti i Ri Ekonomik: Kapitali Amerikan si Arm\u00eb Gjeopolitike
\nN\u00eb vend t\u00eb ligj\u00ebratave p\u00ebr demokracin\u00eb, SHBA po p\u00ebrdor korporatat e saj p\u00ebr t\u00eb d\u00ebbuar rival\u00ebt. P\u00ebrmes ligjit Western Balkans Prosperity Act (pjes\u00eb e ligjit p\u00ebr mbrojtjen komb\u00ebtare NDAA 2026), investimet n\u00eb infrastruktur\u00eb dhe energji trajtohen si asete ushtarake.
\nKthimi i Korridoreve: Kompani gjigante si Bechtel po udh\u00ebheqin nd\u00ebrtimin e Korridorit VIII dhe Autostrad\u00ebs s\u00eb Morav\u00ebs. K\u00ebto rrug\u00eb nuk shihen thjesht si projekte tregtare, por si rrug\u00eb jetike p\u00ebr l\u00ebvizshm\u00ebrin\u00eb ushtarake t\u00eb NATO-s nga Deti Adriatik n\u00eb Detin e Zi.
\nLufta p\u00ebr Gazin: P\u00ebr t\u00eb thyer monopolin rus, SHBA po financon direkt projekte si gazsjell\u00ebsi i Interkoneksionit Jugor midis Kroacis\u00eb dhe Bosnj\u00ebs (ku operator pritet t\u00eb jet\u00eb kompania amerikane AAFS, e lidhur me administrat\u00ebn e re). Po ashtu, synohet modernizimi i termocentraleve t\u00eb qymyrit dhe gazifikimi n\u00eb Kosov\u00eb.
\n Paradoksi i “Pikave t\u00eb Dob\u00ebta”: Si Operojn\u00eb Rusia dhe Kina
\nDokumenti zb\u00ebrthen sakt\u00ebsisht se si Moska dhe Pekini po p\u00ebrfitojn\u00eb nga ky tranzicion i zgjatur:
\nAsimetria e Kin\u00ebs: Kina nuk k\u00ebrkon reforma. Ajo korrupton elitat p\u00ebrmes “kontratave t\u00eb fshehura” dhe huave shtet\u00ebrore. Kompanit\u00eb kineze q\u00ebllimisht ofrojn\u00eb \u00e7mime shum\u00eb t\u00eb ul\u00ebta n\u00eb tendere publike, p\u00ebr t\u00eb zbuluar m\u00eb pas vonesa dhe rritje t\u00eb kostove q\u00eb i fusin qeverit\u00eb e brishta (si ajo e Serbis\u00eb) n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb plot\u00eb borxhi.
\nOportunizmi i Rusis\u00eb: Ndryshe nga Kina q\u00eb nd\u00ebrton, Rusia thjesht saboton. Ajo nuk ka fuqi t\u00eb madhe ekonomike, ndaj investon n\u00eb pikat m\u00eb t\u00eb ndjeshme: nxitjen e narrativave nacionaliste dhe shfryt\u00ebzimin e var\u00ebsis\u00eb nga hidrokarburet p\u00ebr t\u00eb bllokuar integrimin euroatlantik.
\n Ushtria dhe Siguria: Kosova n\u00eb Ependic\u00ebn e re t\u00eb NATO-s
\nNdryshimi m\u00eb i madh konceptual \u00ebsht\u00eb se Ballkani nuk shihet m\u00eb si nj\u00eb “rajon post-konfliktual n\u00ebn kujdestari”, por si nj\u00eb vij\u00eb e par\u00eb e frontit t\u00eb mbrojtjes amerikane.
\nKFOR-i si Vij\u00eb e Kuqe: Prania ushtarake e SHBA-s\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb p\u00ebrmes KFOR-it rikonfirmohet si shtylla e panegociueshme e siguris\u00eb rajonale. Nd\u00ebrsa mb\u00ebshtetja p\u00ebr transformimin e FSK-s\u00eb n\u00eb forc\u00eb mbrojtjeje vazhdon, ajo shihet si nj\u00eb mjet p\u00ebr t\u00eb balancuar blerjet e fundit t\u00eb Serbis\u00eb me raketa supersonike kineze.
\nBarra e Mbrojtjes: SHBA po k\u00ebrkon rritje t\u00eb buxheteve t\u00eb mbrojtjes nga aleat\u00ebt rajonal\u00eb (Shqip\u00ebri, Maqedoni e Veriut, Mal i Zi) p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbushur synimet e NATO-s. P\u00ebr me tep\u00ebr, trupat nga Shqip\u00ebria dhe Kosova tashm\u00eb po p\u00ebrgatiten t’i bashkohen Forc\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Stabilizimit n\u00eb Gaza, duke d\u00ebshmuar kalimin e rajonit nga “konsumator i siguris\u00eb” n\u00eb “ofrues t\u00eb saj<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kongresmeni amerikan Keith Self ka zhvilluar takime t\u00eb ndara me p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb opozit\u00ebs shqiptare dhe…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3205,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-18337","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18337","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18337"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18337\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18340,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18337\/revisions\/18340"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18337"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}