Nga Prof. Dr. Prof. Dr. Muhamet Racaj
\nIsh Gjeneral Major
\nEkspert i Siguris\u00eb Komb\u00ebtare dhe Marr\u00ebdh\u00ebnieve Nd\u00ebrkomb\u00ebtare<\/p>\n
Incidenti i fundit n\u00eb Rumani, ku nj\u00eb dron i lidhur me operacionet ushtarake ruse goditi nj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb banimi n\u00eb territorin e nj\u00eb shteti an\u00ebtar t\u00eb NATO-s, paraqet nj\u00eb nga momentet m\u00eb serioze t\u00eb siguris\u00eb euroatlantike q\u00eb nga fillimi i luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb. Reagimi i menj\u00ebhersh\u00ebm i NATO-s, mbledhja emergjente e aleanc\u00ebs dhe deklaratat e forta t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara se do t\u00eb mbrojn\u00eb \u201c\u00e7do centimet\u00ebr t\u00eb territorit t\u00eb NATO-s\u201d, d\u00ebshmojn\u00eb se situata po hyn n\u00eb nj\u00eb faz\u00eb t\u00eb re dhe m\u00eb t\u00eb rrezikshme t\u00eb p\u00ebrballjes nd\u00ebrmjet Per\u00ebndimit dhe Rusis\u00eb.
\nPyetja q\u00eb shtrohet sot n\u00eb qarqet politike, diplomatike dhe ushtarake \u00ebsht\u00eb n\u00ebse Evropa dhe bota po afrohen drejt nj\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzimi q\u00eb mund t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb konflikt t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb nd\u00ebrmjet NATO-s dhe Federat\u00ebs Ruse.<\/p>\n
Nga Lufta n\u00eb Ukrain\u00eb drejt P\u00ebrplasjes s\u00eb Mundshme NATO-Rusi
\nQ\u00eb nga fillimi i agresionit rus kund\u00ebr Ukrain\u00ebs n\u00eb vitin 2022, Kremlini ka p\u00ebrdorur nj\u00eb kombinim t\u00eb fuqis\u00eb ushtarake konvencionale, sulmeve hibride, operacioneve kibernetike, dezinformimit dhe k\u00ebrc\u00ebnimeve b\u00ebrthamore p\u00ebr t\u00eb ushtruar presion mbi Per\u00ebndimin.
\nMegjithat\u00eb, goditja e nj\u00eb objekti civil n\u00eb territorin rumun paraqet nj\u00eb zhvillim t\u00eb ri. Edhe n\u00ebse Moska do t\u00eb pretendoj\u00eb se b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb incident aksidental, nga aspekti strategjik dhe juridik nd\u00ebrkomb\u00ebtar, fakti mbetet se territori i nj\u00eb shteti an\u00ebtar t\u00eb NATO-s \u00ebsht\u00eb cenuar.
\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, reagimi i aleanc\u00ebs nuk mund t\u00eb jet\u00eb i kufizuar vet\u00ebm n\u00eb deklarata politike. NATO \u00ebsht\u00eb e detyruar t\u00eb demonstroj\u00eb kredibilitetin e saj si organizata m\u00eb e fuqishme mbrojt\u00ebse n\u00eb bot\u00eb.
\nNeni 5: Garancia Kryesore e Siguris\u00eb Euroatlantike
\nN\u00eb debatin publik \u00ebsht\u00eb rikthyer fuqish\u00ebm \u00e7\u00ebshtja e Nenit 5 t\u00eb Traktatit t\u00eb Uashingtonit.
\nKy nen p\u00ebrcakton se nj\u00eb sulm kund\u00ebr nj\u00eb shteti an\u00ebtar konsiderohet sulm kund\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb aleanc\u00ebs.
\nMegjithat\u00eb, aktivizimi i Nenit 5 nuk n\u00ebnkupton automatikisht shpallje lufte. Aleat\u00ebt mund t\u00eb vendosin masa t\u00eb ndryshme politike, diplomatike, ekonomike ose ushtarake sipas vler\u00ebsimit t\u00eb situat\u00ebs.
\nNga pik\u00ebpamja profesionale ushtarake, NATO aktualisht do t\u00eb p\u00ebrpiqet t\u00eb shmang\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzimin e menj\u00ebhersh\u00ebm ushtarak, por nj\u00ebkoh\u00ebsisht do t\u00eb forcoj\u00eb pranin\u00eb e saj n\u00eb krahun lindor t\u00eb aleanc\u00ebs, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb Rumani, Poloni, Bullgari dhe shtetet baltike.<\/p>\n
Gjermania dhe Polonia po P\u00ebrgatiten p\u00ebr nj\u00eb Realitet t\u00eb Ri Sigurie
\nNj\u00eb tregues i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i ndryshimit t\u00eb arkitektur\u00ebs s\u00eb siguris\u00eb evropiane \u00ebsht\u00eb procesi i ri i armatosjes s\u00eb Gjermanis\u00eb dhe Polonis\u00eb.
\nGjermania ka nd\u00ebrmarr\u00eb programin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb modernizimit ushtarak q\u00eb nga p\u00ebrfundimi i Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, duke investuar qindra miliarda euro n\u00eb rritjen e kapaciteteve mbrojt\u00ebse.
\nNd\u00ebrkoh\u00eb, Polonia po nd\u00ebrton nj\u00eb nga ushtrit\u00eb m\u00eb t\u00eb fuqishme tok\u00ebsore n\u00eb Evrop\u00eb, me blerje masive tankesh, sisteme raketore, artilerie me rreze t\u00eb gjat\u00eb dhe sisteme moderne t\u00eb mbrojtjes ajrore.
\nKjo nuk \u00ebsht\u00eb rast\u00ebsi.
\nUdh\u00ebheq\u00ebsit evropian\u00eb po p\u00ebrgatiten p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb pasigurie strategjike, ku rreziku i nj\u00eb konfrontimi t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb me Rusin\u00eb nuk konsiderohet m\u00eb si skenar teorik, por si mund\u00ebsi reale.<\/p>\n
Rumania dhe Bullgaria \u2013 Qendra e Re Strategjike e NATO-s n\u00eb Detin e Zi
\nNj\u00eb zhvillim me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb \u00ebsht\u00eb sh\u00ebnd\u00ebrrimi e Rumanis\u00eb dhe Bullgaris\u00eb n\u00eb nyje kryesore logjistike dhe operacionale t\u00eb NATO-s.
\nVendosja e arsenaleve, bazave ushtarake, sistemeve t\u00eb mbrojtjes ajrore dhe infrastruktur\u00ebs s\u00eb avancuar ushtarake n\u00eb rajonin e Detit t\u00eb Zi tregon se aleanca po nd\u00ebrton kapacitete afatgjata p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar \u00e7do k\u00ebrc\u00ebnim t\u00eb mundsh\u00ebm nga lindja.
\nNga k\u00ebndv\u00ebshtrimi ushtarak, rajoni i Detit t\u00eb Zi \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb nga zonat m\u00eb t\u00eb militarizuara n\u00eb Evrop\u00eb.<\/p>\n
Deklaratat e Medvedevit: Luft\u00eb Psikologjike apo Paralajm\u00ebrim Strategjik?
\nDeklaratat e fundit t\u00eb Dmitry Medvedevit, sipas t\u00eb cilave qytetar\u00ebt evropian\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrgatiten sepse \u201c\u00ebsht\u00eb luft\u00eb\u201d, nuk duhen par\u00eb vet\u00ebm si retorik\u00eb politike.
\nAto p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb nj\u00eb komponent t\u00eb luft\u00ebs psikologjike dhe informative q\u00eb Rusia po zhvillon kund\u00ebr vendeve evropiane.
\nObjektivi kryesor i k\u00ebtyre deklaratave \u00ebsht\u00eb krijimi i frik\u00ebs, presionit psikologjik dhe ndarjeve politike brenda vendeve an\u00ebtare t\u00eb NATO-s dhe Bashkimit Evropian.
\nMegjithat\u00eb, deklarata t\u00eb tilla tregojn\u00eb gjithashtu se Moska nuk ka nd\u00ebrmend t\u00eb heq\u00eb dor\u00eb nga strategjia e saj e presionit dhe p\u00ebrshkall\u00ebzimit t\u00eb kontrolluar.<\/p>\n
A po Afrohet Lufta e Tret\u00eb Bot\u00ebrore?
\nNga perspektiva profesionale e siguris\u00eb dhe mbrojtjes, aktualisht nuk ekzistojn\u00eb tregues t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb q\u00eb fuqit\u00eb kryesore bot\u00ebrore po p\u00ebrgatiten p\u00ebr nj\u00eb Luft\u00eb t\u00eb Tret\u00eb Bot\u00ebrore n\u00eb kuptimin klasik t\u00eb shekullit XXI.
\nMegjithat\u00eb, bota po hyn n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb rivalitetit intensiv strategjik nd\u00ebrmjet fuqive t\u00eb m\u00ebdha:
\n\u25cfKonflikti n\u00eb Ukrain\u00eb,
\n\u25cf Tensionet n\u00eb Detin e Zi,
\n \u25cf Krizat n\u00eb Lindjen e Mesme, \u25cfKonkurrenca SHBA-Kin\u00eb dhe
\n \u25cf Militarizimi i vazhduesh\u00ebm i Evrop\u00ebs Lindore po krijojn\u00eb kushtet p\u00ebr incidente q\u00eb mund t\u00eb dalin jasht\u00eb kontrollit.
\nHistoria ka treguar se luft\u00ebrat e m\u00ebdha shpesh nuk fillojn\u00eb nga nj\u00eb vendim i vet\u00ebm politik, por nga zinxhiri i gabimeve, provokimeve dhe keqllogaritjeve strategjike.
\nP\u00ebrfundim
\nGoditja e territorit Rumun nga nj\u00eb dron i lidhur me operacionet ushtarake ruse p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb alarm serioz p\u00ebr sigurin\u00eb euroatlantike. Reagimi i NATO-s dhe SHBA-ve tregon qart\u00eb se aleanca nuk do t\u00eb toleroj\u00eb cenimin e territorit t\u00eb saj dhe se \u00e7do provokim i ardhsh\u00ebm do t\u00eb trajtohet me seriozitet maksimal.
\nMegjith\u00ebse nj\u00eb luft\u00eb e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb NATO-Rusi mbetet ende nj\u00eb skenar q\u00eb t\u00eb gjitha pal\u00ebt p\u00ebrpiqen ta shmangin, rreziku i p\u00ebrshkall\u00ebzimit \u00ebsht\u00eb real dhe nuk duhet n\u00ebnvler\u00ebsuar.
\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, Evropa po hyn n\u00eb nj\u00eb epok\u00eb t\u00eb re t\u00eb siguris\u00eb kolektive, ku mbrojtja, gatishm\u00ebria ushtarake, inteligjenca strategjike dhe rezistenca komb\u00ebtare do t\u00eb jen\u00eb faktor\u00ebt vendimtar\u00eb p\u00ebr ruajtjen e paqes dhe stabilitetit n\u00eb kontinent.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nga Prof. Dr. Prof. Dr. Muhamet Racaj Ish Gjeneral Major Ekspert i Siguris\u00eb Komb\u00ebtare dhe…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":11324,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-19268","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19268","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19268"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19268\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19271,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19268\/revisions\/19271"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11324"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19268"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19268"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19268"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}