{"id":20009,"date":"2026-06-02T10:58:52","date_gmt":"2026-06-02T08:58:52","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=20009"},"modified":"2026-06-02T10:58:52","modified_gmt":"2026-06-02T08:58:52","slug":"kush-do-ta-pasoje-schmidtin-si-perfaqesuesi-i-larte-ne-bosnje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=20009","title":{"rendered":"Kush do ta pasoj\u00eb Schmidtin si p\u00ebrfaq\u00ebsuesi i lart\u00eb n\u00eb Bosnj\u00eb?"},"content":{"rendered":"<p>Kush do t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesi i ri i lart\u00eb n\u00eb Bosnj\u00eb e Hercegovin\u00eb? Kjo pyetje po mbizot\u00ebron para mbledhjes s\u00eb K\u00ebshillit p\u00ebr Zbatimin e Paqes (PIC), q\u00eb do t\u00eb mbahet m\u00eb 3 dhe 4 qershor n\u00eb Sarajev\u00eb, ku do t\u00eb shqyrtohet zgjedhja e pasardh\u00ebsit t\u00eb Christian Schmidtit.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb dihet me siguri \u00ebsht\u00eb se, n\u00ebse nuk arrihet marr\u00ebveshje, Schmidt do t\u00eb mbetet zyrtarisht n\u00eb detyr\u00ebn e p\u00ebrfaq\u00ebsuesit t\u00eb lart\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb maj Schmidt njoftoi t\u00ebrheqjen nga posti q\u00eb ka mbajtur p\u00ebr pes\u00eb vjet, por tha se do t\u00eb largohet vet\u00ebm pasi t\u00eb em\u00ebrohet pasardh\u00ebsi i tij, \u201cp\u00ebr shkak t\u00eb nevoj\u00ebs p\u00ebr ruajtjen e vazhdim\u00ebsis\u00eb institucionale\u201d, ve\u00e7an\u00ebrisht para zgjedhjeve t\u00eb p\u00ebrgjithshme n\u00eb Bosnj\u00eb, t\u00eb planifikuara p\u00ebr tetor.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb po ndodh para mbledhjes s\u00eb PIC-it?<\/p>\n<p>Ministri britanik p\u00ebr Evrop\u00ebn, Amerik\u00ebn e Veriut dhe territoret p\u00ebrtej detit, Stephen Doughty, mb\u00ebrriti n\u00eb Sarajev\u00eb m\u00eb 1 qershor, nd\u00ebrsa ministrat francez dhe gjerman p\u00ebr Evrop\u00ebn, Benjamin Haddad dhe Gunther Krichbaum, p\u00ebrkat\u00ebsisht, pritet t\u00eb mb\u00ebrrijn\u00eb m\u00eb 2 qershor, nj\u00eb dit\u00eb para mbledhjes.<\/p>\n<p>Sipas Ministris\u00eb s\u00eb Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme t\u00eb Bosnj\u00ebs, Doughty \u201crip\u00ebrs\u00ebriti mb\u00ebshtetjen e fuqishme t\u00eb Britanis\u00eb s\u00eb Madhe p\u00ebr mandatin e plot\u00eb dhe kompetencat e OHR-it\u201d, nd\u00ebrsa Haddad, para vizit\u00ebs, deklaroi n\u00eb platform\u00ebn X se Evropa \u201cnuk duhet t\u00eb lejoj\u00eb q\u00eb fuqi rivale t\u00eb nd\u00ebrhyjn\u00eb n\u00eb fqinj\u00ebsin\u00eb ton\u00eb p\u00ebr t\u00eb nxitur paq\u00ebndrueshm\u00ebri\u201d.<\/p>\n<p>Nj\u00eb grup shtetesh evropiane, t\u00eb udh\u00ebhequra nga Gjermania, Franca dhe Britania e Madhe, d\u00ebshiron ta ruaj\u00eb modelin e tanish\u00ebm q\u00eb i mund\u00ebson p\u00ebrfaq\u00ebsuesit t\u00eb lart\u00eb t\u00eb imponoj\u00eb ligje dhe t\u00eb shkarkoj\u00eb zyrtar\u00eb t\u00eb zgjedhur n\u00eb rast t\u00eb bllokadave politike ose institucionale apo shkeljes s\u00eb Marr\u00ebveshjes s\u00eb Dejtonit p\u00ebr Paqe.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, administrata n\u00eb Uashington mb\u00ebshtet zvog\u00eblimin gradual t\u00eb rolit nd\u00ebrhyr\u00ebs t\u00eb OHR-it dhe mb\u00ebshtetjen m\u00eb t\u00eb madhe te institucionet dhe politikan\u00ebt vendor\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrfaq\u00ebsuesja e SHBA-s\u00eb n\u00eb OKB, Tammy Bruce, deklaroi m\u00eb 12 maj n\u00eb mbledhjen e K\u00ebshillit t\u00eb Sigurimit se kandidat\u00ebt p\u00ebr p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb ri t\u00eb lart\u00eb do t\u00eb vler\u00ebsohen \u201cbazuar n\u00eb arritjet e tyre\u201d, duke theksuar se \u201c\u00ebsht\u00eb e domosdoshme q\u00eb em\u00ebrimi i ri t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb deri n\u00eb fund t\u00eb qershorit\u201d.<\/p>\n<p>Cil\u00ebt emra po p\u00ebrmenden?<\/p>\n<p>Megjith\u00ebse an\u00ebtar\u00ebt e Bordit Drejtues t\u00eb PIC-it nuk kan\u00eb shpallur zyrtarisht kandidat\u00ebt, n\u00eb qarqet diplomatike dhe politike p\u00ebrmenden disa emra nga Italia, Franca dhe Mbret\u00ebria e Bashkuar.<\/p>\n<p>Nd\u00ebr kandidat\u00ebt m\u00eb t\u00eb p\u00ebrmendur \u00ebsht\u00eb Antonio Zanardi Landi, diplomati italian 76-vje\u00e7ar, i cili ka sh\u00ebrbyer si ambasador i Italis\u00eb n\u00eb Rusi, si dhe n\u00eb Serbi e Mal t\u00eb Zi.<\/p>\n<p>\u201cAntonio Landi \u00ebsht\u00eb zyrtarisht kandidati i Qeveris\u00eb italiane dhe institucionet tona jan\u00eb t\u00eb informuara p\u00ebr k\u00ebt\u00eb. Ai ka mb\u00ebshtetjen e SHBA-s\u00eb dhe jo vet\u00ebm t\u00eb tyre\u201d, deklaroi p\u00ebr TV Sarajeva ambasadori i Bosnj\u00ebs n\u00eb OKB.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, ambasadori shtoi se \u201cka edhe kandidat\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb mb\u00ebshtetur nga nj\u00eb num\u00ebr m\u00eb i madh shtetesh\u201d. Nj\u00ebri prej tyre \u00ebsht\u00eb Rene Troccaz, aktualisht i d\u00ebrguari special i Franc\u00ebs p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor.<\/p>\n<p>N\u00eb qarqet britanike si kandidat\u00eb potencial\u00eb p\u00ebrmenden gjithashtu Karen Pierce, ish-ambasadore n\u00eb SHBA dhe aktualisht e d\u00ebrguar speciale p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor, si dhe Stuart Peach, paraardh\u00ebsi i saj dhe ish-kryetar i Komitetit Ushtarak t\u00eb NATO-s.<\/p>\n<p>P\u00ebrfaq\u00ebsuesit amerikan\u00eb deklaruan m\u00eb 12 maj n\u00eb K\u00ebshillin e Sigurimit t\u00eb OKB-s\u00eb se Uashingtoni ka edhe kandidat\u00ebt e vet, por \u00ebsht\u00eb i gatsh\u00ebm t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb nj\u00eb kandidat evropian n\u00ebse brenda PIC-it arrihet pajtueshm\u00ebri.<\/p>\n<p>Kush e drejton OHR-in?<\/p>\n<p>Megjith\u00ebse PIC do t\u00eb vendos\u00eb formalisht p\u00ebr p\u00ebrfaq\u00ebsuesin e ri t\u00eb lart\u00eb, po aq e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb pyetja se \u00e7far\u00eb mandati do t\u00eb ket\u00eb pasardh\u00ebsi i mundsh\u00ebm i Schmidtit, dhe sa hap\u00ebsir\u00eb do t\u00eb ket\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur t\u00eb ashtuquajturat \u201ckompetenca t\u00eb Bonit\u201d p\u00ebr imponimin e ligjeve dhe shkarkimin e zyrtar\u00ebve.<\/p>\n<p>N\u00eb dy debatet e fundit p\u00ebr Bosnj\u00ebn n\u00eb K\u00ebshillin e Sigurimit t\u00eb OKB-s\u00eb, zyrtar\u00ebt amerikan\u00eb kan\u00eb mb\u00ebshtetur kufizimin gradual t\u00eb kompetencave ekzekutive t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesit t\u00eb ardhsh\u00ebm t\u00eb lart\u00eb dhe transformimin e OHR-it nga nj\u00eb institucion nd\u00ebrhyr\u00ebs n\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsues q\u00eb do t\u2019ua linte p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb institucioneve vendore.<\/p>\n<p>Nj\u00eb qasje e till\u00eb do t\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte largim nga modeli i ndjekur gjat\u00eb mandateve t\u00eb Schmidtit dhe Paddy Ashdown, kur OHR p\u00ebrdorte gjer\u00ebsisht kompetencat e Bonit p\u00ebr vendime detyruese, dhe do t\u00eb ishte m\u00eb af\u00ebr periudh\u00ebs 12-vje\u00e7are t\u00eb Valentin Inzkos.<\/p>\n<p>Schmidt n\u00eb prill theksoi se \u201cka ardhur koha p\u00ebr nj\u00eb fillim t\u00eb ri p\u00ebr Bosnj\u00ebn\u201d. Vendimi i tij lidhet me mund\u00ebsin\u00eb e ndryshimit t\u00eb qasjes s\u00eb administrat\u00ebs amerikane, e cila favorizon kufizimin e kompetencave ekzekutive dhe forcimin e institucioneve lokale, nd\u00ebrsa Britania e Madhe, Gjermania dhe Franca mbajn\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb kund\u00ebrt.<\/p>\n<p>Detyra e PIC-it \u00ebsht\u00eb \u201cdh\u00ebnia e udh\u00ebzimeve politike p\u00ebr p\u00ebrfaq\u00ebsuesin e lart\u00eb\u201d, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se an\u00ebtar\u00ebt duhet t\u00eb bien dakord jo vet\u00ebm p\u00ebr emrin e kreut t\u00eb ri t\u00eb OHR-it, por edhe p\u00ebr rolin e ardhsh\u00ebm t\u00eb k\u00ebtij institucioni.<\/p>\n<p>PIC p\u00ebrb\u00ebhet nga SHBA-ja, BE-ja, Britania e Madhe, Gjermania, Franca, Italia, Kanadaja, Japonia, Rusia dhe Turqia, e cila p\u00ebrfaq\u00ebson interesat e Organizat\u00ebs s\u00eb Bashk\u00ebpunimit Islamik, s\u00eb bashku me disa vende t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>Rusia pezulloi pjes\u00ebmarrjen e saj n\u00eb pun\u00ebn e PIC-it n\u00eb fillim t\u00eb vitit 2022 dhe prej vitesh k\u00ebrkon mbylljen e OHR-it. Ky q\u00ebndrim p\u00ebrputhet me k\u00ebrkesat e autoriteteve t\u00eb entitetit Republika S\u00ebrpska, t\u00eb cilat shpesh mb\u00ebshteten nga Kina n\u00eb debatet e K\u00ebshillit t\u00eb Sigurimit t\u00eb OKB-s\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, an\u00ebtar\u00ebt per\u00ebndimor\u00eb t\u00eb PIC-it vazhdojn\u00eb t\u00eb insistojn\u00eb n\u00eb p\u00ebrmbushjen e kushteve t\u00eb \u201cProgramit 5+2\u201d para mbylljes s\u00eb OHR-it. \u00c7\u00ebshtjet ende t\u00eb pazgjidhura p\u00ebrfshijn\u00eb ndarjen e pron\u00ebs shtet\u00ebrore dhe ushtarake, si dhe nj\u00eb \u201cvler\u00ebsim pozitiv t\u00eb situat\u00ebs politike\u201d.<\/p>\n<p>Komisioni Evropian, n\u00eb opinionin e tij p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimin e Bosnj\u00ebs n\u00eb BE, ka theksuar se vendi nuk mund t\u00eb b\u00ebhet an\u00ebtar i Bashkimit Evropian p\u00ebr sa koh\u00eb ekziston nj\u00eb protektorat nd\u00ebrkomb\u00ebtar n\u00eb form\u00ebn e tanishme.<\/p>\n<p>Cila \u00ebsht\u00eb trash\u00ebgimia e OHR-it?<\/p>\n<p>Q\u00eb nga themelimi i Zyr\u00ebs s\u00eb P\u00ebrfaq\u00ebsuesit t\u00eb Lart\u00eb (OHR) n\u00eb fund t\u00eb vitit 1995, mbi baz\u00ebn e Marr\u00ebveshjes s\u00eb Dejtonit p\u00ebr Paqe, detyr\u00ebn e p\u00ebrfaq\u00ebsuesit t\u00eb lart\u00eb n\u00eb Bosnj\u00eb e kan\u00eb ushtruar tet\u00eb diplomat\u00eb evropian\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrfaq\u00ebsuesit e lart\u00eb kan\u00eb imponuar ndryshime n\u00eb rreth 300 nene t\u00eb ligjeve dhe kushtetutave shtet\u00ebrore dhe entitare, nd\u00ebrsa deri n\u00eb vitin 2006 kan\u00eb shkarkuar m\u00eb shum\u00eb se 400 zyrtar\u00eb t\u00eb zgjedhur, nga kryetar\u00eb komunash dhe komandant\u00eb policie deri te an\u00ebtar\u00eb t\u00eb Presidenc\u00ebs s\u00eb Bosnj\u00ebs e Hercegovin\u00ebs, duke ua ndaluar aktivitetin politik.<\/p>\n<p>K\u00ebto ndalime m\u00eb von\u00eb jan\u00eb shfuqizuar, por jo edhe ligjet e imponuara, p\u00ebrfshir\u00eb ato q\u00eb parashikojn\u00eb se vendimet e p\u00ebrfaq\u00ebsuesit t\u00eb lart\u00eb nuk mund t\u00eb rishqyrtohen nga gjykatat dhe se moszbatimi i tyre p\u00ebrb\u00ebn vep\u00ebr penale.\/REL<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kush do t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesi i ri i lart\u00eb n\u00eb Bosnj\u00eb e Hercegovin\u00eb? Kjo pyetje&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":20013,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-20009","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bote"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20009","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20009"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20009\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20014,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20009\/revisions\/20014"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20013"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20009"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20009"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20009"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}