{"id":21626,"date":"2026-06-07T12:49:48","date_gmt":"2026-06-07T10:49:48","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=21626"},"modified":"2026-06-07T12:49:48","modified_gmt":"2026-06-07T10:49:48","slug":"obsh-ushqimi-i-pasigurt-shkakton-866-milione-semundje-dhe-1-5-milione-vdekje-cdo-vit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=21626","title":{"rendered":"OBSH: Ushqimi i pasigurt shkakton 866 milion\u00eb s\u00ebmundje dhe 1.5 milion\u00eb vdekje \u00e7do vit"},"content":{"rendered":"<h4>Ushqimi i pasigurt vazhdon t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb nga k\u00ebrc\u00ebnimet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr sh\u00ebndetin publik n\u00eb bot\u00eb.<\/h4>\n<p>Sipas vler\u00ebsimeve t\u00eb reja t\u00eb publikuara nga Organizata Bot\u00ebrore e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb (OBSH), \u00e7do vit regjistrohen rreth 866 milion\u00eb raste s\u00ebmundjesh dhe 1.5 milion\u00eb vdekje t\u00eb lidhura me konsumimin e ushqimit t\u00eb kontaminuar, shkruan\u00a0<a href=\"https:\/\/abcnews.al\/obsh-ushqimi-i-pasigurt-shkakton-866-milione-semundje-dhe-1-5-milione-vdekje-cdo-vit\/\">abcnews.al<\/a>.<\/p>\n<div class=\"code-block code-block-8\">\n<div id=\"mandeta_1f070636ecb54ef79b421c507c4e580b_zone_103976_sect_47401_site_41437\" data-sender=\"mandeta\">\n<div class=\"resize-sensor\" dir=\"ltr\">\n<div class=\"resize-sensor-expand\">\n<div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"resize-sensor-shrink\">\n<div><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p><strong>F\u00ebmij\u00ebt n\u00ebn 5 vje\u00e7, grupi m\u00eb i rrezikuar<\/strong><\/p>\n<p>Sipas raportit, f\u00ebmij\u00ebt n\u00ebn mosh\u00ebn pes\u00eb vje\u00e7 kan\u00eb pothuajse tre her\u00eb m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb s\u00ebmuren nga ushqimi i pasigurt krahasuar me t\u00eb rriturit dhe f\u00ebmij\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj.<\/p>\n<p>Edhe pse p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb vet\u00ebm rreth 9% t\u00eb popullsis\u00eb globale, ata p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb gati nj\u00eb t\u00eb tret\u00ebn e t\u00eb gjitha rasteve t\u00eb s\u00ebmundjeve q\u00eb transmetohen nga ushqimi. M\u00eb t\u00eb shpeshtat jan\u00eb s\u00ebmundjet diarreike, t\u00eb cilat mund t\u00eb jen\u00eb fatale n\u00eb k\u00ebt\u00eb grupmosh\u00eb t\u00eb brisht\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 infeksioneve, rreziku vjen edhe nga ekspozimi ndaj substancave kimike si merkuri dhe plumbi, t\u00eb cilat mund t\u00eb d\u00ebmtojn\u00eb zhvillimin e trurit dhe t\u00eb shkaktojn\u00eb probleme afatgjata neurologjike dhe zhvillimore.<\/p>\n<p><strong>Shkaqet dhe ndikimi global<\/strong><\/p>\n<p>OBSH vler\u00ebson se shumica e s\u00ebmundjeve vijn\u00eb nga baktere, viruse dhe parazit\u00eb t\u00eb transmetuar p\u00ebrmes ushqimit (rreth 860 milion\u00eb raste n\u00eb vitin 2021). Nd\u00ebrkoh\u00eb, ndotjet kimike jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr nj\u00eb pjes\u00eb disproporcionale t\u00eb vdekjeve.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2021, rreth 73% e vdekjeve nga ushqimi i kontaminuar lidhen me substanca kimike. Nd\u00ebr to, arseniku inorganik dhe plumbi p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb rasteve fatale, pasi rrisin rrezikun p\u00ebr s\u00ebmundje t\u00eb zemr\u00ebs dhe kancer.<\/p>\n<p><strong>Pabarazit\u00eb globale<\/strong><\/p>\n<p>Raporti thekson se barra m\u00eb e madhe e s\u00ebmundjeve nga ushqimi i pasigurt bie mbi Afrik\u00ebn dhe Azin\u00eb Juglindore, t\u00eb cilat s\u00eb bashku p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb rreth 75% t\u00eb rasteve globale dhe 60% t\u00eb vdekjeve.<\/p>\n<p>F\u00ebmij\u00ebt dhe komunitetet me t\u00eb ardhura t\u00eb ul\u00ebta jan\u00eb m\u00eb t\u00eb prekurit, p\u00ebr shkak t\u00eb kushteve m\u00eb t\u00eb dob\u00ebta t\u00eb higjien\u00ebs, ujit t\u00eb past\u00ebr dhe sistemit sh\u00ebndet\u00ebsor.<\/p>\n<p><strong>Kostoja ekonomike dhe thirrja e OBSH-s\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 ndikimit n\u00eb sh\u00ebndet, ushqimi i pasigurt ka edhe pasoja t\u00eb m\u00ebdha ekonomike. N\u00eb vitin 2021, humbjet nga produktiviteti arrit\u00ebn rreth 310 miliard\u00eb dollar\u00eb, nd\u00ebrsa duke marr\u00eb parasysh ndryshimet n\u00eb koston e jetes\u00ebs n\u00eb vende t\u00eb ndryshme, kjo shif\u00ebr shkon deri n\u00eb 647 miliard\u00eb dollar\u00eb.<\/p>\n<p>Drejtori i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i OBSH-s\u00eb, Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, theksoi se siguria ushqimore prek \u00e7do familje dhe \u00e7do vakt ushqimor.<\/p>\n<p>Ai tha se vendet tani kan\u00eb t\u00eb dh\u00ebna m\u00eb t\u00eb sakta p\u00ebr t\u00eb kuptuar se ku \u00ebsht\u00eb barra m\u00eb e madhe dhe p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb masa konkrete p\u00ebr mbrojtjen e sh\u00ebndetit publik.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt theksojn\u00eb se p\u00ebrmir\u00ebsimi i ujit t\u00eb pijsh\u00ebm, higjien\u00ebs, praktikave t\u00eb p\u00ebrpunimit t\u00eb ushqimit dhe aksesit n\u00eb kujdes sh\u00ebndet\u00ebsor jan\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr uljen e rrezikut.<\/p>\n<p>Raporti i ri i OBSH-s\u00eb analizon 42 rreziqe kryesore t\u00eb transmetuara nga ushqimi n\u00eb 194 vende gjat\u00eb periudh\u00ebs 2000-2021. Ai paralajm\u00ebron se ndryshimet klimatike, globalizimi dhe rezistenca ndaj antibiotik\u00ebve po e p\u00ebrkeq\u00ebsojn\u00eb m\u00eb tej situat\u00ebn.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt k\u00ebrkojn\u00eb nj\u00eb qasje t\u00eb integruar \u201cOne Health\u201d, q\u00eb lidh sh\u00ebndetin e njer\u00ebzve, kafsh\u00ebve dhe mjedisit, p\u00ebr t\u00eb parandaluar ndotjen n\u00eb burim dhe p\u00ebr t\u00eb ulur ndikimin e k\u00ebtij problemi global.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ushqimi i pasigurt vazhdon t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb nga k\u00ebrc\u00ebnimet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr sh\u00ebndetin publik&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":21629,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-21626","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mjeksi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21626","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21626"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21626\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21630,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21626\/revisions\/21630"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21629"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21626"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21626"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21626"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}