Maqedonia e Veriut e ka t\u00eb finalizuar projekt-dokumentin strategjik \u201cPlani i Veprimit p\u00ebr Mbrojtjen dhe Avancimin e t\u00eb Drejtave t\u00eb Pjes\u00ebtar\u00ebve t\u00eb Pakicave\u201d, i cili sh\u00ebrben si kusht i panegociuesh\u00ebm nga Brukseli p\u00ebr Klasterin 1 \u2013 \u201cThemeloret\u201d.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb dokument t\u00eb hartuar nga viti 2022 vjen, komuniteti shqiptar trajtohet si pakic\u00eb de-jure brenda k\u00ebsaj kornize p\u00ebr pakicat, duke ngritur pik\u00ebpyetje dhe debate t\u00eb m\u00ebdha mbi statusin e tij kushtetues dhe p\u00ebrdorimin e gjuh\u00ebs zyrtare.<\/p>\n
Dokumenti merr parasysh balancat e ndjeshme etnike dhe integron t\u00eb dh\u00ebnat e regjistrimit t\u00eb fundit t\u00eb popullsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb reflektuar nevojat reale t\u00eb t\u00eb gjitha komuniteteve joshumic\u00eb n\u00eb vend.<\/p>\n
\u00c7\u00ebshtja e gjuh\u00ebs dhe teksteve shkollore<\/p>\n
Nj\u00eb nga kapitujt m\u00eb t\u00eb detajuar t\u00eb k\u00ebtij Plani Veprimi prek sfer\u00ebn e arsimit dhe p\u00ebrdorimit zyrtar t\u00eb gjuh\u00ebve. Tek pjesa e p\u00ebrdorimit t\u00eb gjuh\u00ebve, theksohet Ligji p\u00ebr p\u00ebrdorimin e gjuh\u00ebve, ku k\u00ebrkohet respektimi i p\u00ebrdorimit t\u00eb gjuh\u00ebs q\u00eb flasin mbi 20% (gjuha shqipe), ashtu si\u00e7 \u00ebsht\u00eb n\u00eb ligj.<\/p>\n
Poashtu dokumenti detyron institucionet shtet\u00ebrore, specifikisht Ministrin\u00eb e Arsimit dhe Shkenc\u00ebs, q\u00eb t\u00eb garantoj\u00eb:<\/p>\n
Tekste shkollore cil\u00ebsore: Sigurimin e plot\u00eb, botimin dhe p\u00ebrkthimin e teksteve shkollore p\u00ebr arsimin fillor dhe t\u00eb mes\u00ebm n\u00eb gjuh\u00ebt e komuniteteve.<\/p>\n
M\u00ebsimdh\u00ebnie n\u00eb gjuh\u00ebn amtare: Hapjen e paraleleve dhe mb\u00ebshtetjen e procesit m\u00ebsimor n\u00eb gjuh\u00ebt e t\u00eb gjitha pakicave t\u00eb njohura kushtetuese.<\/p>\n
Kuadri m\u00ebsimor: Trajnime t\u00eb avancuara p\u00ebr m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsit me q\u00ebllim promovimin e multikulturalizmit dhe mbrojtjen e t\u00eb drejtave gjuh\u00ebsore n\u00eb shkolla.<\/p>\n
Num\u00ebrimi i sakt\u00eb i komuniteteve<\/p>\n
Plani i Veprimit p\u00ebrcakton masa specifike buxhetore dhe logjistike p\u00ebr secilin komunitet joshumic\u00eb t\u00eb listuar n\u00eb Kushtetut\u00ebn e vendit. Komunitetet si pakica q\u00eb p\u00ebrfshihen dhe num\u00ebrohen specifikisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb strategji jan\u00eb:<\/p>\n
Shqiptar\u00ebt,
\nTurqit,
\nRom\u00ebt
\nSerb\u00ebt
\nBoshnjak\u00ebt
\nVlleh\u00ebt<\/p>\n
P\u00ebrfaq\u00ebsimi etnik pas shfuqizimit t\u00eb \u201cBalancuesit<\/p>\n
Nj\u00eb tjet\u00ebr pik\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb politike n\u00eb dokument \u00ebsht\u00eb kapitulli p\u00ebr p\u00ebrfaq\u00ebsimin e drejt\u00eb dhe adekuat n\u00eb administrat\u00ebn publike. Pas shfuqizimit t\u00eb vegl\u00ebs digjitale t\u00eb njohur si \u201cBalancuesi\u201d, ky Plan Veprimi parashikon krijimin e mekanizmave t\u00eb rinj ligjor\u00eb q\u00eb do t\u00eb monitorojn\u00eb pun\u00ebsimet etnike, duke synuar ruajtjen e parimit t\u00eb meritokracis\u00eb pa d\u00ebmtuar p\u00ebrfaq\u00ebsimin e drejt\u00eb t\u00eb bashk\u00ebsive etnike.<\/p>\n
Monitorimi dhe nd\u00ebshkimi i gjuh\u00ebs s\u00eb urrejtjes<\/p>\n
Dokumenti parashikon ndryshime ligjore dhe trajnime t\u00eb rrepta p\u00ebr prokuror\u00ebt, gjykat\u00ebsit dhe pjes\u00ebtar\u00ebt e Ministris\u00eb s\u00eb Pun\u00ebve t\u00eb Brendshme (MPB) p\u00ebr identifikimin e shpejt\u00eb dhe ndjekjen penale t\u00eb krimeve t\u00eb kryera me motiv etnik apo gjuh\u00ebsor. Komisioni p\u00ebr Parandalimin dhe Mbrojtjen nga Diskriminimi do t\u00eb marr\u00eb kompetenca dhe buxhet m\u00eb t\u00eb madh p\u00ebr t\u00eb monitoruar hap\u00ebsir\u00ebn publike dhe mediatike.<\/p>\n
Zbatimi i k\u00ebtij plani do t\u00eb jet\u00eb n\u00ebn thjerr\u00ebz\u00ebn e Brukselit p\u00ebrmes raporteve t\u00eb detyrueshme gjasht\u00ebmujore, ku \u00e7do ngecje mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si bllokad\u00eb p\u00ebr ecurin\u00eb europiane t\u00eb Shkupit.<\/p>\n
Mickoski: Plani \u00ebsht\u00eb gati, dhe se ka asnj\u00eb shtet tjet\u00ebr<\/p>\n
Kryeministri Hristijan Mickoski deklaroi sot, pas vizit\u00ebs n\u00eb Institutin e Sh\u00ebndetit Publik n\u00eb Shkup, se ky Plan Veprimi \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb si n\u00eb asnj\u00eb shtet tjet\u00ebr, por mbetet peng i vet\u00ebm nj\u00eb an\u00ebtari t\u00eb bllokut europian.<\/p>\n
\u201cPlani i Veprimit p\u00ebr pakicat \u00ebsht\u00eb gati, i harmonizuar me nj\u00eb ekspert t\u00eb cilin e mor\u00ebm nga ana e Komisionit Evropian. Ekspert p\u00ebr t\u00eb drejtat e njeriut, pati dy debate publike, si\u00e7 nuk ka b\u00ebr\u00eb asnj\u00eb shtet tjet\u00ebr, dhe jozyrtarisht po e them k\u00ebt\u00eb \u2013 \u00ebsht\u00eb harmonizuar me nj\u00ebzet e gjasht\u00eb vende an\u00ebtare, p\u00ebrve\u00e7 me nj\u00eb. Nj\u00ebsoj si\u00e7 ai nj\u00eb shtet \u00ebsht\u00eb kund\u00ebr q\u00eb ne t\u00eb jemi pjes\u00eb e iniciativ\u00ebs \u2018Tri Detet\u2019. Kjo \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb\u201d \u2013 deklaroi Mickoski, duke shtuar se as vet\u00eb nuk e di sakt\u00ebsisht se \u00e7far\u00eb k\u00ebrkon konkretisht ky shtet. Por ky plan nuk po mund ti d\u00ebrgohet BE-s\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb bllokad\u00ebs bullgare, e cila k\u00ebrkon futjen e k\u00ebtij komuniteti n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Kushtetut\u00ebs s\u00eb Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut.<\/p>\n
Plan Veprimi ka nisur t\u00eb p\u00ebrpilohet zyrtarisht nga qeveria e kaluar (LSDM-BDI)<\/p>\n
Plan veprimi nisi t\u00eb p\u00ebrpilohet qysh gjat\u00eb qeverisjes s\u00eb LSDM dhe BDI, p\u00ebrfshir\u00eb edhe parti tjera m\u00eb t\u00eb vogla n\u00eb vitin 2022. M\u00eb sakt\u00ebsisht, procesi u kornizua n\u00eb vitin 2022, menj\u00ebher\u00eb pas hapjes zyrtare t\u00eb negociatave dhe fillimit t\u00eb procesit t\u00eb \u201cskreeningut\u201d (shoshitjes) n\u00eb korrik t\u00eb atij viti.<\/p>\n
Sipas k\u00ebrkesave t\u00eb Bashkimit Evropian p\u00ebr hapjen e Klasterit 1 (\u201cThemeloret\u201d), shteti ishte i detyruar t\u00eb p\u00ebrgatiste tre udh\u00ebrr\u00ebfyes (Roadmaps), ku pjes\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse e Udh\u00ebrr\u00ebfyesit p\u00ebr Sundimin e Ligjit ishte pik\u00ebrisht ky Plan Veprimi p\u00ebr Mbrojtjen e t\u00eb Drejtave t\u00eb Pjes\u00ebtar\u00ebve t\u00eb Komuniteteve.<\/p>\n
Ja si rrodhi kronologjia e p\u00ebrpilimit<\/p>\n
Viti 2022\u20132023 (Qeveria e kaluar): Ministria p\u00ebr Sistem Politik dhe Sekretariati p\u00ebr \u00c7\u00ebshtje Evropiane (S\u00c7E) filluan hartimin e drafteve t\u00eb para dhe koordinimin me ekspert\u00ebt e K\u00ebshillit t\u00eb Evrop\u00ebs dhe Komisionit Evropian. Ky version fillestar u dor\u00ebzua n\u00eb Bruksel gjat\u00eb vitit 2023.<\/p>\n
Janar 2026 (Tranzicioni dhe bllokada): Si\u00e7 p\u00ebrmendet edhe n\u00eb detajet e fundit, dokumenti q\u00eb ishte n\u00eb faz\u00ebn e draftit final q\u00eb nga janari i k\u00ebtij viti u b\u00eb objekt i komenteve dhe bllokad\u00ebs nga ana e Bullgaris\u00eb.<\/p>\n
Viti 2026 (Qeveria aktuale \u2013 VMRO-DPMNE \/ VLEN): Qeveria e re mori p\u00ebrsip\u00ebr faz\u00ebn finale. P\u00ebrmes ekspertit t\u00eb siguruar nga Komisioni Evropian, u organizuan dy debatet publike (p\u00ebr t\u00eb cilat foli Mickoski) p\u00ebr ta p\u00ebrdit\u00ebsuar dhe harmonizuar tekstin p\u00ebrfundimtar, i cili tani konsiderohet i gatsh\u00ebm dhe i koordinuar me 26 vende an\u00ebtare.<\/p>\n
Pra, zanafilla dhe strukturimi baz\u00eb i k\u00ebtij plani mbajn\u00eb vul\u00ebn e qeveris\u00eb s\u00eb kaluar, nd\u00ebrsa qeveria aktuale ka b\u00ebr\u00eb harmonizimin dhe p\u00ebrdit\u00ebsimin e tij t\u00eb fundit me ekspert\u00ebt e BE-s\u00eb.<\/p>\n
Dokumenti zyrtar vet\u00ebm anglisht dhe maqedonisht<\/p>\n
Dokumenti zyrtar n\u00eb at\u00eb link \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrpiluar vet\u00ebm n\u00eb dy gjuh\u00eb: n\u00eb gjuh\u00ebn maqedonase (versioni i par\u00eb) dhe n\u00eb gjuh\u00ebn angleze (versioni i dyt\u00eb, i cili gjendet m\u00eb posht\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin skedar).<\/p>\n
Institucionet shtet\u00ebrore n\u00eb Shkup zakonisht dokumentet strategjike q\u00eb d\u00ebrgohen p\u00ebr harmonizim n\u00eb Bruksel i p\u00ebrgatisin n\u00eb k\u00ebto dy gjuh\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb komunikimit me ekspert\u00ebt e huaj dhe Komisionin Evropian.(INA)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Maqedonia e Veriut e ka t\u00eb finalizuar projekt-dokumentin strategjik \u201cPlani i Veprimit p\u00ebr Mbrojtjen dhe…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21867,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-21861","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maqedoni"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21861","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21861"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21861\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21868,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21861\/revisions\/21868"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21867"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21861"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21861"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21861"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}