{"id":23589,"date":"2026-06-10T13:13:50","date_gmt":"2026-06-10T11:13:50","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=23589"},"modified":"2026-06-10T13:13:50","modified_gmt":"2026-06-10T11:13:50","slug":"temperaturat-thyejne-rekordet-ne-europe-i-nxehti-afrikan-perfshin-kontinentin-shkencetaret-paralajmerojne-pasoja-afatgjata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=23589","title":{"rendered":"Temperaturat thyejn\u00eb rekordet n\u00eb Europ\u00eb, i nxehti afrikan p\u00ebrfshin kontinentin, shkenc\u00ebtar\u00ebt paralajm\u00ebrojn\u00eb pasoja afatgjata"},"content":{"rendered":"<p>Muaji maj ishte nj\u00eb nga muajt m\u00eb t\u00eb nxeht\u00eb q\u00eb ka p\u00ebrjetuar Europa, nd\u00ebrsa ekspert\u00ebt paralajm\u00ebrojn\u00eb se val\u00ebt ekstreme t\u00eb t\u00eb nxehtit po kthehen gradualisht n\u00eb nj\u00eb realitet t\u00eb zakonsh\u00ebm. Sh\u00ebrbimi europian p\u00ebr ndryshimet klimatike Copernicus ka ngritur alarmin pas temperaturave rekord t\u00eb sh\u00ebnuara gjat\u00eb muajit t\u00eb kaluar, duke e cil\u00ebsuar situat\u00ebn si nj\u00eb tregues t\u00eb qart\u00eb se ekstremet klimatike po b\u00ebhen \u201cnormaliteti i ri\u201d.<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb publikuara nga Copernicus, maji i vitit 2026 ishte nj\u00eb nga m\u00eb t\u00eb nxeht\u00ebt e regjistruar ndonj\u00ebher\u00eb n\u00eb Europ\u00eb dhe i dyti m\u00eb i nxeht\u00eb n\u00eb nivel global. Rekorde temperaturash u sh\u00ebnuan n\u00eb Britanin\u00eb e Madhe, Franc\u00eb, Irland\u00eb dhe Portugali, nd\u00ebrsa nj\u00eb mas\u00eb e fuqishme ajri t\u00eb ngroht\u00eb q\u00eb erdhi nga Afrika e Veriut shtyu temperaturat shum\u00eb mbi nivelet normale n\u00eb pjes\u00ebn per\u00ebndimore t\u00eb kontinentit.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt shpjegojn\u00eb se Europa kaloi brenda nj\u00eb kohe shum\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr nga temperatura m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta se mesatarja sezonale n\u00eb nj\u00eb nga val\u00ebt m\u00eb intensive t\u00eb t\u00eb nxehtit t\u00eb regjistruara kaq her\u00ebt gjat\u00eb vitit. Sipas Copernicus, muaji u karakterizua nga nj\u00eb ndryshim i shpejt\u00eb dhe i pazakont\u00eb i kushteve atmosferike, q\u00eb solli temperatura ekstreme n\u00eb shum\u00eb zona.<\/p>\n<p>Samantha Burgess, p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr klim\u00ebn n\u00eb Qendr\u00ebn Europiane p\u00ebr Parashikimet Afatmesme t\u00eb Motit (ECMWF), e cila operon programin Copernicus, tha se kjo val\u00eb e pazakont\u00eb dhe shum\u00eb intensive e t\u00eb nxehtit tregon se sa shpejt po ndryshojn\u00eb kushtet klimatike.<\/p>\n<p>Sipas saj, ekstremet klimatike po pushojn\u00eb s\u00eb qeni p\u00ebrjashtime dhe po kthehen n\u00eb ngjarje gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb zakonshme. Ajo theksoi se vala e hershme e vap\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr sinjal se ndryshimet klimatike po ndikojn\u00eb drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme t\u00eb njer\u00ebzve.<\/p>\n<p>N\u00eb shum\u00eb pjes\u00eb t\u00eb Europ\u00ebs temperaturat e ndjera arrit\u00ebn nga 35 deri n\u00eb 40 grad\u00eb Celsius. Copernicus vler\u00ebson se kalimi i menj\u00ebhersh\u00ebm nga moti i fresk\u00ebt n\u00eb temperatura kaq t\u00eb larta ka shtuar rreziqet p\u00ebr popullsin\u00eb, pasi qytetar\u00ebt pat\u00ebn shum\u00eb pak koh\u00eb p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrshtatur me kushtet e reja.<\/p>\n<p>Nj\u00eb situat\u00eb e till\u00eb prek jo vet\u00ebm njer\u00ebzit, por edhe bujq\u00ebsin\u00eb dhe mjedisin. Temperaturat e larta mund t\u00eb d\u00ebmtojn\u00eb kulturat bujq\u00ebsore, t\u00eb rrisin nevoj\u00ebn p\u00ebr ujitje dhe t\u00eb krijojn\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi p\u00ebr ekosistemet q\u00eb nuk jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrgatitura p\u00ebr ndryshime kaq t\u00eb shpejta t\u00eb motit.<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat tregojn\u00eb se ngrohja nuk po prek vet\u00ebm Europ\u00ebn. N\u00eb nivel global, temperatura mesatare e ajrit n\u00eb sip\u00ebrfaqen e Tok\u00ebs arriti n\u00eb 15.81 grad\u00eb Celsius gjat\u00eb muajit maj, duke u renditur si temperatura e dyt\u00eb m\u00eb e lart\u00eb e regjistruar ndonj\u00ebher\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb muaj, pas rekordit t\u00eb vendosur n\u00eb vitin 2024.<\/p>\n<p>Edhe temperatura mesatare e sip\u00ebrfaqes s\u00eb deteve rezultoi e dyta m\u00eb e lart\u00eb n\u00eb histori p\u00ebr muajin maj. Shkenc\u00ebtar\u00ebt e lidhin k\u00ebt\u00eb situat\u00eb me zhvillimin e kushteve q\u00eb favorizojn\u00eb fenomenin El Ni\u00f1o, i cili zakonisht shoq\u00ebrohet me rritje t\u00eb temperaturave globale dhe me ngjarje m\u00eb ekstreme t\u00eb motit.<\/p>\n<p>Sipas Copernicus, temperaturat kan\u00eb mbetur n\u00eb nivele jasht\u00ebzakonisht t\u00eb larta n\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb Paq\u00ebsorit tropikal. Parashikimet tregojn\u00eb se El Ni\u00f1o i ardhsh\u00ebm mund t\u00eb jet\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb fort\u00ebt e regjistruar ndonj\u00ebher\u00eb.<\/p>\n<p>Edhe Organizata Bot\u00ebrore Meteorologjike ka paralajm\u00ebruar se ka 80 p\u00ebr qind mund\u00ebsi q\u00eb El Ni\u00f1o t\u00eb zhvillohet gjat\u00eb periudh\u00ebs qershor-gusht. Nj\u00eb zhvillim i till\u00eb mund t\u00eb rris\u00eb ndjesh\u00ebm rrezikun p\u00ebr temperatura rekord, that\u00ebsira, p\u00ebrmbytje dhe fenomene t\u00eb tjera ekstreme atmosferike n\u00eb rajone t\u00eb ndryshme t\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt paralajm\u00ebrojn\u00eb se pasojat mund t\u00eb shtrihen edhe n\u00eb vitet e ardhshme. Sipas parashikimeve aktuale, El Ni\u00f1o mund t\u00eb kontribuoj\u00eb q\u00eb temperaturat globale t\u00eb arrijn\u00eb nivele historike gjat\u00eb vitit 2027.<\/p>\n<p>Fenomeni i fundit El Ni\u00f1o ishte nj\u00eb nga faktor\u00ebt q\u00eb ndikoi n\u00eb temperaturat shum\u00eb t\u00eb larta t\u00eb viteve t\u00eb fundit. Ai kontribuoi q\u00eb viti 2023 t\u00eb renditej nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb nxeht\u00ebt e regjistruar ndonj\u00ebher\u00eb, nd\u00ebrsa viti 2024 vendosi rekord absolut p\u00ebr temperatur\u00ebn mesatare globale.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Muaji maj ishte nj\u00eb nga muajt m\u00eb t\u00eb nxeht\u00eb q\u00eb ka p\u00ebrjetuar Europa, nd\u00ebrsa ekspert\u00ebt&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":23592,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-23589","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bote"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23589","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23589"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23589\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23593,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23589\/revisions\/23593"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23592"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23589"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23589"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23589"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}