{"id":24390,"date":"2026-06-12T13:46:53","date_gmt":"2026-06-12T11:46:53","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=24390"},"modified":"2026-06-12T13:46:53","modified_gmt":"2026-06-12T11:46:53","slug":"agjencia-evropiane-e-kimikateve-kimikati-i-perjetshem-ne-ujin-e-pijshem-me-i-rrezikshem-sesa-mendohej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=24390","title":{"rendered":"Agjencia Evropiane e Kimikateve: Kimikati i p\u00ebrjetsh\u00ebm n\u00eb ujin e pijsh\u00ebm, m\u00eb i rreziksh\u00ebm sesa mendohej"},"content":{"rendered":"<p>Nj\u00eb &#8220;kimikat i p\u00ebrjetsh\u00ebm&#8221; i p\u00ebrdorur gjer\u00ebsisht q\u00eb gjendet n\u00eb ujin e pijsh\u00ebm mund t\u00eb jet\u00eb m\u00eb i d\u00ebmsh\u00ebm p\u00ebr sh\u00ebndetin e njeriut sesa besohej m\u00eb par\u00eb, tha Agjencia Evropiane e Kimikateve (ECHA) n\u00eb nj\u00eb vler\u00ebsim t\u00eb ri t\u00eb raportuar sot nga transmetuesi holandez NOS, transmeton Anadolu.<\/p>\n<p>ECHA tha se acidi trifluoroacetik (TFA), nj\u00eb substanc\u00eb e p\u00ebrdorur n\u00eb pesticide dhe sistemet e ajrit t\u00eb kondicionuar, mund t\u00eb d\u00ebmtoj\u00eb f\u00ebmij\u00ebt e palindur dhe t\u00eb ndikoj\u00eb negativisht n\u00eb riprodhim. Agjencia e klasifikoi kimikatin si &#8220;t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm, t\u00eb l\u00ebvizsh\u00ebm dhe toksik&#8221;, duke paralajm\u00ebruar se mund t\u00eb kontribuoj\u00eb n\u00eb ndotjen afatgjat\u00eb t\u00eb ujit.<\/p>\n<p>&#8220;Kjo dukuri \u00ebsht\u00eb sigurisht e re. Tashm\u00eb ka studime q\u00eb tregojn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, por ECHA ka kryer nj\u00eb hulumtim t\u00eb gjer\u00eb&#8221;, tha toksikologu Jacob de Boer p\u00ebr NOS duke i p\u00ebrshkruar gjetjet si \u201csinjale shqet\u00ebsuese\u201d q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb v\u00ebmendje.<\/p>\n<p>TFA ishte konsideruar prej koh\u00ebsh m\u00eb pak i d\u00ebmsh\u00ebm se shum\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs t\u00eb tjer\u00eb PFAS, pavar\u00ebsisht shqet\u00ebsimeve n\u00eb rritje midis grupeve mjedisore dhe shkenc\u00ebtar\u00ebve.<\/p>\n<p>Instituti Komb\u00ebtar Holandez p\u00ebr Sh\u00ebndetin Publik dhe Mjedisin (RIVM) tha se ishte tashm\u00eb i vet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr rreziqet e identifikuara nga ECHA dhe e p\u00ebrshkroi klasifikimin e ri si nj\u00eb hap t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm drejt njohjes m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes.<\/p>\n<p>Vler\u00ebsimi mund t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb diskutimet e vazhdueshme brenda BE-s\u00eb mbi kufizimet e mundshme mbi kimikatet PFAS.<\/p>\n<p>PFAS jan\u00eb nj\u00eb grup kimikatesh sintetike q\u00eb shpesh referohen si &#8220;kimikate t\u00eb p\u00ebrjetshme&#8221;, sepse ato shp\u00ebrb\u00ebhen ngadal\u00eb n\u00eb mjedis. TFA p\u00ebrdoret n\u00eb disa pesticide dhe sisteme t\u00eb ajrit t\u00eb kondicionuar dhe mund t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb furnizimin me uj\u00eb t\u00eb pijsh\u00ebm sepse tretet leht\u00ebsisht n\u00eb uj\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb &#8220;kimikat i p\u00ebrjetsh\u00ebm&#8221; i p\u00ebrdorur gjer\u00ebsisht q\u00eb gjendet n\u00eb ujin e pijsh\u00ebm mund t\u00eb&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":24397,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-24390","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bote"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24390","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24390"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24390\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24398,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24390\/revisions\/24398"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24397"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24390"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24390"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}