Rasti i Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut si shembull i ndikimit politik dhe gjeostrategjik<\/p>\n
Nga Prof. Dr. Muhamet Racaj, Gjeneral-Major n\u00eb pension
\nN\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur shtetet e Ballkanit Per\u00ebndimor p\u00ebrpiqen t\u00eb p\u00ebrshpejtojn\u00eb procesin e integrimit n\u00eb Bashkimin Evropian, rajoni po p\u00ebrballet me sfida t\u00eb reja gjeopolitike q\u00eb synojn\u00eb t\u00eb pengojn\u00eb k\u00ebt\u00eb rrug\u00ebtim. Nj\u00eb nga konceptet m\u00eb t\u00eb diskutuara vitet e fundit \u00ebsht\u00eb ai i ashtuquajtur \u201cBota Serbe\u201d, nj\u00eb projekt politik dhe ideologjik q\u00eb n\u00eb forma t\u00eb ndryshme promovon zgjerimin e ndikimit politik, kulturor, mediatik dhe fetar t\u00eb Serbis\u00eb n\u00eb hap\u00ebsirat ku jetojn\u00eb komunitete serbe ose ku historikisht ka ekzistuar ndikim serb.
\nEdhe pse mb\u00ebshtet\u00ebsit e k\u00ebtij koncepti e paraqesin at\u00eb si nj\u00eb projekt t\u00eb bashk\u00ebpunimit kulturor dhe identitar, shum\u00eb analist\u00eb evropian\u00eb dhe ekspert\u00eb t\u00eb siguris\u00eb e konsiderojn\u00eb at\u00eb si nj\u00eb instrument t\u00eb ndikimit gjeopolitik q\u00eb mund t\u00eb cenoj\u00eb sovranitetin e shteteve t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor dhe t\u00eb pengoj\u00eb integrimin e tyre euroatlantik.
\n\u201cBota Serbe\u201d dhe modeli i ndikimit rajonal
\nKoncepti i \u201cBot\u00ebs Serbe\u201d ngjan me modele t\u00eb tjera t\u00eb ndikimit q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn post-sovjetike, ku identiteti etnik dhe lidhjet historike shfryt\u00ebzohen p\u00ebr t\u00eb ruajtur ndikimin politik mbi shtetet fqinje.
\nN\u00eb praktik\u00eb, ky ndikim realizohet p\u00ebrmes:
\n\u25cf mediave dhe platformave informative;
\n\u25cf organizatave politike dhe kulturore;
\n\u25cf institucioneve fetare;
\n\u25cf rrjeteve ekonomike;
\n\u25cf strukturave t\u00eb trash\u00ebguara nga sistemi i ish-Jugosllavis\u00eb.
\nQ\u00ebllimi kryesor nuk \u00ebsht\u00eb domosdoshm\u00ebrisht ndryshimi i kufijve, por krijimi i nj\u00eb hap\u00ebsire politike ku vendimet strategjike t\u00eb shteteve t\u00eb rajonit mbeten t\u00eb kusht\u00ebzuara nga interesat e Beogradit.
\nPse integrimi evropian shihet si k\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr k\u00ebt\u00eb projekt?
\nAn\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb Bashkimin Evropian n\u00ebnkupton:
\n\u25cf forcimin e institucioneve demokratike;
\n\u25cf sundimin e ligjit;
\n\u25cf pavar\u00ebsin\u00eb e mediave;
\n\u25cf luft\u00ebn kund\u00ebr korrupsionit;
\n\u25cf zvog\u00eblimin e ndikimeve t\u00eb jashtme.
\nPik\u00ebrisht k\u00ebto procese dob\u00ebsojn\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e kontrollit politik nga qendra t\u00eb jashtme rajonale.
\nSa m\u00eb af\u00ebr t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb shtet me standardet evropiane, aq m\u00eb pak hap\u00ebsir\u00eb mbetet p\u00ebr ndikime t\u00eb bazuara n\u00eb nacionaliz\u00ebm, propagand\u00eb dhe manipulim identitar.
\nP\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, tensionet politike, konfliktet historike dhe polarizimi etnik shpesh shfryt\u00ebzohen si mekanizma p\u00ebr t\u00eb ngadal\u00ebsuar procesin e integrimit evropian.<\/p>\n
\u25a0 Maqedonia e Veriut \u2013 shembulli m\u00eb ilustrues
\nMaqedonia e Veriut paraqet nj\u00eb nga rastet m\u00eb interesante n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor.
\nPavar\u00ebsisht an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb NATO, vendi vazhdon t\u00eb p\u00ebrballet me sfida t\u00eb shumta q\u00eb lidhen me ndikimet e jashtme.
\nP\u00ebr dekada t\u00eb t\u00ebra, hap\u00ebsira informative maqedonase ka qen\u00eb e ekspozuar ndaj mediave serbe. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, ekzistojn\u00eb lidhje t\u00eb forta politike, ekonomike dhe kulturore q\u00eb burojn\u00eb nga periudha e ish-Jugosllavis\u00eb.
\nKjo ka krijuar nj\u00eb mjedis ku shpesh promovohen narrativa q\u00eb favorizojn\u00eb orientimin drejt Beogradit, nd\u00ebrsa integrimi evropian paraqitet si proces i padrejt\u00eb, i pasigurt ose i paarritsh\u00ebm.
\nN\u00eb vend q\u00eb debati publik t\u00eb fokusohet n\u00eb reformat ekonomike, sundimin e ligjit dhe standardet evropiane, energjia politike shpesh shpenzohet n\u00eb konflikte historike, identitare dhe ideologjike.
\n\u25a0 Ndikimi rus p\u00ebrmes korridorit serb
\nNj\u00eb element tjet\u00ebr q\u00eb nuk mund t\u00eb injorohet \u00ebsht\u00eb lidhja nd\u00ebrmjet interesave serbe dhe atyre ruse n\u00eb Ballkan.
\nPas fillimit t\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb, Bashkimi Evropian dhe NATO kan\u00eb identifikuar Ballkanin Per\u00ebndimor si nj\u00eb nga zonat m\u00eb t\u00eb ndjeshme ndaj ndikimit rus.
\nP\u00ebr shkak t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve tradicionale nd\u00ebrmjet Beogradit dhe Mosk\u00ebs, Serbia shpesh shihet si nj\u00eb kanal p\u00ebr transmetimin e narrativave politike dhe mediatike q\u00eb kund\u00ebrshtojn\u00eb zgjerimin e Bashkimit Evropian dhe NATO-s.
\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr, \u201cBota Serbe\u201d shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb mekaniz\u00ebm t\u00eb dobish\u00ebm p\u00ebr ruajtjen e ndikimit rus n\u00eb rajon dhe p\u00ebr pengimin e proceseve integruese.
\nPasojat p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor
\nN\u00ebse ky koncept vazhdon t\u00eb forcohet, rajoni mund t\u00eb p\u00ebrballet me disa pasoja serioze:
\n \u25cf rritjen e tensioneve nd\u00ebretnike;
\n \u25cf dob\u00ebsimin e institucioneve demokratike;
\n \u25cf polarizimin politik;
\n \u25cf vones\u00ebn e reformave evropiane;
\n \u25cf rritjen e ndikimit t\u00eb aktor\u00ebve joper\u00ebndimor\u00eb;
\n \u25cf stagnimin ekonomik dhe investues.
\nN\u00eb vend q\u00eb Ballkani Per\u00ebndimor t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb integruar evropiane, ekziston rreziku q\u00eb ai t\u00eb mbetet nj\u00eb zon\u00eb rivalitetesh gjeopolitike nd\u00ebrmjet Lindjes dhe Per\u00ebndimit.
\nP\u00ebrfundim
\nSot sfida kryesore p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm zhvillimi ekonomik apo reforma administrative. Sfida kryesore \u00ebsht\u00eb orientimi strategjik i rajonit.
\nKoncepti i \u201cBot\u00ebs Serbe\u201d, pavar\u00ebsisht m\u00ebnyr\u00ebs se si interpretohet politikisht, paraqet nj\u00eb faktor q\u00eb mund t\u00eb ngadal\u00ebsoj\u00eb integrimin evropian t\u00eb vendeve t\u00eb rajonit dhe t\u00eb forcoj\u00eb var\u00ebsit\u00eb politike nga qendra t\u00eb jashtme.
\nRasti i Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut tregon qart\u00eb se lufta p\u00ebr orientimin strategjik t\u00eb rajonit nuk zhvillohet vet\u00ebm n\u00eb institucione politike, por edhe n\u00eb media, n\u00eb arsim, n\u00eb kultur\u00eb dhe n\u00eb form\u00ebsimin e opinionit publik.
\nPrandaj, e ardhmja e Ballkanit Per\u00ebndimor varet nga aft\u00ebsia e shteteve t\u00eb tij p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar institucione t\u00eb forta demokratike, p\u00ebr t\u00eb mbrojtur sovranitetin e tyre dhe p\u00ebr t\u00eb ruajtur kursin euroatlantik si garanci p\u00ebr stabilitet, siguri dhe zhvillim afatgjat\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Rasti i Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut si shembull i ndikimit politik dhe gjeostrategjik Nga Prof. Dr….<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11324,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-28697","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28697","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28697"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28697\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28704,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28697\/revisions\/28704"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11324"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28697"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28697"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28697"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}