{"id":3202,"date":"2026-04-20T08:37:01","date_gmt":"2026-04-20T08:37:01","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=3202"},"modified":"2026-04-20T08:37:01","modified_gmt":"2026-04-20T08:37:01","slug":"legjenda-e-dulqinese-se-ulqinit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=3202","title":{"rendered":"Legjenda e Dulqinese se Ulqinit"},"content":{"rendered":"<p>Shkruan: Memedali Jusufi<\/p>\n<p>Per te ditur rendesine e nje vendi , patjeter duhet te dishe gjerat me interesante qe lidhen me ate vend. Sa here shkoj ne Ulqin me impresionon vacantia e atij vendi, e folara e tyre qe me ngjason shume me qytetin e tim Vella ,Shkodres.<br \/>\nNga do qe te shkohs ke nganje legjende reth formimit te atij qyteti apo vendi. Kur flasim me tim vella per vendet e Malit te Zi, ai me permend fakte arkitektonike dhe urbanistike qe lidhen per Ulqinin. Nga pik\u00ebpamja urbanistike, Kalaja \u00ebsht\u00eb b\u00ebrthama &#8220;organike&#8221; e qytetit. Ajo \u00ebsht\u00eb e nd\u00ebrtuar mbi nj\u00eb shk\u00ebmb t\u00eb lart\u00eb dhe karakterizohet nga:Muret e poshtme qe datojn\u00eb q\u00eb nga periudha ilire (shek. V p.e.s.), mbi t\u00eb cilat jan\u00eb ngritur muret romake, bizantine, venedikase dhe osmane.Rrugicat jan\u00eb t\u00eb ngushta dhe gjarp\u00ebruese p\u00ebr t\u00eb thyer er\u00ebrat e forta t\u00eb detit dhe p\u00ebr t\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsuar l\u00ebvizjen e pushtuesve-me thote ime vella per te vazhduar<\/p>\n<p>Pasi qyteti u zgjerua jasht\u00eb mureve t\u00eb Kalas\u00eb, urbanistika mori nj\u00eb form\u00eb lineare:<br \/>\n\u00c7arshia (Rruga kryesore): Sh\u00ebrben si shtylla kurrizore q\u00eb lidh Kalan\u00eb me pjes\u00ebn e re t\u00eb qytetit. K\u00ebtu arkitektura tradicionale ballkanike (sht\u00ebpi me qemer\u00eb dhe dyqane t\u00eb vogla) p\u00ebrzihet me nd\u00ebrtimet e shekullit XX.<\/p>\n<p>Amfiteatri Natyror: Shumica e nd\u00ebrtesave n\u00eb qytetin e vjet\u00ebr jan\u00eb t\u00eb vendosura n\u00eb form\u00eb kaskade, duke i dh\u00ebn\u00eb pothuajse \u00e7do sht\u00ebpie pamje nga deti.<br \/>\n&#8220;Plazhi i Madh&#8221; dhe Urbanizmi Socialist<br \/>\nN\u00eb vitet &#8217;60-&#8217;70, Ulqini p\u00ebsoi nj\u00eb transformim t\u00eb madh urbanistik me fokus turizmin masiv:<br \/>\nKomplekset Hoteliere: Hotelet si &#8220;Albatros&#8221; apo &#8220;Bellevue&#8221; u projektuan n\u00eb stilin brutalist dhe modernist, duke shfryt\u00ebzuar hap\u00ebsirat e gjera buz\u00eb pishave.<br \/>\nAda e Bun\u00ebs: Ky ishull p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb model specifik urbanistik &#8220;ekologjik&#8221;, ku nd\u00ebrtimet (kryesisht druri) u lejuan vet\u00ebm n\u00eb skajet e ishullit p\u00ebr t\u00eb ruajtur ekosistemin.<\/p>\n<p>Specifikat Gjeo-Urbanistike<br \/>\nUlqini ka nj\u00eb nga brezat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb pishave n\u00eb Adriatik (Pishati), i cili u mboll q\u00ebllimisht si barrier\u00eb kund\u00ebr erozionit dhe p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb mikroklim\u00eb kurative.<br \/>\n Nj\u00eb zon\u00eb industriale masive (15 km\u00b2) q\u00eb dikur ishte motori ekonomik, sot \u00ebsht\u00eb nj\u00eb park natyror q\u00eb p\u00ebrcakton kufirin lindor urban t\u00eb qytetit.<br \/>\nSfidat e Sotme ,Si shum\u00eb qytete bregdetare, Ulqini p\u00ebrballet me urbanizimin e pakontrolluar. Nd\u00ebrtimet e reja n\u00eb lagjet si Pinjesh apo Rana shpesh tejkalojn\u00eb densitetin e parapar\u00eb, duke krijuar presion mbi infrastruktur\u00ebn ekzistuese t\u00eb rrug\u00ebve dhe uj\u00ebsjell\u00ebsit.<br \/>\nLegjenda e Dulqines\u00eb s\u00eb Ulqinit lidh emrin e qytetit bregdetar me figur\u00ebn e famshme t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb bot\u00ebrore, Don Kishotin, dhe autorin e tij, Miguel de Cervantes. Thuhet se<br \/>\nMiguel de Cervantes kaloi pes\u00eb vite rob\u00ebri n\u00eb Ulqin (at\u00ebher\u00eb i njohur si Dulcigno) pasi u kap nga pirat\u00ebt e famsh\u00ebm t\u00eb qytetit n\u00eb shekullin XVI.<br \/>\nEmri i dashuris\u00eb s\u00eb idealizuar t\u00eb<br \/>\nDon Kishotit<br \/>\n, Dulcinea, besohet se rrjedh drejtp\u00ebrdrejt nga emri italian i Ulqinit, Dulcigno. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, &#8220;Dulcinea&#8221; do t\u00eb thot\u00eb thjesht &#8220;Ulqiniakja&#8221;.<br \/>\nLegjenda tregon se Servantesi u dashurua me nj\u00eb vajz\u00eb vendase gjat\u00eb koh\u00ebs q\u00eb ishte i burgosur n\u00eb Kalan\u00eb e Ulqinit, dhe kjo dashuri sh\u00ebrbeu si frym\u00ebzim p\u00ebr personazhin q\u00eb ai krijoi m\u00eb von\u00eb n\u00eb kryevepr\u00ebn e tij.<br \/>\nSot n\u00eb Kalan\u00eb e Ulqinit ekziston nj\u00eb shesh q\u00eb quhet &#8220;Sheshi i Servantesit&#8221;, si dhe nj\u00eb statuj\u00eb kushtuar tij dhe Dulqines\u00eb, duke e mbajtur gjall\u00eb k\u00ebt\u00eb lidhje mes historis\u00eb dhe let\u00ebrsis\u00eb.<br \/>\nMegjith\u00ebse historian\u00ebt shpesh debatojn\u00eb n\u00ebse<br \/>\nServantesi<br \/>\n ishte i burgosur n\u00eb Ulqin apo n\u00eb Algjer, p\u00ebr banor\u00ebt e Ulqinit kjo legjend\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e identitetit kulturor t\u00eb qytetit.<br \/>\nLegjenda e Dulqines\u00eb dhe Servantesit n\u00eb Ulqin nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb tregim dashurie, por nj\u00eb nd\u00ebrthurje e historis\u00eb s\u00eb pirateris\u00eb mesdhetare me let\u00ebrsin\u00eb bot\u00ebrore. Sipas Turizmit t\u00eb Ulqinit, pasqyrohen detaje q\u00eb e b\u00ebjn\u00eb k\u00ebt\u00eb lidhje edhe m\u00eb intriguese:<br \/>\nThuhet se Servantesi u kap n\u00eb vitin 1575 nga pirati fam\u00ebkeq shqiptar, Arnaut Mami, i cili komandonte &#8220;leut\u00ebt&#8221; (anije t\u00eb shpejta pirate) e Ulqinit. Ai u soll n\u00eb qytet si nj\u00eb rob me vler\u00eb t\u00eb lart\u00eb sepse kishte me vete letra rekomandimi nga mbreti i Spanj\u00ebs.<br \/>\nGoj\u00ebdh\u00ebnat popullore n\u00eb Ulqin p\u00ebrmendin nj\u00eb rob t\u00eb quajtur &#8220;Servet&#8221;, fati i t\u00eb cilit p\u00ebrputhet me at\u00eb t\u00eb shkrimtarit spanjoll. Thuhet se ai ishte nj\u00eb rob &#8220;pa nj\u00eb dor\u00eb&#8221; (pasi Servantesi humbi p\u00ebrdorimin e dor\u00ebs s\u00eb majt\u00eb n\u00eb Betej\u00ebn e Lepantit), \u00e7ka i shton v\u00ebrtet\u00ebsi legjend\u00ebs lokale.<br \/>\nUlqini ishte nj\u00eb nga qendrat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb tregtis\u00eb s\u00eb rob\u00ebrve n\u00eb Adriatik. Sheshi ku besohet se Servantesi kaloi koh\u00ebn e tij sot njihet zyrtarisht si Sheshi i Servantesit ose ish-Tregu i Skllev\u00ebrve, i ndodhur pran\u00eb Kull\u00ebs s\u00eb Ballshajve n\u00eb Kalan\u00eb e vjet\u00ebr.<br \/>\nNj\u00eb fakt interesant \u00ebsht\u00eb se subjekti i rob\u00ebris\u00eb s\u00eb Servantesit ka ngjashm\u00ebri t\u00eb madhe me eposin shqiptar t\u00eb Aga Imerit, i cili gjithashtu bie rob n\u00eb Spanj\u00eb dhe kthehet pas shum\u00eb vitesh, duke krijuar nj\u00eb ur\u00eb lidh\u00ebse mes dy kulturave.<br \/>\nP\u00ebrve\u00e7 statuj\u00ebs prej bronzi 3.6 metra t\u00eb lart\u00eb n\u00eb Kalan\u00eb e Ulqinit, vizitor\u00ebt mund t\u00eb shohin edhe<br \/>\nMuzeun e Ulqinit, ku ruhen d\u00ebshmi t\u00eb epok\u00ebs s\u00eb pirat\u00ebve q\u00eb b\u00ebn\u00eb t\u00eb mundur k\u00ebt\u00eb histori<br \/>\nNj\u00eb fakt interesant q\u00eb p\u00ebrmendet shpesh nga studiuesit lokal\u00eb sipas Hotel Palata Venezia \u00ebsht\u00eb se Servantesi, n\u00eb romanin e tij, p\u00ebrdor nj\u00eb personazh t\u00eb quajtur<br \/>\nCide Hamete Benengeli<br \/>\n si autorin e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb historis\u00eb. Besohet se ky em\u00ebr mund t\u00eb jet\u00eb frym\u00ebzuar nga ndonj\u00eb prej bashk\u00ebvuajt\u00ebsve t\u00eb tij gjat\u00eb rob\u00ebris\u00eb n\u00eb bregun e Adriatikut.<br \/>\nSipas Tours by Tiho, pas 5 viteve rob\u00ebri, familja e Servantesit u detyrua t\u00eb shiste pasurin\u00eb dhe t\u00eb paguante nj\u00eb harac (taks\u00eb personale) prej 500 thalerash ari p\u00ebr ta liruar. Legjenda thot\u00eb se ai u largua nga Ulqini jo i vet\u00ebm, por i shoq\u00ebruar nga vajza e komandantit t\u00eb kalas\u00eb me t\u00eb cil\u00ebn ishte dashuruar, duke u martuar m\u00eb von\u00eb me t\u00eb n\u00eb Spanj\u00eb.<br \/>\n Ulqini gjat\u00eb shekujve XVIII-XIX, si\u00e7 shpjegohet nga Turizmi i Ulqinit, kishte nj\u00eb flot\u00eb prej mbi 300 anijesh dhe vepronte si nj\u00eb shtyll\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e Perandoris\u00eb Osmane n\u00eb Adriatik. Pirat\u00ebt e qytetit njiheshin si &#8220;K\u00ebrba\u00e7i i Pulias dhe Si\u00e7ilis\u00eb&#8221;, duke sulmuar rregullisht flot\u00ebn venedikase.<br \/>\nNj\u00eb pasoj\u00eb unike e tregtis\u00eb s\u00eb skllev\u00ebrve ku b\u00ebnte pjes\u00eb edhe Servantesi, \u00ebsht\u00eb krijimi i nj\u00eb komuniteti t\u00eb njer\u00ebzve me origjin\u00eb afrikane n\u00eb Ulqin. Sipas Red Africa Travel, deri n\u00eb fund t\u00eb shekullit XIX n\u00eb qytet jetonin rreth 100 familje zezake, trash\u00ebgimtar\u00ebt e t\u00eb cil\u00ebve u integruan plot\u00ebsisht n\u00eb kultur\u00ebn vendase, si\u00e7 ishte rasti i Rizo Shurl\u00ebs, nj\u00eb figur\u00eb e njohur n\u00eb qytet.<br \/>\n: P\u00ebrve\u00e7 Servantesit, Kalaja e Ulqinit ishte streh\u00eb edhe p\u00ebr personazhe t\u00eb tjer\u00eb misterioz\u00eb si Sabataj Cevi, i vet\u00ebshpalluri &#8220;Mesia&#8221; hebre, i cili sipas Visit Montenegro i kaloi dit\u00ebt e tij t\u00eb fundit n\u00eb k\u00ebt\u00eb k\u00ebshtjell\u00eb pas konvertimit n\u00eb Islam.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkruan: Memedali Jusufi Per te ditur rendesine e nje vendi , patjeter duhet te dishe&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3205,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-3202","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3202","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3202"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3202\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3206,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3202\/revisions\/3206"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3202"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3202"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3202"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}