{"id":32263,"date":"2026-07-03T09:29:43","date_gmt":"2026-07-03T07:29:43","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=32263"},"modified":"2026-07-03T09:29:43","modified_gmt":"2026-07-03T07:29:43","slug":"armatosja-e-serbise-me-teknologji-ushtarake-kineze-nje-sfide-e-re-per-ekuilibrin-strategjik-ne-ballkanin-perendimor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=32263","title":{"rendered":"Armatosja e Serbis\u00eb me teknologji ushtarake kineze \u2013 nj\u00eb sfid\u00eb e re p\u00ebr ekuilibrin strategjik n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor"},"content":{"rendered":"<p>Prof. Dr. Muhamet Racaj, <\/p>\n<p>Blerja e vazhdueshme e sistemeve moderne t\u00eb armatimit nga Republika e Serbis\u00eb nuk p\u00ebrfaq\u00ebson m\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb proces t\u00eb zakonsh\u00ebm t\u00eb modernizimit t\u00eb forcave t\u00eb armatosura. N\u00eb rrethanat aktuale t\u00eb siguris\u00eb evropiane, t\u00eb karakterizuara nga lufta n\u00eb Ukrain\u00eb, rivaliteti strategjik nd\u00ebrmjet fuqive t\u00eb m\u00ebdha dhe rritja e shpenzimeve ushtarake n\u00eb kontinent, \u00e7do investim n\u00eb kapacitete t\u00eb avancuara luftarake ka ndikim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb n\u00eb arkitektur\u00ebn e siguris\u00eb rajonale.<\/p>\n<p>Njoftimi i presidentit serb Aleksandar Vu\u00e7iq p\u00ebr blerjen e raketave balistike supersonike kineze CM-400, si dhe paralajm\u00ebrimi p\u00ebr shtimin e numrit t\u00eb tyre, p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb zhvillim me r\u00ebnd\u00ebsi strategjike. Ky vendim \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb bashk\u00ebpunimi gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb thell\u00eb ushtarak nd\u00ebrmjet Beogradit dhe Pekinit, i cili tashm\u00eb ka kaluar nga bashk\u00ebpunimi ekonomik n\u00eb partneritet t\u00eb duksh\u00ebm n\u00eb fush\u00ebn e mbrojtjes.<br \/>\nSipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb SIPRI p\u00ebr periudh\u00ebn 2021\u20132025, 61% e arm\u00ebve dhe pajisjeve ushtarake t\u00eb importuara nga Serbia vijn\u00eb nga Kina, duke e b\u00ebr\u00eb Pekinin furnizuesin kryesor ushtarak t\u00eb Beogradit. N\u00eb vendin e dyt\u00eb renditet Franca me rreth 12%, nd\u00ebrsa Rusia ka r\u00ebn\u00eb n\u00eb 7%. Ky ndryshim tregon nj\u00eb transformim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb orientimit t\u00eb furnizimit ushtarak t\u00eb Serbis\u00eb.<br \/>\nKy bashk\u00ebpunim nuk kufizohet vet\u00ebm te raketat CM-400. Gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit Serbia ka siguruar nga Kina dron\u00ebt luftarak\u00eb CH-92A dhe CH-95, sistemet kund\u00ebrajrore FK-3 dhe HQ-17, si dhe teknologji t\u00eb tjera t\u00eb avancuara q\u00eb rrisin ndjesh\u00ebm aft\u00ebsit\u00eb operative t\u00eb Forcave t\u00eb Armatosura Serbe.<br \/>\nVe\u00e7an\u00ebrisht shqet\u00ebsues mbetet fakti se autoritetet serbe nuk kan\u00eb b\u00ebr\u00eb publike as numrin e raketave t\u00eb blera dhe as vler\u00ebn financiare t\u00eb kontrat\u00ebs. Mungesa e transparenc\u00ebs krijon pasiguri strategjike dhe shton dyshimet mbi q\u00ebllimin real t\u00eb k\u00ebtij modernizimi ushtarak.<\/p>\n<p>Nga pik\u00ebpamja ushtarake, raketat CM-400 jan\u00eb arm\u00eb me shpejt\u00ebsi shum\u00eb t\u00eb lart\u00eb dhe me aft\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb goditur objektiva n\u00eb distanca n\u00eb 200\u2013400 kilometra, var\u00ebsisht nga konfigurimi. N\u00eb nj\u00eb rajon me hap\u00ebsir\u00eb relativisht t\u00eb vog\u00ebl si Ballkani Per\u00ebndimor, kjo n\u00ebnkupton se pothuajse t\u00eb gjitha objektivat strategjike n\u00eb vendet fqinje mund t\u00eb p\u00ebrfshihen brenda rrezes s\u00eb veprimit t\u00eb tyre.<br \/>\nP\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye reagimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare nuk kan\u00eb munguar. Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara kan\u00eb shprehur vazhdimisht shqet\u00ebsimin p\u00ebr thellimin e bashk\u00ebpunimit ushtarak nd\u00ebrmjet Serbis\u00eb dhe Kin\u00ebs. Komiteti p\u00ebr Pun\u00eb t\u00eb Jashtme i Parlamentit Evropian e ka cil\u00ebsuar k\u00ebt\u00eb zhvillim si t\u00eb papajtuesh\u00ebm me orientimin strategjik q\u00eb pritet nga nj\u00eb shtet kandidat p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb Bashkimin Evropian.<br \/>\nNj\u00ebkoh\u00ebsisht, kjo armatosje ka prodhuar reagime edhe n\u00eb rajon. Kroacia ka k\u00ebrkuar konsultime n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb NATO-s, nd\u00ebrsa deklaratat politike q\u00eb pasuan tregojn\u00eb se gara e armatimit n\u00eb Ballkan vazhdon t\u00eb ushqehet nga mungesa e besimit reciprok dhe nga retorika politike.<\/p>\n<p>Nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi strategjik, Serbia po nd\u00ebrton nj\u00eb model t\u00eb shum\u00ebansh\u00ebm furnizimi me arm\u00eb, duke bler\u00eb sisteme nga Kina, Franca, Rusia dhe prodhues vendas. Megjithat\u00eb, pesha dominuese e teknologjis\u00eb kineze tregon se Pekini po fiton ndikim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb sektorin e mbrojtjes serbe, duke e shnd\u00ebrruar Serbin\u00eb n\u00eb partnerin m\u00eb t\u00eb af\u00ebrt ushtarak t\u00eb Kin\u00ebs n\u00eb Evrop\u00eb.<br \/>\nP\u00ebr Kosov\u00ebn, Shqip\u00ebrin\u00eb, Maqedonin\u00eb e Veriut dhe shtetet e tjera t\u00eb rajonit, k\u00ebto zhvillime nuk duhet t\u00eb interpretohen si arsye p\u00ebr alarm, por si sinjal p\u00ebr rritjen e vigjilenc\u00ebs strategjike. P\u00ebrgjigjja m\u00eb e mir\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb gara n\u00eb armatim, por forcimi i bashk\u00ebpunimit me NATO-n, modernizimi i kapaciteteve mbrojt\u00ebse, zhvillimi i inteligjenc\u00ebs strategjike dhe koordinimi rajonal n\u00eb fush\u00ebn e siguris\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrfundim<br \/>\nModernizimi i ushtris\u00eb serbe \u00ebsht\u00eb nj\u00eb realitet q\u00eb duhet analizuar me profesionaliz\u00ebm dhe pa emocione. Megjithat\u00eb, kur ky modernizim shoq\u00ebrohet me munges\u00eb transparence, me blerje t\u00eb teknologjive t\u00eb avancuara nga Kina dhe me retorik\u00eb politike konfrontuese, ai krijon paqart\u00ebsi p\u00ebr objektivat afatgjata t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb siguris\u00eb s\u00eb Serbis\u00eb.<br \/>\nN\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb kur Evropa p\u00ebrballet me sfida t\u00eb shumta t\u00eb siguris\u00eb, ruajtja e stabilitetit n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor k\u00ebrkon transparenc\u00eb, besim reciprok dhe koordinim t\u00eb ngusht\u00eb me NATO-n dhe partner\u00ebt euroatlantik\u00eb. N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, \u00e7do hap q\u00eb rrit perceptimin e k\u00ebrc\u00ebnimit mund t\u00eb ndikoj\u00eb negativisht n\u00eb stabilitetin dhe sigurin\u00eb e rajonit.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prof. Dr. Muhamet Racaj, Blerja e vazhdueshme e sistemeve moderne t\u00eb armatimit nga Republika e&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11324,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-32263","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32263","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32263"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32263\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32266,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32263\/revisions\/32266"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11324"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32263"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32263"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32263"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}