{"id":38301,"date":"2026-07-23T09:36:22","date_gmt":"2026-07-23T07:36:22","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=38301"},"modified":"2026-07-23T09:36:22","modified_gmt":"2026-07-23T07:36:22","slug":"me-shume-se-30-vjet-pas-luftes-se-bosnjes-hetuesit-amerikane-kerkojne-te-dyshuar-per-krime-lufte-gjurmet-cojne-ne-shba","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=38301","title":{"rendered":"M\u00eb shum\u00eb se 30 vjet pas Luft\u00ebs s\u00eb Bosnj\u00ebs, hetuesit amerikan\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb t\u00eb dyshuar p\u00ebr krime lufte \u2013 gjurm\u00ebt \u00e7ojn\u00eb n\u00eb SHBA"},"content":{"rendered":"<p>M\u00eb shum\u00eb se tre dekada pas p\u00ebrfundimit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Bosnj\u00ebs, hetues amerikan\u00eb kan\u00eb nisur nj\u00eb seri intervistash me ish-t\u00eb burgosur serbo-boshnjak\u00eb n\u00eb qytetin e Dervent\u00ebs, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb hetimeve p\u00ebr keqtrajtime t\u00eb dyshuara n\u00eb kampet e paraburgimit gjat\u00eb vitit 1992.<\/p>\n<p>Fokusi i hetimit \u00ebsht\u00eb vendosur te kampi Rabic dhe ish-selia e JNA-s\u00eb, nd\u00ebrtes\u00eb q\u00eb dikur i p\u00ebrkiste Ushtris\u00eb Popullore Jugosllave. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb gjykat\u00ebs, t\u00eb burgosurit dyshohet se jan\u00eb rrahur, torturuar, posht\u00ebruar dhe mbajtur n\u00eb kushte \u00e7njer\u00ebzore. N\u00eb mesin e viktimave raportohet se ka pasur edhe nj\u00eb rob lufte serb.<\/p>\n<p>Sipas Shoqat\u00ebs s\u00eb Ish-t\u00eb Burgosurve t\u00eb Kampeve n\u00eb Dervent\u00eb, pes\u00eb hetues amerikan\u00eb kan\u00eb marr\u00eb n\u00eb pyetje tet\u00eb t\u00eb mbijetuar n\u00eb Gjykat\u00ebn e Qarkut t\u00eb Dervent\u00ebs. Intervistat jan\u00eb zhvilluar n\u00eb bashk\u00ebpunim me Agjencin\u00eb Shtet\u00ebrore p\u00ebr Hetim dhe Mbrojtje (SIPA) t\u00eb Bosnj\u00eb-Hercegovin\u00ebs.<\/p>\n<p>Dokumentet gjyq\u00ebsore i lidhin p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb kryesisht me pjes\u00ebtar\u00eb t\u00eb K\u00ebshillit Kroat t\u00eb Mbrojtjes (HVO) dhe nj\u00ebsive t\u00eb Ushtris\u00eb Kroate. Megjithat\u00eb, p\u00ebrgjegj\u00ebsia penale individuale u takon vet\u00ebm personave q\u00eb dyshohet se kan\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb keqtrajtime, tortura apo vrasje.<\/p>\n<p>T\u00eb dyshuarit mund t\u00eb jen\u00eb vendosur n\u00eb SHBA<\/p>\n<p>Sipas ish-t\u00eb burgosurve, hetuesit amerikan\u00eb po p\u00ebrqendrohen n\u00eb disa persona q\u00eb dyshohet se jan\u00eb larguar pas luft\u00ebs dhe jan\u00eb vendosur n\u00eb Shtetet e Bashkuara.<\/p>\n<p>Dyshimi kryesor \u00ebsht\u00eb se disa prej tyre mund t\u00eb ken\u00eb dh\u00ebn\u00eb informacione t\u00eb rreme p\u00ebr identitetin ose rolin e tyre gjat\u00eb luft\u00ebs n\u00eb procedurat e emigracionit, q\u00ebndrimit apo natyralizimit n\u00eb SHBA.<\/p>\n<p>D\u00ebshmitar\u00ebt kan\u00eb treguar se hetuesit amerikan\u00eb u kan\u00eb b\u00ebr\u00eb pyetje t\u00eb holl\u00ebsishme rreth personave t\u00eb dyshuar, duke k\u00ebrkuar p\u00ebrshkrime t\u00eb pamjes s\u00eb tyre, veshjeve dhe veprimeve konkrete gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb luft\u00ebs.<\/p>\n<p>Ish-i burgosuri Ostoja Sarcevic ka deklaruar se gjat\u00eb 55 dit\u00ebve t\u00eb rob\u00ebris\u00eb humbi m\u00eb shum\u00eb se 30 kilogram\u00eb dhe p\u00ebsoi, sipas d\u00ebshmis\u00eb s\u00eb tij, thyerje t\u00eb brinj\u00ebve dhe d\u00ebmtime n\u00eb shtyll\u00ebn kurrizore. Nd\u00ebrsa Drago Knezevic, president i Shoqat\u00ebs s\u00eb Ish-t\u00eb Burgosurve t\u00eb Kampeve n\u00eb Dervent\u00eb, ka rr\u00ebfyer se nj\u00eb roje e kishte urdh\u00ebruar t\u00eb q\u00ebllonte veten me arm\u00eb, por arma ishte e zbraz\u00ebt.<\/p>\n<p>SHBA-ja ka ekstraduar edhe m\u00eb par\u00eb t\u00eb dyshuar nga Derventa<\/p>\n<p>Autoritetet amerikane kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshira edhe m\u00eb her\u00ebt n\u00eb raste q\u00eb lidhen me krimet e luft\u00ebs n\u00eb Dervent\u00eb.<\/p>\n<p>Azra Basic u arrestua n\u00eb Kentucky n\u00eb vitin 2011 dhe m\u00eb pas u ekstradua n\u00eb Bosnj\u00eb-Hercegovin\u00eb, ku u d\u00ebnua me 14 vjet burg p\u00ebr krime ndaj civil\u00ebve dhe t\u00eb burgosurve serb\u00eb.<\/p>\n<p>Edhe Almaz Nezirovic, i cili sipas dokumenteve amerikane kishte sh\u00ebrbyer si roje n\u00eb kampin Rabic si pjes\u00ebtar i HVO-s\u00eb, u ekstradua nga SHBA-ja n\u00eb Bosnj\u00eb. Ai u d\u00ebnua me gjasht\u00eb vjet burg p\u00ebr tortur\u00eb dhe trajtim \u00e7njer\u00ebzor t\u00eb civil\u00ebve serb\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 hetimit t\u00eb krimeve t\u00eb mundshme t\u00eb luft\u00ebs, autoritetet amerikane mund t\u00eb shqyrtojn\u00eb edhe n\u00ebse persona t\u00eb caktuar kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb deklarata t\u00eb rreme gjat\u00eb procedurave t\u00eb emigracionit ose natyralizimit. N\u00eb var\u00ebsi t\u00eb rezultateve t\u00eb hetimeve, rastet mund t\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb procedime penale, ekstradime, d\u00ebbime ose procedura p\u00ebr revokimin e shtet\u00ebsis\u00eb amerikane.<\/p>\n<p>Deri n\u00eb nj\u00eb vendim p\u00ebrfundimtar gjyq\u00ebsor, t\u00eb gjith\u00eb personat q\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb objekt i hetimit konsiderohen t\u00eb pafajsh\u00ebm.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00eb shum\u00eb se tre dekada pas p\u00ebrfundimit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Bosnj\u00ebs, hetues amerikan\u00eb kan\u00eb nisur&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":38304,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,2,6],"tags":[],"class_list":["post-38301","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bote","category-lajme","category-rajon"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38301","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38301"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38301\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38305,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38301\/revisions\/38305"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38304"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38301"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38301"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}