{"id":39090,"date":"2026-07-25T09:51:18","date_gmt":"2026-07-25T07:51:18","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=39090"},"modified":"2026-07-25T09:51:18","modified_gmt":"2026-07-25T07:51:18","slug":"sherbimi-ushtarak-ne-ballkanin-perendimor-nga-tiktok-u-ne-kazerme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=39090","title":{"rendered":"Sh\u00ebrbimi ushtarak n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor: Nga TikTok-u n\u00eb kazerm\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Q\u00eb nga shkurti i vitit 2022, kur Rusia nisi pushtimin n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb plot\u00eb t\u00eb Ukrain\u00ebs, peizazhi i siguris\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb ndryshoi rr\u00ebnj\u00ebsisht.<\/p>\n<p>Ndjenja e pasiguris\u00eb u p\u00ebrhap n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb kontinentin dhe nj\u00eb nga pasojat m\u00eb t\u00eb dukshme ishte rikthimi i debatit p\u00ebr sh\u00ebrbimin e detyruesh\u00ebm ushtarak.<\/p>\n<p>Shtetet evropiane po rrisin buxhetet p\u00ebr mbrojtjen, po forcojn\u00eb ushtrit\u00eb dhe po investojn\u00eb n\u00eb modele t\u00eb reja t\u00eb mbrojtjes.<\/p>\n<p>I nj\u00ebjti trend po v\u00ebrehet edhe n\u00eb vende t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor q\u00eb synojn\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb Bashkimin Evropian.<\/p>\n<p>Serbia njoftoi se, nga marsi i vitit t\u00eb ardhsh\u00ebm, do ta rikthej\u00eb sh\u00ebrbimin e detyruesh\u00ebm ushtarak, i cili do t\u00eb zgjas\u00eb 75 dit\u00eb.<\/p>\n<p>Kosova synon t\u00eb zbatoj\u00eb modelin finlandez t\u00eb mbrojtjes gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkaq, Kroacia \u2013 an\u00ebtarja m\u00eb e re e Bashkimit Evropian \u2013 e riktheu sh\u00ebrbimin e detyruesh\u00ebm ushtarak n\u00eb mars t\u00eb vitit 2026.<\/p>\n<p>Dy muaj trajnim i kushtojn\u00eb shtetit rreth 20 milion\u00eb euro n\u00eb vit, nd\u00ebrsa rekrut\u00ebt marrin 1.100 euro n\u00eb muaj, p\u00ebrfitojn\u00eb stazh pune, si dhe ushqim e transport.<\/p>\n<p>P\u00ebr ata q\u00eb refuzojn\u00eb sh\u00ebrbimin ushtarak, ekziston sh\u00ebrbimi civil, i cili zgjat dy her\u00eb m\u00eb shum\u00eb dhe paguhet m\u00eb pak.<\/p>\n<p>Bosnje dhe Hercegovina vazhdon t\u00eb mb\u00ebshtetet n\u00eb nj\u00eb ushtri profesionale, por po shqyrton edhe krijimin e nj\u00eb force rezerviste.<\/p>\n<p>\u00c7do model i sh\u00ebrbimit t\u00eb detyruesh\u00ebm ushtarak prek nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb jet\u00ebs \u2013 t\u00eb nj\u00ebzetat. Dhe nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces i thjesht\u00eb.<\/p>\n<p>Si\u00e7 shpjegon analisti ushtarak nga Bosnje dhe Hercegovina, Dean Xhebiq, t\u2019i vesh\u00ebsh dikujt uniform\u00ebn nuk do t\u00eb thot\u00eb vet\u00ebm t\u2019i jap\u00ebsh \u201cnj\u00eb cop\u00eb p\u00eblhur\u00eb me stem\u00eb n\u00eb t\u00eb dyja supet\u201d.<\/p>\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb nj\u00eb sfid\u00eb sociologjike dhe kulturore p\u00ebr gjith\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb, sepse, n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb m\u00ebnyre, e militarizon gjith\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb. Sidomos kur flasim p\u00ebr brezin Z \u2013 ju i largoni t\u00eb rinjt\u00eb nga TikTok-u, nga n\u00ebna, nga sht\u00ebpia dhe i vishni me uniform\u00eb\u201d, thot\u00eb Xhebiq p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb.<\/p>\n<p>Sipas tij, n\u00eb Kroaci tashm\u00eb mund t\u00eb lexohen komente n\u00eb rrjetet sociale nga t\u00eb rinjt\u00eb q\u00eb ankohen se u mungojn\u00eb telefonat, PlayStation, videoloj\u00ebrat dhe gjith\u00e7ka q\u00eb lan\u00eb pas n\u00eb jet\u00ebn civile.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb duan t\u00eb rinjt\u00eb?<br \/>\nMahmudi dhe Nejra, nj\u00eb \u00e7ift i ri q\u00eb gazetar\u00ebt e Radios Evropa e Lir\u00eb takuan n\u00eb Sarajev\u00eb, besojn\u00eb se rikthimi i sh\u00ebrbimit t\u00eb detyruesh\u00ebm ushtarak do t\u2019i ndihmonte t\u00eb rinjt\u00eb t\u00eb krijonin m\u00eb shum\u00eb disiplin\u00eb, t\u00eb zgjoheshin me koh\u00eb dhe t\u00eb fitonin shprehi m\u00eb t\u00eb mira pune.<\/p>\n<p>\u201cNjer\u00ebzit t\u00eb kaliten, t\u00eb mos jet\u00eb m\u00eb gjendja si\u00e7 \u00ebsht\u00eb tani\u201d, thot\u00eb Mahmudi.<\/p>\n<p>Nj\u00eb raport alternativ p\u00ebr pozit\u00ebn dhe nevojat e t\u00eb rinjve n\u00eb Serbi, i publikuar n\u00eb vitin 2024, tregon se 51 p\u00ebr qind e vajzave dhe 47 p\u00ebr qind e djemve mb\u00ebshtesin sh\u00ebrbimin e detyruesh\u00ebm ushtarak p\u00ebr burrat.<\/p>\n<p>Edhe t\u00eb rinjt\u00eb n\u00eb Beograd, me t\u00eb cil\u00ebt bisedoi Radio Evropa e Lir\u00eb, thon\u00eb se do t\u2019i p\u00ebrgjigjeshin thirrjes n\u00ebse do ta merrnin.<\/p>\n<p>\u201cKur t\u00eb vij\u00eb thirrja, \u00e7far\u00eb t\u00eb b\u00ebjm\u00eb? Do t\u00eb shkojm\u00eb p\u00ebr dy muaj e gjysm\u00eb\u201d, thot\u00eb Zorani.<\/p>\n<p>T\u00eb nj\u00ebjtin q\u00ebndrim ka edhe Milloshi:<\/p>\n<p>\u201cNuk do ta refuzojm\u00eb. Do ta kryejm\u00eb dhe aq. Nuk ka zgjidhje tjet\u00ebr\u201d.<\/p>\n<p>Ata, por edhe t\u00eb rinj t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb fol\u00ebn p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb, thon\u00eb se n\u00ebse baballar\u00ebt dhe gjysh\u00ebrit e tyre e kan\u00eb kryer sh\u00ebrbimin ushtarak, nuk shohin arsye pse t\u00eb mos e b\u00ebjn\u00eb edhe ata.<\/p>\n<p>\u201cSh\u00ebrbimi ushtarak \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, sepse e formon njeriun. E m\u00ebson me disiplin\u00eb dhe me shprehi pune, t\u00eb cilat q\u00eb n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re ndihmojn\u00eb q\u00eb t\u00eb rritet si nj\u00eb person i pavarur dhe nj\u00eb an\u00ebtar i mir\u00eb i shoq\u00ebris\u00eb\u201d, thot\u00eb Amari nga Sarajeva.<\/p>\n<p>Edhe Eurobarometri i vitit 2025 tregon se 31 p\u00ebr qind e t\u00eb rinjve evropian\u00eb besojn\u00eb se siguria dhe mbrojtja duhet t\u00eb jen\u00eb nd\u00ebr prioritetet kryesore t\u00eb Bashkimit Evropian, nd\u00ebrsa paqja dhe stabiliteti global renditen mes shqet\u00ebsimeve t\u00eb tyre m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, nj\u00eb anket\u00eb e zhvilluar me qytetar\u00ebt e Bashkimit Evropian tregon mb\u00ebshtetje rekorde p\u00ebr nj\u00eb mbrojtje t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt evropiane.<\/p>\n<p>Madje, 78 p\u00ebr qind e tyre shprehen t\u00eb shqet\u00ebsuar p\u00ebr sigurin\u00eb dhe mbrojtjen e Evrop\u00ebs gjat\u00eb pes\u00eb vjet\u00ebve t\u00eb ardhsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Pse Evropa po e ndryshon qasjen ndaj mbrojtjes?<br \/>\nDuke prezantuar planin e Bashkimit Evropian p\u00ebr rritjen e gatishm\u00ebris\u00eb mbrojt\u00ebse, komisionari evropian p\u00ebr Mbrojtjen, Andrius Kubilius, tha vitin e kaluar se vendet evropiane do t\u00eb investojn\u00eb 6.8 trilion\u00eb euro n\u00eb mbrojtje deri n\u00eb vitin 2035.<\/p>\n<p>\u201cNe synojm\u00eb t\u00eb arrijm\u00eb gatishm\u00ebri t\u00eb plot\u00eb mbrojt\u00ebse para vitit 2030. Pse? P\u00ebr shkak t\u00eb planeve t\u00eb [presidentit rus, Vladimir] Putin. Duhet ta pengojm\u00eb agresionin, ta parandalojm\u00eb luft\u00ebn dhe ta ruajm\u00eb paqen. Pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb sh\u00ebrben ky plan\u201d, tha Kubilius.<\/p>\n<p>Duke shpjeguar drejtimin e ri t\u00eb politik\u00ebs evropiane t\u00eb mbrojtjes, Predrag Petroviq, nga Qendra e Beogradit p\u00ebr Politika t\u00eb Siguris\u00eb, thot\u00eb se pas k\u00ebtij ndryshimi q\u00ebndrojn\u00eb dy faktor\u00eb kryesor\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cI pari \u00ebsht\u00eb [presidenti amerikan] Donald Trump, i cili k\u00ebrkon q\u00eb Evropa, m\u00eb n\u00eb fund, t\u00eb marr\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr sigurin\u00eb e saj dhe t\u2019i ndaj\u00eb p\u00ebr NATO-n fondet q\u00eb i ka premtuar, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb kursej\u00eb n\u00eb mbrojtje dhe siguri\u201d, thot\u00eb Petroviq p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb.<\/p>\n<p>Faktori i dyt\u00eb \u00ebsht\u00eb Rusia, p\u00ebrkat\u00ebsisht lufta n\u00eb Ukrain\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cE gjith\u00eb kjo e detyron Evrop\u00ebn t\u2019i rris\u00eb investimet n\u00eb mbrojtje dhe siguri, si dhe t\u2019i rikthej\u00eb kapacitetet e saj mbrojt\u00ebse p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me nj\u00eb konflikt t\u00eb mundsh\u00ebm me Rusin\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb tema q\u00eb ka dominuar q\u00eb nga pushtimi rus i Ukrain\u00ebs\u201d, shton Petroviq.<\/p>\n<p>Pas samitit t\u00eb fundit t\u00eb NATO-s, t\u00eb mbajtur n\u00eb Ankara n\u00eb qershor, u b\u00eb e ditur se 31 vendet an\u00ebtare t\u00eb Aleanc\u00ebs i kan\u00eb rritur s\u00eb bashku shpenzimet p\u00ebr mbrojtjen p\u00ebr 139 miliard\u00eb dollar\u00eb gjat\u00eb vitit t\u00eb kaluar.<\/p>\n<p>Nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb, NATO-ja u zotua q\u00eb deri n\u00eb vitin 2035 t\u2019i rris\u00eb shpenzimet p\u00ebr mbrojtje dhe siguri n\u00eb 5 p\u00ebr qind t\u00eb Prodhimit t\u00eb Brendsh\u00ebm Bruto (PBB).<\/p>\n<p>Vet\u00ebm p\u00ebr vitin e ardhsh\u00ebm, Gjermania miratoi nj\u00eb buxhet ushtarak prej 105 miliard\u00eb eurosh, krahasuar me 82 miliard\u00eb euro sa ishte nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb, raportoi agjencia Reuters.<\/p>\n<p>Ekonomia m\u00eb e madhe e Evrop\u00ebs e hoqi sh\u00ebrbimin e detyruesh\u00ebm ushtarak n\u00eb vitin 2011, por tani, n\u00eb drit\u00ebn e zhvillimeve n\u00eb Ukrain\u00eb, po rikthen nj\u00eb model t\u00eb sh\u00ebrbimit ushtarak vullnetar.<\/p>\n<p>T\u00eb gjith\u00eb burrat mbi mosh\u00ebn 18-vje\u00e7are do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb detyruar t\u00eb plot\u00ebsojn\u00eb nj\u00eb pyet\u00ebsor p\u00ebr sh\u00ebrbimin ushtarak, nd\u00ebrsa p\u00ebr grat\u00eb kjo do t\u00eb jet\u00eb vullnetare.<\/p>\n<p>Ata q\u00eb shprehin gatishm\u00ebri p\u00ebr t\u2019iu bashkuar ushtris\u00eb, do t\u2019i n\u00ebnshtrohen nj\u00eb procesi vler\u00ebsimi, i cili pritet t\u00eb nis\u00eb n\u00eb mesin e vitit 2027.<\/p>\n<p>Po Ballkani Per\u00ebndimor?<br \/>\nPas Kroacis\u00eb, vendi i radh\u00ebs n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor q\u00eb pritet ta rikthej\u00eb sh\u00ebrbimin e detyruesh\u00ebm ushtarak \u00ebsht\u00eb Serbia.<\/p>\n<p>Sh\u00ebrbimi i detyruesh\u00ebm ushtarak n\u00eb Serbi \u00ebsht\u00eb planifikuar t\u00eb nis\u00eb n\u00eb mars t\u00eb vitit 2027.<\/p>\n<p>Deri m\u00eb tani, p\u00ebr p\u00ebrgatitje jan\u00eb ndar\u00eb rreth 130 milion\u00eb euro, kryesisht p\u00ebr rind\u00ebrtimin e kazermave t\u00eb braktisura.<\/p>\n<p>Plani parasheh q\u00eb burrat e mosh\u00ebs 18 deri n\u00eb 30 vje\u00e7 t\u00eb kryejn\u00eb 75 dit\u00eb sh\u00ebrbim ushtarak, por ai duhet t\u00eb miratohet nga Kuvendi i Serbis\u00eb.<\/p>\n<p>Sipas Predrag Petroviqit, nga Qendra e Beogradit p\u00ebr Politika t\u00eb Siguris\u00eb, autoritetet serbe e arsyetojn\u00eb rikthimin e sh\u00ebrbimit ushtarak me p\u00ebrkeq\u00ebsimin e situat\u00ebs s\u00eb siguris\u00eb n\u00eb rajon dhe n\u00eb Evrop\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cMegjithat\u00eb, ky argument nuk q\u00ebndron, sepse rikthimi i sh\u00ebrbimit t\u00eb detyruesh\u00ebm ushtarak \u00ebsht\u00eb paralajm\u00ebruar prej gati dhjet\u00eb vjet\u00ebsh\u201d, thot\u00eb Petroviq.<\/p>\n<p>\u201cKjo nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ide e re q\u00eb lindi si pasoj\u00eb e luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb apo zhvillimeve n\u00eb Lindjen e Mesme. Serbia, thjesht, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrballur me nj\u00eb largim masiv t\u00eb ushtarak\u00ebve t\u00eb t\u00eb gjitha profileve\u201d, shton ai.<\/p>\n<p>Kur njoftoi se Serbia do ta rikthej\u00eb sh\u00ebrbimin e detyruesh\u00ebm ushtarak, presidenti i Serbis\u00eb, Aleksandar Vu\u00e7iq, tha se kjo \u201cdo t\u2019i forcoj\u00eb edhe m\u00eb tej kapacitetet tona mbrojt\u00ebse\u201d.<\/p>\n<p>Ushtria e Serbis\u00eb \u2013 nj\u00eb vend q\u00eb n\u00eb fund t\u00eb vitit 2007 shpalli neutralitetin ushtarak p\u00ebrmes nj\u00eb rezolute parlamentare p\u00ebr mbrojtjen e sovranitetit, integritetit territorial dhe rendit kushtetues \u2013 u b\u00eb zyrtarisht profesionale n\u00eb fillim t\u00eb vitit 2011.<\/p>\n<p>Kjo ndodhi pasi hyri n\u00eb fuqi vendimi i Kuvendit p\u00ebr pezullimin e sh\u00ebrbimit t\u00eb detyruesh\u00ebm ushtarak.<\/p>\n<p>Q\u00eb at\u00ebher\u00eb, sh\u00ebrbimi i detyruesh\u00ebm me arm\u00eb u z\u00ebvend\u00ebsua me sh\u00ebrbimin vullnetar, nd\u00ebrsa radh\u00ebt e ushtris\u00eb filluan t\u00eb plot\u00ebsoheshin me ushtar\u00eb dhe oficer\u00eb profesionist\u00eb.<\/p>\n<p>Bosnje dhe Hercegovina mbetet me ushtri profesionale<br \/>\nBosnje dhe Hercegovina nuk \u00ebsht\u00eb duke shqyrtuar rikthimin e sh\u00ebrbimit t\u00eb detyruesh\u00ebm ushtarak.<\/p>\n<p>Forcat e sotme t\u00eb Armatosura t\u00eb Bosnje dhe Hercegovin\u00ebs u krijuan n\u00eb vitin 2006, pas reform\u00ebs s\u00eb mbrojtjes dhe bashkimit t\u00eb strukturave t\u00eb m\u00ebparshme ushtarake n\u00eb nj\u00eb ushtri t\u00eb vetme profesionale.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, ministri i Mbrojtjes i Bosnje dhe Hercegovin\u00ebs, Zukan Helez, nisi n\u00eb vitin 2025 nj\u00eb nism\u00eb p\u00ebr krijimin e nj\u00eb rezerve ushtarake, e cila do t\u00eb p\u00ebrfshinte jo vet\u00ebm ish-ushtarak\u00eb, por edhe profesionist\u00eb si: inxhinier\u00eb, mjek\u00eb dhe personel tjet\u00ebr mjek\u00ebsor.<\/p>\n<p>Nisma e tij erdhi pasi Kroacia dhe Serbia vendos\u00ebn rikthimin e st\u00ebrvitjeve t\u00eb detyrueshme ushtarake, nd\u00ebrsa entiteti i Republik\u00ebs S\u00ebrpska filloi procedurat p\u00ebr krijimin e forcave rezerv\u00eb t\u00eb policis\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cKur flasim p\u00ebr Bosnje dhe Hercegovin\u00ebn, ajo ka mbetur pas. Ligji yn\u00eb p\u00ebr mbrojtjen ka p\u00ebsuar ndryshime minimale, nd\u00ebrsa Strategjia e Siguris\u00eb daton nga viti 2006. T\u00eb gjitha k\u00ebto dokumente strategjike jan\u00eb tashm\u00eb t\u00eb vjetruara\u201d, thot\u00eb Xhebiq.<\/p>\n<p>Por, n\u00eb sistemin kompleks administrativ t\u00eb Bosnje dhe Hercegovin\u00ebs, \u00e7do ndryshim varet nga \u201cmarr\u00ebveshja politike\u201d.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb Bosnje dhe Hercegovin\u00eb ende nuk e dim\u00eb se \u00e7far\u00eb duam t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me Forcat e Armatosura. Ato jan\u00eb institucioni m\u00eb i madh shtet\u00ebror dhe pun\u00ebsojn\u00eb rreth 11.000 persona\u201d, thot\u00eb Xhebiq.<\/p>\n<p>Aktualisht, ushtria mbetet profesionale, pa ndryshimet q\u00eb po i zbatojn\u00eb vendet e tjera t\u00eb rajonit.<\/p>\n<p>Sipas Xhebiqit, e vetmja nism\u00eb konkrete e Ministris\u00eb s\u00eb Mbrojtjes \u00ebsht\u00eb krijimi i nj\u00eb sistemi rezerv\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cUshtris\u00eb i mungojn\u00eb arkitekt\u00ebt, inxhinier\u00ebt e nd\u00ebrtimit, mjek\u00ebt. Pagat q\u00eb ofron nuk mund t\u00eb krahasohen me ato n\u00eb sektorin privat\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Rregullorja p\u00ebr rezerv\u00ebn ushtarake do t\u00eb mund\u00ebsonte, p\u00ebr shembull, q\u00eb nj\u00eb mjek t\u00eb thirrej n\u00eb sh\u00ebrbim ushtarak, nd\u00ebrsa statusi i tij do t\u00eb rregullohej n\u00eb koordinim me pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsin.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb gjitha k\u00ebto reforma, thot\u00eb Xhebiq, Bosnje dhe Hercegovina g\u00ebzon mb\u00ebshtetjen e NATO-s dhe t\u00eb misionit evropian, EUFOR.<\/p>\n<p>Modeli finlandez n\u00eb Kosov\u00eb<br \/>\nKosova, e cila ka Forc\u00ebn e Siguris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs (FSK) si ushtri profesionale, po shqyrton jo rikthimin e sh\u00ebrbimit t\u00eb detyruesh\u00ebm ushtarak, por zbatimin e nj\u00eb modeli t\u00eb mbrojtjes gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse, t\u00eb ngjash\u00ebm me at\u00eb t\u00eb Finland\u00ebs dhe vendeve baltike.<\/p>\n<p>Kryeministri n\u00eb detyr\u00eb, Albin Kurti, tha n\u00eb fund t\u00eb majit se p\u00ebr Kosov\u00ebn \u00ebsht\u00eb \u201cm\u00eb e men\u00e7ur\u201d t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb nj\u00eb sistem t\u00eb mbrojtjes gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse sesa t\u00eb vendos\u00eb sh\u00ebrbimin e detyruesh\u00ebm ushtarak, t\u00eb cilin e ka premtuar prej koh\u00ebsh.<\/p>\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb nj\u00eb model i ngjash\u00ebm me at\u00eb t\u00eb Finland\u00ebs dhe vendeve baltike, ku nuk krijoni nj\u00eb ushtri si nj\u00eb grup t\u00eb madh njer\u00ebzish q\u00eb m\u00eb pas duhet ta organizoni dhe pajisni, por p\u00ebrcaktoni funksione dhe detyra konkrete, si dhe role t\u00eb caktuara p\u00ebr qytetar\u00ebt n\u00eb rast t\u00eb rreziqeve t\u00eb ndryshme \u2013 nga fatkeq\u00ebsit\u00eb natyrore deri te konfliktet e armatosura\u201d, tha Kurti.<\/p>\n<p>N\u00eb shtator t\u00eb vitit 2024, Qeveria e Kosov\u00ebs miratoi Programin Komb\u00ebtar p\u00ebr Mbrojtjen Gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse, i cili synon ta p\u00ebrgatis\u00eb shtetin p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me k\u00ebrc\u00ebnime t\u00eb siguris\u00eb, sulme dhe fatkeq\u00ebsi natyrore.<\/p>\n<p>Programi parashikon rritjen e q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb shoq\u00ebris\u00eb p\u00ebrmes trajnimit t\u00eb qytetar\u00ebve, zhvillimit t\u00eb rezerv\u00ebs, forcimit t\u00eb mbrojtjes ndaj k\u00ebrc\u00ebnimeve hibride dhe futjes s\u00eb nj\u00eb l\u00ebnde t\u00eb re n\u00eb shkollat e mesme.<\/p>\n<p>Ministri n\u00eb detyr\u00eb i Mbrojtjes, Ejup Maqedonci, thot\u00eb p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb se gjat\u00eb mandatit t\u00eb kaluar qeveritar, \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar se cili koncept i mbrojtjes i p\u00ebrshtatet m\u00eb mir\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>\u201cArrit\u00ebm n\u00eb p\u00ebrfundimin se koncepti i mbrojtjes gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i p\u00ebrshtatsh\u00ebm, i domosdosh\u00ebm dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht nuk krijon kosto t\u00eb m\u00ebdha financiare\u201d, thot\u00eb Maqedonci.<\/p>\n<p>Ai shton se ky model nd\u00ebrton nj\u00eb sistem t\u00eb gjer\u00eb mbrojtjeje n\u00eb nivel shoq\u00ebror dhe institucional, pa i detyruar t\u00eb rinjt\u00eb t\u00eb kryejn\u00eb sh\u00ebrbim ushtarak p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb caktuar.<\/p>\n<p>\u201cE kemi shmangur sh\u00ebrbimin e detyruesh\u00ebm ushtarak p\u00ebr t\u2019i mund\u00ebsuar Kosov\u00ebs t\u00eb vazhdoj\u00eb zhvillimin ekonomik, pra pa e penguar at\u00eb, duke i mbajtur qytetar\u00ebt tan\u00eb t\u00eb angazhuar n\u00eb fusha t\u00eb tjera dhe, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, duke forcuar sistemin mbrojt\u00ebs t\u00eb vendit\u201d, thot\u00eb Maqedonci.<\/p>\n<p>Ky sistem hap rrug\u00eb edhe p\u00ebr p\u00ebrfshirjen e vullnetar\u00ebve, organizatave joqeveritare dhe individ\u00ebve n\u00eb p\u00ebrgatitje dhe trajnime.<\/p>\n<p>\u201cNe vazhdojm\u00eb t\u00eb mbajm\u00eb nj\u00eb forc\u00eb profesionale, Forc\u00ebn e Siguris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs, me 5.000 pjes\u00ebtar\u00eb aktiv\u00eb dhe 3.000 rezervist\u00eb, por, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, po zhvillojm\u00eb edhe rezerv\u00ebn vullnetare, e cila do t\u00eb jet\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim dhe mb\u00ebshtetje t\u00eb FSK-s\u00eb, n\u00ebse paraqitet nevoja\u201d, thot\u00eb Maqedonci.<\/p>\n<p>Modeli finlandez, n\u00eb thelb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb strategji p\u00ebr mobilizimin e t\u00eb gjith\u00eb shtetit n\u00eb rast lufte.<\/p>\n<p>\u201cParimi i mbrojtjes totale n\u00eb Finland\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se mbrojtja jon\u00eb varet nga mb\u00ebshtetja e fort\u00eb e gjith\u00eb shoq\u00ebris\u00eb\u201d, deklaroi ministri finlandez i Mbrojtjes, Antti Hakkanen, pas miratimit t\u00eb raportit qeveritar p\u00ebr mbrojtjen n\u00eb dhjetor t\u00eb vitit 2024.<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Mbrojtjes s\u00eb Finland\u00ebs, m\u00eb shum\u00eb se 80 p\u00ebr qind e finlandez\u00ebve mb\u00ebshtesin sistemin aktual t\u00eb sh\u00ebrbimit t\u00eb detyruesh\u00ebm ushtarak.<\/p>\n<p>Po vendet e tjera t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor?<br \/>\nSa u p\u00ebrket vendeve t\u00eb tjera t\u00eb rajonit, modeli aktual i sh\u00ebrbimit ushtarak mbetet, p\u00ebr momentin, i pandryshuar.<\/p>\n<p>Mali i Zi e shfuqizoi sh\u00ebrbimin e detyruesh\u00ebm ushtarak n\u00eb vitin 2006.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga viti 2019, ai ofron nj\u00eb sh\u00ebrbim vullnetar tremujor, i cili u hap rrug\u00ebn kandidat\u00ebve p\u00ebr t\u2019iu bashkuar ushtris\u00eb profesionale prej rreth 2.400 pjes\u00ebtar\u00ebsh.<\/p>\n<p>Si an\u00ebtar i NATO-s q\u00eb nga viti 2017, Mali i Zi ndau vitin e kaluar nj\u00eb rekord prej 2.05% t\u00eb Prodhimit t\u00eb Brendsh\u00ebm Bruto (PBB) p\u00ebr mbrojtjen.<\/p>\n<p>Megjith\u00ebse sh\u00ebrbimi i detyruesh\u00ebm ushtarak \u00ebsht\u00eb shfuqizuar, ministri i Mbrojtjes i k\u00ebtij vendi, Dragan Krapoviq, dhe ministria q\u00eb ai drejton nuk e p\u00ebrjashtojn\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e rikthimit t\u00eb tij.<\/p>\n<p>Por, theksojn\u00eb se nj\u00eb vendim i till\u00eb do t\u00eb k\u00ebrkonte nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb detajuar, nj\u00eb konsensus t\u00eb gjer\u00eb politik dhe, mbi t\u00eb gjitha, mb\u00ebshtetjen e opinionit publik.<\/p>\n<p>Maqedonia e Veriut e shfuqizoi sh\u00ebrbimin e detyruesh\u00ebm ushtarak n\u00eb vitin 2006 dhe kaloi n\u00eb nj\u00eb ushtri profesionale.<\/p>\n<p>Sot, ushtria e saj num\u00ebron rreth 7.000 pjes\u00ebtar\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb forcat aktive dhe rezerviste.<\/p>\n<p>Aktualisht, nuk ka plane zyrtare p\u00ebr rikthimin e sh\u00ebrbimit t\u00eb detyruesh\u00ebm ushtarak.<\/p>\n<p>Si an\u00ebtare e NATO-s q\u00eb nga viti 2020, Maqedonia e Veriut vazhdon t\u2019i p\u00ebrmbahet modelit t\u00eb ushtris\u00eb profesionale, nd\u00ebrsa qytetar\u00ebve u ofrohet mund\u00ebsia e nj\u00eb trajnimi ushtarak vullnetar tremujor.<\/p>\n<p>Edhe Sllovenia, an\u00ebtare e NATO-s q\u00eb nga viti 2004, e shfuqizoi sh\u00ebrbimin e detyruesh\u00ebm ushtarak n\u00eb vitin 2003 dhe kaloi n\u00eb nj\u00eb ushtri profesionale.<\/p>\n<p>N\u00eb mbar\u00eb Evrop\u00ebn jan\u00eb t\u00eb dislokuar m\u00eb shum\u00eb se dy milion\u00eb ushtar\u00eb aktiv\u00eb t\u00eb vendeve an\u00ebtare t\u00eb NATO-s.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga pushtimi i plot\u00eb i Ukrain\u00ebs nga Rusia n\u00eb shkurt t\u00eb vitit 2022, Aleanc\u00ebs i jan\u00eb bashkuar edhe Finlanda dhe Suedia.\/REL\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u00eb nga shkurti i vitit 2022, kur Rusia nisi pushtimin n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb plot\u00eb t\u00eb&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":39093,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-39090","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39090","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=39090"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39090\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39094,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39090\/revisions\/39094"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/39093"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=39090"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=39090"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=39090"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}