{"id":41151,"date":"2026-08-02T10:27:37","date_gmt":"2026-08-02T08:27:37","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=41151"},"modified":"2026-08-02T10:27:37","modified_gmt":"2026-08-02T08:27:37","slug":"buxhovi-ilindeni-mbrojti-interesat-bullgare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=41151","title":{"rendered":"Buxhovi: \u201cIlindeni\u201d mbrojti interesat bullgare"},"content":{"rendered":"<p>P\u00ebrkujtes\u00eb historike: Kryengritja e \u201cIlindenit\u201d 2 gusht 1903<br \/>\nJusuf Buxhovi<\/p>\n<p>Kryengritja e \u201cIlindenit\u201d e 2 gushtit 1903, u iniciua nga Bullgaria po u p\u00ebrkrah me t\u00eb madhe nga Serbia dhe Greqia , meq\u00eb kishin interesat q\u00eb \u00e7\u00ebshtja e Maqedonis\u00eb t\u00eb humbte tretmanin e \u00e7\u00ebshtjes shqiptare, p\u00ebr t\u2019u kthyer n\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje , q\u00eb duhej t\u00eb gjente zgjidhje n\u00eb cop\u00ebtimin e saj midis Bullgaris\u00eb, Serbis\u00eb dhe Greqis\u00eb. Jo rast\u00ebsisht u zgjodh Krusheva (n\u00eb vilajetin e Manastirit) n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ky projekt t\u00eb fitonte edhe \u201clegjitimitet\u201d etnik t\u00eb \u201cpopullat\u00ebs s\u00eb p\u00ebrzier\u201d, ku shqiptar\u00ebt e besimit orotodoks dhe vllehet shfaqeshin si shumic\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb l\u00ebvizje u p\u00ebrfshin\u00eb edhe shqiptar\u00ebt ortodoks\u00eb t\u00eb fshatrave p\u00ebrreth detyrimisht \u2013 \u201cvullnetar\u00eb\u201d t\u00eb mobilizuar nga Ekzarkati (kisha bullgare) dhe, nga militant\u00ebt e VMRO-s\u00eb, q\u00eb po ashtu, u vun\u00eb n\u00eb veprim p\u00ebr djegien e katundeve shqiptare t\u00eb besimit mysliman n\u00eb pjes\u00ebn e Manastirit dhe p\u00ebrreth, me \u00e7ka u krijua mund\u00ebsia p\u00ebr nj\u00eb v\u00ebllavrasje shqiptare p\u00ebr intresa t\u00eb huaja, si\u00e7 ndodhi n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb me kund\u00ebrp\u00ebrgjigjen q\u00eb erdhi nga Myteserifi i Shkupit, i cili mobilizoi redifet nga radh\u00ebt e shqiptar\u00ebve mysliman\u00eb p\u00ebr ta shuar kryengritjen.<\/p>\n<p>Pra, si e till\u00eb, kjo l\u00ebvizje e projektuar nga interesat ruso-sllave dhe t\u00eb disa faktor\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb europian n\u00ebn moton \u201cMaqedonia maqedonasve\u201d, nuk ishte as projekt as interes i l\u00ebvizjes komb\u00ebtare shqiptare n\u00eb p\u00ebrputhje me k\u00ebrkesat e dala n\u00eb \u201cLidhjen Shqiptare t\u00eb Prizrenit\u201d dhe nga \u201cLidhja e Pej\u00ebs\u201d p\u00ebr autonomin\u00eb shqiptare n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Perandoris\u00eb Osmane, q\u00eb me kat\u00ebr vilajetet e bashkuar shqiptare n\u00eb nj\u00eb, do t\u00eb kishte fizionomin\u00eb e nj\u00eb Shqip\u00ebrie Osmane si ur\u00eb kalimtare tek Shqip\u00ebria Europiane.<\/p>\n<p>Meq\u00eb i ashtuquajturi \u201cManifest i Krusheves\u201dnuk ka ekzistuar, por \u00ebsht\u00eb shpikur nga KOMINTERNA ne mbledhjen e dyte te saj me 1933 per t\u2019u mashtruar shqiptaret e te tjeret ne Maqedoni qe te mos kundershtojne lindjen e nje shteti ku do jene pakice, gj\u00eb q\u00eb e gjitha mund t\u00eb d\u00ebshmohet nga verbali i Komintern-it, madje edhe kush e ka propozuar dhe kush eshte caktuar te shkruaje \u201cmanifestin\u201d, historian\u00ebt institucionalist\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb, Prishtin\u00eb dhe Shkup, duhet t\u00eb rishqyrtoj\u00eb q\u00ebndrimet rreth k\u00ebsaj ngjarje n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ajo t\u00eb vler\u00ebsohet n\u00eb p\u00ebrputhje me t\u00eb vertet\u00ebn historike dhe jo koniunkturat e caktura politike t\u00eb koh\u00ebs.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebrkujtes\u00eb historike: Kryengritja e \u201cIlindenit\u201d 2 gusht 1903 Jusuf Buxhovi Kryengritja e \u201cIlindenit\u201d e 2&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":41154,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-41151","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41151","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41151"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41151\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41155,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41151\/revisions\/41155"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/41154"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41151"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41151"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41151"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}