{"id":43042,"date":"2026-08-10T14:52:26","date_gmt":"2026-08-10T12:52:26","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=43042"},"modified":"2026-08-10T14:52:26","modified_gmt":"2026-08-10T12:52:26","slug":"frika-nga-statinat-apo-frika-nga-dezinformimi-cfare-thote-shkenca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=43042","title":{"rendered":"Frika nga statinat apo frika nga dezinformimi? \u00c7far\u00eb thot\u00eb shkenca"},"content":{"rendered":"<p><strong>Miliona njer\u00ebz i p\u00ebrdorin \u00e7do dit\u00eb, por mitet p\u00ebr efektet an\u00ebsore vazhdojn\u00eb t\u00eb krijojn\u00eb pasiguri<\/strong><\/p>\n<p><strong>Mr.Ph. Diellza S. Mustafa<\/strong><\/p>\n<p>Statinat jan\u00eb nd\u00ebr barnat m\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorura n\u00eb mjek\u00ebsin\u00eb moderne, kryesisht p\u00ebr uljen e kolesterolit LDL dhe parandalimin e s\u00ebmundjeve kardiovaskulare. Ato p\u00ebrdoren prej dekadash dhe jan\u00eb nd\u00ebr terapit\u00eb farmakologjike me baz\u00ebn m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb provave klinike p\u00ebr parandalimin e infarktit t\u00eb miokardit dhe goditjes n\u00eb tru.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, rreth tyre vazhdojn\u00eb t\u00eb qarkullojn\u00eb shum\u00eb shqet\u00ebsime, sidomos p\u00ebr efektet an\u00ebsore. Nj\u00eb pjes\u00eb e tyre jan\u00eb reale, por t\u00eb rralla; t\u00eb tjera raportohen po aq shpesh edhe te personat q\u00eb nuk marrin statina.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht k\u00ebtu b\u00ebhet i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dallimi nd\u00ebrmjet rrezikut real dhe frik\u00ebs s\u00eb krijuar nga informacioni i pasakt\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Nga vijn\u00eb statinat?<\/strong><\/p>\n<p>Historia e statinave fillon n\u00eb vitet 1970, kur biokimisti japonez Akira Endo identifikoi komponime t\u00eb prodhuara nga k\u00ebrpudhat q\u00eb frenonin HMG-CoA reduktaz\u00ebn, nj\u00eb enzim\u00eb ky\u00e7e n\u00eb sintez\u00ebn e kolesterolit.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1987 u miratua lovastatina, statina e par\u00eb q\u00eb hyri n\u00eb p\u00ebrdorim t\u00eb gjer\u00eb klinik. M\u00eb pas u zhvilluan barna t\u00eb tjera t\u00eb k\u00ebsaj klase, si simvastatina, pravastatina, atorvastatina dhe rosuvastatina.<\/p>\n<p><strong>Si veprojn\u00eb statinat?<\/strong><\/p>\n<p>Statinat frenojn\u00eb enzim\u00ebn HMG-CoA reduktaz\u00eb n\u00eb m\u00ebl\u00e7i dhe zvog\u00eblojn\u00eb prodhimin e kolesterolit. Si p\u00ebrgjigje, qelizat e m\u00ebl\u00e7is\u00eb shtojn\u00eb numrin e receptor\u00ebve LDL n\u00eb sip\u00ebrfaqen e tyre dhe largojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb LDL-C nga qarkullimi i gjakut.<\/p>\n<p>N\u00eb var\u00ebsi t\u00eb llojit dhe doz\u00ebs, statinat mund ta ulin LDL-C me m\u00eb pak se 30%, me 30\u201349% ose me 50% e m\u00eb shum\u00eb.<\/p>\n<p>Atorvastatina dhe rosuvastatina, n\u00eb dozat p\u00ebrkat\u00ebse, mund t\u00eb p\u00ebrdoren si terapi me intensitet t\u00eb lart\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 uljes s\u00eb LDL-C, statinat lidhen edhe me stabilizimin e pllak\u00ebs aterosklerotike. P\u00ebrfitimi i tyre kryesor klinik, megjithat\u00eb, mbetet reduktimi i ekspozimit ndaj lipoproteinave aterogjene dhe, rrjedhimisht, i rrezikut p\u00ebr ngjarje kardiovaskulare.<\/p>\n<p><strong>Kujt i rekomandohen?<\/strong><\/p>\n<p>Statinat jan\u00eb pjes\u00eb themelore e parandalimit sekondar te pacient\u00ebt q\u00eb tashm\u00eb kan\u00eb s\u00ebmundje kardiovaskulare aterosklerotike, si infarkt t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm, sindrom\u00eb koronare akute, angin\u00eb, rivaskularizim koronar, goditje ishemike n\u00eb tru ose s\u00ebmundje t\u00eb arterieve periferike.<\/p>\n<p>N\u00eb parandalimin primar, vendimi nuk bazohet vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb vler\u00eb t\u00eb kolesterolit. Merren parasysh rreziku i p\u00ebrgjithsh\u00ebm kardiovaskular, mosha, LDL-C, diabeti, funksioni renal, hipertensioni, duhanpirja, historia familjare dhe faktor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb.<\/p>\n<p>Pacient\u00ebt me hiperkolesterolemi familjare zakonisht kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr trajtim t\u00eb hersh\u00ebm dhe m\u00eb intensiv, shpesh me kombinim t\u00eb statin\u00ebs me barna t\u00eb tjera q\u00eb ulin LDL-C.<\/p>\n<div class=\"share-tab-img share-buttons share-trigger\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"dfd8f\" class=\"rm-shortcode rm-lazyloadable-image \" src=\"https:\/\/telegrafi.com\/media-library\/image.webp?id=67585976&amp;width=700&amp;quality=90\" alt=\"\" width=\"1920\" height=\"1080\" data-rm-shortcode-id=\"2511571641f32d50392fd3267efd4819\" data-rm-shortcode-name=\"rebelmouse-image\" data-adjusted-src=\"true\" \/><\/div>\n<p><strong>Sa t\u00eb sigurta jan\u00eb statinat?<\/strong><\/p>\n<p>Shumica e pacient\u00ebve i tolerojn\u00eb mir\u00eb.<\/p>\n<p>Shqet\u00ebsimi m\u00eb i njohur jan\u00eb simptomat muskulore: dhimbja, ndjeshm\u00ebria, ng\u00ebr\u00e7et ose dob\u00ebsia. Megjithat\u00eb, provat e randomizuara tregojn\u00eb se shumica e dhimbjeve muskulore q\u00eb shfaqen gjat\u00eb terapis\u00eb nuk shkaktohen nga vet\u00eb statina.<\/p>\n<p>Miopatia e r\u00ebnd\u00eb \u00ebsht\u00eb e rrall\u00eb, nd\u00ebrsa rabdomioliza \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e rrall\u00eb.<\/p>\n<p>Statinat gjithashtu mund t\u00eb shkaktojn\u00eb nj\u00eb rritje t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb glukoz\u00ebs n\u00eb gjak dhe te disa persona me predispozit\u00eb mund ta p\u00ebrshpejtojn\u00eb diagnostikimin e diabetit t\u00eb tipit 2. Ky rrezik \u00ebsht\u00eb m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm te pacient\u00ebt q\u00eb tashm\u00eb kan\u00eb faktor\u00eb metabolik\u00eb rreziku dhe rritet me intensitetin e trajtimit.<\/p>\n<p>N\u00eb shumic\u00ebn e pacient\u00ebve me rrezik kardiovaskular, p\u00ebrfitimi nga parandalimi i infarktit dhe goditjes n\u00eb tru \u00ebsht\u00eb duksh\u00ebm m\u00eb i madh se ky rrezik.<\/p>\n<p><strong>\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb efekti nocebo?<\/strong><\/p>\n<p>Efekti nocebo nuk do t\u00eb thot\u00eb se simptomat e pacientit jan\u00eb t\u00eb imagjinuara.<\/p>\n<p>Ai p\u00ebrshkruan situat\u00ebn kur pritshm\u00ebrit\u00eb negative ndaj nj\u00eb bari ndikojn\u00eb n\u00eb perceptimin ose atribuimin e simptomave. Nj\u00eb pacient q\u00eb ka d\u00ebgjuar vazhdimisht se statinat shkaktojn\u00eb dhimbje muskulore mund t\u00eb b\u00ebhet m\u00eb i v\u00ebmendsh\u00ebm ndaj dhimbjeve t\u00eb zakonshme dhe t&#8217;ia atribuoj\u00eb ato barit.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye pacienti duhet d\u00ebgjuar dhe simptomat duhet vler\u00ebsuar, jo mohuar.<\/p>\n<p>N\u00ebse shfaqen dhimbje ose dob\u00ebsi muskulore, nuk \u00ebsht\u00eb zgjidhje q\u00eb terapia t\u00eb nd\u00ebrpritet menj\u00ebher\u00eb dhe p\u00ebrgjithmon\u00eb pa konsultim.<\/p>\n<p><strong>\u00c7far\u00eb b\u00ebhet kur nj\u00eb statin\u00eb nuk tolerohet?<\/strong><\/p>\n<p>S\u00eb pari vler\u00ebsohet n\u00ebse ekziston nj\u00eb shkak tjet\u00ebr: aktivitet fizik intensiv, hipotiroidiz\u00ebm, s\u00ebmundje t\u00eb tjera ose nd\u00ebrveprime me barna.<\/p>\n<p>N\u00eb var\u00ebsi t\u00eb situat\u00ebs, mjeku mund t\u00eb vendos\u00eb p\u00ebr nj\u00eb nd\u00ebrprerje t\u00eb p\u00ebrkohshme, rifillim t\u00eb terapis\u00eb, ulje t\u00eb doz\u00ebs ose kalim n\u00eb nj\u00eb statin\u00eb tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Intoleranca ndaj nj\u00eb statine nuk do t\u00eb thot\u00eb domosdoshm\u00ebrisht intoleranc\u00eb ndaj t\u00eb gjith\u00eb grupit.<\/p>\n<p>N\u00ebse LDL-C nuk kontrollohet me doz\u00ebn maksimale t\u00eb tolerueshme, mund t\u00eb p\u00ebrdoren edhe terapi t\u00eb tjera, si ezetimibi, inhibitor\u00ebt PCSK9, inclisirani ose acidi bempedoik, var\u00ebsisht nga profili dhe rreziku i pacientit.<\/p>\n<p><strong>Statinat dhe nd\u00ebrveprimet me barna t\u00eb tjera<\/strong><\/p>\n<p>Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga aspektet ku roli i farmacistit b\u00ebhet ve\u00e7an\u00ebrisht i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm.<\/p>\n<p>Jo t\u00eb gjitha statinat metabolizohen nj\u00ebsoj. Simvastatina dhe atorvastatina, p\u00ebr shembull, mund t\u00eb nd\u00ebrveprojn\u00eb me barna q\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb sistemin CYP3A4. Disa antibiotik\u00eb makrolid\u00eb, si klaritromicina dhe eritromicina, si dhe disa barna antifungale, mund t\u00eb rrisin p\u00ebrqendrimin e statin\u00ebs n\u00eb gjak dhe, p\u00ebr pasoj\u00eb, rrezikun e efekteve muskulore.<\/p>\n<p>Edhe grejpfruti mund t\u00eb nd\u00ebrveproj\u00eb me disa statina, por jo me t\u00eb gjitha n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb.<\/p>\n<p>Prandaj pacienti duhet t&#8217;i tregoj\u00eb mjekut ose farmacistit t\u00eb gjitha barnat, suplementet dhe preparatet bimore q\u00eb p\u00ebrdor.<\/p>\n<p><strong>\u00c7far\u00eb duhet kontrolluar gjat\u00eb terapis\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Para fillimit t\u00eb trajtimit zakonisht vler\u00ebsohen profili lipidik, funksioni i m\u00ebl\u00e7is\u00eb dhe faktor\u00ebt e tjer\u00eb individual\u00eb t\u00eb rrezikut.<\/p>\n<p>Profili lipidik p\u00ebrs\u00ebritet pas fillimit ose ndryshimit t\u00eb terapis\u00eb p\u00ebr t\u00eb par\u00eb n\u00ebse \u00ebsht\u00eb arritur ulja e pritshme e LDL-C.<\/p>\n<p>Kreatin-kinaza (CK) nuk ka nevoj\u00eb t\u00eb matet rutin\u00eb te \u00e7do pacient. Ajo b\u00ebhet ve\u00e7an\u00ebrisht e r\u00ebnd\u00ebsishme kur shfaqen dhimbje, ndjeshm\u00ebri ose dob\u00ebsi muskulore t\u00eb pashpjegueshme.<\/p>\n<p>Dhimbja e fort\u00eb muskulore, dob\u00ebsia e theksuar ose urina me ngjyr\u00eb t\u00eb err\u00ebt k\u00ebrkojn\u00eb vler\u00ebsim t\u00eb menj\u00ebhersh\u00ebm mjek\u00ebsor.<\/p>\n<div class=\"share-tab-img share-buttons share-trigger\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"e1bed\" class=\"rm-shortcode rm-lazyloadable-image \" src=\"https:\/\/telegrafi.com\/media-library\/image.jpg?id=67585975&amp;width=700&amp;quality=90\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"799\" data-rm-shortcode-id=\"78afcbecbf21217eea2be212ccf236dc\" data-rm-shortcode-name=\"rebelmouse-image\" data-adjusted-src=\"true\" \/><\/div>\n<p><strong>Po mikrobiota?<\/strong><\/p>\n<p>Marr\u00ebdh\u00ebnia nd\u00ebrmjet statinave dhe mikrobiot\u00ebs s\u00eb zorr\u00ebve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fush\u00eb interesante k\u00ebrkimore. Studimet sugjerojn\u00eb se mund t\u00eb ket\u00eb nd\u00ebrveprime nd\u00ebrmjet mikroorganizmave intestinal\u00eb, metabolizmit t\u00eb lipideve dhe p\u00ebrgjigjes ndaj barnave.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna nuk jan\u00eb ende n\u00eb nivelin ku analiza e mikrobiot\u00ebs t\u00eb p\u00ebrdoret n\u00eb praktik\u00ebn e p\u00ebrditshme p\u00ebr zgjedhjen e statin\u00ebs, p\u00ebrcaktimin e doz\u00ebs ose parashikimin e efekteve an\u00ebsore.<\/p>\n<p><strong>Pse nuk duhet nd\u00ebrprer\u00eb statina me vet\u00ebd\u00ebshir\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Kur terapia nd\u00ebrpritet, efekti i saj n\u00eb uljen e LDL-C humbet dhe kolesteroli gradualisht rikthehet drejt niveleve q\u00eb pacienti kishte pa trajtim.<\/p>\n<p>P\u00ebr nj\u00eb person me s\u00ebmundje t\u00eb njohur kardiovaskulare ose rrezik t\u00eb lart\u00eb, kjo do t\u00eb thot\u00eb humbje t\u00eb mbrojtjes q\u00eb terapia ofron ndaj ngjarjeve t\u00eb ardhshme.<\/p>\n<p>Prandaj, edhe kur dyshohet p\u00ebr nj\u00eb efekt an\u00ebsor, hapi i par\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb konsultimi me mjekun ose farmacistin, jo nd\u00ebrprerja p\u00ebrfundimtare e terapis\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Roli i farmacistit<\/strong><\/p>\n<p>Farmacisti mund t\u00eb ndihmoj\u00eb pacientin t\u00eb kuptoj\u00eb pse i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshkruar statina, si duhet marr\u00eb, cilat efekte an\u00ebsore duhen v\u00ebzhguar dhe cilat simptoma nuk duhet t&#8217;i atribuohen automatikisht barit.<\/p>\n<p>Nj\u00eb pjes\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht e r\u00ebnd\u00ebsishme e pun\u00ebs s\u00eb farmacistit \u00ebsht\u00eb kontrolli i nd\u00ebrveprimeve nd\u00ebrmjet barnave dhe identifikimi i situatave n\u00eb t\u00eb cilat duhet kontaktuar mjeku p\u00ebr ndryshim t\u00eb doz\u00ebs ose t\u00eb preparatit.<\/p>\n<p>Edukimi i pacientit \u00ebsht\u00eb po aq i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm sa vet\u00eb receta, sepse statinat zakonisht jan\u00eb terapi afatgjata parandaluese dhe jo barna q\u00eb merren vet\u00ebm derisa analiza e kolesterolit t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsohet.<\/p>\n<p><strong>Mesazhi p\u00ebr pacient\u00ebt<\/strong><\/p>\n<p>Statinat nuk jan\u00eb barna pa efekte an\u00ebsore dhe nuk jan\u00eb t\u00eb nevojshme p\u00ebr \u00e7do person me kolesterol t\u00eb rritur. Por te pacient\u00ebt e zgjedhur si\u00e7 duhet, ato jan\u00eb nd\u00ebr terapit\u00eb me provat m\u00eb t\u00eb forta p\u00ebr uljen e rrezikut t\u00eb infarktit t\u00eb miokardit dhe goditjes n\u00eb tru.<\/p>\n<p>Sfida sot nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm t\u00eb p\u00ebrshkruhet bari i duhur, por t\u00eb zgjidhet statina dhe doza e p\u00ebrshtatshme, t\u00eb kontrollohen nd\u00ebrveprimet, t\u00eb monitorohet terapia dhe, mbi t\u00eb gjitha, pacientit t&#8217;i shpjegohet qart\u00eb dallimi nd\u00ebrmjet rrezikut real dhe frik\u00ebs s\u00eb krijuar nga dezinformimi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Miliona njer\u00ebz i p\u00ebrdorin \u00e7do dit\u00eb, por mitet p\u00ebr efektet an\u00ebsore vazhdojn\u00eb t\u00eb krijojn\u00eb pasiguri&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":43045,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-43042","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mjeksi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43042","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=43042"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43042\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43046,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43042\/revisions\/43046"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/43045"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=43042"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=43042"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=43042"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}