{"id":43977,"date":"2026-08-12T13:53:27","date_gmt":"2026-08-12T11:53:27","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=43977"},"modified":"2026-08-12T13:53:27","modified_gmt":"2026-08-12T11:53:27","slug":"25-e-nxenesve-te-moshes-15-deri-16-vjec-kane-luajtur-bixhoz-per-para-ne-12-muajt-e-fundit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=43977","title":{"rendered":"25% e nx\u00ebn\u00ebsve t\u00eb mosh\u00ebs 15 deri 16 vje\u00e7 kan\u00eb luajtur bixhoz p\u00ebr para n\u00eb 12 muajt e fundit"},"content":{"rendered":"<p>Me rastin e Dit\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Rinis\u00eb, grupi rinor i Asociacionit p\u00ebr Edukim dhe Hulumtim Sh\u00ebndet\u00ebsor \u2013 HERA Rinia, s\u00eb bashku me Iniciativ\u00ebn \u201eHidhe zarin!\u201c, p\u00ebrmes nj\u00eb aksioni gueril n\u00eb Shkup, shpreh revolt\u00ebn e tyre ndaj, si\u00e7 thon\u00eb, pranis\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb madhe dhe normalizimit t\u00eb bixhozit dhe basteve n\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme t\u00eb t\u00eb rinjve.<\/p>\n<p>\u201eKazino, sht\u00ebpi baste, platforma online dhe reklama q\u00eb premtojn\u00eb \u201afitim t\u00eb shpejt\u00eb\u2018 jan\u00eb leht\u00ebsisht t\u00eb arritshme n\u00eb nj\u00eb mjedis ku t\u00eb rinjt\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht p\u00ebrballen me papun\u00ebsi, pasiguri financiare, sh\u00ebndet mendor t\u00eb d\u00ebmtuar dhe d\u00ebshir\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr t\u00eb l\u00ebn\u00eb shtetin\u201c, thon\u00eb ata.<\/p>\n<p>N\u00eb njoftim theksohet se t\u00eb dh\u00ebnat tashm\u00eb e ndezin alarm\u0131n me shifra shqet\u00ebsuese.<\/p>\n<p>\u201eSipas hulumtimit komb\u00ebtar ESPAD 2024, 25% e nx\u00ebn\u00ebsve t\u00eb mosh\u00ebs 15 deri 16 vje\u00e7 n\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut kan\u00eb luajtur bixhoz p\u00ebr para n\u00eb 12 muajt e fundit \u2013 34% e djemve dhe 16% e vajzave. Edhe m\u00eb shqet\u00ebsuese, mes nx\u00ebn\u00ebsve q\u00eb luajn\u00eb bixhoz, pjesa e bixhozit problematik \u00ebsht\u00eb rritur nga 4,5% n\u00eb 2019 n\u00eb 7,6% n\u00eb 2024. Kjo ndodh n\u00eb nj\u00eb vend ku papun\u00ebsia e t\u00eb rinjve t\u00eb mosh\u00ebs 15 deri 29 vje\u00e7 ishte 23,6%, nd\u00ebrsa sipas Studimit p\u00ebr t\u00eb Rinjt\u00eb t\u00eb Fondacionit \u201aFriedrich Ebert\u2018, 45,3% e t\u00eb rinjve t\u00eb pun\u00ebsuar nuk punojn\u00eb n\u00eb profesionin p\u00ebr t\u00eb cilin jan\u00eb arsimuar. Madje 67,7% e t\u00eb rinjve kan\u00eb nj\u00eb shkall\u00eb t\u00eb caktuar d\u00ebshire p\u00ebr emigrim, m\u00eb s\u00eb shpeshti p\u00ebr shkak t\u00eb standardit m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb jetes\u00ebs, pagave m\u00eb t\u00eb larta, korrupsionit dhe mund\u00ebsive m\u00eb t\u00eb mira p\u00ebr pun\u00ebsim\u201c, thuhet n\u00eb njoftim.<\/p>\n<p>N\u00eb kushte t\u00eb tilla, shtojn\u00eb ata, iluzioni se pasiguria financiare mund t\u00eb zgjidhet me nj\u00eb bilet\u00eb, slot ose bast online nuk \u00ebsht\u00eb arg\u00ebtim i pad\u00ebmsh\u00ebm.<\/p>\n<p>\u201eBixhozin e shohim si problem financiar, por \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr. Organizata Bot\u00ebrore e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb paralajm\u00ebron se d\u00ebmet e lidhura me bixhozin mund t\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi financiare dhe borxhe, marr\u00ebdh\u00ebnie familjare dhe sociale t\u00eb d\u00ebmtuara, stigma, depresion, ankth dhe rritje t\u00eb tendencave suicidale. Ve\u00e7an\u00ebrisht shqet\u00ebsuese \u00ebsht\u00eb q\u00eb k\u00ebto rreziqe p\u00ebrputhen me sfidat tashm\u00eb serioze t\u00eb sh\u00ebndetit mendor te t\u00eb rinjt\u00eb dhe sh\u00ebrbimet e v\u00ebshtira p\u00ebr t\u2019u arritur p\u00ebr mb\u00ebshtetje psikologjike. Hulumtimi i Klinik\u00ebs Universitare t\u00eb Psikiatris\u00eb \u2013 Shkup, i kryer n\u00eb kontekstin e pandemis\u00eb COVID-19, tregoi se gati 30% e adoleshent\u00ebve t\u00eb anketuar kishin simptoma depresive t\u00eb moderuara deri t\u00eb r\u00ebnda, nd\u00ebrsa 42,1% simptoma t\u00eb moderuara deri t\u00eb r\u00ebnda t\u00eb ankthit. Prandaj bixhozi duhet t\u00eb trajtohet si \u00e7\u00ebshtje e sh\u00ebndetit publik, sh\u00ebndetit mendor, edukimit financiar dhe mbrojtjes s\u00eb t\u00eb rinjve\u201c, thon\u00eb nga HERA Rinia dhe Iniciativa \u201eHidhe zarin!\u201c.<\/p>\n<p>Ata k\u00ebrkojn\u00eb zbatim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb rregulloreve dhe kontroll t\u00eb larg\u00ebsis\u00eb s\u00eb objekteve nga shkollat; kontroll t\u00eb rrept\u00eb t\u00eb reklamimit t\u00eb loj\u00ebrave t\u00eb fatit, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb internet, rrjetet sociale dhe n\u00eb p\u00ebrmbajtje t\u00eb drejtuara te t\u00eb rinjt\u00eb; kontroll efikas t\u00eb mosh\u00ebs dhe mbrojtje t\u00eb t\u00eb miturve n\u00eb bixhoz online; edukim financiar, parandalim t\u00eb var\u00ebsive dhe sh\u00ebndet mendor q\u00eb t\u00eb b\u00ebhen pjes\u00eb reale e arsimit, si dhe sh\u00ebrbime falas, t\u00eb besueshme dhe miq\u00ebsore p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb p\u00ebr k\u00ebshillim dhe mb\u00ebshtetje p\u00ebr ata q\u00eb p\u00ebrballen me bixhoz problematik.<\/p>\n<p>\u201eNga t\u00eb rinjt\u00eb pritet t\u00eb m\u00ebsojn\u00eb, t\u00eb punojn\u00eb, t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb vend dhe vet\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb nj\u00eb t\u00eb ardhme t\u00eb sigurt. Dhe \u00e7far\u00eb u ofron mjedisi? T\u00eb ardhura t\u00eb pasigurta, pak mund\u00ebsi dhe bixhoz n\u00eb \u00e7do hap si premtim p\u00ebr jet\u00eb m\u00eb t\u00eb leht\u00eb. Nuk duam q\u00eb shteti yn\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb me hidh\u00ebrim ta quajn\u00eb \u201aRepublika e Bixhozit Maqedoni\u2018. Por pik\u00ebrisht kjo mesazh sot shpreh revolt\u00ebn ton\u00eb ndaj nj\u00eb shoq\u00ebrie ku ndonj\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e leht\u00eb t\u00eb gjesh nj\u00eb sht\u00ebpi baste se sa nj\u00eb qend\u00ebr kulturore\u201c, thon\u00eb nga HERA Rinia dhe Iniciativa \u201eHidhe zarin!\u201c.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Me rastin e Dit\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Rinis\u00eb, grupi rinor i Asociacionit p\u00ebr Edukim dhe Hulumtim&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":43980,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-43977","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maqedoni"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43977","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=43977"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43977\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43981,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43977\/revisions\/43981"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/43980"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=43977"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=43977"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=43977"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}