{"id":44157,"date":"2026-08-13T09:34:14","date_gmt":"2026-08-13T07:34:14","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=44157"},"modified":"2026-08-13T09:34:14","modified_gmt":"2026-08-13T07:34:14","slug":"bdi-25-vjet-nga-marreveshja-e-ohrit-jubile-qe-na-obligon-ta-mbrojme-barazine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=44157","title":{"rendered":"BDI: 25 vjet nga Marr\u00ebveshja e Ohrit &#8211; jubile q\u00eb na obligon ta mbrojm\u00eb barazin\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Sot sh\u00ebnojm\u00eb 25 vjet nga n\u00ebnshkrimi i Marr\u00ebveshjes Paq\u00ebsore t\u00eb Ohrit, nj\u00eb jubile q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb nga kthesat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb historin\u00eb bashk\u00ebkohore t\u00eb Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut. M\u00eb 13 gusht 2001, me mb\u00ebshtetjen dhe garancin\u00eb e Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs, Bashkimit Europian dhe NATO-s, vendi zgjodhi rrug\u00ebn e paqes, barazis\u00eb dhe nd\u00ebrtimit t\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebrie n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn shteti u p\u00ebrket nj\u00ebsoj t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb tij.<\/p>\n<p>Marr\u00ebveshja e Ohrit instaloi nj\u00eb arkitektur\u00eb t\u00eb re kushtetuese, ligjore dhe politike t\u00eb shtetit, t\u00eb mb\u00ebshtetur mbi barazin\u00eb, p\u00ebrfaq\u00ebsimin e drejt\u00eb dhe adekuat, respektimin e gjuh\u00ebs dhe identitetit, decentralizimin, vendimmarrjen konsensuale dhe pjes\u00ebmarrjen e t\u00eb gjitha bashk\u00ebsive n\u00eb institucionet e vendit.<\/p>\n<p>Marr\u00ebveshja Paq\u00ebsore e Ohrit nuk ishte vet\u00ebm themeli i paqes dhe i barazis\u00eb s\u00eb brendshme, por edhe parakusht themelor p\u00ebr realizimin e p\u00ebrcaktimeve strategjike t\u00eb Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut. Fal\u00eb stabilitetit dhe rendit t\u00eb ri politik q\u00eb ajo krijoi, vendi arriti t\u00eb realizoj\u00eb nj\u00ebrin prej dy synimeve t\u00eb tij madhore strategjike &#8211; an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb NATO. Edhe p\u00ebrcaktimi i dyt\u00eb, an\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb Bashkimin Europian, \u00ebsht\u00eb i pandash\u00ebm nga respektimi i frym\u00ebs dhe zbatimi i plot\u00eb i Marr\u00ebveshjes. Rruga drejt Brukselit kalon p\u00ebrmes Ohrit, sepse nuk mund t\u00eb ket\u00eb t\u00eb ardhme europiane pa barazi, demokraci funksionale, marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb q\u00ebndrueshme nd\u00ebretnike dhe respektim t\u00eb marr\u00ebveshjeve mbi t\u00eb cilat \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar stabiliteti i vendit.<\/p>\n<p>Por, pik\u00ebrisht n\u00eb 25-vjetorin e saj, n\u00eb vend q\u00eb k\u00ebto parime t\u00eb konsolidohen m\u00eb tej, po p\u00ebrballemi me nj\u00eb proces shqet\u00ebsues t\u00eb zhb\u00ebrjes s\u00eb tyre, nj\u00ebra pas tjetr\u00ebs. N\u00eb nj\u00ebr\u00ebn an\u00eb, Gjykata Kushtetuese, e shnd\u00ebrruar gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb n\u00eb nj\u00eb institucion parapolitik, p\u00ebrmes vendimeve t\u00eb saj jokushtetuese po rr\u00ebnon shtylla t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb rendit t\u00eb krijuar pas vitit 2001. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, ajo q\u00eb ende nuk \u00ebsht\u00eb shfuqizuar dhe vazhdon t\u00eb jet\u00eb n\u00eb fuqi, shp\u00ebrfillet ose nuk zbatohet nga institucionet. P\u00ebrfaq\u00ebsimi i drejt\u00eb dhe adekuat u godit me shfuqizimin e mekanizmave q\u00eb garantonin p\u00ebrfaq\u00ebsimin etnik; p\u00ebrdorimi i gjuh\u00ebs shqipe \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00ebn sulm dhe dispozitat ligjore n\u00eb fuqi nuk zbatohen; legjitimiteti politik i shqiptar\u00ebve u n\u00ebp\u00ebrk\u00ebmb; p\u00ebrllogaritja e popullsis\u00eb s\u00eb p\u00ebrgjithshme nuk pasqyron realitetin e regjistrimit t\u00eb vitit 2021; nd\u00ebrsa emrat e rrug\u00ebve dhe shesheve, t\u00eb vendosur para m\u00eb shum\u00eb se dy dekadash si shprehje e realitetit shum\u00ebetnik t\u00eb vendit, po shfuqizohen dhe po tentohet t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsohen me em\u00ebrtime nga periudha e monizmit, q\u00eb nuk i b\u00ebjn\u00eb nder asnj\u00eb komuniteti dhe as s\u00eb ardhmes demokratike t\u00eb vendit.<\/p>\n<p>K\u00ebto nuk jan\u00eb raste t\u00eb izoluara dhe as \u00e7\u00ebshtje teknike. T\u00eb marra s\u00eb bashku, ato krijojn\u00eb nj\u00eb model t\u00eb rreziksh\u00ebm t\u00eb kthimit prapa. Kur nj\u00ebra shtyll\u00eb rr\u00ebzohet me vendim gjykate, tjetra shp\u00ebrfillet nga ekzekutivi dhe nj\u00eb e tret\u00eb relativizohet politikisht, at\u00ebher\u00eb vihet n\u00eb pik\u00ebpyetje vet\u00eb ekuilibri mbi t\u00eb cilin \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar paqja dhe stabiliteti i vendit. Marr\u00ebveshja e Ohrit nuk mund t\u00eb pranohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb selektive: t\u00eb respektohet aty ku i p\u00ebrshtatet pushtetit dhe t\u00eb anashkalohet aty ku garanton barazin\u00eb. Nj\u00eb qasje e till\u00eb p\u00ebrb\u00ebn rrezik serioz p\u00ebr kohezionin shoq\u00ebror, marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebretnike dhe stabilitetin afatgjat\u00eb t\u00eb Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut.<\/p>\n<p>Bashkimi Demokratik p\u00ebr Integrim ka qen\u00eb bart\u00ebs i procesit t\u00eb shnd\u00ebrrimit t\u00eb Marr\u00ebveshjes s\u00eb Ohrit nga nj\u00eb dokument paqeje n\u00eb realitet kushtetues, ligjor dhe institucional. P\u00ebr ne, ky jubile nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm rast p\u00ebr t\u00eb kujtuar at\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb arritur, por moment p\u00ebr t\u00eb ngritur z\u00ebrin p\u00ebr at\u00eb q\u00eb sot po rrezikohet. Asnj\u00eb hap prapa nga barazia, asnj\u00eb kompromis me t\u00eb drejtat e fituara dhe asnj\u00eb heshtje p\u00ebrball\u00eb p\u00ebrpjekjeve p\u00ebr zhb\u00ebrjen e tyre.<\/p>\n<p>Marr\u00ebveshja Paq\u00ebsore e Ohrit d\u00ebshmoi se Maqedonia e Veriut ec\u00ebn p\u00ebrpara kur bashk\u00ebsit\u00eb nuk sundojn\u00eb mbi nj\u00ebra-tjetr\u00ebn, por qeverisin s\u00eb bashku; kur dallimet nuk shihen si k\u00ebrc\u00ebnim, por respektohen si vler\u00eb; dhe kur legjitimiteti, barazia dhe konsensusi jan\u00eb themeli i vendimmarrjes. \u00c7do p\u00ebrpjekje p\u00ebr ta kthyer vendin n\u00eb logjik\u00ebn e mbivotimit, dominimit dhe margjinalizimit nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm kthim para vitit 2001, por rrezikim i vet\u00eb formul\u00ebs q\u00eb e ruajti paqen p\u00ebr nj\u00eb \u00e7erek shekulli.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb 25-vjetor, nderojm\u00eb sakrific\u00ebn dhe kontributin e t\u00eb gjith\u00eb atyre q\u00eb e b\u00ebn\u00eb t\u00eb mundur paqen dhe institucionalizimin e barazis\u00eb. Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, u b\u00ebjm\u00eb thirrje institucioneve t\u00eb vendit, forcave politike dhe partner\u00ebve tan\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb q\u00eb t\u00eb mos lejojn\u00eb degradimin e nj\u00eb marr\u00ebveshjeje q\u00eb solli paqen, stabilitetin dhe perspektiv\u00ebn euroatlantike t\u00eb vendit.<\/p>\n<p>Nj\u00eb \u00e7erek shekulli m\u00eb par\u00eb u ndal p\u00ebrplasja dhe u vendos\u00ebn themelet e nj\u00eb shteti t\u00eb barabart\u00eb. Sot detyra jon\u00eb historike \u00ebsht\u00eb t\u00eb mos lejojm\u00eb q\u00eb k\u00ebto themele t\u00eb rr\u00ebnohen, nj\u00ebra pas tjetr\u00ebs. Marr\u00ebveshja e Ohrit nuk \u00ebsht\u00eb kapitull i mbyllur i historis\u00eb. Ajo \u00ebsht\u00eb themeli mbi t\u00eb cilin q\u00ebndron stabiliteti, barazia dhe e ardhmja europiane e Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sot sh\u00ebnojm\u00eb 25 vjet nga n\u00ebnshkrimi i Marr\u00ebveshjes Paq\u00ebsore t\u00eb Ohrit, nj\u00eb jubile q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":44160,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,32],"tags":[],"class_list":["post-44157","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maqedoni","category-top-lajme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44157","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=44157"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44157\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44161,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44157\/revisions\/44161"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/44160"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=44157"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=44157"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=44157"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}