{"id":44167,"date":"2026-08-13T09:52:25","date_gmt":"2026-08-13T07:52:25","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=44167"},"modified":"2026-08-13T09:52:25","modified_gmt":"2026-08-13T07:52:25","slug":"kur-enver-hoxha-kercenonte-jugosllavine-me-tharjen-e-liqenit-te-ohrit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=44167","title":{"rendered":"Kur Enver Hoxha k\u00ebrc\u00ebnonte Jugosllavin\u00eb me tharjen e Liqenit t\u00eb Ohrit"},"content":{"rendered":"<p>\u201cN\u00ebse Tito mbyll portat e Ohrit p\u00ebr Drinin, at\u00ebher\u00eb do ta shpojm\u00eb Qaf\u00eb Than\u00ebn dhe do ta thajm\u00eb Ohrin t\u00ebr\u00ebsisht\u201d \u2013 kjo th\u00ebnie, e transmetuar p\u00ebrmes bisedave n\u00eb tavolina, por e padokumentuar, mbetet nj\u00eb nga ultimatumet m\u00eb radikale t\u00eb gjeopolitik\u00ebs s\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb n\u00eb Ballkan.<\/p>\n<p>Ajo lindi gjat\u00eb vitit 1962, kur nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb nga Jugosllavia p\u00ebr bllokimin e rrjedh\u00ebs s\u00eb lumit Drini i Zi e shqet\u00ebsoi pa mas\u00eb regjimin e Enver Hoxh\u00ebs.<\/p>\n<p>P\u00ebrball\u00eb k\u00ebtij shantazhi, Hoxha thirri me urgjenc\u00eb hidrolog\u00ebt, gjeolog\u00ebt dhe inxhinier\u00ebt ushtarak\u00eb m\u00eb t\u00eb besuar p\u00ebr t\u00eb studiuar \u00e7arjen e Malit t\u00eb That\u00eb n\u00eb zon\u00ebn e Qaf\u00eb Than\u00ebs. Plani sekret ushtarak parashikonte q\u00eb, p\u00ebrmes pun\u00ebs s\u00eb forcave t\u00eb ushtris\u00eb dhe t\u00eb burgosurve politik\u00eb, t\u00eb shp\u00ebrthehej nj\u00eb tunel ushtarak n\u00eb kuot\u00eb t\u00eb ul\u00ebt p\u00ebrmes masivit shk\u00ebmbor. Meqen\u00ebse Liqeni i Ohrit ndodhet n\u00eb lart\u00ebsi m\u00eb t\u00eb madhe mbidetare, forca e r\u00ebndes\u00ebs do ta t\u00ebrhiqte ujin automatikisht p\u00ebrmes tunelit, duke e derdhur at\u00eb n\u00eb Lugin\u00ebn e Shkumbinit. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, uji do t\u00eb kalonte sigurt n\u00eb brend\u00ebsi t\u00eb territorit shqiptar, nd\u00ebrsa bregu jugosllav i Ohrit do t\u00eb shnd\u00ebrrohej n\u00eb nj\u00eb mo\u00e7al gjigant me balt\u00eb.<\/p>\n<p>Ky plan nuk ishte thjesht nj\u00eb fjal\u00eb goje. N\u00eb at\u00eb periudh\u00eb, shqiptar\u00ebt ishin mjeshtra t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb hapjes s\u00eb tuneleve. Regjimi komunist kishte shfaqur nj\u00eb aft\u00ebsi t\u00eb jasht\u00ebzakonshme inxhinierike dhe ushtarake duke g\u00ebrmuar qindra kilometra tunele strategjike n\u00eb brend\u00ebsi t\u00eb maleve nga bazat e n\u00ebndet\u00ebseve n\u00eb Pasha Liman e deri te tuneli i fsheht\u00eb i g\u00ebrmuar p\u00ebr baz\u00ebn ajrore t\u00eb Gjadrit apo impiantet e n\u00ebndheshme ushtarake n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin. Me k\u00ebt\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb t\u00eb provuar, hapja e nj\u00eb tuneli n\u00eb Qaf\u00eb Than\u00eb ishte nj\u00eb mund\u00ebsi teknike plot\u00ebsisht e realizueshme nga xhenier\u00ebt shqiptar\u00eb. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, pala jugosllave e mori ultimatumin e Hoxh\u00ebs si nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim shum\u00eb serioz p\u00ebr shkat\u00ebrrim t\u00eb nd\u00ebrsjell\u00eb ekonomik e mjedisor, \u00e7ka solli t\u00ebrheqjen e Beogradit nga p\u00ebrdorimi i ujit si arm\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrplasja p\u00ebr uj\u00ebrat e Liqenit t\u00eb Ohrit prekte drejtp\u00ebrdrejt t\u00eb ardhmen ekonomike dhe energjetike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, pasi lumi Drini i Zi buronte drejtp\u00ebrdrejt nga Liqeni i Ohrit n\u00eb qytetin e Strug\u00ebs dhe rridhte drejt veriut p\u00ebr t\u2019u bashkuar me Drinin e Bardh\u00eb. N\u00eb vitin 1962, qeveria jugosllave nd\u00ebrtoi nj\u00eb dig\u00eb dhe nj\u00eb sistem modern portash betoni p\u00ebr rregullimin e nivelit t\u00eb ujit t\u00eb liqenit n\u00eb dalje t\u00eb Strug\u00ebs, duke marr\u00eb kontrollin teknik mbi rubinetin kryesor t\u00eb Drinit t\u00eb Zi.<\/p>\n<p>Ky k\u00ebrc\u00ebnim e alarmoi Tiran\u00ebn, pasi regjimi po hartonte projektin m\u00eb t\u00eb madh industrial t\u00eb historis\u00eb s\u00eb vendit p\u00ebr nd\u00ebrtimin e kaskadave t\u00eb tre hidrocentraleve mbi lumin Drin p\u00ebr t\u00eb siguruar pavar\u00ebsin\u00eb e plot\u00eb energjetike. Hidrocentrali i Fierz\u00ebs (Drita e Partis\u00eb) ishte kryesori, nd\u00ebrsa punimet nis\u00ebn n\u00eb vitet \u201960 dhe u vun\u00eb n\u00eb pun\u00eb n\u00eb vitin 1978, pasuar nga Komanli n\u00eb 1985 dhe Vau i Dej\u00ebs n\u00eb 1971. N\u00ebse Jugosllavia do t\u00eb bllokonte rrjedh\u00ebn e Drinit t\u00eb Zi n\u00eb Strug\u00eb, liqeni artificial i Fierz\u00ebs nuk do t\u00eb mbushej dot dhe e gjith\u00eb kaskada e hidrocentraleve do t\u00eb paralizohej pa nisur pun\u00ebn.<\/p>\n<p>Kriza e vitit 1962 ishte kulmi i nj\u00eb p\u00ebrplasjeje t\u00eb gjat\u00eb ideologjike dhe ushtarake mes Tiran\u00ebs dhe Beogradit. Gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, komunist\u00ebt jugosllav\u00eb ndihmuan n\u00eb krijimin e Partis\u00eb Komuniste t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, madje u diskutua q\u00eb Shqip\u00ebria t\u00eb b\u00ebhej republika e shtat\u00eb e Jugosllavis\u00eb. Mir\u00ebpo, n\u00eb vitin 1948, Tito u prish me Stalinin, nd\u00ebrsa Hoxha zgjodhi Mosk\u00ebn dhe nisi spastrimet e p\u00ebrgjakshme duke ekzekutuar ose burgosur \u00e7do zyrtar pro-jugosllav me n\u00eb krye Ko\u00e7i Xoxen, dhe kufiri u kthye n\u00eb nj\u00eb \u201cPerde t\u00eb Hekurt\u201d. N\u00eb fillim t\u00eb viteve \u201960, tensionet u rrit\u00ebn p\u00ebr shkak t\u00eb luft\u00ebs s\u00eb shfrenuar t\u00eb propagand\u00ebs ku Radio Tirana e quante Titon agjent t\u00eb imperializmit pas prishjes me sovjetik\u00ebt dhe afrimit me Kin\u00ebn, nd\u00ebrhyrjeve t\u00eb UDBA-s\u00eb ndaj agjent\u00ebve t\u00eb Sigurimit q\u00eb kalonin n\u00eb Kosov\u00eb, bllokad\u00ebs ekonomike, si dhe gjakderdhjes n\u00eb kufi ku rojet shqiptare q\u00ebllonin \u00e7do tentativ\u00eb arratisjeje.<\/p>\n<p>Nga pik\u00ebpamja strategjike dhe inxhinierike, ngjarja ndahet n\u00eb dy rrafshe: mund\u00ebsia e devijimit t\u00eb ujit ishte nj\u00eb plan real q\u00eb ushtria shqiptare mund ta zbatonte fal\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs s\u00eb madhe me tunelizimin e maleve, nd\u00ebrsa nga ana tjet\u00ebr, tharja totale e liqenit mbetej nj\u00eb e pamundur teknike e fizike. Liqeni i Ohrit ka nj\u00eb thell\u00ebsi prej m\u00eb shum\u00eb se 280 metrash, p\u00ebrmban rreth 55 kilometra kub uj\u00eb dhe ushqehet vazhdimisht nga burime gjigante n\u00ebntok\u00ebsore q\u00eb vijn\u00eb nga Liqeni i Presp\u00ebs. Pavar\u00ebsisht pamund\u00ebsis\u00eb p\u00ebr ta thar\u00eb liqenin deri n\u00eb pik\u00ebn e fundit t\u00eb ujit, vet\u00eb aft\u00ebsia e Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebr t\u00eb d\u00ebmtuar p\u00ebrgjithmon\u00eb nivelin e ujit dhe ekosistemin e Ohrit p\u00ebrmes nj\u00eb tuneli ushtarak mjaftoi q\u00eb Beogradi ta merrte seriozisht ultimatumin e Enver Hoxh\u00ebs dhe t\u00eb hiqte dor\u00eb nga bllokimi i Drinit t\u00eb Zi. (INA)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cN\u00ebse Tito mbyll portat e Ohrit p\u00ebr Drinin, at\u00ebher\u00eb do ta shpojm\u00eb Qaf\u00eb Than\u00ebn dhe&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":44170,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-44167","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44167","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=44167"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44167\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44171,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44167\/revisions\/44171"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/44170"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=44167"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=44167"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=44167"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}