PhD candidat: Gzim Rushiti<\/p>\n
Ndikimi i Turqis\u00eb n\u00eb gadishullin Ballkanik n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi dhe n\u00eb rajonin e Ballkanit Per\u00ebndimor n\u00eb ve\u00e7anti po ndoth dhe vazhdon t\u00eb rritet edhe pse shtrirja e inluenc\u00ebs s\u00eb Turqis\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb hap\u00ebsir\u00eb gjeografike has si n\u00eb mb\u00ebshtetjen ashtu edhe n\u00eb kund\u00ebrshtimin e aktor\u00ebve t\u00eb ndrysh\u00ebm dhe forcave t\u00eb ndryshme t\u00eb cilat veprojn\u00eb si brenda k\u00ebtij rajoni ashtu edhe tek ato t\u00eb cilat veprojn\u00eb jasht\u00eb k\u00ebtij rajoni.<\/p>\n
Turqia p\u00ebr t\u00eb shtrir\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb rritur influenc\u00ebn e saj n\u00eb Ballkan i shfryt\u00ebzon t\u00eb gjitha instrumentet e diplomacis\u00eb s\u00eb but\u00eb ose e th\u00ebn\u00eb m\u00eb mir\u00eb dhe m\u00eb sakt\u00eb dep\u00ebrtimi dhe rritja e influenc\u00ebs turke n\u00eb gadishull bazohet n\u00eb at\u00eb q\u00eb njihet gjer\u00ebsisht si politika e quajtur \u201czero probleme me fqinj\u00ebt\u201d. Turqia n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr t\u00eb ushtruar ndikim n\u00eb Ballkan i shfryt\u00ebzon lidhjet gjeografike dhe historike t\u00eb cilat i ka me rajonin e Ballkanit dhe popujt t\u00eb cil\u00ebt jetojn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb rajon, ndikimin kulturor, ndikimin ekonomik, ndikimin politik dhe ndikimin ghuh\u00ebsor tek pakica turke e cila jeton n\u00eb shtetet e ndryshme t\u00eb Ballkanit.<\/p>\n
Dep\u00ebrtimi apo rritkthmi dhe rritja e influenc\u00ebs turke n\u00eb gadishullin Ballkanik n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shum\u00eb t\u00eb leht\u00eb dhe me rritme shum\u00eb t\u00eb shpejta n\u00eb deceniet e fundit, ka ndodhur si pasoj\u00eb e ndikimit \u00eb disa faktor\u00ebve. Arsyet dhe faktor\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb cil\u00ebt i mund\u00ebsuan dep\u00ebrtim t\u00eb shpejt\u00eb n\u00eb hapsir\u00ebn Ballkanike dhe rritje t\u00eb ndikimit t\u00eb saj n\u00eb k\u00ebt\u00eb gadishull dhe tek popujt t\u00eb cilt\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Ballkan, \u00ebsht\u00eb se Turqia edhe pas largimit t\u00eb saj nga Ballkani ka vazhduar q\u00eb ti mbaj\u00eb lidhjet shum\u00eb t\u00eb ngushta me popujt t\u00eb cil\u00ebt jetojn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb regjion dhe sidomos me pakicat turke t\u00eb cilat jetojn\u00eb shtetet e Ballkanit.<\/p>\n
Mjeti kryesor n\u00ebp\u00ebrmjet t\u00eb cilit Ankaraja arrin\u00eb q\u00eb t\u00eb ushtroj\u00eb dhe t\u00eb rris\u00eb ndikimin e saj n\u00eb Ballkan \u00ebsht\u00eb ekonomia, sepse ekonomia turke \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e fuqishme se ekonomia e shteteve t\u00eb tjera t\u00eb Ballkanit. Turqia n\u00eb kontinuitet p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb kohore vazhdon t\u00eb investoj\u00eb n\u00eb sektor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00eb t\u00eb ekonomis\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha shtetet e Ballkanit dhe kjo e ka ndihmuar Ankaran\u00eb q\u00eb t\u2019i tejkaloj\u00eb edhe ato armiq\u00ebsi dhe perceptime negative t\u00eb cilat kan\u00eb egzistuar tek popujt ballkanik p\u00ebr Turqin\u00eb, t\u00eb trash\u00ebguara nga e kaluara historike kur gadishulli Ballkanik ka qen\u00eb n\u00ebn administrimin e Perandoris\u00eb Osmane.<\/p>\n
Rritja e ndikimit t\u00eb Turqis\u00eb n\u00eb Gadishullin Ballkanik nga disa studiues dhe analist\u00eb i atribuohet edhe fitoreve t\u00eb nj\u00ebpasnj\u00ebshme dhe q\u00ebndrimit n\u00eb pushtet p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb shum\u00eb t\u00eb gjat\u00eb t\u00eb partis\u00eb AKP t\u00eb drejtuar nga Presidenti Recep Tayyp Erdogan e cila parti \u00ebsht\u00eb n\u00eb pushtet n\u00eb Turqi dhe e drejton at\u00eb prej n\u00ebntorit t\u00eb vitit 2002.<\/p>\n
Sipas pik\u00ebpamjeve dhe mendimeve t\u00eb disa studiuesve turq p\u00ebr Ballkanin, ky regjion do t\u00eb vazhdoj\u00eb q\u00eb t\u00eb mbetet n\u00eb interesin e Turqis\u00eb p\u00ebr shtrir\u00eb dhe rritur influenc\u00ebns e saj, deri sa partia e cila udh\u00ebheq me Turqin\u00eb AKP sybon dhe ka p\u00ebr q\u00ebllimq\u00eb ta rigjall\u00ebroj\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn otomane. Mir\u00ebpo p\u00ebrderisa shum\u00eb studieues dhe analist\u00eb v\u00ebrejn\u00eb nj\u00eb rritje t\u00eb theksuar t\u00eb ndikimit t\u00eb Turqis\u00eb n\u00eb Ballkan, zgjerimi i k\u00ebsaj influence n\u00eb k\u00ebt\u00eb regjion i ka shqet\u00ebsuar disa aleat\u00eb per\u00ebndimor, madje disa lider evropian i kan\u00eb shprehur edhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb hapur shqet\u00ebsimet e tyre q\u00eb i kan\u00eb lidhur me k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje.<\/p>\n
Presidenti i nj\u00ebrit prej shteteve m\u00eb t\u00eb rr\u00ebnd\u00ebsishme an\u00ebtare t\u00eb Bashkimit Evropian, presidenti i Franc\u00ebs Emmanuel Macron lidhur me rritjen e ndikimit t\u00eb Turqis\u00eb n\u00eb Ballkan shum\u00eb koh\u00eb m\u00eb par\u00eb ka deklaruar se \u201cnuk dua q\u00eb Ballkani t\u00eb drejtohet nga Turqia, apo Rusia\u201d, deklarat\u00eb e cila ka nxitur edhe reagimin dhe kund\u00ebrp\u00ebrgjigjen e Presidentit t\u00eb Turqis\u00eb Recep Tayyip Erdogan, i cili k\u00ebt\u00eb dekalrat\u00eb t\u00eb Presidentit t\u00eb Franc\u00ebs Emmanuel Macron e ka cil\u00ebsuar \u201csi t\u00eb pap\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb burr\u00eb shteti\u201d.<\/p>\n
Zgjerimi dhe rritja e influences s\u00eb Turqis\u00eb n\u00eb rajonin e Ballkanit n\u00eb deceniet e fundit po ndodh dhe rritet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb dukshme dhe t\u00eb ndjeshme nga t\u00eb gjith\u00eb. Turqia p\u00ebr t\u00eb zgjeruar dhe rritur ndikimin e saj n\u00eb Ballkan i shfryt\u00ebzon t\u00eb gjitha mjetet dhe instrumentet e diplomacis\u00eb s\u00eb but\u00eb, duke u bazuar kryesisht tek instrumentet e ndikimit ekonomik, politik, hisotorik, gjeografik, kulturor, fetar etj.<\/p>\n
Mjetet, instrumentet si dhe m\u00ebnyra e zgjerimit dhe rrug\u00ebt se si ushtrohet dhe rritet ndikimi turk n\u00eb Ballkan, jan\u00eb shkaqet t\u00eb cilat kan\u00eb nxitur reagimet dhe kund\u00ebrshtimet ndaj k\u00ebtij ndikimi nga aktor\u00eb dhe forca t\u00eb ndryshme t\u00eb cilat e ushtrojn\u00eb veprimtarin\u00eb dhe aktivitetin e tyre si brenda rajonit t\u00eb Ballkanit ashtu edhe jasht\u00eb tij. Pik\u00ebrisht k\u00ebto mjete, instrumente, rrugl dhe m\u00ebnyra se si ushtrohet ndikimi i Turqis\u00eb n\u00eb Ballkan, kan\u00eb \u00e7uar n\u00eb pranimin dh e p\u00ebrqafimin e k\u00ebtij ndikimi nga pala dhe grupe t\u00eb tjera t\u00eb cilat veprojn\u00eb poashtu Brenda dhe jasht\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs gjeografike t\u00eb gadishullit t\u00eb Ballkanit.<\/p>\n
Zhvillimi ekonomik dhe teknologjik i Turqis\u00eb dhe investimet e k\u00ebtij shteti n\u00eb shtetet e Ballkanit duhet t\u00eb kuptohet nga t\u00eb gjitha pal\u00ebt si marr\u00ebdh\u00ebnie shum\u00ebpal\u00ebshe midis Turqis\u00eb dhe t\u00eb gjitha shteteve t\u00eb Ballkanit. T\u00eb gjitha marr\u00ebdh\u00ebniet midis Turqis\u00eb dhe shteteve t\u00eb Ballkanit duhet t\u00eb zhvillohen n\u00eb frym\u00ebn e bashk\u00ebpunimit dhe mir\u00ebkuptimit t\u00eb nd\u00ebrsjell\u00eb midis tyre sepse largimi nga k\u00ebto parime nd\u00ebrkomb\u00ebtare do t\u00eb krijonte keqkuptime dhe nuk do t\u00eb sillte ashnj\u00eb dobi, t\u00eb mire dhe p\u00ebrfitim p\u00ebr asnj\u00eb pale, si p\u00ebr Turqin\u00eb ashtu edhe p\u00ebr shtetet e gadishullit t\u00eb Ballkanit.<\/p>\n
Investimet, bashk\u00ebpunimi dhe marr\u00ebdh\u00ebniet e Turqis\u00eb me shtetet e Ballkanit p\u00ebr t\u00eb mos hasur n\u00eb kritika dhe kund\u00ebrshtime t\u00eb aktor\u00ebve dhe faktor\u00ebve t\u00eb ndrysh\u00ebm t\u00eb cil\u00ebt e ushtrojn\u00eb aktivitetin e tyre si brenda Ballkanit ashtu edhe jasht\u00eb tij, duhet q\u00eb t\u00eb bazohen dhe mb\u00ebshteten n\u00eb pik\u00ebpamjet, vizionin dhe strategjin\u00eb e Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs p\u00ebr rajonin e gadishullit t\u00eb Ballkanit, si nj\u00eb pik\u00ebpamje, vizion dhe strategji e cila \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje t\u00eb plot\u00eb me pik\u00ebpamjet e t\u00eb gjitha shteteve demokratike dhe organizatave nd\u00ebrkomb\u00ebtare Euroatlantike.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
PhD candidat: Gzim Rushiti Ndikimi i Turqis\u00eb n\u00eb gadishullin Ballkanik n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi dhe n\u00eb rajonin…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40017,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-47389","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47389","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47389"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47389\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47392,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47389\/revisions\/47392"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/40017"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47389"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47389"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47389"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}