{"id":48425,"date":"2026-09-01T13:16:20","date_gmt":"2026-09-01T11:16:20","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=48425"},"modified":"2026-09-01T13:16:20","modified_gmt":"2026-09-01T11:16:20","slug":"mbi-fitoren-e-lavdishme-te-skenderbeut-tek-ujet-e-bardhe-albulena","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=48425","title":{"rendered":"Mbi fitoren e lavdishme t\u00eb Sk\u00ebnderbeut tek uj\u00ebt e bardh\u00eb \u2013 Albulena"},"content":{"rendered":"<p>Epopeja sk\u00ebnderbegiane pas betej\u00ebs s\u00eb Uj\u00ebbardh\u00ebs mori jehon\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare, l\u00ebkundjet e zot\u00ebrve feudal\u00eb u m\u00ebnjanuan, pushteti i Sk\u00ebnd\u00ebrbeut me politik\u00ebn e p\u00ebrqendruar vendoste Arb\u00ebrin\u00eb n\u00eb rend t\u00eb par\u00eb n\u00eb luft\u00ebn antiosmane nga vendet e Ballkanit gj\u00eb q\u00eb d\u00ebshmohet edhe prej letrave t\u00eb d\u00ebrguara nga kancelarit\u00eb e Mbret\u00ebrive Evropiane si dhe Republikat Italiane<\/p>\n<p>Nga Dardan EMINI<\/p>\n<p>Rendi mesjetar feudal do t\u00eb zhvillohet n\u00eb Arb\u00ebri nj\u00ebtrajtsh\u00ebm si n\u00eb vendet e Evrop\u00ebs mesjetare, fillimi i luft\u00ebs \u00e7lirimtare prej Sk\u00ebnderbeut, dhe vazhduar me formimin e Lidhjes se Lezh\u00ebs, n\u00eb vitin 1457 e gjen Arb\u00ebrin\u00eb n\u00eb rrethana tjera politike, Sk\u00ebnderbeu kish krijuar substratin e Mbret\u00ebris\u00eb Arb\u00ebrore duke p\u00ebrqendruar pushtetin me \u00e7ka n\u00eb burimet e koh\u00ebs d\u00ebshmohet si \u201dZot i krahinave t\u00eb Arb\u00ebris\u00eb\u201d, p\u00ebr rrjedhoj\u00eb nj\u00ebz\u00ebri kronist\u00ebt e huaj si Fallmerayer, Jorga, Halkokondili e shqiptar\u00eb Barleti, Noli, Gegaj sh\u00ebnojn\u00eb p\u00ebr l\u00ebkundjen e tradhtin\u00eb e nipit nga v\u00ebllai i Sk\u00ebnderbeut Reposhi, Hamzai gjithmon\u00eb sipas kronist\u00ebve dhe studiuesve duhet t\u00eb ket\u00eb pritur trash\u00ebgimin\u00eb e fronit t\u00eb Arb\u00ebris\u00eb, proces q\u00eb nuk ka ndodhur p\u00ebr shkak se n\u00eb vitin 1455 Sk\u00ebnderbeu trash\u00ebgohet me djal\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb kronikat e koh\u00ebs hasen gjurm\u00eb t\u00eb t\u00eb d\u00ebrguarve q\u00eb kryenin sh\u00ebrbime diplomatike p\u00ebr mbret\u00ebrin\u00eb arb\u00ebrore n\u00eb Republikat Italiane e m\u00eb gjer\u00eb, mes tyre Pal Engj\u00eblli, Pal Gazuli, Gjergj Pelini dhe Pjet\u00ebr Perlati. Gjithashtu nga relacionet e asaj kohe v\u00ebrehet ndikimi q\u00eb impononte udh\u00ebheqja e Sk\u00ebnderbeut n\u00eb t\u00ebr\u00eb Evrop\u00ebn, nd\u00ebr t\u00eb tjera nj\u00eb let\u00ebr d\u00ebrguar perandorit Frederik August nga Papa Kaliksi III e vitit 1457:<\/p>\n<p>\u201cKemi d\u00ebgjuar fjal\u00eb se ne po i marrim kombit t\u00ebnd shuma m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha nga \u00e7\u2019duhet. T\u00eb panum\u00ebrta dhe t\u00eb pa duruara jan\u00eb shpenzimet q\u00eb b\u00ebjm\u00eb dita dit\u00ebs, her\u00eb i d\u00ebrgojm\u00eb t\u00eb holla p\u00ebrfaq\u00ebsuesit t\u00eb flot\u00ebs son\u00eb n\u00eb Lindje, her\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri Sk\u00ebnderbeut. Lavdin\u00eb e Per\u00ebndis\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb, jo ton\u00ebn. P\u00ebr shp\u00ebtimin e popullit q\u00eb na \u00ebsht\u00eb besuar punojm\u00eb, duke u kujdesur p\u00ebrher\u00eb q\u00eb k\u00ebmba e ndyr\u00eb e Turkut t\u00eb mos shkel\u00eb emrin e t\u00eb krishter\u00ebve n\u00eb koh\u00ebt tona\u201d (F.Noli \u201cVepra III\u201d fq. 227.)<\/p>\n<p>Burimet dokumentare sh\u00ebnojn\u00eb p\u00ebr fushat\u00ebn osmane p\u00ebr asgj\u00ebsimin e Sk\u00ebnderbeut e udh\u00ebhequr prej Isa bej Evronozit bashk\u00eb me Hamzain nga fillimi i tremujorit te dyte te vitit 1457.<\/p>\n<p>Njoftimi p\u00ebr ardhjen e turqve d\u00ebshmohet nga letra e pap\u00ebs Kaliksi III q\u00eb mban dat\u00ebn 9 qershor 1457.<\/p>\n<p>\u201cNga dy letrat tuaja q\u00eb i mor\u00ebm nj\u00ebkoh\u00ebsisht, u njoftuam p\u00ebr arritjen e turqve t\u00eb mbrapsht\u00eb\u2026 me gjitha mund\u00ebsit\u00eb t\u00eb tua do t\u00eb p\u00ebrpiqesh ti b\u00ebsh ball\u00eb por jo se t\u00eb mungon guximi pse ti ke vendosur t\u2018i dal\u00ebsh p\u00ebrpara me t\u00eb gjitha forcat e tua\u2026 Emri yt i lumtur \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb popujt katolik\u00eb p\u00ebr fitoret e shk\u00eblqyera q\u00eb ti ke korrur prandaj po t\u00eb porosisim q\u00eb ta ruash trim\u00ebrin\u00eb e m\u00ebparshme t\u00eb thyesh sulmet e barbar\u00ebve dhe t\u00eb p\u00ebrdor\u00ebsh mir\u00eb fuqin\u00eb e ushtar\u00ebve dhe mbrojt\u00ebsve t\u00eb Krishtit\u201d (K. Frash\u00ebri \u201cSk\u00ebnderbeu jeta dhe vepra\u201d fq.346)<\/p>\n<p>Kampi turk vendosjen p\u00ebrfundimtare e pozicionoi n\u00eb vendin e quajtur Albulas sipas M. Barletit n\u00eb per\u00ebndim t\u00eb malit t\u00eb Tumenisht (sot mali i Sk\u00ebnderbeut), arkeologu Hasan Ceka, Albulen\u00ebn e ka lokalizuar me burimin e ujit sulfurik q\u00eb kalon n\u00eb trev\u00ebn midis Mamurasit dhe Gjonmit, e cila n\u00eb koh\u00ebn e Barletit p\u00ebr nga shkuma banor\u00ebt e quanin Uj\u00ebbardh\u00eb. K. Frash\u00ebri vep. e cit. fq.349.<\/p>\n<p>Sk\u00ebnderbeu kishte shp\u00ebrndar\u00eb ushtrin\u00eb, dhe ishte vendosur thell\u00eb n\u00eb zonat malore dhe n\u00eb saj\u00eb t\u00eb traditave t\u00eb lashta shqiptare pritej momenti i shkujdesjes s\u00eb forcave osmane p\u00ebr sulm. Nga burimet dokumentare gjendja p\u00ebrshkruhet prej qeveritar\u00ebve italian\u00eb, Marco Diedo kapiteni venedikas i Durr\u00ebsit raportonte Venedikun; \u201cI madh\u00ebrishmi Zoti Sk\u00ebnderbe endet n\u00ebp\u00ebr male p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar kryet mbase \u00ebsht\u00eb braktisur nga t\u00eb gjith\u00eb kryesor\u00ebt e tij t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb vajtur me turkun\u2026thuhet se n\u00eb k\u00ebt\u00eb ushtri t\u00eb Turkut jan\u00eb 80.000 kalor\u00ebs dhe k\u00ebmb\u00ebsor\u00eb.\u201d (A. Plasari \u201cSk\u00ebnderbeu nj\u00eb histori politike\u201d fq. 531.)<\/p>\n<p>Forcat osmane t\u00eb gjendura n\u00eb befasi t\u00eb shkujdesur pas disa jav\u00ebsh dat\u00ebn e 2 shtatorit 1457 u godit\u00ebn n\u00eb disa drejtime nga ushtria arb\u00ebrore e cila udh\u00ebhiqej prej Sk\u00ebnderbeut, Pjet\u00ebr Emanuelit dhe Gjon Balsh\u00ebs dhe u shpartalluan plot\u00ebsisht, sipas burimeve u vran\u00eb 15 mij\u00eb deri n\u00eb 30 mij\u00eb, me nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh rob\u00ebrish p\u00ebrfshir\u00eb Hamzan\u00eb, 18 oficer t\u00eb lart\u00eb dhe nj\u00eb sanxhakbej.<\/p>\n<p>Fitorja n\u00eb Uj\u00ebbardh\u00eb pati rrjedhime pozitive t\u00eb shumanshme si brenda viseve arb\u00ebrore ashtu edhe n\u00eb vendet evropiane ndikoi n\u00eb forcimin e pushtetit t\u00eb Sk\u00ebnderbeut, rrjedhimisht mbret\u00ebris\u00eb Arb\u00ebrore.<\/p>\n<p>\u201cMbretit t\u00eb Spanj\u00ebs dhe t\u00eb gal\u00ebve p\u00ebrve\u00e7 nj\u00eb numri t\u00eb madh rob\u00ebrish iu d\u00ebrguan kuaj e pla\u00e7ka lufte, po k\u00ebshtu edhe pothuaj p\u00ebr mbret\u00ebrit e ndrysh\u00ebm t\u00eb krishter\u00eb\u2026 Qyteti i Rom\u00ebs u mbush t\u00eb thuash p\u00ebrplot si me emrin ashtu edhe me sendet m\u00eb t\u00eb bukura t\u00eb asaj fitoreje, k\u00ebshtu e kishte vendosur Sk\u00ebnderbeu me at\u00eb fisnik\u00ebri t\u00eb pashoqe t\u00eb vet, t\u00eb b\u00ebnte borxhli pothuaj t\u00ebr\u00eb bot\u00ebn\u201d, shkruan mes tjerash Marin Barleti. N\u00eb 23 dhjetor t\u00eb po atij viti Sk\u00ebnderbeun e em\u00ebruan me dekret pontifikal nga papa Kaliksi III \u201cKapiten t\u00eb P\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb Selis\u00eb s\u00eb Shenjt\u201d, n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr osman\u00ebve<\/p>\n<p>Epopeja sk\u00ebnderbegiane pas betej\u00ebs s\u00eb Uj\u00ebbardh\u00ebs mori jehon\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare, l\u00ebkundjet e zot\u00ebrve feudal\u00eb u m\u00ebnjanuan, pushteti i Sk\u00ebnderbeut me politik\u00ebn e p\u00ebrqendruar vendoste Arb\u00ebrin\u00eb n\u00eb rend t\u00eb par\u00eb n\u00eb luft\u00ebn antiosmane nga vendet e Ballkanit gj\u00eb q\u00eb d\u00ebshmohet edhe prej letrave t\u00eb d\u00ebrguara nga kancelarit\u00eb e Mbret\u00ebrive Evropiane si dhe Republikat Italiane.<\/p>\n<p>Arb\u00ebria n\u00ebn zot\u00ebrimin e Sk\u00ebnderbeut i em\u00ebruar n\u00eb hierarkin\u00eb e lart\u00eb t\u00eb papatit n\u00ebnkuptonte faktor thelb\u00ebsor mes p\u00ebrplasjeve t\u00eb qytet\u00ebrimeve Lindje Per\u00ebndim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Epopeja sk\u00ebnderbegiane pas betej\u00ebs s\u00eb Uj\u00ebbardh\u00ebs mori jehon\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare, l\u00ebkundjet e zot\u00ebrve feudal\u00eb u m\u00ebnjanuan,&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":48428,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-48425","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48425","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=48425"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48425\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48429,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48425\/revisions\/48429"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/48428"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=48425"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=48425"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=48425"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}