Shkruan: Nefail Emini<\/p>\n
Deklaratat e presidentit t\u00eb Serbis\u00eb, Aleksand\u00ebr Vu\u00e7i\u00e7, lidhur me mund\u00ebsin\u00eb e devijimit t\u00eb lumit
\nIb\u00ebr-Lepenc, mund t\u00eb interpretohen si t\u00eb orientuara drejt dy synimeve t\u00eb qarta. Synimi i par\u00eb
\nlidhet me vendosjen e Kosov\u00ebs n\u00ebn presion politik dhe strategjik, nd\u00ebrsa synimi i dyt\u00eb, dhe
\nndoshta edhe m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr Beogradin, lidhet me vler\u00ebsimin e reagimit t\u00eb faktorit
\nnd\u00ebrkomb\u00ebtar ndaj mund\u00ebsis\u00eb s\u00eb ndryshimit t\u00eb rrjedhave natyrore t\u00eb lumenjve dhe, n\u00eb nj\u00eb kuptim
\nm\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, ndaj projekteve t\u00eb m\u00ebdha hidroteknike me implikime nd\u00ebrkufitare.
\nPor pse ky aspekt mund t\u00eb jet\u00eb kaq i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr Beogradin? A mund t\u00eb lidhet kjo me
\nprojektin e shum\u00ebdiskutuar t\u00eb Kanalit Danub\u2013Morav\u00eb\u2013Vardar\u2013Selanik, i cili s\u00eb fundmi \u00ebsht\u00eb
\nrikthyer p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb tryez\u00ebn e diskutimeve n\u00eb Serbi? Pse ky projekt vazhdon t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi
\nkaq t\u00eb madhe p\u00ebr Serbin\u00eb, e cila nuk ka hequr dor\u00eb nga kjo ide p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 150 vjet,
\npavar\u00ebsisht ndryshimeve t\u00eb m\u00ebdha politike, ekonomike dhe gjeopolitike q\u00eb kan\u00eb ndodhur n\u00eb
\nBallkan dhe n\u00eb Evrop\u00eb?
\nIdeja e k\u00ebtij projekti \u00ebsht\u00eb diskutuar nd\u00ebr vite nga figura t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme politike, ekonomike,
\ninxhinierike dhe akademike n\u00eb Serbi. N\u00ebse do t\u00eb materializohej, kanali do t\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte nj\u00eb nga
\nprojektet m\u00eb ambicioze infrastrukturore t\u00eb Ballkanit dhe, potencialisht, do t\u00eb kishte ndikim t\u00eb
\nkonsideruesh\u00ebm n\u00eb konfigurimin gjeoekonomik dhe gjeopolitik t\u00eb Gadishullit Ballkanik.
\nProjekti synon lidhjen e lumit Danub me Detin Egje, p\u00ebrmes sistemit lumor Morav\u00eb\u2013Vardar,
\nduke kaluar n\u00ebp\u00ebr territorin e tri shteteve: Serbis\u00eb, Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut dhe Greqis\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb
\nkuptim, kanali do t\u00eb krijonte nj\u00eb lidhje alternative ujore nd\u00ebrmjet Evrop\u00ebs Qendrore dhe Detit
\nEgje.
\nHistoria e Kanalit Morav\u00eb\u2013Vardar
\nIdeja p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nj\u00eb kanali q\u00eb do t\u00eb lidhte sistemin e lumit Morav\u00eb me Vardarin dhe, p\u00ebrmes
\ntij, me Detin Egje, u paraqit p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb vitin 1844 nga qarqe franceze t\u00eb interesuara p\u00ebr
\nzhvillimin e transportit ujor n\u00eb Ballkan. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim u themelua edhe nj\u00eb kompani e
\np\u00ebrbashk\u00ebt franko-serbe, France-Serbe Shipping Company, e cila bashk\u00ebpunoi me kompanin\u00eb
\nfranceze Prin-cipale Compagnie de Bateaux \u00e0 Vapeur, t\u00eb themeluar me dekret nga Napoleoni III
\nn\u00eb vitin 1850.
\nFrancez\u00ebt k\u00ebrkuan nga mbreti serb Milan Obrenovi\u0107 lejen p\u00ebr shfryt\u00ebzimin e lumit Morav\u00eb p\u00ebr
\nnj\u00eb periudh\u00eb prej 30 vjet\u00ebsh. Negociatat nd\u00ebrmjet pal\u00ebve po shkonin drejt p\u00ebrfundimit, por n\u00eb
\nk\u00ebt\u00eb proces nd\u00ebrhyri Rusia, e cila ishte gjithashtu fuqish\u00ebm e interesuar p\u00ebr zgjerimin dhe
\nkonsolidimin e pranis\u00eb s\u00eb saj n\u00eb Ballkan. Ky zhvillim sh\u00ebnoi nj\u00eb nga momentet e hershme kur
\ninteresat e fuqive t\u00eb m\u00ebdha u p\u00ebrplas\u00ebn drejtp\u00ebrdrejt rreth nj\u00eb projekti infrastrukturor me r\u00ebnd\u00ebsi
\nstrategjike p\u00ebr rajonin.<\/p>\n
Megjith\u00ebse francez\u00ebt arrit\u00ebn t\u00eb siguronin lejen p\u00ebr t\u00eb operuar n\u00eb lumin Morav\u00eb, projekti p\u00ebr
\nnd\u00ebrtimin e kanalit nuk u realizua. Ideja u rishfaq p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb vitin 1879, kur inxhinieri serb Ante
\nAleksi\u0107 botoi librin me titull Morava, situata aktuale dhe mund\u00ebsit\u00eb e transportit detar. N\u00eb k\u00ebt\u00eb
\nvep\u00ebr u artikulua ideja p\u00ebr krijimin e nj\u00eb lidhjeje ujore nd\u00ebrmjet Danubit dhe Detit Egje.
\nProjekti iu prezantua m\u00eb pas qarqeve gjermane dhe britanike dhe, p\u00ebrmes tyre, edhe pal\u00ebs
\namerikane, e cila shprehu interes p\u00ebr realizimin e tij. N\u00eb vitin 1907, nj\u00eb kompani amerikane nga
\nNew Jersey hartoi projektin konceptual p\u00ebr kanalin Morav\u00eb\u2013Vardar, duke e cil\u00ebsuar at\u00eb si \u201cvija e
\ngravitetit ekonomik evropian n\u00eb lidhje me Kanalin e Suezit\u201d.
\nMegjithat\u00eb, Luft\u00ebrat Ballkanike, Lufta e Par\u00eb Bot\u00ebrore, Lufta e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore dhe transformimet
\ne m\u00ebdha gjeopolitike q\u00eb karakterizuan k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb e lan\u00eb projektin n\u00eb hije. Pavar\u00ebsisht k\u00ebsaj,
\nideja nuk u zhduk dhe do t\u00eb rikthehej p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb periudhat pasuese.
\nN\u00eb vitin 1961, projekti u rikthye n\u00eb tryezat e planifikimit, kur Instituti i Projektimit p\u00ebr Trafikun
\nLumor nga Beogradi p\u00ebrgatiti nj\u00eb projekt paraprak p\u00ebr nd\u00ebrtimin e rrug\u00ebs ujore Danub\u2013Selanik.
\nN\u00eb vitin 1973 u prezantua edhe aneksi i k\u00ebtij projekti, i cili u raportua nga ekspert\u00eb t\u00eb
\nOrganizat\u00ebs s\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara.
\nEdhe shp\u00ebrb\u00ebrja e Jugosllavis\u00eb nuk e pengoi vazhdimin e interesimit t\u00eb qarqeve politike,
\nekonomike dhe akademike serbe p\u00ebr iden\u00eb e nd\u00ebrtimit t\u00eb nj\u00eb kanali ujor p\u00ebrmes Morav\u00ebs dhe
\nVardarit deri n\u00eb Detin Egje. Projekti u promovua fuqish\u00ebm edhe nga presidenti serb Tomislav
\nNikoli\u0107 gjat\u00eb periudh\u00ebs 2013\u20132017.
\nN\u00eb vitin 2025, Ministria e Burimeve Natyrore, Minierave dhe Planifikimit Hap\u00ebsinor publikoi
\nnj\u00eb dokument konfidencial t\u00eb titulluar China Gezhouba Corporation Limited: Studim mbi
\nFizibilitetin e Kanalit t\u00eb Morav\u00ebs. Ky dokument tregon se Serbia jo vet\u00ebm q\u00eb nuk ka hequr dor\u00eb
\nnga projekti, por vazhdon t\u00eb financoj\u00eb dhe t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb studime lidhur me mund\u00ebsin\u00eb e
\nrealizimit t\u00eb tij.
\nSipas projektit, n\u00ebse realizohet, kanali do t\u00eb kishte nj\u00eb gjat\u00ebsi prej rreth 650 kilometrash dhe do t\u00eb
\nshtrihej nga sistemi i lumit Morav\u00eb n\u00eb drejtim t\u00eb Vardarit e m\u00eb pas drejt Selanikut dhe Detit Egje.
\nRealizimi i tij do t\u00eb mund\u00ebsonte shkurtimin e rrug\u00ebs s\u00eb transportit me rreth 1,200 kilometra dhe
\ndo t\u00eb reduktonte koh\u00ebn e transportit me rreth dy deri n\u00eb tri dit\u00eb krahasuar me itinerarin aktual.
\nKostoja e projektit vler\u00ebsohet aktualisht n\u00eb rreth 17\u201320 miliard\u00eb dollar\u00eb, nj\u00eb shum\u00eb
\njasht\u00ebzakonisht e lart\u00eb p\u00ebr kapacitetet financiare t\u00eb shteteve t\u00eb rajonit.
\nNdikimet gjeopolitike t\u00eb kanalit
\nSerbia paraqitet si shteti m\u00eb i interesuar p\u00ebr realizimin e nj\u00eb projekti t\u00eb till\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb
\np\u00ebrfitimeve t\u00eb mundshme gjeopolitike, ekonomike dhe strategjike q\u00eb ai do t\u2019i sillte Beogradit.
\nPik\u00ebrisht k\u00ebto potenciale shpjegojn\u00eb edhe arsyen pse Serbia ka insistuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb projekt p\u00ebr gati
\n150 vjet.<\/p>\n
Serbia k\u00ebrkon t\u00eb reduktoj\u00eb disavantazhin strategjik t\u00eb t\u00eb qenit shtet pa dalje detare duke krijuar
\nnj\u00eb korridor t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb ujor drejt Egjeut. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, n\u00eb periudha t\u00eb ndryshme historike,
\najo ka k\u00ebrkuar m\u00ebnyra p\u00ebr t\u00eb siguruar qasje n\u00eb uj\u00ebrat nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Pas d\u00ebshtimit p\u00ebr t\u00eb
\nrealizuar nj\u00eb dalje n\u00eb Detin Adriatik gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb Luft\u00ebrave Ballkanike dhe Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb
\nBot\u00ebrore, projekti i lidhjes ujore p\u00ebrmes Morav\u00ebs dhe Vardarit mbeti nj\u00eb nga mund\u00ebsit\u00eb
\nstrategjike p\u00ebr realizimin e k\u00ebsaj ambicie.
\nKjo p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb nga arsyet kryesore pse Beogradi ka vazhduar ta rikthej\u00eb dhe ta promovoj\u00eb k\u00ebt\u00eb
\nprojekt n\u00eb periudha t\u00eb ndryshme historike. N\u00ebse projekti do t\u00eb materializohej, Serbia do t\u00eb
\nvendosej n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb nj\u00eb prej korridoreve potencialisht m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb transportit n\u00eb
\nEvrop\u00ebn Juglindore. Nj\u00eb pozicion i till\u00eb do t\u2019i mund\u00ebsonte Beogradit jo vet\u00ebm p\u00ebrfitime t\u00eb
\nkonsiderueshme ekonomike, por edhe rritjen e fuqis\u00eb s\u00eb tij ndikuese n\u00eb zhvillimet politike dhe
\nekonomike t\u00eb rajonit dhe, n\u00eb nj\u00eb mas\u00eb m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, t\u00eb kontinentit evropian.
\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, kanali nuk duhet par\u00eb vet\u00ebm si nj\u00eb projekt transporti dhe infrastrukture. Ai mund
\nt\u00eb interpretohet edhe si nj\u00eb instrument i mundsh\u00ebm i fuqis\u00eb gjeopolitike, pasi kontrolli ose
\nndikimi mbi nj\u00eb korridor t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb transportit do t\u2019i jepte Serbis\u00eb nj\u00eb pozit\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb
\nmarr\u00ebdh\u00ebniet ekonomike dhe strategjike nd\u00ebrmjet Evrop\u00ebs Qendrore, Ballkanit dhe Mesdheut
\nLindor.
\nRoli i Kin\u00ebs dhe lidhja me nism\u00ebn \u201cNj\u00eb Brez, Nj\u00eb Rrug\u00eb\u201d
\nKina p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb nga fuqit\u00eb globale q\u00eb ka shfaqur interes t\u00eb konsideruesh\u00ebm p\u00ebr k\u00ebt\u00eb projekt dhe
\nq\u00eb, sipas zhvillimeve t\u00eb fundit, ka qen\u00eb e p\u00ebrfshir\u00eb edhe n\u00eb studimet e fizibilitetit t\u00eb tij. Interesimi
\nkinez mund t\u00eb vendoset n\u00eb kuadrin m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb nism\u00ebs \u201cNj\u00eb Brez, Nj\u00eb Rrug\u00eb\u201d, ku Serbia z\u00eb nj\u00eb
\npozit\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb mesin e shteteve t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor. Kjo d\u00ebshmohet edhe nga
\ninvestimet e konsiderueshme kineze n\u00eb Serbi gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit.
\nRealizimi i nj\u00eb korridori ujor q\u00eb do t\u00eb lidhte Danubin me Detin Egje do t\u2019i krijonte Kin\u00ebs nj\u00eb
\nrrug\u00eb alternative p\u00ebr transportimin e mallrave drejt tregjeve t\u00eb Evrop\u00ebs Qendrore dhe
\nPer\u00ebndimore, duke potencialisht reduktuar distanc\u00ebn, koh\u00ebn dhe kostot e transportit.
\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr, nj\u00eb kanal lundrimi Danub\u2013Egje, i kombinuar me pranin\u00eb ekzistuese kineze n\u00eb
\nportin grek t\u00eb Pireut dhe me lidhjen hekurudhore Beograd\u2013Budapest, do t\u00eb mund t\u00eb krijonte nj\u00eb
\nrrjet t\u00eb integruar korridoreve alternative ujore, hekurudhore dhe detare q\u00eb do t\u00eb lidhte Evrop\u00ebn
\nQendrore me Mesdheun Lindor q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb n\u00ebn kontrollin per\u00ebndimor\u00eb.
\nNj\u00eb konfigurim i till\u00eb infrastrukturor do t\u00eb kishte r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb gjeoekonomike, pasi do t\u00eb
\nmund\u00ebsonte krijimin e nj\u00eb korridori t\u00eb integruar transporti me nj\u00eb rol potencialisht t\u00eb
\nr\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb l\u00ebvizjen e mallrave nd\u00ebrmjet Kin\u00ebs dhe tregjeve evropiane. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb,
\nkjo do t\u00eb rriste pranin\u00eb dhe ndikimin ekonomik e strategjik t\u00eb Pekinit n\u00eb Ballkan dhe n\u00eb hap\u00ebsirat
\np\u00ebrreth Bashkimit Evropian.
\nShqet\u00ebsimet gjeopolitike ndaj projektit<\/p>\n
Projekti i Kanalit Danub\u2013Morav\u00eb\u2013Vardar\u2013Selanik potencialisht mund t\u00eb shkaktoj\u00eb shqet\u00ebsime t\u00eb
\nkonsiderueshme gjeopolitike, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrfshirjes s\u00eb Kin\u00ebs dhe ndikimit q\u00eb nj\u00eb
\nkorridor i till\u00eb do t\u00eb mund t\u00eb kishte n\u00eb arkitektur\u00ebn ekzistuese t\u00eb transportit dhe t\u00eb ndikimit n\u00eb
\nEvrop\u00ebn Juglindore.
\nBashkimi Evropian mund ta shoh\u00eb k\u00ebt\u00eb projekt me shqet\u00ebsim p\u00ebr dy arsye kryesore. E para lidhet
\nme faktin se projekti mb\u00ebshtetet dhe synohet t\u00eb realizohet me p\u00ebrfshirje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme kineze,
\nn\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur Kina konsiderohet nga Brukseli si nj\u00eb rival ekonomik dhe gjeopolitik n\u00eb rritje.
\nP\u00ebrmes nj\u00eb projekti t\u00eb p\u00ebrmasave t\u00eb tilla, Pekini do t\u00eb krijonte nj\u00eb aset potencialisht t\u00eb
\nr\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm strategjik dhe nj\u00eb instrument t\u00eb ri ndikimi n\u00eb kufijt\u00eb e Bashkimit Evropian,
\nve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb ku ndodhen dy shtete kandidate p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE, Serbia dhe
\nMaqedonia e Veriut, si dhe nj\u00eb shtet an\u00ebtar, Greqia.
\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, ekziston shqet\u00ebsimi se rritja e pranis\u00eb kineze n\u00eb infrastruktur\u00ebn strategjike t\u00eb
\nrajonit mund t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb ndikim m\u00eb t\u00eb madh ekonomik dhe politik, duke i dh\u00ebn\u00eb Pekinit
\nmund\u00ebsi shtes\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndikuar n\u00eb zhvillimet politike dhe ekonomike brenda dhe p\u00ebrreth
\nBashkimit Evropian.
\nArsyeja e dyt\u00eb lidhet me faktin se nj\u00eb projekt i till\u00eb do t\u00eb krijonte nj\u00eb korridor alternativ
\ntransporti dhe potencialisht konkurrues ndaj disa prej projekteve infrastrukturore t\u00eb mb\u00ebshtetura
\nnga Bashkimi Evropian, p\u00ebrfshir\u00eb Korridorin 10, i cili lidh Evrop\u00ebn Juglindore me Evrop\u00ebn
\nQendrore, dhe Korridorin 8, i cili lidh hap\u00ebsirat e Evrop\u00ebs Lindore dhe Per\u00ebndimore.
\nP\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, realizimi i kanalit do t\u00eb mund t\u00eb ndryshonte jo vet\u00ebm rrjedhat e transportit, por
\nedhe pesh\u00ebn relative t\u00eb korridoreve ekzistuese dhe t\u00eb ardhshme infrastrukturore n\u00eb Evrop\u00ebn
\nJuglindore.
\nPerspektiva e Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs
\nEdhe Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs do t\u00eb kishin arsye strategjike p\u00ebr ta par\u00eb me shqet\u00ebsim nj\u00eb
\nprojekt t\u00eb till\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00ebse ai do t\u00eb realizohej p\u00ebrmes nj\u00eb investimi t\u00eb madh kinez. Nj\u00eb
\nprojekt i p\u00ebrmasave t\u00eb tilla do t\u2019i mund\u00ebsonte Kin\u00ebs t\u00eb hynte m\u00eb fuqish\u00ebm n\u00eb infrastruktur\u00ebn
\nstrategjike t\u00eb Ballkanit dhe, p\u00ebr rrjedhoj\u00eb, t\u00eb rriste ndikimin e saj ekonomik dhe politik n\u00eb nj\u00eb
\nrajon me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb strategjike p\u00ebr Uashingtonin.
\nNj\u00eb \u00e7\u00ebshtje tjet\u00ebr shqet\u00ebsuese p\u00ebr Shtetet e Bashkuara do t\u00eb ishte potenciali q\u00eb nj\u00eb korridor i till\u00eb
\nt\u2019i mund\u00ebsonte Kin\u00ebs t\u00eb zgjeronte m\u00eb tej ndikimin e saj ekonomik dhe strategjik brenda
\nBashkimit Evropian. N\u00ebse kanali do t\u00eb kombinohej me infrastruktur\u00ebn hekurudhore, portuale dhe
\nlogjistike ku Kina tashm\u00eb ka interesa t\u00eb konsiderueshme, at\u00ebher\u00eb ai do t\u00eb mund t\u00eb krijonte nj\u00eb
\nrrjet t\u00eb integruar transporti me ndikim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet ekonomike nd\u00ebrmjet
\nKin\u00ebs dhe Evrop\u00ebs.
\nPozita e Turqis\u00eb dhe r\u00ebnd\u00ebsia e Ngushticave Turke<\/p>\n
Turqia p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb tjet\u00ebr fuqi rajonale q\u00eb mund ta kund\u00ebrshtoj\u00eb nj\u00eb projekt t\u00eb till\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb
\npasojave q\u00eb ai potencialisht do t\u00eb kishte mbi r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb strategjike t\u00eb Ngushticave Turke.
\nBosfori dhe Dardanelet i kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb Turqis\u00eb nj\u00eb pozit\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme gjeopolitike, q\u00eb nga
\nperiudha e Perandoris\u00eb Osmane e deri n\u00eb dit\u00ebt e sotme. Kontrolli dhe pozita strategjike e k\u00ebtyre
\nngushticave kan\u00eb qen\u00eb historikisht nj\u00eb nga faktor\u00ebt kryesor\u00eb q\u00eb kan\u00eb p\u00ebrcaktuar marr\u00ebdh\u00ebniet
\nnd\u00ebrmjet Detit t\u00eb Zi, Mesdheut dhe fuqive t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb kan\u00eb konkurruar p\u00ebr ndikim n\u00eb k\u00ebt\u00eb
\nhap\u00ebsir\u00eb.
\nN\u00ebse Kanali Danub\u2013Morav\u00eb\u2013Vardar\u2013Selanik do t\u00eb materializohej, ai do t\u00eb krijonte nj\u00eb rrug\u00eb
\nalternative nd\u00ebrmjet Evrop\u00ebs Qendrore dhe Detit Egje, duke shmangur pjes\u00ebrisht nevoj\u00ebn p\u00ebr
\np\u00ebrdorimin e rrug\u00ebs aktuale p\u00ebrmes Detit t\u00eb Zi dhe Ngushticave Turke. Kjo do t\u00eb mund t\u00eb
\nndikonte n\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb strategjike dhe ekonomike t\u00eb Bosforit dhe Dardaneleve dhe, p\u00ebr rrjedhoj\u00eb,
\nn\u00eb pozit\u00ebn gjeopolitike t\u00eb Turqis\u00eb.
\nPik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, Ankara do t\u00eb kishte interesa t\u00eb qarta strategjike p\u00ebr ta kund\u00ebrshtuar ose
\np\u00ebr ta kufizuar materializimin e nj\u00eb projekti t\u00eb till\u00eb, pasi krijimi i nj\u00eb korridori alternativ do t\u00eb
\nmund t\u00eb reduktonte nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsis\u00eb q\u00eb Ngushticat Turke kan\u00eb n\u00eb sistemin ekzistues t\u00eb
\ntransportit dhe komunikimit nd\u00ebrmjet Evrop\u00ebs dhe hap\u00ebsir\u00ebs euroaziatike.
\nN\u00eb nj\u00eb perspektiv\u00eb m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, projekti Danub\u2013Morav\u00eb\u2013Vardar\u2013Selanik duhet t\u00eb kuptohet jo
\nvet\u00ebm si nj\u00eb ide inxhinierike p\u00ebr lidhjen e dy sistemeve lumore, por si nj\u00eb projekt me potencial
\np\u00ebr t\u00eb riform\u00ebsuar marr\u00ebdh\u00ebniet e fuqis\u00eb n\u00eb Evrop\u00ebn Juglindore. P\u00ebrmasat e tij, kostoja e lart\u00eb,
\np\u00ebrfshirja potenciale e fuqive t\u00eb m\u00ebdha dhe lidhja me korridoret ekzistuese t\u00eb transportit e b\u00ebjn\u00eb
\nat\u00eb nj\u00eb projekt me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb gjeoekonomike dhe gjeopolitike.
\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, k\u00ebmb\u00ebngulja shum\u00ebvje\u00e7are e Serbis\u00eb p\u00ebr ta mbajtur gjall\u00eb k\u00ebt\u00eb ide nuk mund t\u00eb
\nshpjegohet vet\u00ebm p\u00ebrmes interesave ekonomike apo nevoj\u00ebs p\u00ebr zhvillimin e infrastruktur\u00ebs.
\nProjekti lidhet drejtp\u00ebrdrejt me pozit\u00ebn gjeografike t\u00eb Serbis\u00eb, me aspiratat e saj p\u00ebr qasje n\u00eb
\nrrug\u00ebt nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb transportit dhe me synimin p\u00ebr ta shnd\u00ebrruar territorin serb n\u00eb nj\u00eb nyje t\u00eb
\nr\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb komunikimit nd\u00ebrmjet Evrop\u00ebs Qendrore dhe Mesdheut Lindor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Shkruan: Nefail Emini Deklaratat e presidentit t\u00eb Serbis\u00eb, Aleksand\u00ebr Vu\u00e7i\u00e7, lidhur me mund\u00ebsin\u00eb e devijimit…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":50041,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-50038","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50038","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50038"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50038\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50044,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50038\/revisions\/50044"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/50041"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50038"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50038"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50038"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}