{"id":53086,"date":"2026-09-25T10:48:03","date_gmt":"2026-09-25T08:48:03","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=53086"},"modified":"2026-09-25T10:48:03","modified_gmt":"2026-09-25T08:48:03","slug":"pse-mediat-dhe-publiku-i-kthejne-ne-legjenda-figurat-kontroversale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=53086","title":{"rendered":"Pse Mediat dhe Publiku i Kthejn\u00eb n\u00eb &#8220;Legjenda&#8221; Figurat Kontroversale?"},"content":{"rendered":"<p>Shkruan: Memedali Jusufi<\/p>\n<p>Pse &#8220;Shtypi i Verdh\u00eb&#8221; \u00ebsht\u00eb i d\u00ebmsh\u00ebm, por kaq i suksessh\u00ebm?<br \/>\nShoqeria jone eshte ne nje krize te thelle identitare, krize  te vertete vlerash<br \/>\nP\u00ebr shtypin e verdh\u00eb, shpejt\u00ebsia dhe buja jan\u00eb m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme se e v\u00ebrteta. Lajmet shpesh bazohen n\u00eb burime anonime, thashetheme t\u00eb rrjeteve sociale apo gjysm\u00eb-t\u00eb v\u00ebrteta.<br \/>\nSuksesi i tabloideve q\u00ebndron te fakti se ata shp\u00ebrthejn\u00eb instinktet m\u00eb bazike njer\u00ebzore. Njeriu, nga natyra, ka nj\u00eb t\u00ebrheqje ndaj dram\u00ebs, d\u00ebshtimit t\u00eb tjetrit (fenomeni i njohur psikologjik si Schadenfreude \u2014 g\u00ebzimi p\u00ebr fatkeq\u00ebsin\u00eb e tjetrit) dhe t\u00eb ndaluar\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb universin e komunikimit masiv, lloji i medias q\u00eb ushqehet dhe mbijeton ekskluzivisht nga skandalet, thashethemet dhe jeta private e njer\u00ebzve t\u00eb famsh\u00ebm njihet si tabloid ose shtypi i verdh\u00eb (yellow journalism). Ky lloj gazetarie, i cili ka lindur si nj\u00eb mjet p\u00ebr t\u00eb kapur audienc\u00ebn e thjesht\u00eb p\u00ebrmes emocioneve t\u00eb forta, sot ka marr\u00eb p\u00ebrmasa gjigante fal\u00eb internetit dhe rrjeteve sociale.<br \/>\nShnd\u00ebrrimi i tipave t\u00eb rreziksh\u00ebm n\u00eb &#8220;legjenda&#8221; mediatike \u00ebsht\u00eb nj\u00eb simptom\u00eb e nj\u00eb shoq\u00ebrie n\u00eb kriz\u00eb identiteti dhe vlerash. Mediat, n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb p\u00ebrfitimit financiar dhe audienc\u00ebs s\u00eb \u00e7astit, po ushqejn\u00eb nj\u00eb iluzion t\u00eb rreziksh\u00ebm q\u00eb gjen terren tek nj\u00eb publik i etur p\u00ebr heronj alternativ\u00eb. P\u00ebr sa koh\u00eb q\u00eb shoq\u00ebria dhe institucionet t\u00eb d\u00ebshtojn\u00eb n\u00eb promovimin e sukseseve t\u00eb v\u00ebrteta me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn forc\u00eb t\u00ebrheq\u00ebse, ekranet dhe rrjetet tona do t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb mbushen me &#8220;legjenda&#8221; t\u00eb rreme, t\u00eb cilat n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb frym\u00ebzojn\u00eb, thjesht normalizojn\u00eb devijimin dhe rrezikun.<br \/>\nN\u00eb peizazhin e sot\u00ebm t\u00eb komunikimit masiv, jemi d\u00ebshmitar\u00eb t\u00eb nj\u00eb paradoksi shqet\u00ebsues: figura me precedent\u00eb t\u00eb theksuar kriminal\u00eb, individ\u00eb q\u00eb dhunojn\u00eb normat ligjore dhe personazhe q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb rrezikun shoq\u00ebror, shpesh nuk trajtohen si devijime, por pakohen dhe shiten si &#8220;legjenda&#8221; urbane. Ky transformim i nj\u00eb personazhi t\u00eb rreziksh\u00ebm n\u00eb nj\u00eb idhull publik nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb aksident, por produkt i nj\u00eb simbioze t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb mes psikologjis\u00eb s\u00eb turm\u00ebs, interesit financiar t\u00eb mediave dhe algoritmeve t\u00eb reja t\u00eb v\u00ebmendjes. Mediat nuk pasqyrojn\u00eb thjesht realitetin; ato po nd\u00ebrtojn\u00eb nj\u00eb mitologji t\u00eb re ku anti-heroi z\u00eb vendin e heroit.<br \/>\nMekanizmi i par\u00eb p\u00ebrmes t\u00eb cilit ndodh ky proces \u00ebsht\u00eb estetizimi dhe romantizimi i rrezikut. Kur nj\u00eb personazh i till\u00eb hyn n\u00eb studiot televizive apo b\u00ebhet protagonist i podkasteve me miliona shikime, media kryen nj\u00eb proces &#8220;pastrimi&#8221; selektiv. Aktivitetit t\u00eb tij t\u00eb paligjsh\u00ebm i hiqet eg\u00ebrsia, dhuna dhe pasojat reale mbi viktimat, dhe n\u00eb vend t\u00eb tyre vendoset nj\u00eb narrativ\u00eb romantike. Ai portretizohet p\u00ebrmes kodeve tradicionale si &#8220;besa&#8221;, &#8220;burr\u00ebria&#8221; apo &#8220;nderi i rrug\u00ebs&#8221;. Ky lloj portretizimi i ofron publikut nj\u00eb version modern t\u00eb &#8220;Robin Hudit&#8221; \u2013 nj\u00eb individ q\u00eb guxon t\u00eb sfidoj\u00eb shtetin dhe sistemin, t\u00eb cilin shumica e qytetar\u00ebve e perceptojn\u00eb si t\u00eb korruptuar apo t\u00eb padrejt\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb nivel psikologjik, magjepsja e publikut pas k\u00ebtyre &#8220;legjendave&#8221; ushqehet nga nevoja p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrjetuar lirin\u00eb dhe adrenalin\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb t\u00ebrthort\u00eb. Jetesa n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb normuar k\u00ebrkon konformiz\u00ebm dhe vet\u00ebp\u00ebrmbajtje. Kur njer\u00ebzit shohin nj\u00eb individ q\u00eb thyen rregullat me sukses, q\u00eb l\u00ebviz me makina luksoze dhe q\u00eb shfaq nj\u00eb vet\u00ebbesim t\u00eb pal\u00ebkundur p\u00ebrball\u00eb autoritetit, ata ndiejn\u00eb nj\u00eb t\u00ebrheqje t\u00eb pavet\u00ebdijshme. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lloj udh\u00ebtimi virtual n\u00eb bot\u00ebn e t\u00eb ndaluar\u00ebs; shikuesi konsumon rrezikun p\u00ebrmes ekranit pa paguar asnj\u00eb nga kostot reale t\u00eb tij. Ky fenomen p\u00ebrforcohet ve\u00e7an\u00ebrisht te moshat e reja, tek t\u00eb cilat instinkti i rebelimit \u00ebsht\u00eb m\u00eb i lart\u00eb dhe aft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb ndar\u00eb iluzionin mediatik nga realiteti \u00ebsht\u00eb ende n\u00eb form\u00ebsim e sip\u00ebr.<br \/>\nSot, ky mitizim ka gjetur terrenin perfekt te rrjetet sociale si TikTok dhe Instagram, ku suksesi matet me klikime dhe shikueshm\u00ebri. Algoritmet e k\u00ebtyre platformave nuk njohin moral; ato promovojn\u00eb \u00e7do p\u00ebrmbajtje q\u00eb ngjall reagime ekstreme. Tipat e rreziksh\u00ebm, duke p\u00ebrdorur nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb fort\u00eb, k\u00ebrc\u00ebnime t\u00eb koduara apo shfaqje t\u00eb hapur t\u00eb jet\u00ebs luksoze, krijojn\u00eb pik\u00ebrisht k\u00ebt\u00eb lloj &#8220;zhurme&#8221; q\u00eb algoritmi e shp\u00ebrblen me audienc\u00eb. P\u00ebrmes videove t\u00eb montuara me muzik\u00eb epike dhe th\u00ebnie pseudo-filozofike, k\u00ebta individ\u00eb arrijn\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb nj\u00eb perandori t\u00eb t\u00ebr\u00eb mediatike, duke u vet\u00ebshpallur dhe duke u pranuar nga masat si &#8220;legjenda&#8221;.<br \/>\nKy trend ka pasoja t\u00eb r\u00ebnda afatgjata p\u00ebr indin social. Kur hap\u00ebsira publike dominohet nga t\u00eb till\u00eb personazhe, krijohet nj\u00eb kriz\u00eb e thell\u00eb e modeleve t\u00eb suksesit. Puna e ndershme, edukimi, shkenca dhe arti fillojn\u00eb t\u00eb duken si rrug\u00eb t\u00eb vjetruara dhe jo-fitimprur\u00ebse n\u00eb syt\u00eb e gjenerat\u00ebs s\u00eb re. &#8220;Legjenda&#8221; e re nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb shkenc\u00ebtari apo humanisti, por njeriu q\u00eb ka arritur t\u00eb korr\u00eb sukses material duke shkelur mbi tjetrin dhe mbi ligjin<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkruan: Memedali Jusufi Pse &#8220;Shtypi i Verdh\u00eb&#8221; \u00ebsht\u00eb i d\u00ebmsh\u00ebm, por kaq i suksessh\u00ebm? Shoqeria&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3205,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-53086","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53086","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53086"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53086\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53089,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53086\/revisions\/53089"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53086"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53086"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53086"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}