{"id":53509,"date":"2026-09-28T09:15:34","date_gmt":"2026-09-28T07:15:34","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=53509"},"modified":"2026-09-28T09:15:34","modified_gmt":"2026-09-28T07:15:34","slug":"teater-skene-mbrapaskene-shteti-shqiptare-dhe-te-pathenat-per-te","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=53509","title":{"rendered":"Teater, skene ,mbrapaskene, Shteti Shqiptare dhe \u201c te pathenat per te\u201d"},"content":{"rendered":"<p>Me kete metalitet Lindor qe mbizotron ,Shqiperia do te katandiset ne nje organizate e drejtuar nga hajdute dhe vagabonded e mbeshtetur nga genjeshtar dhe horra.<br \/>\nNje organizate qe do te bej pis gjthcka qe do te preki-<br \/>\nN\u00eb satir\u00ebn e tij t\u00eb vitit 1914, \u201cN\u00ebn hajat t\u00eb parrizit\u201d, Gjergj Fishta v\u00eb n\u00eb sken\u00eb nj\u00eb dialog ku Sh\u00ebn Pjetri thot\u00eb shprehimisht se, me gjith\u00eb prap\u00ebsit\u00eb e djallit dhe t\u00eb vet\u00eb shqiptar\u00ebve, Zoti do ta mbaj\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb k\u00ebmb\u00eb. Fishta ironizonte faktin se secili donte t\u00eb b\u00ebhej &#8220;mbret&#8221; dhe askush nuk donte t\u00eb bindej apo t\u00eb punonte p\u00ebr ligjin: &#8220;\u00e7do \u00e7aush&#8230; kishte me dashte me u ba Mbret, ve\u00e7 per mos me ndigjue<br \/>\nFaik Konica, i njohur p\u00ebr pen\u00ebn e tij mjaft kritike dhe elitare, shpesh shprehej se armiku m\u00eb i madh i Shqip\u00ebris\u00eb ishin vet\u00eb shqiptar\u00ebt. Ai shkruante se po t\u00eb donin shqiptar\u00ebt, lirin\u00eb e b\u00ebnin leht\u00eb, por plog\u00ebshtia e tyre tregonte t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn. Th\u00ebnia &#8220;p\u00ebr inat t\u00eb shqiptar\u00ebve&#8221; n\u00ebnkuptonte se Shqip\u00ebria do t\u00eb mbijetonte si shtet fal\u00eb rrethanave gjeopolitike apo vullnetit hyjnor, edhe pse vet\u00eb qytetar\u00ebt e saj b\u00ebnin \u00e7mos p\u00ebr ta shkat\u00ebrruar me grindje e anarki<\/p>\n<p>Fan Noli, si politikan dhe kryeminist\u00ebr (1924), d\u00ebshtoi t\u00eb modernizonte vendin pik\u00ebrisht sepse u p\u00ebrplas me mentalitetin e vjet\u00ebr feudal dhe mbrojt\u00ebsit e interesave t\u00eb ngushta t\u00eb koh\u00ebs. Ky zhg\u00ebnjim b\u00ebri q\u00eb ata t\u00eb shihnin fatin e Shqip\u00ebris\u00eb si nj\u00eb lloj &#8220;mrekullie&#8221; q\u00eb ngrihej n\u00eb k\u00ebmb\u00eb pavar\u00ebsisht pengesave q\u00eb nxirrnin vet\u00eb njer\u00ebzit e saj.<br \/>\nN\u00eb analet e mendimit politiko-shoq\u00ebror shqiptar, th\u00ebnia profetike dhe cinike &#8220;Shqip\u00ebria do t\u00eb b\u00ebhet p\u00ebr inat t\u00eb shqiptar\u00ebve&#8221; q\u00ebndron si nj\u00eb monument i autokritik\u00ebs komb\u00ebtare. E artikuluar n\u00eb forma t\u00eb ndryshme nga kolos\u00ebt e kultur\u00ebs son\u00eb si Faik Konica, Gjergj Fishta dhe Fan Noli, kjo fraz\u00eb nuk ishte nj\u00eb mallkim, por nj\u00eb diagnoz\u00eb kirurgjikale. Ajo shp\u00ebrfaq nj\u00eb paradoks t\u00eb madh: fatin e nj\u00eb vendi q\u00eb mbijeton dhe b\u00ebhet shtet jo fal\u00eb harmonis\u00eb dhe pun\u00ebs s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb tij, por pothuajse n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb metafizike, si nj\u00eb mrekulli, pavar\u00ebsisht vet\u00ebshkat\u00ebrrimit, ndasive dhe anarkis\u00eb q\u00eb vet\u00eb shqiptar\u00ebt prodhojn\u00eb. P\u00ebr t\u00eb kuptuar thell\u00ebsin\u00eb e k\u00ebtij mendimi, duhet t\u00eb zhytemi n\u00eb kontekstin historik t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar, ku lindi p\u00ebrplasja e ashp\u00ebr midis idealit t\u00eb kombit dhe realitetit t\u00eb mentalitetit feudal. Konica, i cili e njihte mir\u00eb per\u00ebndimin dhe kuptonte mekanizmat e funksionimit t\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebrie moderne, e shihte plog\u00ebshtin\u00eb dhe munges\u00ebn e organizimit si fatkeq\u00ebsin\u00eb ton\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe. Ai shkruante se shqiptar\u00ebt e duan Shqip\u00ebrin\u00eb, por nuk din\u00eb ta duan at\u00eb me pun\u00eb dhe me rregull. Ironia e Konic\u00ebs &#8220;p\u00ebr inat t\u00eb shqiptar\u00ebve&#8221; shpjegon se progresi i vendit shpesh vjen i sforcuar, i imponuar nga jasht\u00eb ose nga nj\u00eb pakic\u00eb e ndritur intelektuale, nd\u00ebrsa masa e gjer\u00eb dhe elitat korruptive b\u00ebjn\u00eb rezistenc\u00eb aktive p\u00ebrmes injoranc\u00ebs dhe intrigave.<br \/>\nKonica dhe Noli luftonin q\u00eb Shqip\u00ebria t\u00eb fitonte pavar\u00ebsin\u00eb dhe t\u00eb vet\u00ebdijesohej si komb. Sot, nd\u00ebrsa jemi t\u00eb pavarur politikisht, shpesh jemi t\u00eb varur ekonomikisht. Var\u00ebsia nga investimet e huaja, q\u00eb shpesh marrin burimet tona natyrore apo shfryt\u00ebzojn\u00eb krahun e lir\u00eb t\u00eb pun\u00ebs, tregon se ne nuk arrit\u00ebm ta kthejm\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb nj\u00eb motor vet\u00eb-gjenerues t\u00eb ekonomis\u00eb.<br \/>\nKur biznesi vendas nuk ofron paga dinjitoze, kur korrupsioni vret konkurrenc\u00ebn e ndershme dhe kur politika shihet si mjet pasurimi (si\u00e7 thoshte Fishta: &#8220;secili don me u ba mbret&#8221;), individi detyrohet t&#8217;i sh\u00ebrbej\u00eb kapitalit t\u00eb huaj p\u00ebr t\u00eb mbijetuar.<\/p>\n<p>Eksodi masiv dhe zbrazja e vendit<br \/>\nNoli dhe Konica shkruanin me d\u00ebshp\u00ebrim p\u00ebr ikjen e trurit dhe t\u00eb t\u00eb rinjve sepse vendi nuk u ofronte meritokraci, por nepotiz\u00ebm. Ky d\u00ebshtim vazhdon t\u00eb jet\u00eb pika m\u00eb kritike e viteve t\u00eb fundit: paaft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb mjedis ku qytetar\u00ebt e shohin t\u00eb ardhmen brenda trojeve t\u00eb veta, duke \u00e7uar n\u00eb nj\u00eb kriz\u00eb t\u00eb thell\u00eb demografike.<br \/>\nLufta e eg\u00ebr e brendshme dhe harrimi i rrezikut t\u00eb jasht\u00ebm<br \/>\nKonica vuri n\u00eb dukje se shqiptar\u00ebt harxhojn\u00eb 90% t\u00eb energjis\u00eb s\u00eb tyre duke luftuar dhe sabotuar nj\u00ebri-tjetrin, duke u b\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu pre e leht\u00eb p\u00ebr faktor\u00ebt e jasht\u00ebm gjeopolitik\u00eb. Ky d\u00ebshtim p\u00ebr t\u00eb pasur nj\u00eb pakt t\u00eb pal\u00ebkundur komb\u00ebtar p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet madhore na ka l\u00ebn\u00eb shpesh prapa n\u00eb proceset integruese dhe zhvillimore.<br \/>\nMungesa e meritokracis\u00eb dhe &#8220;Shkelmimi i vlerave&#8221;<br \/>\nNoli, n\u00eb fjalimet e tij t\u00eb famshme n\u00eb Parlamentin e viteve &#8217;20, fliste p\u00ebr &#8220;pes\u00eb anarkit\u00eb&#8221; e Shqip\u00ebris\u00eb, ku nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb r\u00ebndat rreshtonte anarkin\u00eb morale dhe sociale. Ne kemi d\u00ebshtuar shpesh t\u00eb ngrem\u00eb n\u00eb piedestal t\u00eb diturin, t\u00eb ndershmin dhe pun\u00ebtorin, duke lejuar q\u00eb shoq\u00ebria t\u00eb udh\u00ebhiqet apo t\u00eb ndikohet nga t\u00eb paaft\u00ebt, t\u00eb korruptuarit dhe t\u00eb dhunshmit.<br \/>\nN\u00eb fund t\u00eb fundit, d\u00ebshtimi yn\u00eb m\u00eb i madh \u00ebsht\u00eb se nuk kemi nxjerr\u00eb m\u00ebsime nga historia. Gabimet q\u00eb Konica, Noli e Fishta i ironizonin n\u00eb vitet 1910\u20131930, i shohim pothuajse t\u00eb paprekura n\u00eb debatet tona politike dhe sociale t\u00eb dit\u00ebve t\u00eb sotme.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Me kete metalitet Lindor qe mbizotron ,Shqiperia do te katandiset ne nje organizate e drejtuar&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3205,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-53509","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53509","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53509"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53509\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53512,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53509\/revisions\/53512"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53509"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53509"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53509"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}