{"id":55086,"date":"2026-10-06T11:09:32","date_gmt":"2026-10-06T09:09:32","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=55086"},"modified":"2026-10-06T11:09:32","modified_gmt":"2026-10-06T09:09:32","slug":"dw-serbi-a-e-pret-vucicin-fati-i-milloshevicit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=55086","title":{"rendered":"DW\/ Serbi: A e pret Vu\u00e7i\u00e7in fati i Milloshevi\u00e7it?"},"content":{"rendered":"<p>Vijn\u00eb koh\u00eb kur n\u00eb sip\u00ebrfaqe del i gjith\u00eb llumi i shoq\u00ebris\u00eb, fund\u00ebrrinat, gjith\u00e7ka e keqe q\u00eb ekziston n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri\u201d, ka th\u00ebn\u00eb dikur Aleksandar Vu\u00e7i\u00e7 p\u00ebr 5 tetorin e vitit 2000. &#8220;Ne i kemi p\u00ebrjetuar dhe kemi m\u00ebsuar ato ngjarje. Prandaj do t&#8217;i mposhtim s\u00ebrish.\u201d<\/p>\n<p>5 tetori i vitit 2000 mbetet trauma m\u00eb e madhe politike p\u00ebr sundimtarin afatgjat\u00eb t\u00eb Serbis\u00eb. Asokohe qytetar\u00ebt q\u00eb dol\u00ebn n\u00eb rrug\u00eb detyruan autokratin dhe udh\u00ebheq\u00ebsin e luft\u00ebrave, Slobodan Milloshevi\u00e7in, t\u00eb pranonte humbjen n\u00eb zgjedhje. Ai u mposht nga nj\u00eb koalicion i larmish\u00ebm partish t\u00eb vogla demokratike.<\/p>\n<p>Lexo edhe:<br \/>\nBosnja voton, qytetar\u00ebt k\u00ebrkojn\u00eb ndryshim mes tensioneve politike<br \/>\nN\u00eb vitin 2000 Vu\u00e7i\u00e7i ishte n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb barrikad\u00ebs. Si an\u00ebtar i Partis\u00eb Radikale Serbe, aleate e Milloshevi\u00e7it, dhe si minist\u00ebr i Informacionit n\u00eb qeverin\u00eb e Beogradit, ai ishte kryesisht p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr censur\u00ebn.<\/p>\n<p>Nuk \u00ebsht\u00eb \u00e7udi q\u00eb kthesa demokratike e Serbis\u00eb para 26 vitesh mbeti nj\u00eb plag\u00eb e hapur p\u00ebr njeriun e fort\u00eb t\u00eb Serbis\u00eb sot. Aq m\u00eb tep\u00ebr sepse Vu\u00e7i\u00e7i tani mund t\u00eb p\u00ebrballet me nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb ngjashme me at\u00eb t\u00eb Milloshevi\u00e7it. S\u00eb fundmi ai dhador\u00ebheqjen nga posti i presidentit. N\u00eb zgjedhjet e 25 tetorit synon t\u00eb zgjidhet kryeminist\u00ebr si kandidati kryesor i Partis\u00eb P\u00ebrparimtare Serbe.<\/p>\n<p>&#8220;K\u00ebto zgjedhje jan\u00eb nj\u00eb referendum\u201d, thot\u00eb politologu dhe studiuesi i opinionit publik, Dushan Lj. Milenkovi\u00e7. &#8220;P\u00ebr Serbin\u00eb ekzistojn\u00eb vet\u00ebm dy rrug\u00eb n\u00eb dekadat e ardhshme: ose \u00e7lirimi nga sundimi autokratik i Aleksandar Vu\u00e7i\u00e7it, ose dekada t\u00eb t\u00ebra n\u00ebn represion dhe diktatur\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>Student\u00ebt si forc\u00eb e re<\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb her\u00eb sfida p\u00ebr Vu\u00e7i\u00e7in nuk vjen nga nj\u00eb opozit\u00eb demokratike e bashkuar. Ajo vjen nga student\u00ebt. &#8220;Lista e Student\u00ebve\u201d lindi nga nj\u00eb l\u00ebvizje e madhe protestash kund\u00ebr abuzimit me pushtetin dhe korrupsionit. P\u00ebr muaj t\u00eb t\u00ebr\u00eb student\u00ebt bllokuan universitetet kryesore t\u00eb vendit. Shkak u b\u00eb shembja e streh\u00ebs s\u00eb saporinovuar t\u00eb stacionit hekurudhor n\u00eb Novi Sad n\u00eb fund t\u00eb vitit 2024, ku humb\u00ebn jet\u00ebn 16 persona.<\/p>\n<p>Si kandidat\u00eb student\u00ebt p\u00ebrzgjodh\u00ebn profesor\u00eb t\u00eb respektuar, aktivist\u00eb dhe figura t\u00eb njohura publike. Politikan\u00eb profesionist\u00eb nuk gjen n\u00eb k\u00ebt\u00eb list\u00eb. Pas vitesh gjat\u00eb t\u00eb cilave nj\u00eb opozit\u00eb e p\u00ebr\u00e7ar\u00eb nuk arriti as ta l\u00ebkundte pushtetin e Vu\u00e7i\u00e7it, duket se kjo strategji po jep rezultat. Nj\u00eb nga sondazhet m\u00eb t\u00eb fundit i nxjerr student\u00ebt me 44,4 p\u00ebr qind mb\u00ebshtetje, nd\u00ebrsa kampin e Vu\u00e7i\u00e7it me 41,7 p\u00ebr qind. Nd\u00ebrkoh\u00eb shumica e partive opozitare jan\u00eb t\u00ebrhequr nga gara dhe kan\u00eb vendosur t\u00eb mb\u00ebshtesin student\u00ebt.<\/p>\n<p>Sondazhe t\u00eb tjera, t\u00eb kryera nga institute pran\u00eb qeveris\u00eb, parashikojn\u00eb nj\u00eb fitore t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr Vu\u00e7i\u00e7in. Po n\u00eb Serbi, ku besimi te institucionet dhe mediat ka r\u00ebn\u00eb n\u00eb nivelin m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt historik, edhe sondazhet shihen me skepticiz\u00ebm.<\/p>\n<p>Ish-kryeministri Zoran Zhivkovi\u00e7 flet p\u00ebr nj\u00eb &#8220;atmosfer\u00eb referendumi\u201d. Ai ishte pjes\u00eb e koalicionit fitues t\u00eb vitit 2000. N\u00eb vitin 2003 mori detyr\u00ebn e kryeministrit t\u00eb par\u00eb demokrat t\u00eb Serbis\u00eb pas vrasjes n\u00eb atentat t\u00eb Zoran Gjingji\u00e7it.<\/p>\n<p>&#8220;At\u00ebher\u00eb ekzistonte nj\u00eb opozit\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb dhe e organizuar mir\u00eb\u201d, tha Zhivkovi\u00e7 p\u00ebr DW. &#8220;Fatkeq\u00ebsisht, opozita n\u00eb Serbin\u00eb e sotme duket si dinosaur\u00ebt n\u00eb shekullin XXI. Ose nuk ekziston m\u00eb, ose \u00ebsht\u00eb shitur te regjimi. N\u00eb \u00e7do rast, ajo nuk po kontribuon q\u00eb Serbia t\u00eb b\u00ebhet s\u00ebrish nj\u00eb shtet i ndershm\u00ebris\u00eb dhe i sundimit t\u00eb ligjit.\u201d<\/p>\n<p>L\u00ebvizja e protestave \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhe se ajo e vitit 2000<\/p>\n<p>Zhg\u00ebnjimi ndaj opozit\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga arsyet e ngritjes s\u00eb l\u00ebvizjes studentore. Arsyeja tjet\u00ebr lidhet me vet\u00eb Vu\u00e7i\u00e7in. Udh\u00ebheq\u00ebsi, i cili e ka orientuar Serbin\u00eb mes Bashkimit Evropian, Rusis\u00eb dhe Kin\u00ebs, p\u00ebrballet me akuza p\u00ebr kontroll t\u00eb mediave, shfryt\u00ebzim t\u00eb pasurive natyrore dhe lidhje me krimin e organizuar.<\/p>\n<p>L\u00ebvizja e sotme protestuese e ka tejkaluar prej koh\u00ebsh at\u00eb t\u00eb vitit 2000. At\u00ebher\u00eb qytetar\u00ebt protestuan n\u00eb rrug\u00eb p\u00ebr vet\u00ebm dy jav\u00eb. Milloshevi\u00e7i e pranoi humbjen vet\u00ebm pasi ushtria dhe pjes\u00eb t\u00eb policis\u00eb refuzuan t&#8217;i bindeshin. Aparati i tij i pushtetit u shp\u00ebrb\u00eb.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, Serbia e sotme nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb ajo e asaj kohe. Nuk \u00ebsht\u00eb Serbia q\u00eb doli nga nj\u00eb dekad\u00eb luft\u00ebrash t\u00eb p\u00ebrgjakshme gjat\u00eb shp\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb Jugosllavis\u00eb, pas krimeve t\u00eb luft\u00ebs, sanksioneve nd\u00ebrkomb\u00ebtare, inflacionit galopant dhe bombardimeve t\u00eb NATO-s n\u00eb vitin 1999, n\u00eb kulmin e konfliktit n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>Arritjet e 5 Tetorit<\/p>\n<p>Vet\u00ebm pas 5 tetorit 2000, Jugosllavia e at\u00ebhershme e mbetur, e p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga Serbia dhe Mali i Zi, u rikthye si an\u00ebtare e Kombeve t\u00eb Bashkuara. Pagat dhe pensionet nis\u00ebn t\u00eb paguheshin s\u00ebrish rregullisht. Gjithashtu, nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e borxheve t\u00eb jashtme t\u00eb vendit u fal.<\/p>\n<p>&#8220;Vu\u00e7i\u00e7i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur gjithmon\u00eb t&#8217;i mohoj\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebto arritje t\u00eb 5 Tetorit\u201d, thot\u00eb Milenkovi\u00e7 p\u00ebr DW. &#8220;Kjo ishte politikisht e leverdishme p\u00ebr t\u00eb. Ashtu si shum\u00eb politikan\u00eb me pushtet t\u00eb madh, ai d\u00ebshiron ta ngulis\u00eb versionin e tij t\u00eb ngjarjeve n\u00eb kujtes\u00ebn kolektive t\u00eb serb\u00ebve.\u201d<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, kujtimi i 5 Tetorit nuk evokohet vet\u00ebm nga kund\u00ebrshtar\u00ebt e qeveris\u00eb. Edhe vet\u00eb Vu\u00e7i\u00e7i prej vitesh p\u00ebrdor retorik\u00eb q\u00eb t\u00eb kujton epok\u00ebn e Milloshevi\u00e7it. Kritik\u00ebt i quan &#8220;mercenar\u00eb t\u00eb huaj\u201d, &#8220;terrorist\u00eb\u201d dhe &#8220;fashist\u00eb\u201d. Nd\u00ebrsa revolt\u00ebn kund\u00ebr tij e p\u00ebrshkruan si nj\u00eb &#8220;revolucion me ngjyra\u201d t\u00eb importuar nga Per\u00ebndimi.<\/p>\n<p>P\u00ebrmes tabloideve m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha dhe pothuajse t\u00eb gjitha kanaleve televizive n\u00eb Serbi, k\u00ebto terma p\u00ebrs\u00ebriten vazhdimisht dhe p\u00ebrhapen te publiku.<\/p>\n<p>Liberal\u00eb dhe nacionalist\u00eb, t\u00eb majt\u00eb dhe t\u00eb djatht\u00eb<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, narrativat tradicionale nacionaliste dhe \u00e7\u00ebshtje t\u00eb tilla si orientimi i Serbis\u00eb drejt Lindjes apo Per\u00ebndimit, pra drejt Bashkimit Evropian apo nj\u00eb aleance me &#8220;n\u00ebn\u00ebn ortodokse\u201d, Rusin\u00eb, nuk luajn\u00eb rol p\u00ebr List\u00ebn e Student\u00ebve. Ajo bashkon liberal\u00eb dhe nacionalist\u00eb, t\u00eb majt\u00eb dhe t\u00eb djatht\u00eb. Lista sh\u00ebrben si nj\u00eb mjet p\u00ebr ndryshimin e pushtetit. Temat e saj kryesore jan\u00eb lufta kund\u00ebr krimit dhe respektimi i ligjit.<\/p>\n<p>Ish-kryeministri Zoran Zhivkovi\u00e7 ka nj\u00eb k\u00ebshill\u00eb: &#8220;Q\u00eb tani, an\u00ebtar\u00ebt e qeveris\u00eb s\u00eb re duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb p\u00ebrgatitur dhe ta din\u00eb se \u00e7far\u00eb do t\u00eb b\u00ebjn\u00eb dit\u00ebn pas marrjes s\u00eb pushtetit, shtat\u00eb dit\u00eb m\u00eb von\u00eb dhe nj\u00eb muaj m\u00eb pas. Brenda nj\u00eb viti duhet t\u00eb zbatohen t\u00eb gjitha reformat. Pas k\u00ebsaj duhet t\u00eb mbahen zgjedhje v\u00ebrtet demokratike, ku secili t\u00eb paraqes\u00eb programin e vet.\u201d<\/p>\n<p>Sipas tij, ve\u00e7an\u00ebrisht i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm \u00ebsht\u00eb procesi i lustracionit, pra p\u00ebrjashtimi nga politika i t\u00eb gjith\u00eb atyre q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb pjes\u00eb e regjimit t\u00eb vjet\u00ebr. &#8220;Ata q\u00eb jan\u00eb sot n\u00eb pushtet nuk duhet t\u00eb lejohen t\u00eb kandidojn\u00eb as p\u00ebr k\u00ebshillin administrativ t\u00eb pallatit ku banojn\u00eb\u201d, thot\u00eb Zhivkovi\u00e7i.<\/p>\n<p>Student\u00ebt po e zhvillojn\u00eb fushat\u00ebn e tyre kryesisht n\u00eb rrjetet sociale dhe duke trokitur der\u00eb m\u00eb der\u00eb. Ata nuk e fshehin as m\u00ebnyr\u00ebn se si e imagjinojn\u00eb fatin e Vu\u00e7i\u00e7it n\u00eb rast fitoreje. N\u00eb nj\u00eb nga videot e tyre virale shfaqet nj\u00eb Vu\u00e7i\u00e7 i vetmuar, nd\u00ebrsa n\u00eb sfond d\u00ebgjohen fjalimet e tij vet\u00eblavd\u00ebruese. M\u00eb pas skena ndryshon: nj\u00eb burr\u00eb, fytyra e t\u00eb cilit nuk shihet, pastron me fur\u00e7\u00eb korridorin e nj\u00eb burgu.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, deri te nj\u00eb proces gjyq\u00ebsor kund\u00ebr Aleksandar Vu\u00e7i\u00e7it ka ende nj\u00eb rrug\u00eb t\u00eb gjat\u00eb. P\u00ebr momentin, kund\u00ebrshtar\u00ebt e qeveris\u00eb serbe druajn\u00eb nga manipulimet zgjedhore, madje edhe nga p\u00ebrdorimi i hapur i dhun\u00ebs, si ajo q\u00eb policia dhe grupe pran\u00eb qeveris\u00eb kan\u00eb ushtruar her\u00eb pas here gjat\u00eb protestave.<\/p>\n<p>Jovo Baki\u00e7, profesor i sociologjis\u00eb n\u00eb Beograd dhe kandidat i List\u00ebs s\u00eb Student\u00ebve, thot\u00eb se \u00ebsht\u00eb i bindur p\u00ebr fitoren. Po aq i bindur \u00ebsht\u00eb edhe se Vu\u00e7i\u00e7i nuk do ta pranoj\u00eb humbjen, ashtu si\u00e7 veproi dikur Milloshevi\u00e7i. Por student\u00ebt, sipas tij, kan\u00eb nj\u00eb plan edhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb skenar. Kur revista Vreme e pyeti se cili \u00ebsht\u00eb ai plan, Baki\u00e7i vet\u00ebm qeshi: &#8220;K\u00ebt\u00eb nuk mund ta zbuloj.\u201d<\/p>\n<p>Duket se nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e kund\u00ebrshtar\u00ebve t\u00eb qeveris\u00eb tashm\u00eb po p\u00ebrgatitet p\u00ebr periudh\u00ebn pas zgjedhjeve: p\u00ebr betej\u00ebn mbi num\u00ebrimin e drejt\u00eb t\u00eb votave dhe njohjen e rezultatit. E vetmja gj\u00eb e sigurt p\u00ebr momentin \u00ebsht\u00eb se Serbia po shkon drejt procesit zgjedhor m\u00eb t\u00eb paparashikuesh\u00ebm q\u00eb nga viti 2000.\/ DW\/ <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vijn\u00eb koh\u00eb kur n\u00eb sip\u00ebrfaqe del i gjith\u00eb llumi i shoq\u00ebris\u00eb, fund\u00ebrrinat, gjith\u00e7ka e keqe&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":55089,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-55086","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bote"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55086","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=55086"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55086\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55090,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55086\/revisions\/55090"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/55089"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=55086"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=55086"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=55086"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}