{"id":55228,"date":"2026-10-06T14:35:58","date_gmt":"2026-10-06T12:35:58","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=55228"},"modified":"2026-10-06T14:35:58","modified_gmt":"2026-10-06T12:35:58","slug":"tre-vite-lufte-ne-gaza-kthehet-politika-britanike-ndaj-izraelit-ndryshimi-me-i-rendesishem-ne-50-vite","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=55228","title":{"rendered":"Tre vite luft\u00eb n\u00eb Gaza, kthehet politika britanike ndaj Izraelit: Ndryshimi m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb 50 vite"},"content":{"rendered":"<p>Q\u00eb nga tetori i vitit 2023, trajektorja e politik\u00ebs s\u00eb jashtme britanike ndaj Izraelit dhe Palestin\u00ebs ka p\u00ebsuar nj\u00eb evoluim t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb filloi n\u00ebn administrat\u00ebn konservatore t\u00eb Rishi Sunak si mb\u00ebshtetje e fort\u00eb diplomatike dhe ushtarake p\u00ebr Tel Avivin \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb at\u00eb q\u00eb disa ekspert\u00eb e quajn\u00eb nj\u00eb nga kthesat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb diplomacin\u00eb moderne britanike.<\/p>\n<p>Menj\u00ebher\u00eb pas sulmeve t\u00eb 7 tetorit, Downing Street premtoi mb\u00ebshtetje absolute p\u00ebr t\u00eb drejt\u00ebn e Izraelit p\u00ebr t\u00eb mbrojtur veten. Avion\u00ebt e Forcave Ajrore Mbret\u00ebrore p\u00ebr mbik\u00ebqyrje u d\u00ebrguan mbi Mesdheun Lindor dhe k\u00ebrkesat p\u00ebr nj\u00eb arm\u00ebpushim u hodh\u00ebn vazhdimisht posht\u00eb, n\u00eb p\u00ebrputhje me q\u00ebndrimin gjeopolitik t\u00eb Uashingtonit.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, gjat\u00eb muajve q\u00eb pasuan, nd\u00ebrsa numri i viktimave civile u rrit, qasja humanitare u shemb dhe shqet\u00ebsimet p\u00ebr shkelje t\u00eb r\u00ebnda t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare u shtuan, ky konsensus u p\u00ebr\u00e7a.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga tetori i vitit 2023, lufta e Izraelit n\u00eb Gaza ka vrar\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 74,000 palestinez\u00eb dhe ka plagosur mbi 175,000 t\u00eb tjer\u00eb, sipas shifrave palestineze, nd\u00ebrsa ka shkat\u00ebrruar gjithashtu rreth 90% t\u00eb infrastruktur\u00ebs s\u00eb enklav\u00ebs.<\/p>\n<p>Kjo humbje trondit\u00ebse njer\u00ebzore u shoq\u00ebrua me vler\u00ebsime historike juridike nd\u00ebrkomb\u00ebtare nga komitete t\u00eb posa\u00e7me t\u00eb OKB-s\u00eb, organizata t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut dhe ekspert\u00eb t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare, t\u00eb cil\u00ebt paralajm\u00ebruan se veprimet ushtarake t\u00eb Izraelit dhe taktikat e rrethimit n\u00eb Gaza tejkaluan pragun e gjenocidit.<\/p>\n<p>Ardhja e kryeministrit Andy Burnham dhe sekretarit t\u00eb Jasht\u00ebm Ed Miliband k\u00ebt\u00eb ver\u00eb solli nj\u00eb ton m\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr n\u00eb politik\u00ebn e Britanis\u00eb ndaj Izraelit, duke u mb\u00ebshtetur mbi ndryshimet e kujdesshme t\u00eb paraqitura n\u00ebn Keir Starmer.<\/p>\n<p>Qeveria e Burnham ka premtuar t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb veprime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme kund\u00ebr vendbanimeve t\u00eb paligjshme, nd\u00ebrsa ka folur m\u00eb fuqish\u00ebm n\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb palestinez\u00ebve.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, nd\u00ebrsa ministrat e paraqesin k\u00ebt\u00eb rivendosje t\u00eb politik\u00ebs si nj\u00eb imperativ moral, disa v\u00ebzhgues v\u00ebn\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje se deri n\u00eb \u00e7far\u00eb mase ajo pasqyron nj\u00eb ndryshim n\u00eb parim dhe deri n\u00eb \u00e7far\u00eb mase \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrgjigje ndaj presionit publik, rrezikut politik dhe ekspozimit ligjor.<\/p>\n<p>\u201cNe ju d\u00ebgjojm\u00eb, kishit t\u00eb drejt\u00eb\u201d<\/p>\n<p>N\u00eb konferenc\u00ebn e fundit t\u00eb Partis\u00eb Laburiste, sekretari i Jasht\u00ebm Ed Miliband iu drejtua atyre q\u00eb kishin protestuar p\u00ebr trajtimin e palestinez\u00ebve: \u201cNe ju d\u00ebgjojm\u00eb, kishit t\u00eb drejt\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebn udh\u00ebheqjen e Andy-t, ne kemi rivendosur qasjen ton\u00eb. Ne d\u00ebnojm\u00eb spastrimin etnik nga terrorist\u00ebt e kolon\u00ebve n\u00eb Bregun Per\u00ebndimor. Ne d\u00ebnojm\u00eb provat p\u00ebr krime lufte n\u00eb Gaza. Ne d\u00ebnojm\u00eb pushtimin e paligjsh\u00ebm t\u00eb Palestin\u00ebs nga Izraeli. Dhe ne i shoq\u00ebrojm\u00eb fjal\u00ebt me veprime\u201d, tha ai.<\/p>\n<p>Miliband u zotua t\u00eb ndaloj\u00eb importet nga vendbanimet e paligjshme dhe t\u00eb pengoj\u00eb mb\u00ebshtetjen financiare, t\u00eb nd\u00ebrtimit dhe t\u00eb sektorit t\u00eb sh\u00ebrbimeve britanike p\u00ebr to.<\/p>\n<p>N\u00ebn Starmer, Britania rifilloi financimin p\u00ebr agjencin\u00eb e OKB-s\u00eb p\u00ebr refugjat\u00ebt palestinez\u00eb, UNRWA, n\u00eb korrik 2024, pezulloi rreth 30 licenca eksporti arm\u00ebsh at\u00eb shtator dhe njohu zyrtarisht Palestin\u00ebn n\u00eb shtator 2025.<\/p>\n<p>Qeveria e tij gjithashtu hoqi dor\u00eb nga planet p\u00ebr t\u00eb kund\u00ebrshtuar juridiksionin e Gjykat\u00ebs Penale Nd\u00ebrkomb\u00ebtare mbi zyrtar\u00ebt izraelit\u00eb.<\/p>\n<p>Por Burnham ka pranuar mang\u00ebsit\u00eb n\u00eb reagimin e m\u00ebparsh\u00ebm t\u00eb Partis\u00eb Laburiste, duke th\u00ebn\u00eb se partia \u201cnuk e b\u00ebri si\u00e7 duhet\u201d.<\/p>\n<p>\u201cVuajtjet e popullit palestinez jan\u00eb nj\u00eb njoll\u00eb n\u00eb nd\u00ebrgjegjen e bot\u00ebs. Palestinez\u00ebt e pafajsh\u00ebm, p\u00ebrfshir\u00eb f\u00ebmij\u00ebt, vazhdojn\u00eb t\u00eb vriten n\u00eb Gaza\u201d, tha ai. \u201cPara se t\u00eb b\u00ebhesha kryeminist\u00ebr, thash\u00eb se reagimi i vendit ton\u00eb kishte qen\u00eb tep\u00ebr i ngadalt\u00eb dhe thjesht jo mjaftuesh\u00ebm i mir\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>P\u00ebr Iain Overton, drejtor ekzekutiv i Action on Armed Violence (AOAV), kjo rrjedh\u00eb ngjarjesh tregon si p\u00ebrmas\u00ebn e ndryshimeve, ashtu edhe sa ngadal\u00eb kan\u00eb ardhur ato.<\/p>\n<p>\u201cUn\u00eb mendoj se ka pasur nj\u00eb ndryshim t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb politik\u00ebn britanike, por ai ka qen\u00eb jasht\u00ebzakonisht i ngadalt\u00eb dhe ka ndjekur ngjarjet, n\u00eb vend q\u00eb t\u2019i paraprij\u00eb atyre\u201d, i tha ai Anadolu.<\/p>\n<p>\u201cNdryshimi m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb politik\u00ebn britanike ndaj Izraelit n\u00eb 50 vjet\u201d<\/p>\n<p>P\u00ebr gazetarin veteran britanik Peter Oborne, r\u00ebnd\u00ebsia e ndryshimit t\u00eb drejtimit nuk mund t\u00eb n\u00ebnvler\u00ebsohet.<\/p>\n<p>\u201cQeveria e Burnham ka b\u00ebr\u00eb ndryshimin m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb politik\u00ebn britanike ndaj Izraelit n\u00eb 50 vjet\u201d, i tha ai Anadolu.<\/p>\n<p>Ai theksoi se ky tranzicion ishte larg t\u00eb qenit thjesht kozmetik dhe se \u201c\u00ebsht\u00eb mb\u00ebshtetur nga nj\u00eb gjuh\u00eb e fort\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb thell\u00ebsisht i kund\u00ebrshtuar nga Izraeli\u201d.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, v\u00ebzhguesit vun\u00eb n\u00eb dukje se ky transformim nuk u krijua thjesht n\u00eb sallat e qeta t\u00eb idealizmit diplomatik, por m\u00eb tep\u00ebr n\u00eb fush\u00ebn e betej\u00ebs elektorale.<\/p>\n<p>Partia Laburiste p\u00ebsoi goditje t\u00eb r\u00ebnda mes komuniteteve tradicionale myslimane dhe votuesve t\u00eb majt\u00eb-liberal\u00eb, t\u00eb zem\u00ebruar nga hezitimi fillestar parlamentar lidhur me Gaz\u00ebn.<\/p>\n<p>Tim Bale, profesor i politik\u00ebs n\u00eb Queen Mary University of London, argumentoi se ndryshimi i politik\u00ebs lidhet drejtp\u00ebrdrejt me realitetet politike t\u00eb brendshme.<\/p>\n<p>\u201cNjoftimi i Miliband \u00ebsht\u00eb produkt i zem\u00ebrimit t\u00eb sinqert\u00eb ndaj dhun\u00ebs s\u00eb kolon\u00ebve, por ka gjithashtu p\u00ebrfitimin e p\u00ebrgjigjes ndaj zhg\u00ebnjimit t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb votuesve mysliman\u00eb dhe t\u00eb shum\u00eb votuesve jomysliman\u00eb t\u00eb majt\u00eb-liberal\u00eb me at\u00eb q\u00eb ata e pan\u00eb si q\u00ebndrimin e dob\u00ebt ndaj Gaz\u00ebs t\u00eb mbajtur nga Laburist\u00ebt n\u00ebn Starmer.\u201d<\/p>\n<p>Bale tha gjithashtu se veprimi s\u00eb bashku me vende t\u00eb tjera e kishte b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb leht\u00eb mbrojtjen e q\u00ebndrimit m\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr.<\/p>\n<p>Vendimi i Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar p\u00ebr t\u00eb ndaluar tregtin\u00eb me vendbanimet e paligjshme izraelite u mor n\u00eb koordinim me Franc\u00ebn dhe Kanadan\u00eb dhe n\u00ebnkuptoi se ato iu bashkuan disa vendeve t\u00eb tjera per\u00ebndimore q\u00eb tashm\u00eb kishin nd\u00ebrmarr\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin veprim.<\/p>\n<p>Njohja e shtet\u00ebsis\u00eb palestineze n\u00eb vitin 2025 u koordinua gjithashtu me Kanadan\u00eb dhe Australin\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cFakti q\u00eb ashp\u00ebrsimi i q\u00ebndrimit t\u00eb qeveris\u00eb u koordinua me qeveri t\u00eb tjera i ka dh\u00ebn\u00eb asaj nj\u00ebfar\u00eb mbulese p\u00ebrball\u00eb kritik\u00ebve\u201d, tha Bale.<\/p>\n<p>P\u00ebr Overton, presioni publik dhe p\u00ebrmasat e d\u00ebmit n\u00eb Gaza ishin n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb k\u00ebtij ndryshimi.<\/p>\n<p>\u201cPas 7 tetorit, theksi ishte n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb d\u00ebrrmuese te e drejta e Izraelit p\u00ebr t\u00eb mbrojtur veten\u201d, tha ai. \u201cAjo q\u00eb pasoi ishte nj\u00eb nivel i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm dhe i tmerrsh\u00ebm i d\u00ebmit ndaj civil\u00ebve n\u00eb Gaza, shqet\u00ebsime n\u00eb rritje p\u00ebr t\u00eb drejt\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare humanitare dhe presion i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm politik dhe publik p\u00ebr t\u00eb mos i mund\u00ebsuar Izraelit t\u00eb vazhdonte.\u201d<\/p>\n<p>Ai argumentoi se k\u00ebto zhvillime e b\u00ebn\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb ruajtjen e q\u00ebndrimit t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm t\u00eb Britanis\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cPezullimi i disa licencave t\u00eb arm\u00ebve, njohja e Palestin\u00ebs dhe masat kund\u00ebr vendbanimeve t\u00eb paligjshme jan\u00eb ndryshime thelb\u00ebsore dhe u krijuan nga reagimi i fort\u00eb publik. Por nuk do ta p\u00ebrshkruaja k\u00ebt\u00eb si nj\u00eb zgjim t\u00eb papritur moral n\u00eb Westminster\u201d, tha ai.<\/p>\n<p>Eksportet e arm\u00ebve mbeten nj\u00eb test<\/p>\n<p>P\u00ebr Overton, eksportet e arm\u00ebve mbeten nj\u00eb test n\u00ebse veprimet e Britanis\u00eb p\u00ebrputhen me shqet\u00ebsimet e saj t\u00eb deklaruara.<\/p>\n<p>Sipas kritereve t\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar p\u00ebr licencimin e eksporteve, shteti \u00ebsht\u00eb i ndaluar ligj\u00ebrisht t\u00eb l\u00ebshoj\u00eb licenca eksporti n\u00ebse ekziston nj\u00eb \u201crrezik i qart\u00eb\u201d q\u00eb teknologjia ushtarake mund t\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb kryer ose leht\u00ebsuar shkelje t\u00eb r\u00ebnda t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare humanitare.<\/p>\n<p>Pezullimi fillestar i shtatorit 2024 ishte i kufizuar. Ai p\u00ebrfshinte rreth 30 licenca nga af\u00ebrsisht 350, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb vendoste nj\u00eb embargo gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse t\u00eb arm\u00ebve.<\/p>\n<p>Pajisjet e prekura p\u00ebrfshinin dron\u00eb, sisteme detare, pjes\u00eb p\u00ebr avion\u00eb ushtarak\u00eb dhe pajisje p\u00ebr sh\u00ebnjestrim.<\/p>\n<p>Qeveria britanike q\u00eb at\u00ebher\u00eb ka zgjeruar kufizimet, nd\u00ebrsa Stephen Doughty, ministri britanik p\u00ebr Lindjen e Mesme, tha muajin e kaluar se rreth 50 licenca t\u00eb tjera u bllokuan n\u00ebn nj\u00eb \u201csistem m\u00eb t\u00eb rrept\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, pjes\u00ebt e prodhuara n\u00eb Britani p\u00ebr zinxhirin e furnizimit t\u00eb avion\u00ebve luftarak\u00eb F-35 vazhdojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrjashtohen nga pezullimi, pavar\u00ebsisht sfidave ligjore.<\/p>\n<p>P\u00ebr Overton, pyetja \u00ebsht\u00eb n\u00ebse ndryshimet e m\u00ebvonshme t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb qeveris\u00eb shoq\u00ebrohen me kufizime t\u00eb m\u00ebtejshme ndaj mb\u00ebshtetjes ushtarake.<\/p>\n<p>\u201cPolitika ndryshoi sepse kostot politike, ligjore dhe humanitare t\u00eb ruajtjes s\u00eb q\u00ebndrimit t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm u b\u00ebn\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t\u2019u mbrojtur. Histori pas historie mb\u00ebrrit\u00ebn n\u00eb Britani duke treguar bashk\u00ebfaj\u00ebsin\u00eb e saj\u201d, tha ai.<\/p>\n<p>Ai argumentoi se njohja diplomatike dhe d\u00ebnimi do t\u00eb kishin efekt t\u00eb kufizuar pa ndryshime n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnien praktike.<\/p>\n<p>\u201cNjohja e Palestin\u00ebs ka r\u00ebnd\u00ebsi, por nuk i mbron civil\u00ebt nga sulmet ajrore. D\u00ebnimi i sulmeve ajrore ndaj civil\u00ebve ka r\u00ebnd\u00ebsi, por ting\u00ebllon bosh n\u00ebse Britania vazhdon t\u00eb mund\u00ebsoj\u00eb materialisht sjelljen q\u00eb thot\u00eb se e kund\u00ebrshton, n\u00eb form\u00ebn e inteligjenc\u00ebs ushtarake dhe miratimit selektiv t\u00eb licencave t\u00eb eksportit t\u00eb arm\u00ebve.\u201d<\/p>\n<p>Overton tha se gatishm\u00ebria e qeveris\u00eb p\u00ebr t\u00eb pranuar pasojat e veprimeve t\u00eb m\u00ebtejshme do t\u00eb p\u00ebrcaktonte se deri n\u00eb \u00e7far\u00eb mase kishte ndryshuar politika e saj.<\/p>\n<p>\u201cPo, ndryshimi \u00ebsht\u00eb real. Por \u00e7\u00ebshtja \u00ebsht\u00eb n\u00ebse qeveria \u00ebsht\u00eb e gatshme t\u00eb ndjek\u00eb logjik\u00ebn e q\u00ebndrimit t\u00eb saj kur kjo sjell kosto diplomatike, tregtare ose strategjike\u201d, tha ai. \u201cDuket se, p\u00ebr momentin, ata duan t\u2019i ken\u00eb t\u00eb dyja.\u201d\/AA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u00eb nga tetori i vitit 2023, trajektorja e politik\u00ebs s\u00eb jashtme britanike ndaj Izraelit dhe&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":55231,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-55228","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bote"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55228","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=55228"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55228\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55232,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55228\/revisions\/55232"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/55231"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=55228"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=55228"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=55228"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}