Nj\u00eb trajtes\u00eb mbi hulumtimin e ve\u00e7ant\u00eb mbi pasivizimin e adresave t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Serbi
\nHulumtimi i publikuar me titull:\u201cPasivizimi i adresave n\u00eb Krahin\u00ebn e Preshev\u00ebs, Medvegj\u00ebs dhe Bujanocit\u201d, me n\u00ebntitullin \u201cHulumtim mbi efektet administrative, demografike, politike dhe diskriminuese ndaj shqiptar\u00ebve etnik\u00eb dhe autokton\u00eb n\u00eb Serbi\u201d.
\nPasivizimi i adresave t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Krahin\u00ebn e Preshev\u00ebs, Medvegj\u00ebs dhe Bujanocit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje q\u00eb prej vitesh \u00ebsht\u00eb trajtuar n\u00eb dimensione t\u00eb ndryshme juridike, politike dhe t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut. Megjithat\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb debat \u00ebsht\u00eb shfaqur nj\u00eb trajtes\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb e studiuesit dhe veprimtarit Refik Hasani, e cila p\u00ebrpiqet ta vendos\u00eb pasivizimin n\u00eb nj\u00eb korniz\u00eb m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb: administrative, demografike, politike, juridike dhe diskriminuese.
\nHulumtimi i publikuar m\u00eb 3 shtator 2026, ky formulim gjendet n\u00eb publikimet e ndryshme t\u00eb hulumtimit dhe identifikon qart\u00eb objektin dhe qasjen e autorit.
\n Nga nj\u00eb procedur\u00eb administrative n\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje me pasoja kolektive
\nNj\u00eb nga ve\u00e7orit\u00eb e trajtes\u00ebs s\u00eb Hasanit \u00ebsht\u00eb se pasivizimin nuk e trajton thjesht si nj\u00eb procedur\u00eb t\u00eb verifikimit t\u00eb vendbanimit. N\u00eb qend\u00ebr t\u00eb analiz\u00ebs vendosen pasojat q\u00eb, sipas autorit, mund t\u00eb krijohen kur humbja e statusit aktiv t\u00eb adres\u00ebs prek dokumentacionin personal, d\u00ebshmimin e vendbanimit, t\u00eb drejt\u00ebn e vot\u00ebs, marr\u00ebdh\u00ebniet me administrat\u00ebn, \u00e7\u00ebshtjet pron\u00ebsore dhe trash\u00ebgimore dhe pjes\u00ebmarrjen n\u00eb jet\u00ebn publike.
\nHulumtimi e lidh k\u00ebshtu \u00e7\u00ebshtjen individuale t\u00eb adres\u00ebs me nj\u00eb dimension m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb pozit\u00ebs s\u00eb shqiptar\u00ebve si komunitet. Autori argumenton se, kur nj\u00eb praktik\u00eb administrative prek n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb disproporcionale nj\u00eb komunitet t\u00eb caktuar, pasojat mund t\u00eb shtrihen edhe n\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsimin politik dhe institucional t\u00eb tij.
\nPaketa specifike e t\u00eb dh\u00ebnave q\u00eb e dallon trajtes\u00ebn
\nNj\u00eb nga elementet m\u00eb t\u00eb dallueshme t\u00eb hulumtimit \u00ebsht\u00eb grupi i shifrave dhe vler\u00ebsimeve t\u00eb paraqitura nga autori.N\u00eb tekst thuhet se, sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb p\u00ebrdorura n\u00eb hulumtim, \u00e7do i kat\u00ebrti shtetas i Serbis\u00eb me p\u00ebrkat\u00ebsi shqiptare nga Presheva, Medvegja dhe Bujanoci \u00ebsht\u00eb i pasivizuar. Kjo shprehet n\u00eb tekst edhe si mbi 25 mij\u00eb qytetar\u00eb shqiptar\u00eb me adresa t\u00eb pasivizuara.
\nM\u00eb tej, autori paraqet nj\u00eb vler\u00ebsim prej 50\u201370 mij\u00eb shqiptar\u00ebsh etnik\u00eb dhe autokton\u00eb n\u00eb Serbi q\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb prekur nga pasivizimi, duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe ata jasht\u00eb tri komunave.
\nN\u00eb nivel lokal, hulumtimi paraqet shifr\u00ebn 85 p\u00ebr qind p\u00ebr shqiptar\u00ebt n\u00eb Komun\u00ebn e Medvegj\u00ebs dhe mbi 80 p\u00ebr qind n\u00eb Bashk\u00ebsit\u00eb Lokale t\u00eb Zarbic\u00ebs dhe Muhocit. K\u00ebto shifra jan\u00eb t\u00eb paraqitura n\u00eb tekst si pjes\u00eb e argumentimit t\u00eb autorit mbi p\u00ebrmas\u00ebn demografike t\u00eb fenomenit.
\nKjo paket\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb statistikore \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej elementeve q\u00eb e dallon hulumtimin e Hasanit nga materialet e tjera q\u00eb trajtojn\u00eb pasivizimin.
\nDuhet b\u00ebr\u00eb nj\u00eb dallim i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm: vet\u00eb hulumtimi sqaron se numri zyrtar i p\u00ebrgjithsh\u00ebm nuk dihet, nd\u00ebrsa shifrat e m\u00ebsip\u00ebrme paraqiten mbi baz\u00ebn e sh\u00ebnimeve, statistikave jo plot\u00ebsisht t\u00eb verifikuara dhe t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb shoqatave shqiptare t\u00eb angazhuara n\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje. Prandaj, ato duhen cituar si vler\u00ebsime t\u00eb paraqitura n\u00eb hulumtimin e Refik Hasanit, jo automatikisht si statistika zyrtare t\u00eb verifikuara.
\n\u201cShpopullimi administrativ\u201d \u2013 koncepti dallues i trajtes\u00ebs
\nNj\u00eb tjet\u00ebr element i ve\u00e7ant\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorimi i termit \u201cshpopullim administrativ\u201d. Me k\u00ebt\u00eb koncept, Hasani p\u00ebrpiqet t\u00eb p\u00ebrshkruaj\u00eb nj\u00eb situat\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn qytetar\u00ebt mund t\u00eb humbin statusin aktiv administrativ t\u00eb vendbanimit edhe kur vazhdojn\u00eb t\u00eb ken\u00eb lidhje reale me vendbanimin e tyre.
\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb interpretim, pasivizimi nuk mbetet vet\u00ebm \u00e7\u00ebshtje e regjistrit civil. Ai lidhet me ndryshimet demografike, pesh\u00ebn politike t\u00eb komunitetit dhe pranin\u00eb institucionale t\u00eb shqiptar\u00ebve. Hulumtimi k\u00ebrkon q\u00eb ky fenomen t\u00eb shqyrtohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavarur dhe transparente.
\nDimensioni politik i pasivizimit
\nHulumtimi e vendos nj\u00eb theks t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb edhe mbi pasojat politike.Sipas argumentimit t\u00eb autorit, pasivizimi n\u00eb p\u00ebrmasa t\u00eb m\u00ebdha mund t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb listat zgjedhore, n\u00eb ushtrimin e t\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb vot\u00ebs dhe, p\u00ebr rrjedhoj\u00eb, n\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsimin politik t\u00eb shqiptar\u00ebve.
\nN\u00eb trajtes\u00eb p\u00ebrmenden edhe ndikimet e mundshme n\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsimin proporcional n\u00eb polici, gjykata, prokurori dhe institucione t\u00eb tjera, si dhe n\u00eb shp\u00ebrndarjen e burimeve publike, investimeve dhe pesh\u00ebs institucionale t\u00eb komunitetit shqiptar. K\u00ebshtu, autori p\u00ebrpiqet t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb nj\u00eb lidhje midis nj\u00eb veprimi administrativ individual dhe pasojave t\u00eb mundshme kolektive.
\nDimensioni juridik dhe k\u00ebrkesa p\u00ebr transparenc\u00eb
\nN\u00eb qend\u00ebr t\u00eb hulumtimit q\u00ebndron edhe k\u00ebrkesa p\u00ebr transparenc\u00eb, siguri juridike dhe mjete efektive juridike.Hasani k\u00ebrkon q\u00eb qytetar\u00ebt e prekur t\u00eb informohen p\u00ebr arsyen e pasivizimit, t\u00eb ken\u00eb qasje n\u00eb vendimin administrativ dhe mund\u00ebsi efektive p\u00ebr ankimim dhe shqyrtim gjyq\u00ebsor.N\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt, trajtesa e lidh \u00e7\u00ebshtjen e pasivizimit me parimet e barazis\u00eb para ligjit, proporcionalitetit, siguris\u00eb juridike dhe mosdiskriminimit.
\nNj\u00eb dimension evropian dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar
\nNj\u00eb pjes\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e hulumtimit i drejtohet Bashkimit Evropian dhe mekanizmave nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut dhe t\u00eb pakicave. Autori k\u00ebrkon q\u00eb \u00e7\u00ebshtja t\u00eb mos trajtohet vet\u00ebm si nj\u00eb problem i brendsh\u00ebm administrativ i Serbis\u00eb, por t\u00eb shqyrtohet n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb standardeve evropiane p\u00ebr t\u00eb drejtat e njeriut, mbrojtjen e pakicave, sundimin e ligjit dhe mosdiskriminimin. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr, hulumtimi k\u00ebrkon transparenc\u00eb mbi numrin e adresave t\u00eb pasivizuara, kriteret e p\u00ebrdorura, ndikimin mbi shqiptar\u00ebt, mjetet juridike dhe pasojat mbi p\u00ebrfaq\u00ebsimin politik e institucional.
\n\u00c7far\u00eb e b\u00ebn t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb hulumtimin e Refik Hasanit?
\nVe\u00e7antia e k\u00ebtij hulumtimi duhet formuluar se askush tjet\u00ebr nuk ka studiuar pasivizimin,mbi efektet administrative, demografike, politike dhe diskriminuese ndaj shqiptar\u00ebve etnik\u00eb dhe autokton\u00eb n\u00eb Serbi, pra ajo q\u00eb del nga k\u00ebrkimi i kryer \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka m\u00eb specifike:
\nNuk \u00ebsht\u00eb identifikuar nj\u00eb hulumtim tjet\u00ebr i pavarur i publikuar q\u00eb t\u00eb paraqes\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn paket\u00eb k\u00ebt\u00eb kombinim t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave, shifrave dhe konceptualizimit t\u00eb p\u00ebrdorur nga profesori Hasani.Kjo paket\u00eb p\u00ebrfshin:
\n1.\t\u201c\u00e7do i kat\u00ebrti\u201d shqiptar nga tri komunat;
\n2.\t\u201cmbi 25 mij\u00eb\u201d qytetar\u00eb shqiptar\u00eb;
\n3.\t85 p\u00ebr qind n\u00eb Komun\u00ebn e Medvegj\u00ebs;
\n4.\tmbi 80 p\u00ebr qind n\u00eb Zarbic\u00eb dhe Muhoc;
\n5.\t50\u201370 mij\u00eb si vler\u00ebsim p\u00ebr shqiptar\u00ebt n\u00eb Serbi;
\n6.\tkonceptin \u201cshpopullim administrativ\u201d;
\n7.\tdhe nj\u00eb korniz\u00eb t\u00eb integruar mbi efektet administrative, demografike, politike dhe diskriminuese.
\nPik\u00ebrisht ky kombinim e identifikon dhe e dallon trajtes\u00ebn e Refik Hasanit n\u00eb materialet e gjetura deri tani.
\nNj\u00eb veprimtari q\u00eb nuk kufizohet n\u00eb nj\u00eb publikuar vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb shkrim, por si nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje q\u00eb ai e ka ndjekur dhe si \u00e7\u00ebshtje q\u00eb prek drejtp\u00ebrdrejt marr\u00ebdh\u00ebnien nd\u00ebrmjet qytetarit shqiptar dhe administrat\u00ebs pasojash: nga dokumentacioni dhe vendbanimi, te vota, p\u00ebrfaq\u00ebsimi politik, demografia, prona, q\u00ebndruesh\u00ebm sesa pretendimi absolut se b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr \u201ct\u00eb vetmin hulumtim, t\u00eb k\u00ebtij dimenzioni deri m\u00eb tani. Kjo trajtes\u00eb nuk q\u00ebndron e izoluar nga veprimtaria e m\u00ebparshme e Hasanit n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb.
\nN\u00eb vazhdim\u00ebsi edhe para k\u00ebtij hulumtimi, kishte publikuar edhe nj\u00eb material tjet\u00ebr i tij mbi pasivizimin, i cili trajtonte \u00e7\u00ebshtjen nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi i t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut, jurisprudenc\u00ebs dhe nj\u00eb padie t\u00eb lidhur me pasivizimin e adres\u00ebs.
\nKjo tregon se pasivizimi nuk paraqitet n\u00eb veprimtarin\u00eb e Hasanit si nj\u00eb tem\u00eb e rast\u00ebsishme apo e trajtuar vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb shkrim, por si nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje q\u00eb ai e ka ndjekur dhe zhvilluar n\u00eb koh\u00eb.
\nHulumtimi \u201cPasivizimi i adresave n\u00eb Krahin\u00ebn e Preshev\u00ebs, Medvegj\u00ebs dhe Bujanocit\u201d, p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb trajtes\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb profesorit Refik Hasanit mbi nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje q\u00eb prek drejtp\u00ebrdrejt marr\u00ebdh\u00ebnien nd\u00ebrmjet qytetarit shqiptar dhe administrat\u00ebs shtet\u00ebrore serbe.
\nVe\u00e7antia e tij q\u00ebndron n\u00eb p\u00ebrpjekjen p\u00ebr ta lidhur pasivizimin me nj\u00eb spekt\u00ebr t\u00eb gjer\u00eb pasojash: nga dokumentacioni dhe vendbanimi, te vota, p\u00ebrfaq\u00ebsimi politik, demografia, prona, trash\u00ebgimia, sh\u00ebrbimet publike dhe t\u00eb drejtat kolektive.
\nMbi t\u00eb gjitha, hulumtimi sjell nj\u00eb paket\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb dh\u00ebnash dhe konceptesh q\u00eb, n\u00eb k\u00ebrkimin bibliografik dhe mediatik t\u00eb kryer deri tani, nuk \u00ebsht\u00eb identifikuar e publikuar n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin kombinim nga nj\u00eb hulumtim tjet\u00ebr i pavarur.
\nPrandaj, ky hulumtim mund t\u00eb p\u00ebrshkruhet me formulimin:Nj\u00eb trajtes\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb dhe e identifikueshme mbi pasivizimin e adresave t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Serbi, e cila e trajton fenomenin n\u00eb nd\u00ebrthurjen e dimensioneve administrative, demografike, politike, juridike dhe diskriminuese dhe sjell nj\u00eb paket\u00eb specifike t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave dhe konceptit t\u00eb \u201cshpopullimit administrativ\u201d. M\u00eb 6 tetor 2026, Editoriale<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nj\u00eb trajtes\u00eb mbi hulumtimin e ve\u00e7ant\u00eb mbi pasivizimin e adresave t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Serbi Hulumtimi…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":55276,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-55273","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55273","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=55273"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55273\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55277,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55273\/revisions\/55277"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/55276"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=55273"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=55273"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=55273"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}