{"id":5555,"date":"2026-04-24T07:44:03","date_gmt":"2026-04-24T07:44:03","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=5555"},"modified":"2026-04-24T07:44:03","modified_gmt":"2026-04-24T07:44:03","slug":"milan-shuflaj-dhe-robert-els","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=5555","title":{"rendered":"Milan Shuflaj dhe Robert Els"},"content":{"rendered":"<p>Milan \u0160ufflay (1879\u20131931) dhe Robert Elsie (1950\u20132017) jan\u00eb dy figura qendrore n\u00eb historin\u00eb e albanologjis\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt, ndon\u00ebse jetuan n\u00eb periudha t\u00eb ndryshme, ndajn\u00eb nj\u00eb p\u00ebrkushtim t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm ndaj studimit t\u00eb historis\u00eb dhe kultur\u00ebs shqiptare.<br \/>\nMilan Shufflay ishte nj\u00eb historian dhe politikan kroat, i konsideruar si nj\u00eb nga themeluesit e albanologjis\u00eb shkencore<br \/>\nAi njihet bot\u00ebrisht p\u00ebr vepr\u00ebn monumentale Acta et Diplomata Res Albaniae Mediae Aetatis Illustrantia (1913, 1918), nj\u00eb koleksion dokumentesh arkivore q\u00eb hodh\u00ebn drit\u00eb mbi Shqip\u00ebrin\u00eb mesjetare.<br \/>\nShufflay argumentoi shkenc\u00ebrisht kund\u00ebr pretendimeve territoriale serbe n\u00eb Shqip\u00ebri, duke v\u00ebrtetuar identitetin e hersh\u00ebm t\u00eb shqiptar\u00ebve.<br \/>\n P\u00ebr shkak t\u00eb bindjeve t\u00eb tij pro-shqiptare dhe aktivitetit komb\u00ebtar kroat, ai u vra barbarisht n\u00eb Zagreb nga agjent\u00ebt e regjimit t\u00eb mbret\u00ebris\u00eb jugosllave n\u00eb vitin 1931.<br \/>\nRobert Elsie: Modernizuesi dhe Dokumentuesi i Kultur\u00ebs Shqiptare<br \/>\nRobert Elsie ishte nj\u00eb albanolog kanadezo-gjerman, i cili u b\u00eb z\u00ebri kryesor i kultur\u00ebs shqiptare n\u00eb bot\u00ebn anglishtfol\u00ebse.<br \/>\n: Elsie luajti nj\u00eb rol ky\u00e7 n\u00eb ruajtjen e trash\u00ebgimis\u00eb s\u00eb Shufflay-t duke p\u00ebrkthyer dhe publikuar punimet e tij n\u00eb faqen e tij arkivore, Robert Elsie: Texts and Documents of Albanian History.<br \/>\n Ai shkroi mbi 60 libra, duke p\u00ebrfshir\u00eb Historin\u00eb e Let\u00ebrsis\u00eb Shqiptare dhe p\u00ebrkthime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme si Lahuta e Malc\u00eds.<br \/>\n Elsie vdiq n\u00eb vitin 2017 dhe, sipas amanetit t\u00eb tij, u varros n\u00eb Theth, Shqip\u00ebri, duke treguar lidhjen e tij t\u00eb ngusht\u00eb shpirt\u00ebrore me kombit shqiptar.<br \/>\nP\u00ebrkushtimi i Milan \u0160ufflaydhe Robert Elsie ndaj Shqip\u00ebris\u00eb shkon p\u00ebrtej studimeve t\u00eb thjeshta akademike; ai ishte nj\u00eb mision jet\u00ebsor q\u00eb i kushtoi t\u00eb parit jet\u00ebn dhe t\u00eb dytit nj\u00eb p\u00ebrkushtim t\u00eb pandalsh\u00ebm deri n\u00eb frym\u00ebn e fundit<br \/>\nShufflay nuk ishte vet\u00ebm nj\u00eb arkivist, por nj\u00eb mbrojt\u00ebs i s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs historike n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb tensionesh t\u00eb larta gjeopolitike.<br \/>\nP\u00ebrmes veprave si Biologjia e fiseve t\u00eb popullit shqiptar (1916), ai argumentoi se shqiptar\u00ebt ishin pasardh\u00ebs direkt t\u00eb ilir\u00ebve, duke hedhur posht\u00eb pretendimet se ishin ardh\u00ebs t\u00eb vonsh\u00ebm n\u00eb Ballkan.<br \/>\n M\u00eb 18 shkurt 1931, ai u sulmua me shuf\u00ebr hekuri n\u00eb Zagreb nga agjent\u00eb t\u00eb mbret\u00ebris\u00eb serbo-kroato-sllovene. Vdekja e tij shkaktoi nj\u00eb buj\u00eb t\u00eb madhe; Albert Einstein dhe Heinrich Mann i d\u00ebrguan nj\u00eb let\u00ebr proteste Lidhjes p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut n\u00eb Paris, duke d\u00ebnuar &#8220;brutalitetin e tmerrsh\u00ebm&#8221; t\u00eb regjimit.<br \/>\n Pas vrasjes s\u00eb tij, dor\u00ebshkrimi i v\u00ebllimit t\u00eb tret\u00eb t\u00eb Acta et Diplomata u konfiskua nga policia dhe humbi p\u00ebrgjithmon\u00eb, nj\u00eb goditje e r\u00ebnd\u00eb p\u00ebr historiografin\u00eb shqiptare.<br \/>\nRobert Elsie: Arkivisti i Bot\u00ebs Shqiptare<br \/>\nElsie veproi si nj\u00eb &#8220;ur\u00eb&#8221; q\u00eb lidhi trash\u00ebgimin\u00eb e vjet\u00ebr t\u00eb albanolog\u00ebve si \u0160ufflay me teknologjin\u00eb moderne.<br \/>\n Ai krijoi platform\u00ebn Albanian History, ku mblodhi qindra dokumente, harta dhe dor\u00ebshkrime t\u00eb rralla (p\u00ebrfshir\u00eb ato t\u00eb \u0160ufflay-t) p\u00ebr t&#8217;i b\u00ebr\u00eb ato t\u00eb aksesueshme falas p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn.<br \/>\nVepra e tij<br \/>\nA Biographical Dictionary of Albanian History<br \/>\n p\u00ebrmban jet\u00ebshkrimet e mbi 700 figurave q\u00eb ndikuan n\u00eb historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb, nj\u00eb pun\u00eb kolosale k\u00ebrkimore.<br \/>\n Elsie kishte nj\u00eb lidhje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb me mal\u00ebsit\u00eb e veriut. Ai jo vet\u00ebm p\u00ebrktheu kryevepr\u00ebn e Gjergj Fisht\u00ebs, Lahuta e Malc\u00eds, por zgjodhi Thethin si vendin e tij t\u00eb prehjes s\u00eb p\u00ebrjetshme<br \/>\nSot, n\u00eb Kroaci \u00ebsht\u00eb themeluar Qendra p\u00ebr Studime Albanologjike &#8220;Milan \u0160ufflay&#8221; n\u00eb Universitetin e Zar\u00ebs, duke siguruar q\u00eb bashk\u00ebpunimi mes k\u00ebtyre dy kulturave t\u00eb vazhdoj\u00eb<br \/>\nShkrimtari i Vizionit dhe Imagjinat\u00ebs<br \/>\nP\u00ebrve\u00e7se historian,<br \/>\n\u0160ufflay<br \/>\n ishte nj\u00eb shkrimtar pionier q\u00eb p\u00ebrdori let\u00ebrsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb eksploruar fatet e popujve ballkanik\u00eb.<br \/>\nRomani &#8221;<br \/>\nKonstantin Balsha<br \/>\n Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb roman historik n\u00eb tre pjes\u00eb (i botuar rreth vitit 1920) ku<br \/>\n\u0160ufflay<br \/>\n nd\u00ebrthur faktet historike me trillimin artistik p\u00ebr t\u00eb portretizuar periudh\u00ebn e princ\u00ebrve shqiptar\u00eb Balshaj. P\u00ebrmes k\u00ebsaj vepre, ai synonte ta b\u00ebnte historin\u00eb shqiptare t\u00eb prekshme dhe frym\u00ebzuese p\u00ebr publikun e gjer\u00eb.<br \/>\n\u2022\tVepra &#8221;<br \/>\n Ky konsiderohet si romani i par\u00eb fantastiko-shkencor n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb kroate. Edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb zhan\u00ebr, ai shpesh reflektonte mbi mbijetes\u00ebn e kulturave dhe qytet\u00ebrimeve, nj\u00eb tem\u00eb q\u00eb e shoq\u00ebroi gjat\u00eb gjith\u00eb studimeve t\u00eb tij albanologjike.<br \/>\nRobert Elsie<br \/>\n: Ruajt\u00ebsi i Z\u00ebrave dhe Pamjeve t\u00eb Humbura<br \/>\nKontributi i Elsie-t nuk ishte vet\u00ebm n\u00eb let\u00ebr, por edhe n\u00eb teknologjin\u00eb e audios dhe imazhit, duke krijuar nj\u00eb &#8220;muze digjital&#8221; t\u00eb gjall\u00eb.<br \/>\n\u2022\tZ\u00ebrat Shqiptar\u00eb (Albanian Voices):<br \/>\nElsie<br \/>\n krijoi nj\u00eb koleksion unik me incizime t\u00eb rralla audio. Aty mund t\u00eb d\u00ebgjohen z\u00ebrat e figurave historike si Mbreti Zog, Gjergj Fishta, Fa Faik Konica dhe<br \/>\nFan Noli<br \/>\n. Ky arkiv \u00ebsht\u00eb nj\u00eb thesari i \u00e7muar p\u00ebr t\u00eb studiuar dialektet dhe m\u00ebnyr\u00ebn e t\u00eb folurit t\u00eb koh\u00ebs.<br \/>\nKoleksionet Fotografike: P\u00ebrmes faqes s\u00eb tij Albanian Photography, ai mblodhi mij\u00ebra fotografi t\u00eb vjetra (nga fundi i shekullit XIX deri n\u00eb fillim t\u00eb shekullit XX) q\u00eb dokumentojn\u00eb veshjet komb\u00ebtare, arkitektur\u00ebn e qyteteve si Shkodra e Durr\u00ebsi, dhe jet\u00ebn e p\u00ebrditshme t\u00eb fiseve t\u00eb veriut.<br \/>\nEposi i Kreshnik\u00ebve:<br \/>\nElsie b\u00ebri nj\u00eb pun\u00eb titanike p\u00ebr t&#8217;i prezantuar bot\u00ebs anglishtfol\u00ebse ciklin e kreshnik\u00ebve p\u00ebrmes librit Songs of the Frontier Warriors. Ai argumentonte se eposi shqiptar ishte po aq i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm sa ai i Homerit p\u00ebr t\u00eb kuptuar mentalitetin heroik ballkanik<\/p>\n<p>Milan Shufflay<br \/>\n: Lidhja me Mbretin Zog dhe &#8220;Vjedhja&#8221; e Historis\u00eb<br \/>\nP\u00ebrve\u00e7 vler\u00ebs shkencore, puna e<br \/>\nShufflay<br \/>\n-t kishte nj\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb shtet\u00ebrore nga Shqip\u00ebria e asaj kohe.<br \/>\nFinancimi nga Mbreti Zog: Mbreti Zog I dhe qeveria shqiptare e financuan projektin e tij Acta Albaniae me nj\u00eb shum\u00eb q\u00eb sot do t\u00eb barazohej me rreth 3 milion\u00eb dollar\u00eb.<br \/>\n\u0160ufflay<br \/>\n madje mbajti nj\u00eb fjalim historik n\u00eb Parlamentin e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, duke prezantuar vizionin e tij p\u00ebr dokumentimin e mesjet\u00ebs.<br \/>\nVjedhja e Dor\u00ebshkrimit: Dit\u00ebn e vrasjes s\u00eb tij, agjent\u00ebt serb\u00eb jo vet\u00ebm q\u00eb e ekzekutuan, por hyn\u00eb n\u00eb banes\u00ebn e tij dhe vodh\u00ebn dor\u00ebshkrimin e v\u00ebllimit t\u00eb tret\u00eb t\u00eb Codex albanicus. Ky veprim tregon se vrasja nuk ishte thjesht politike, por nj\u00eb p\u00ebrpjekje e q\u00ebllimshme p\u00ebr t\u00eb &#8220;zhdukur&#8221; prova t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb historis\u00eb shqiptare.<br \/>\nRobert Elsie<br \/>\n: Eksperti i Dialekteve dhe Mitologjis\u00eb<br \/>\nElsie<br \/>\n shkoi p\u00ebrtej teksteve zyrtare, duke u futur n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb tradit\u00ebs gojore dhe shpirt\u00ebrore.<br \/>\nHarta e Dialekteve: Nj\u00eb nga projektet e tij t\u00eb fundit ishte Spoken Albanian, ku ai dokumentoi 147 regjistrime t\u00eb dialekteve shqipe nga Shqip\u00ebria, Kosova, Maqedonia, Mali i Zi dhe Greqia (Arvanit\u00ebt). Ky arkiv ruan form\u00ebn e gjall\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs q\u00eb po zhduket.<br \/>\nFjalori i Mitologjis\u00eb: Vepra e tij The Dictionary of Albanian Religion, Mythology and Folk Culture \u00ebsht\u00eb udh\u00ebrr\u00ebfyesi m\u00eb i plot\u00eb p\u00ebr figurat mitike si Kulshedra, Zanat, dhe E Bukura e Dheut. Ai shpjegoi se si besimet pagane ilire mbijetuan brenda traditave fetare moderne shqiptare.<br \/>\nP\u00ebrkthyesi i Shpirtit:<br \/>\nElsie<br \/>\n ishte ai q\u00eb &#8220;shiti&#8221; let\u00ebrsin\u00eb shqipe n\u00eb bot\u00eb. Ai p\u00ebrktheu autor\u00eb nga mesjeta e deri te bashk\u00ebkohor\u00ebt si Visar Zhiti apo Fatos Kongoli, duke siguruar q\u00eb z\u00ebri shqiptar t\u00eb d\u00ebgjohej n\u00eb katedrat m\u00eb prestigjioze t\u00eb bot\u00ebs.<br \/>\nSot, emri i Shufflay<br \/>\n-t nderohet me Certifikat\u00ebn e Merit\u00ebs &#8220;Milan \u0160ufflay&#8221; q\u00eb jepet nga Ambasada e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb Zagreb p\u00ebr kontribute n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet mes dy vendeve, nd\u00ebrsa arkivi i Elsie-t mbetet pika e par\u00eb e referimit p\u00ebr \u00e7do studiues t\u00eb huaj.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Milan \u0160ufflay (1879\u20131931) dhe Robert Elsie (1950\u20132017) jan\u00eb dy figura qendrore n\u00eb historin\u00eb e albanologjis\u00eb,&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3205,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-5555","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5555","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5555"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5555\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5558,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5555\/revisions\/5558"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5555"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5555"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5555"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}