{"id":56902,"date":"2026-10-14T11:04:05","date_gmt":"2026-10-14T09:04:05","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=56902"},"modified":"2026-10-14T11:04:05","modified_gmt":"2026-10-14T09:04:05","slug":"nato-perballe-luftes-hibride-te-rusise-vija-mes-paqes-dhe-luftes-ne-evrope-po-behet-gjithnje-e-me-e-paqarte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=56902","title":{"rendered":"NATO p\u00ebrball\u00eb luft\u00ebs hibride t\u00eb Rusis\u00eb, vija mes paqes dhe luft\u00ebs n\u00eb Evrop\u00eb po b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb e paqart\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Vija q\u00eb ndan paqen nga lufta n\u00eb Evrop\u00eb po b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb e holl\u00eb, nd\u00ebrsa sulmet kibernetike, incidentet me dron\u00eb dhe veprimet e tjera t\u00eb fshehta po shtojn\u00eb shqet\u00ebsimet p\u00ebr sigurin\u00eb e kontinentit. N\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb, NATO po p\u00ebrballet me nj\u00eb sfid\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb: si t\u00eb reagoj\u00eb ndaj sulmeve q\u00eb shkaktojn\u00eb d\u00ebme serioze, por q\u00eb nuk shoq\u00ebrohen gjithmon\u00eb me nj\u00eb shpallje t\u00eb hapur t\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>Admirali Giuseppe Cavo Dragone, kryetar i Komitetit Ushtarak t\u00eb NATO-s, ka deklaruar n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr gazet\u00ebn italiane \u201cLa Repubblica\u201d se aleanca ka treguar aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb menaxhuar p\u00ebrshkall\u00ebzimin e situatave t\u00eb tilla, p\u00ebrmes reagimeve t\u00eb dukshme dhe veprimeve q\u00eb nuk b\u00ebhen publike.<\/p>\n<p>Ai iu referua ve\u00e7an\u00ebrisht sulmeve kibernetike q\u00eb mund t\u00eb bllokojn\u00eb sh\u00ebrbimet publike dhe t\u00eb rrezikojn\u00eb infrastrukturat jetike. Disa prej k\u00ebtyre sulmeve u jan\u00eb atribuar haker\u00ebve t\u00eb lidhur me Kremlinin. Ministri i Jasht\u00ebm polak, Rados\u0142aw Sikorski, ka ngritur shqet\u00ebsimin edhe p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb bllokuar server\u00ebt e nj\u00eb spitali.<\/p>\n<p>Sipas analiz\u00ebs s\u00eb publikuar nga \u201cLa Repubblica\u201d, nj\u00eb nga m\u00ebnyrat e mundshme t\u00eb kund\u00ebrp\u00ebrgjigjes s\u00eb NATO-s do t\u00eb ishte goditja e sistemeve dhe qendrave ruse t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave, me reagime n\u00eb rritje n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb d\u00ebmit t\u00eb shkaktuar nga sulmet fillestare.<\/p>\n<p>NATO ka nj\u00eb strategji p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me luft\u00ebn hibride q\u00eb prej vitit 2016, kur sulmet kibernetike ndaj vendeve baltike shtuan shqet\u00ebsimet p\u00ebr sigurin\u00eb e aleat\u00ebve. Sipas q\u00ebndrimit zyrtar t\u00eb aleanc\u00ebs, p\u00ebrgjegj\u00ebsia e par\u00eb p\u00ebr t\u2019iu p\u00ebrgjigjur nj\u00eb sulmi i takon vendit q\u00eb \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb sh\u00ebnjest\u00ebr. Megjithat\u00eb, n\u00ebse nj\u00eb sulm hibrid merr p\u00ebrmasa t\u00eb r\u00ebnda, ai mund t\u00eb \u00e7oj\u00eb edhe n\u00eb aktivizimin e Nenit 5 t\u00eb Traktatit t\u00eb Atlantikut t\u00eb Veriut.<\/p>\n<p>Neni 5 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga parimet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb NATO-s dhe parashikon se nj\u00eb sulm i armatosur kund\u00ebr nj\u00eb vendi an\u00ebtar konsiderohet sulm kund\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb aleanc\u00ebs. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se vendet an\u00ebtare duhet t\u00eb ndihmojn\u00eb shtetin e sulmuar, sipas detyrimeve t\u00eb p\u00ebrcaktuara n\u00eb traktat.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, nj\u00eb pyetje mbetet pa p\u00ebrgjigje t\u00eb qart\u00eb: sa i r\u00ebnd\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb sulm kibernetik apo nj\u00eb veprim tjet\u00ebr hibrid q\u00eb NATO t\u00eb vendos\u00eb t\u00eb reagoj\u00eb s\u00eb bashku? Ky prag nuk \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb publik. N\u00eb dokumentet strategjike t\u00eb aleanc\u00ebs thuhet vet\u00ebm se operacionet hibride mund t\u00eb arrijn\u00eb deri n\u00eb nivelin e nj\u00eb sulmi t\u00eb armatosur.<\/p>\n<p>Arsyeja lidhet me strategjin\u00eb e parandalimit. Duke mos zbuluar se ku q\u00ebndron kufiri q\u00eb do t\u00eb shkaktonte nj\u00eb reagim t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, NATO synon t\u00eb mos i jap\u00eb kund\u00ebrshtarit mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb kryej\u00eb sulme duke q\u00ebndruar q\u00ebllimisht n\u00ebn at\u00eb prag. Ideja \u00ebsht\u00eb q\u00eb \u00e7do agresor t\u00eb llogaris\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb kund\u00ebrp\u00ebrgjigjeje t\u00eb fuqishme.<\/p>\n<p>Por ngjarjet e fundit po ngren\u00eb dyshime p\u00ebr efektivitetin e k\u00ebsaj strategjie. Sipas raportimit t\u00eb gazet\u00ebs italiane, brenda pak m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb jave, pes\u00eb anije tregtare jan\u00eb fundosur nga dron\u00eb pran\u00eb brigjeve t\u00eb Rumanis\u00eb dhe Bullgaris\u00eb, duke shkaktuar vdekjen e 24 marinar\u00ebve.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, Polonia ka akuzuar Mosk\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb zjarr n\u00eb nj\u00eb stacion t\u00eb lidhur me Starlink-un dhe ka njoftuar se ka parandaluar nj\u00eb plan p\u00ebr vrasjen e kryeministrit. Edhe Gjermania ka drejtuar akuza ndaj Rusis\u00eb p\u00ebr incidente me dron\u00eb-bomb\u00eb n\u00eb aeroportin e Lajpcigut.<\/p>\n<p>K\u00ebto zhvillime kan\u00eb shtuar shqet\u00ebsimet se lufta hibride n\u00eb Evrop\u00eb po b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb e rrezikshme dhe se reagimet aktuale nuk po arrijn\u00eb ta ndalin p\u00ebrshkall\u00ebzimin.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga faktor\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb k\u00ebtij problemi lidhet me rolin e Shteteve t\u00eb Bashkuara. Sipas analiz\u00ebs s\u00eb \u201cLa Repubblica\u201d, besueshm\u00ebria e nj\u00eb reagimi t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb NATO-s \u00ebsht\u00eb dob\u00ebsuar gjat\u00eb presidenc\u00ebs s\u00eb Donald Trumpit, duke ngritur pik\u00ebpyetje p\u00ebr gatishm\u00ebrin\u00eb e aleat\u00ebve p\u00ebr t\u00eb vepruar s\u00eb bashku n\u00eb rast t\u00eb nj\u00eb krize.<\/p>\n<p>Pa mb\u00ebshtetjen e SHBA-s\u00eb, kapacitetet evropiane p\u00ebr t\u2019iu p\u00ebrgjigjur sulmeve kibernetike dhe fushatave t\u00eb dezinformimit mund t\u00eb mos jen\u00eb t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb frenuar Kremlinin. Shqet\u00ebsimi kryesor \u00ebsht\u00eb se sulmet q\u00eb deri tani jan\u00eb zhvilluar kryesisht n\u00eb form\u00ebn e luft\u00ebs hibride mund t\u00eb b\u00ebhen m\u00eb t\u00eb shpeshta dhe m\u00eb t\u00eb dhunshme, duke e afruar Evrop\u00ebn gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb me nj\u00eb p\u00ebrballje t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vija q\u00eb ndan paqen nga lufta n\u00eb Evrop\u00eb po b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb e holl\u00eb,&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":56905,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-56902","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bote"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56902","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56902"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56902\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56907,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56902\/revisions\/56907"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/56905"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56902"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56902"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56902"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}