{"id":57078,"date":"2026-10-14T14:54:31","date_gmt":"2026-10-14T12:54:31","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=57078"},"modified":"2026-10-14T14:54:31","modified_gmt":"2026-10-14T12:54:31","slug":"tete-kushtet-e-kroacise-per-malin-e-zi-para-anetaresimit-ne-be","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=57078","title":{"rendered":"Tet\u00eb kushtet e Kroacis\u00eb p\u00ebr Malin e Zi para an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE"},"content":{"rendered":"<p>Kroacia u ka d\u00ebrguar vendeve an\u00ebtare t\u00eb Bashkimit Evropian nj\u00eb dokument, n\u00eb t\u00eb cilin paraqet q\u00ebndrimin e saj komb\u00ebtar p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet e pazgjidhura me Malin e Zi.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb, Zagrebi rendit kushtet q\u00eb Mali i Zi duhet t\u2019i p\u00ebrmbush\u00eb p\u00ebrpara se t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsohet n\u00eb bllokun evropian.<\/p>\n<p>Nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre k\u00ebrkesave, Kroacia i lidh drejtp\u00ebrdrejt me mbylljen e kapitujve negociues 23 (Gjyq\u00ebsori dhe t\u00eb drejtat themelore) dhe 31 (Politika e jashtme, e siguris\u00eb dhe e mbrojtjes).<\/p>\n<p>Si\u00e7 m\u00ebson Radio Evropa e Lir\u00eb nga burime diplomatike, Kroacia ua ka p\u00ebrcjell\u00eb dokumentin vendeve t\u00eb tjera an\u00ebtare n\u00eb fillim t\u00eb k\u00ebsaj jave.<\/p>\n<p>N\u00eb dokumentin q\u00eb siguroi REL-i, thuhet se \u00e7\u00ebshtjet kryesore t\u00eb pazgjidhura \u201cduhet t\u00eb zgjidhen p\u00ebrpara se Mali i Zi t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsohet n\u00eb Bashkimin Evropian\u201d.<\/p>\n<p>Zagrebi thekson se p\u00ebrparimi konkret n\u00eb k\u00ebto \u00e7\u00ebshtje \u00ebsht\u00eb vendimtar p\u00ebr sigurimin e mb\u00ebshtetjes s\u00eb gjer\u00eb publike, politike dhe parlamentare n\u00eb Kroaci, p\u00ebrfshir\u00eb ratifikimin e Traktatit t\u00eb An\u00ebtar\u00ebsimit t\u00eb Malit t\u00eb Zi n\u00eb BE.<\/p>\n<p>Gjasht\u00eb k\u00ebrkesat n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Kapitullit 23<\/p>\n<p>Shumica e k\u00ebrkesave lidhen me pasojat e luft\u00ebrave t\u00eb viteve 1990 dhe jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb Kapitullin 23.<\/p>\n<p>Ky kapitull, s\u00eb bashku me Kapitullin 24, \u00ebsht\u00eb nj\u00ebri nga dy kapitujt kryesor\u00eb q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me sundimin e ligjit.<\/p>\n<p>N\u00eb negociatat e an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb Bashkimin Evropian, k\u00ebta dy kapituj hapen t\u00eb par\u00ebt dhe mbyllen t\u00eb fundit, nd\u00ebrsa p\u00ebrparimi n\u00eb ta p\u00ebrcakton ritmin e gjith\u00eb procesit t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit.<\/p>\n<p>D\u00ebmshp\u00ebrblimi i personave t\u00eb mbajtur n\u00eb kampin e Morinjit. Sipas dokumentit, nga tetori i vitit 1991 deri n\u00eb gusht t\u00eb vitit 1992, n\u00eb k\u00ebt\u00eb kamp u mbajt\u00ebn t\u00eb ndaluar mbi 300 shtetas kroat\u00eb, kryesisht nga rajoni i Dubrovnikut.<br \/>\nRuajtja e pllak\u00ebs p\u00ebrkujtimore n\u00eb Morinj. Pllaka u zbulua bashk\u00ebrisht nga ministrat e dy vendeve m\u00eb 10 tetor 2022, me nj\u00eb tekst t\u00eb propozuar nga pala malazeze. Kroacia thot\u00eb se, nd\u00ebrkoh\u00eb, rreth pllak\u00ebs \u00ebsht\u00eb vendosur nj\u00eb struktur\u00eb m\u00eb e madhe metalike, m\u00ebsa duket p\u00ebr nj\u00eb panel q\u00eb mund ta mbuloj\u00eb at\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 rasteve kur mbahen ceremoni zyrtare p\u00ebrkujtimore.<br \/>\nNdryshimi i emrit t\u00eb pishin\u00ebs s\u00eb qytetit n\u00eb Kotor. Pishina mban emrin e vaterpolistit Zoran Gop\u00e7eviq, i cili, sipas pal\u00ebs kroate, kishte sh\u00ebrbyer si roje n\u00eb kampin e Morinjit gjat\u00eb viteve 1991-1992. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, klubet kroate kishin refuzuar t\u00eb luanin n\u00eb at\u00eb pishin\u00eb, nd\u00ebrsa komb\u00ebtarja kroate kishte k\u00ebrc\u00ebnuar me bojkotimin e finales s\u00eb madhe t\u00eb Kup\u00ebs s\u00eb Bot\u00ebs m\u00eb 2025. Bojkotimi u shmang pasi ndeshjet e Kroacis\u00eb u zhvendos\u00ebn n\u00eb Budv\u00eb.<br \/>\nZbardhja e fatit t\u00eb 14 shtetasve t\u00eb zhdukur kroat\u00eb. Kroacia k\u00ebrkon bashk\u00ebpunim t\u00eb plot\u00eb nga autoritetet malazeze, shk\u00ebmbim informacionesh dhe qasje n\u00eb arkiva p\u00ebr t\u00eb sqaruar fatin e tyre.<br \/>\nNdjekja penale e krimeve t\u00eb luft\u00ebs, p\u00ebrfshir\u00eb ato mbi baz\u00ebn e p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb komanduese. Sipas Zagrebit, n\u00eb Mal t\u00eb Zi nuk \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb asnj\u00eb vendim gjyq\u00ebsor p\u00ebr krime lufte mbi k\u00ebt\u00eb baz\u00eb.<br \/>\nZgjidhja e \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb t\u00eb drejtave pron\u00ebsore t\u00eb familjeve kroate, p\u00ebrfshir\u00eb 51 familje nga Tivati dhe familje t\u00eb tjera nga Gjiri i Kotorit. K\u00ebrkesat e tyre nuk jan\u00eb zgjidhur, pavar\u00ebsisht vendimeve gjyq\u00ebsore t\u00eb form\u00ebs s\u00eb prer\u00eb ose procedurave t\u00eb zgjatura. Zagrebi e krahason k\u00ebt\u00eb situat\u00eb me ligjin e vitit 2021, p\u00ebrmes t\u00eb cilit tokat n\u00eb gjirin e Valdanosit iu kthyen ish-pronar\u00ebve, kryesisht pjes\u00ebtar\u00eb t\u00eb pakic\u00ebs shqiptare, dhe paralajm\u00ebron p\u00ebr trajtim t\u00eb pabarabart\u00eb t\u00eb rasteve t\u00eb ngjashme.<\/p>\n<p>Anija Jadran dhe \u00e7\u00ebshtja e kufirit<\/p>\n<p>Dy k\u00ebrkesat tjera lidhen me Kapitullin 31. Mali i Zi nuk ka arritur ta mbyll\u00eb k\u00ebt\u00eb kapitull q\u00eb nga viti 2024, p\u00ebr shkak t\u00eb bllokad\u00ebs s\u00eb Kroacis\u00eb, e cila pasoi miratimin e rezolut\u00ebs p\u00ebr Jasenovacin nga Kuvendi i Malit t\u00eb Zi.<\/p>\n<p>Kthimi i anijes shkollore Jadran. Sipas Kroacis\u00eb, anija ndodhej n\u00eb Mal t\u00eb Zi p\u00ebr riparime kur shp\u00ebrtheu lufta n\u00eb vitin 1991 dhe i p\u00ebrket Kroacis\u00eb n\u00eb baz\u00eb t\u00eb Marr\u00ebveshjes p\u00ebr \u00c7\u00ebshtjet e Trash\u00ebgimis\u00eb s\u00eb ish-Jugosllavis\u00eb, t\u00eb vitit 2001.<br \/>\n\u00c7\u00ebshtja e kufirit. Kroacia k\u00ebrkon q\u00eb Mali i Zi t\u00eb konfirmoj\u00eb se respekton kufirin e dikursh\u00ebm nd\u00ebrmjet dy republikave, n\u00eb p\u00ebrputhje me parimin juridik uti possidetis juris, t\u00eb konfirmuar nga Komisioni i Badinterit. Zagrebi k\u00ebrkon, gjithashtu, n\u00ebnshkrimin e nj\u00eb marr\u00ebveshjeje p\u00ebr kufirin tok\u00ebsor, bazuar n\u00eb tri harta ekzistuese. Pas zgjidhjes s\u00eb \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb kufirit tok\u00ebsor, Kroacia do t\u00eb ishte e gatshme t\u00eb th\u00ebrriste rregullisht mbledhje t\u00eb komisioneve p\u00ebr p\u00ebrcaktimin e kufirit detar, por pa caktuar afate konkrete.<\/p>\n<p>Pse \u00ebsht\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm ky dokument?<\/p>\n<p>Q\u00ebndrimi i p\u00ebrbashk\u00ebt i BE-s\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dokument p\u00ebrmes t\u00eb cilit vendet an\u00ebtare p\u00ebrcaktojn\u00eb q\u00ebndrimin e Bashkimit Evropian p\u00ebr hapjen ose mbylljen e nj\u00eb kapitulli t\u00eb caktuar negociues, p\u00ebrfshir\u00eb kriteret q\u00eb duhet t\u2019i p\u00ebrmbush\u00eb vendi kandidat.<\/p>\n<p>Drafti hartohet nga Komisioni Evropian, pasi vendi kandidat dor\u00ebzon q\u00ebndrimin e tij negociues p\u00ebr kapitullin p\u00ebrkat\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb, Komisioni vler\u00ebson shkall\u00ebn e p\u00ebrafrimit t\u00eb legjislacionit t\u00eb vendit me at\u00eb t\u00eb BE-s\u00eb dhe propozon kushtet q\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrmbushen.<\/p>\n<p>Drafti, m\u00eb pas, shqyrtohet nga diplomat\u00ebt e t\u00eb 27 vendeve an\u00ebtare n\u00eb Grupin Punues t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb BE-s\u00eb p\u00ebr Zgjerimin.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb faz\u00eb zhvillohen negociatat politike, pasi vendet an\u00ebtare mund t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb ndryshime, kushte shtes\u00eb ose shtyrje t\u00eb procesit.<\/p>\n<p>Meq\u00eb q\u00ebndrimi i p\u00ebrbashk\u00ebt miratohet nj\u00ebz\u00ebri, secili vend an\u00ebtar ka praktikisht t\u00eb drejt\u00ebn e vetos.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb faz\u00eb, vendet an\u00ebtare shpesh e kusht\u00ebzojn\u00eb p\u00ebrparimin e nj\u00eb vendi kandidat me zgjidhjen e mosmarr\u00ebveshjeve dypal\u00ebshe.<\/p>\n<p>Vet\u00ebm pasi t\u00eb gjitha vendet an\u00ebtare arrijn\u00eb pajtim, drafti shnd\u00ebrrohet n\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb BE-s\u00eb.<\/p>\n<p>Ai i paraqitet vendit kandidat n\u00eb nj\u00eb konferenc\u00eb nd\u00ebrqeveritare, ku kapitulli hapet zyrtarisht ose mbyllet p\u00ebrkoh\u00ebsisht.<\/p>\n<p>P\u00eblqimi i t\u00eb gjitha vendeve an\u00ebtare k\u00ebrkohet edhe p\u00ebr ratifikimin e Traktatit t\u00eb An\u00ebtar\u00ebsimit.<\/p>\n<p>Se Zagrebi nuk ka nd\u00ebrmend t\u00eb heq\u00eb dor\u00eb nga k\u00ebrkesat e tij, la t\u00eb kuptohet t\u00eb h\u00ebn\u00ebn edhe ministri i Jasht\u00ebm kroat, Gordan G\u00ebrlliq Radman.<\/p>\n<p>Pas takimit t\u00eb ministrave t\u00eb Jasht\u00ebm t\u00eb BE-s\u00eb, m\u00eb 12 tetor n\u00eb Luksemburg, ai u tha gazetar\u00ebve se k\u00ebrkesat e Zagrebit lidhen me trash\u00ebgimin\u00eb e shp\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb ish-Jugosllavis\u00eb dhe t\u00eb Luft\u00ebs p\u00ebr Atdhe, si\u00e7 njihet n\u00eb Kroaci lufta e viteve 1990.<\/p>\n<p>Sipas tij, k\u00ebto jan\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut.<\/p>\n<p>\u201cK\u00ebtu po flasim edhe p\u00ebr sundimin e ligjit. K\u00ebto jan\u00eb t\u00eb drejta themelore. Gjat\u00eb k\u00ebtyre 20, p\u00ebrkat\u00ebsisht 35 vjet\u00ebve, asnj\u00ebra prej k\u00ebtyre \u00e7\u00ebshtjeve nuk \u00ebsht\u00eb zgjidhur\u201d, tha ai.<\/p>\n<p>Mali i Zi synon p\u00ebrfundimin e negociatave k\u00ebt\u00eb vit<\/p>\n<p>Mali i Zi \u00ebsht\u00eb vendi m\u00eb i avancuar n\u00eb procesin e zgjerimit dhe konsiderohet kandidati me perspektiv\u00ebn m\u00eb t\u00eb af\u00ebrt p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb Bashkimin Evropian.<\/p>\n<p>Deri m\u00eb tani, ai ka mbyllur p\u00ebrkoh\u00ebsisht 21 kapituj negociues, nd\u00ebrsa 12 t\u00eb tjer\u00eb mbeten p\u00ebr t\u2019u mbyllur.<\/p>\n<p>Qeveria n\u00eb Podgoric\u00eb synon t\u2019i p\u00ebrfundoj\u00eb negociatat e an\u00ebtar\u00ebsimit deri n\u00eb fund t\u00eb k\u00ebtij viti.<\/p>\n<p>Duke pasur parasysh koh\u00ebn e mbetur dhe numrin e kapitujve ende t\u00eb hapur, ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb plan shum\u00eb ambicioz, por jo i parealizuesh\u00ebm.<\/p>\n<p>Zyrtar\u00ebt evropian\u00eb jan\u00eb duke p\u00ebrmendur gjithnj\u00eb e m\u00eb shpesh mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb negociatat t\u00eb p\u00ebrfundojn\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb vitit 2027.<\/p>\n<p>N\u00eb prill, vendet an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb miratuan nisjen e hartimit t\u00eb draftit t\u00eb Traktatit t\u00eb An\u00ebtar\u00ebsimit t\u00eb Malit t\u00eb Zi.<\/p>\n<p>Komisionarja evropiane p\u00ebr Zgjerim, Marta Kos, la t\u00eb kuptohet se traktati mund t\u00eb n\u00ebnshkruhet n\u00eb ver\u00ebn e vitit t\u00eb ardhsh\u00ebm.<\/p>\n<p>P\u00ebr hapjen dhe mbylljen e secilit kapitull negociues, si dhe p\u00ebr miratimin e tekstit p\u00ebrfundimtar t\u00eb Traktatit t\u00eb An\u00ebtar\u00ebsimit, k\u00ebrkohet p\u00eblqimi i t\u00eb gjitha vendeve an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb.<\/p>\n<p>Mb\u00ebshtetje p\u00ebr Malin e Zi, por duke mbrojtur interesat komb\u00ebtare t\u00eb Kroacis\u00eb<\/p>\n<p>Kroacia thekson n\u00eb dokument se i ka mb\u00ebshtetur vazhdimisht integrimet euroatlantike t\u00eb Malit t\u00eb Zi, p\u00ebrfshir\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimin e tij n\u00eb NATO.<\/p>\n<p>Ajo p\u00ebrmend se i ka v\u00ebn\u00eb n\u00eb dispozicion Malit t\u00eb Zi p\u00ebrkthimin n\u00eb kroatisht t\u00eb legjislacionit t\u00eb BE-s\u00eb, me vler\u00eb prej tet\u00eb milion\u00eb eurosh.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, Zagrebi pretendon se \u201cveprimet e papritura t\u00eb nj\u00ebanshme\u201d t\u00eb autoriteteve malazeze kan\u00eb rindezur tensionet historike dhe kan\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje mb\u00ebshtetjen e gjer\u00eb n\u00eb Kroaci p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimin e Malit t\u00eb Zi n\u00eb BE.<\/p>\n<p>Sipas dokumentit, Kroacia i kishte dor\u00ebzuar Malit t\u00eb Zi q\u00eb n\u00eb dhjetor t\u00eb vitit 2023 nj\u00eb dokument joformal (non-paper) me list\u00ebn e \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb pazgjidhura. K\u00ebt\u00eb dokument e kishte ndar\u00eb edhe me vendet an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb dhe me Komisionin Evropian.<\/p>\n<p>Konsultime dypal\u00ebshe u zhvilluan n\u00eb janar dhe n\u00eb maj t\u00eb vitit 2025, nd\u00ebrsa ministrat e Jasht\u00ebm t\u00eb t\u00eb dyja vendeve u takuan rreth dhjet\u00eb her\u00eb gjat\u00eb vitit 2026 &#8211; \u00e7do her\u00eb me nism\u00ebn e Zagrebit.<\/p>\n<p>\u201cAsnj\u00ebra nga \u00e7\u00ebshtjet e hapura nuk \u00ebsht\u00eb zgjidhur ende\u201d, thuhet n\u00eb dokument.<\/p>\n<p>Kroacia thekson se synon ta leht\u00ebsoj\u00eb, e jo ta pengoj\u00eb, an\u00ebtar\u00ebsimin e Malit t\u00eb Zi n\u00eb BE dhe se k\u00ebrkesat e saj jan\u00eb t\u00eb kufizuara, t\u00eb p\u00ebrcaktuara qart\u00eb dhe t\u00eb realizueshme.\/ REL.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kroacia u ka d\u00ebrguar vendeve an\u00ebtare t\u00eb Bashkimit Evropian nj\u00eb dokument, n\u00eb t\u00eb cilin paraqet&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":57081,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-57078","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bote"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57078","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57078"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57078\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":57082,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57078\/revisions\/57082"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/57081"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57078"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57078"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}