Prof.dr.Muhamet Racaj,<\/p>\n
N\u00ebntitull: Operacioni \u201eVeles\u201d \u2013 shfryt\u00ebzimi i infrastruktur\u00ebs n\u00ebntok\u00ebsore, befasia taktike dhe p\u00ebrshtatja ndaj m\u00ebnyr\u00ebs s\u00eb luftimit t\u00eb kund\u00ebrshtarit<\/p>\n
1. Operacioni \u201eVeles\u201d: Manovra n\u00ebntok\u00ebsore prapa pozicioneve ruse
\nSipas nj\u00eb njoftimi t\u00eb Korpusit t\u00eb Dyt\u00eb t\u00eb Gard\u00ebs Komb\u00ebtare t\u00eb Ukrain\u00ebs, t\u00eb njohur si \u201eKhartia\u201d, ushtar\u00ebt ukrainas kan\u00eb p\u00ebrshkuar m\u00eb shum\u00eb se 15 kilometra p\u00ebrmes infrastruktur\u00ebs n\u00ebntok\u00ebsore, me synimin p\u00ebr t\u00eb dal\u00eb prapa pozicioneve ruse n\u00eb zon\u00ebn e Kupjanskut, n\u00eb rajonin e Harkivit.
\nKy manovrim, i em\u00ebrtuar \u201eVeles\u201d, sipas raportimeve ukrainase, ishte i koordinuar me veprime luftarake n\u00eb sip\u00ebrfaqe dhe me p\u00ebrdorimin e mjeteve ajrore pa pilot (dron\u00ebve). Sipas t\u00eb nj\u00ebjtave burime, forcat ruse u sulmuan nga dy drejtime, duke u krijuar forcave ukrainase mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb ushtruar presion mbi pozicionet dhe komunikimet e kund\u00ebrshtarit.
\nBurimet ukrainase kan\u00eb deklaruar se korridori n\u00ebntok\u00ebsor ishte pajisur me sisteme komunikimi, orientimi dhe mb\u00ebshtetjeje logjistike. Pjes\u00ebtar\u00ebt e nj\u00ebsive pjes\u00ebmarr\u00ebse, sipas njoftimit, iu n\u00ebnshtruan paraprakisht p\u00ebrgatitjeve fizike dhe psikologjike p\u00ebr l\u00ebvizje dhe q\u00ebndrim t\u00eb zgjatur n\u00eb hap\u00ebsira t\u00eb mbyllura.
\nKomandanti i korpusit, gjeneral brigade Ihor Obolenski, ka deklaruar se forcat ukrainase kishin studiuar taktikat ruse t\u00eb l\u00ebvizjes n\u00ebp\u00ebr hap\u00ebsira n\u00ebntok\u00ebsore dhe kishin p\u00ebrshtatur elemente t\u00eb k\u00ebsaj p\u00ebrvoje p\u00ebr operacionin e tyre.
\nSipas pal\u00ebs ukrainase, gjat\u00eb operacionit jan\u00eb vrar\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 100 ushtar\u00eb rus\u00eb dhe mbi 30 t\u00eb tjer\u00eb jan\u00eb kapur rob\u00ebr. K\u00ebto shifra p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb pretendime t\u00eb pal\u00ebs ukrainase dhe nuk duhet t\u00eb konsiderohen t\u00eb verifikuara n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavarur pa konfirmime shtes\u00eb.
\nSipas t\u00eb nj\u00ebjtave raportime, operacioni synonte sigurimin e qasjeve prapa pozicioneve ruse pran\u00eb Kupjanskut dhe krijimin e kushteve p\u00ebr veprime t\u00eb m\u00ebtejshme ukrainase n\u00eb rajonin e Harkivit.
\n2. Analiza ushtarake: Mbijetesa p\u00ebrmes p\u00ebrshtatjes taktike
\nOperacioni \u201eVeles\u201d, n\u00ebse konfirmohen elementet kryesore t\u00eb raportuara, paraqet nj\u00eb shembull t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb p\u00ebrshtatjes taktike n\u00eb kushtet e luft\u00ebs moderne. Ai tregon se mbijetesa e nj\u00eb force ushtarake nuk varet vet\u00ebm nga numri i ushtar\u00ebve, sasia e armatimit apo fuqia e zjarrit, por edhe nga aft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb ndryshuar m\u00ebnyr\u00ebn e e veprimit, p\u00ebr t\u00eb shfryt\u00ebzuar terrenin dhe p\u00ebr t\u00eb shmangur ekspozimin e panevojsh\u00ebm ndaj zbulimit t\u00eb kund\u00ebrshtarit.<\/p>\n
N\u00eb nj\u00eb fush\u00ebbetej\u00eb ku dron\u00ebt, sensor\u00ebt, zbulimi ajror dhe goditjet me precizion e b\u00ebjn\u00eb m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb l\u00ebvizjen e trupave n\u00eb sip\u00ebrfaqe, infrastruktura n\u00ebntok\u00ebsore mund t\u00eb krijoj\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7anta p\u00ebr mbrojtje, l\u00ebvizje dhe ruajtje t\u00eb aft\u00ebsis\u00eb luftarake. Megjithat\u00eb, ajo nuk p\u00ebrb\u00ebn garanci sigurie: hap\u00ebsirat e tilla mund t\u00eb ken\u00eb rreziqe strukturore, probleme ajrimi, v\u00ebshtir\u00ebsi komunikimi dhe mund\u00ebsi bllokimi.
\nM\u00ebsimi kryesor \u00ebsht\u00eb se mbijetesa n\u00eb luft\u00ebn moderne k\u00ebrkon p\u00ebrshtatje t\u00eb vazhdueshme taktike, jo mb\u00ebshtetje t\u00eb pandryshueshme n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vetme t\u00eb luftimit.
\n3. Befasia taktike dhe shfryt\u00ebzimi i terrenit
\nNj\u00eb nga elementet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb operacionit \u00ebsht\u00eb shfryt\u00ebzimi i nj\u00eb hap\u00ebsire q\u00eb kund\u00ebrshtari mund t\u00eb mos e ket\u00eb vler\u00ebsuar si drejtim t\u00eb mundsh\u00ebm t\u00eb veprimit.
\nN\u00eb teorin\u00eb ushtarake, befasia taktike synon t\u00eb kufizoj\u00eb aft\u00ebsin\u00eb e kund\u00ebrshtarit p\u00ebr t\u00eb parashikuar zhvillimin e situat\u00ebs dhe p\u00ebr t\u00eb reaguar n\u00eb koh\u00eb.
\nTerreni nuk p\u00ebrfshin vet\u00ebm sip\u00ebrfaqen tok\u00ebsore, por edhe objektet urbane, nd\u00ebrtesat, tunelet dhe
\ninfrastruktur\u00ebn e krijuar nga njeriu. N\u00eb var\u00ebsi t\u00eb kushteve, k\u00ebto mund t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb p\u00ebr mbrojtje, l\u00ebvizje ose mb\u00ebshtetje logjistike.
\nShfryt\u00ebzimi i tyre k\u00ebrkon, megjithat\u00eb, njohje t\u00eb holl\u00ebsishme t\u00eb gjendjes fizike t\u00eb objekteve, disiplin\u00eb, koordinim dhe vler\u00ebsim t\u00eb rrezikut.
\nOperacioni \u201eVeles\u201d d\u00ebshmon, sipas raportimeve ukrainase, r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e kombinimit t\u00eb njohjes s\u00eb terrenit me planifikimin dhe aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb vepruar n\u00eb rrethana t\u00eb paparashikuara.<\/p>\n
4. Koordinimi i forcave dhe roli i teknologjis\u00eb<\/p>\n
Lufta n\u00eb Ukrain\u00eb ka nxjerr\u00eb n\u00eb pah r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e bashk\u00ebrendimit nd\u00ebrmjet nj\u00ebsive tok\u00ebsore, mjeteve ajrore pa pilot, sistemeve t\u00eb komunikimit dhe mb\u00ebshtetjes logjistike.
\nAsnj\u00eb prej k\u00ebtyre elementeve nuk garanton sukses i vet\u00ebm. Rezultati varet nga m\u00ebnyra se si informacioni shnd\u00ebrrohet n\u00eb vendimmarrje dhe si koordinohen aft\u00ebsit\u00eb e ndryshme t\u00eb forcave.
\nDron\u00ebt kan\u00eb ndryshuar ndjesh\u00ebm mjedisin e fush\u00ebbetej\u00ebs, duke rritur mund\u00ebsit\u00eb e zbulimit dhe duke e b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb rreziksh\u00ebm q\u00ebndrimin e
\ngjat\u00eb n\u00eb pozicione t\u00eb ekspozuara. N\u00eb k\u00ebt\u00eb realitet, mbijetesa k\u00ebrkon disiplin\u00eb t\u00eb komunikimit, mbrojtje t\u00eb informacionit, l\u00ebvizshm\u00ebri dhe aft\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb ruajtur funksionimin e nj\u00ebsive edhe kur sistemet teknologjike d\u00ebmtohen ose nd\u00ebrpriten.
\nNj\u00ebkoh\u00ebsisht, teknologjia nuk e z\u00ebvend\u00ebson faktorin njer\u00ebzor.
\nP\u00ebrgatitja profesionale, udh\u00ebheqja, morali, besimi brenda nj\u00ebsis\u00eb dhe aft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb vendime n\u00eb kushte presioni mbeten faktor\u00eb vendimtar\u00eb.
\n5. P\u00ebrgatitja fizike dhe psikologjike e ushtar\u00ebve
\nLufta moderne paraqet ngarkes\u00eb t\u00eb madhe fizike dhe psikologjike.
\nQ\u00ebndrimi i zgjatur n\u00eb hap\u00ebsira t\u00eb mbyllura, mungesa e gjumit, pasiguria, izolimi dhe frika nga goditjet mund t\u00eb ndikojn\u00eb drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb p\u00ebrqendrimin dhe aft\u00ebsin\u00eb vendimmarr\u00ebse t\u00eb ushtar\u00ebve.
\nP\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, p\u00ebrgatitja ushtarake duhet t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb jo vet\u00ebm aft\u00ebsit\u00eb teknike dhe p\u00ebrdorimin e armatimit, por edhe q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb psikologjike, ndihm\u00ebn e par\u00eb, menaxhimin e lodhjes, pun\u00ebn ekipore dhe veprimin n\u00eb kushte t\u00eb v\u00ebshtira.
\nP\u00ebrvoja e luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb tregon se nj\u00ebsit\u00eb e p\u00ebrgatitura p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar ndryshimet e shpejta t\u00eb situat\u00ebs kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb ruajn\u00eb kohezionin dhe aft\u00ebsin\u00eb e tyre funksionale.
\n6. Logjistika dhe vazhdim\u00ebsia e aft\u00ebsis\u00eb luftarake
\nMbijetesa nuk n\u00ebnkupton vet\u00ebm shmangien e humbjeve n\u00eb luftime. Ajo n\u00ebnkupton edhe ruajtjen e aft\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb vepruar p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb.
\nFurnizimi me uj\u00eb, ushqim, pajisje mjek\u00ebsore, energji dhe mjete komunikimi \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsor p\u00ebr vazhdim\u00ebsin\u00eb e operacioneve.
\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, \u00e7do manov\u00ebr e nd\u00ebrlikuar k\u00ebrkon vler\u00ebsim t\u00eb kujdessh\u00ebm t\u00eb nevojave logjistike dhe t\u00eb mund\u00ebsis\u00eb p\u00ebr evakuimin e t\u00eb plagosurve. Pa mb\u00ebshtetje t\u00eb q\u00ebndrueshme logjistike, edhe nj\u00eb sukses fillestar taktik mund t\u00eb humbas\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e tij operacionale.
\nP\u00ebrvojat nga Ukraina e b\u00ebjn\u00eb t\u00eb qart\u00eb se logjistika nuk \u00ebsht\u00eb funksion dyt\u00ebsor, por pjes\u00eb integrale e aft\u00ebsis\u00eb luftarake dhe e mbijetes\u00ebs s\u00eb forcave.
\n7. M\u00ebsimet p\u00ebr ushtrit\u00eb bashk\u00ebkohore
\nNga analiza e operacionit \u201eVeles\u201d mund t\u00eb nxirren disa p\u00ebrfundime t\u00eb p\u00ebrgjithshme p\u00ebr p\u00ebrgatitjen dhe zhvillimin e forcave t\u00eb armatosura:
\n\u2022 P\u00ebrshtatja taktike: planet duhet t\u00eb mund\u00ebsojn\u00eb reagim ndaj ndryshimeve t\u00eb shpejta n\u00eb fush\u00ebbetej\u00eb.
\nMbrojtja dhe mbijetesa: ulja e ekspozimit ndaj zbulimit dhe goditjeve duhet t\u00eb jet\u00eb pjes\u00eb e kultur\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme ushtarake.
\n\u2022 Koordinimi: komunikimi dhe bashk\u00ebveprimi nd\u00ebrmjet nj\u00ebsive dhe sistemeve t\u00eb ndryshme jan\u00eb thelb\u00ebsore.
\nP\u00ebrgatitja njer\u00ebzore: aft\u00ebsit\u00eb profesionale, q\u00ebndrueshm\u00ebria psikologjike dhe udh\u00ebheqja ndikojn\u00eb drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb rezultat.
\nLogjistika: furnizimi dhe evakuimi mjek\u00ebsor duhet t\u00eb mb\u00ebshtesin vazhdim\u00ebsin\u00eb e veprimeve.
\nM\u00ebsimi nga p\u00ebrvoja:
\nanalizimi i operacioneve reale dhe p\u00ebrshtatja e st\u00ebrvitjes jan\u00eb t\u00eb domosdoshme p\u00ebr p\u00ebrballimin e k\u00ebrc\u00ebnimeve t\u00eb reja.<\/p>\n
K\u00ebto parime nuk duhen interpretuar si receta universale. Efektiviteti i tyre varet nga terreni, misioni, kapacitetet e forcave, kushtet e kund\u00ebrshtarit dhe rrethanat konkrete t\u00eb operacionit.<\/p>\n
P\u00ebrfundim<\/p>\n
Operacioni \u201eVeles\u201d, sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb publikuara nga pala ukrainase, ilustron p\u00ebrpjekjen p\u00ebr t\u00eb shfryt\u00ebzua infrastruktur\u00ebn n\u00ebntok\u00ebsore, befasin\u00eb taktike dhe koordinimin e veprimeve p\u00ebr t\u00eb ruajtur iniciativ\u00ebn n\u00eb nj\u00eb mjedis luftarak t\u00eb mbik\u00ebqyrur nga teknologjia moderne.
\nM\u00ebsimi m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr ushtrit\u00eb bashk\u00ebkohore \u00ebsht\u00eb se mbijetesa nuk sigurohet vet\u00ebm me mbrojtje fizike ose ep\u00ebrsi n\u00eb armatim.
\nAjo k\u00ebrkon nj\u00eb sistem t\u00eb integruar t\u00eb p\u00ebrgatitjes, udh\u00ebheqjes, informacionit, logjistik\u00ebs dhe p\u00ebrshtatjes taktike. N\u00eb luft\u00ebn moderne, forca q\u00eb m\u00ebson m\u00eb shpejt, ruan kohezionin dhe p\u00ebrshtat m\u00ebnyr\u00ebn e veprimit ndaj rrethanave dhe mund t\u00eb ruaj\u00eb m\u00eb mir\u00eb aft\u00ebsin\u00eb e saj luftarake.
\nPrvoja ukrainase \u00ebsht\u00eb e vlefshme p\u00ebr studimin profesional t\u00eb mbrojtjes, por \u00e7do p\u00ebrfundim duhet t\u00eb mb\u00ebshtetet n\u00eb verifikimin e fakteve dhe n\u00eb analiz\u00ebn e rezultateve afatgjata, jo vet\u00ebm n\u00eb deklaratat e pal\u00ebve nd\u00ebrluftuese.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prof.dr.Muhamet Racaj, N\u00ebntitull: Operacioni \u201eVeles\u201d \u2013 shfryt\u00ebzimi i infrastruktur\u00ebs n\u00ebntok\u00ebsore, befasia taktike dhe p\u00ebrshtatja ndaj…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11324,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-60012","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60012","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60012"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60012\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":60015,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60012\/revisions\/60015"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11324"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60012"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60012"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}