{"id":60145,"date":"2026-10-27T13:49:39","date_gmt":"2026-10-27T12:49:39","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=60145"},"modified":"2026-10-27T13:49:39","modified_gmt":"2026-10-27T12:49:39","slug":"alarm-per-klimen-ndotja-e-atmosferes-arrin-nivele-rekord","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=60145","title":{"rendered":"Alarm p\u00ebr klim\u00ebn, ndotja e atmosfer\u00ebs arrin nivele rekord"},"content":{"rendered":"<p>P\u00ebrqendrimi i dioksidit t\u00eb karbonit (CO\u2082) dhe i gazrave t\u00eb tjer\u00eb serr\u00eb n\u00eb atmosfer\u00eb arriti nivele rekord n\u00eb vitin 2025, duke p\u00ebrshpejtuar ngrohjen globale dhe duke rritur rrezikun e fenomeneve ekstreme t\u00eb motit. Sipas nj\u00eb raporti t\u00eb ri t\u00eb Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore Meteorologjike (OBM), pasojat e k\u00ebsaj rritjeje do t\u00eb ndihen jo vet\u00ebm n\u00eb vitet e ardhshme, por edhe p\u00ebr shekuj me radh\u00eb.<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat e raportit tregojn\u00eb se p\u00ebrqendrimi mesatar global i CO\u2082 n\u00eb atmosfer\u00eb arriti n\u00eb 426,8 pjes\u00eb p\u00ebr milion (ppm) gjat\u00eb vitit 2025. Kjo shif\u00ebr \u00ebsht\u00eb 153% m\u00eb e lart\u00eb se niveli i regjistruar p\u00ebrpara Revolucionit Industrial, n\u00eb vitin 1750. Rekorde t\u00eb reja u sh\u00ebnuan edhe p\u00ebr metanin dhe oksidin e azotit, dy gazra t\u00eb tjer\u00eb serr\u00eb q\u00eb \u00e7lirohen, nd\u00ebr t\u00eb tjera, nga aktivitetet njer\u00ebzore.<\/p>\n<p>\u201cNj\u00eb vit tjet\u00ebr, nj\u00eb rekord i ri. Gazrat serr\u00eb po bllokojn\u00eb n\u00eb atmosfer\u00eb nj\u00eb sasi t\u00eb paprecedent\u00eb nxeht\u00ebsie, duke nxitur fenomene meteorologjike gjithnj\u00eb e m\u00eb ekstreme dhe duke rritur rreziqet p\u00ebr ekonomit\u00eb dhe shoq\u00ebrit\u00eb tona\u201d, deklaroi Ko Barrett, z\u00ebvend\u00ebssekretare e p\u00ebrgjithshme e OBM-s\u00eb.<\/p>\n<p>Sipas saj, 11 vitet e fundit kan\u00eb qen\u00eb m\u00eb t\u00eb nxehtat e regjistruara ndonj\u00ebher\u00eb, nd\u00ebrsa kjo prirje pritet t\u00eb vazhdoj\u00eb. Problemi kryesor \u00ebsht\u00eb se dioksidi i karbonit q\u00ebndron p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb atmosfer\u00eb, duke ndikuar n\u00eb klim\u00ebn e planetit p\u00ebr dekada dhe madje p\u00ebr shekuj.<\/p>\n<p>Raporti shpjegon se rreth gjysma e CO\u2082 q\u00eb \u00e7lirohet \u00e7do vit mbetet n\u00eb atmosfer\u00eb, nd\u00ebrsa pjesa tjet\u00ebr p\u00ebrthithet nga pyjet, toka dhe oqeanet. Megjithat\u00eb, aft\u00ebsia e k\u00ebtyre sistemeve natyrore p\u00ebr t\u00eb thithur karbonin mund t\u00eb dob\u00ebsohet nga that\u00ebsirat, zjarret pyjore dhe ndryshimet e kushteve klimatike.<\/p>\n<p>Nga viti 2024 n\u00eb vitin 2025, p\u00ebrqendrimi mesatar global i CO\u2082 u rrit me 2,8 ppm. Edhe pse kjo rritje ishte pak m\u00eb e ul\u00ebt se ajo e jasht\u00ebzakonshme e regjistruar gjat\u00eb periudh\u00ebs 2023\u20132024, ajo mbetet mbi mesataren e dekad\u00ebs s\u00eb fundit.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga faktor\u00ebt q\u00eb ndikoi n\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb ishte fenomeni klimatik El Ni\u00f1o, i cili gjat\u00eb viteve 2023\u20132024 solli kushte m\u00eb t\u00eb thata n\u00eb shum\u00eb zona, duke rritur rrezikun e zjarreve dhe duke ulur aft\u00ebsin\u00eb e natyr\u00ebs p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrthithur karbonin.<\/p>\n<p>\u201cRitmi m\u00eb i moderuar i rritjes s\u00eb CO\u2082 nga viti 2024 n\u00eb vitin 2025 lidhet me rim\u00ebk\u00ebmbjen e sistemeve natyrore q\u00eb thithin karbonin dhe me uljen e emetimeve nga zjarret gjat\u00eb vitit 2025. Megjithat\u00eb, nj\u00eb rritje vjetore prej 2,8 ppm p\u00ebrfaq\u00ebson ende nj\u00eb sasi t\u00eb konsiderueshme karboni q\u00eb \u00e7lirohet n\u00eb atmosfer\u00eb nga djegia e l\u00ebnd\u00ebve djeg\u00ebse fosile\u201d, shpjegoi Oksana Tarasova, zyrtare e lart\u00eb shkencore e OBM-s\u00eb.<\/p>\n<p>Parashikimet tregojn\u00eb se p\u00ebrqendrimi i gazrave serr\u00eb mund t\u00eb rritet m\u00eb tej gjat\u00eb vitit 2026, si pasoj\u00eb e p\u00ebrdorimit t\u00eb l\u00ebnd\u00ebve djeg\u00ebse fosile dhe ndikimit t\u00eb mundsh\u00ebm t\u00eb nj\u00eb fenomeni t\u00eb fuqish\u00ebm El Ni\u00f1o. Shkenc\u00ebtar\u00ebt paralajm\u00ebrojn\u00eb gjithashtu se oqeanet mund t\u00eb humbasin nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb aft\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrthithur CO\u2082.<\/p>\n<p>OBM-ja publikon \u00e7do vit raportin p\u00ebr gazrat serr\u00eb p\u00ebr t\u00eb informuar negociatat nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr klim\u00ebn. T\u00eb dh\u00ebnat pritet t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb edhe n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Konferenc\u00ebs s\u00eb OKB-s\u00eb p\u00ebr Klim\u00ebn, COP31, q\u00eb do t\u00eb mbahet n\u00eb Antalia t\u00eb Turqis\u00eb, nga 9 deri m\u00eb 20 n\u00ebntor, ku synohet q\u00eb angazhimet p\u00ebr mbrojtjen e klim\u00ebs t\u00eb kthehen n\u00eb masa konkrete.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebrqendrimi i dioksidit t\u00eb karbonit (CO\u2082) dhe i gazrave t\u00eb tjer\u00eb serr\u00eb n\u00eb atmosfer\u00eb arriti&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":60148,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-60145","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bote"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60145","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60145"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60145\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":60149,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60145\/revisions\/60149"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/60148"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60145"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60145"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60145"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}