{"id":60683,"date":"2026-10-29T14:37:27","date_gmt":"2026-10-29T13:37:27","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=60683"},"modified":"2026-10-29T14:37:27","modified_gmt":"2026-10-29T13:37:27","slug":"alarm-ne-himalaje-mbi-300-mije-njerez-ne-rrezik-nga-katastrofat-natyrore-nepali-nen-hijen-e-permbytjeve-tragjike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=60683","title":{"rendered":"Alarm n\u00eb Himalaje\/ Mbi 300 mij\u00eb njer\u00ebz n\u00eb rrezik nga katastrofat natyrore, Nepali n\u00ebn hijen e p\u00ebrmbytjeve tragjike"},"content":{"rendered":"<p>Zgjerimi i nd\u00ebrtimeve n\u00eb Himalaje po rrit rrezikun p\u00ebr qindra mij\u00ebra banor\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt jetojn\u00eb n\u00eb zona t\u00eb ekspozuara ndaj p\u00ebrmbytjeve, rr\u00ebshqitjeve t\u00eb dheut dhe shp\u00ebrthimit t\u00eb liqeneve akullnajore. Nj\u00eb studim i ri shkencor paralajm\u00ebron se t\u00eb pakt\u00ebn 300 mij\u00eb njer\u00ebz mund t\u00eb jen\u00eb n\u00eb rrug\u00ebn e katastrofave t\u00eb mundshme natyrore, si pasoj\u00eb e zhvillimit t\u00eb shpejt\u00eb urban dhe turistik n\u00eb k\u00ebto zona.<\/p>\n<p>Sipas studimit t\u00eb publikuar n\u00eb revist\u00ebn shkencore Scientific Reports, sip\u00ebrfaqja e nd\u00ebrtuar n\u00eb zonat me rrezik t\u00eb lart\u00eb n\u00eb veri t\u00eb Nepalit, n\u00eb pjes\u00eb t\u00eb Tibetit juglindor dhe n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb t\u00eb shtetit indian Uttarakhand \u00ebsht\u00eb rritur me rreth 45 p\u00ebr qind nga viti 2016 deri n\u00eb vitin 2023. N\u00eb zonat e k\u00ebrc\u00ebnuara ve\u00e7an\u00ebrisht nga p\u00ebrmbytjet e shkaktuara prej liqeneve akullnajore, rritja e nd\u00ebrtimeve ka arritur gati 78 p\u00ebr qind.<\/p>\n<p>Studiuesit paralajm\u00ebrojn\u00eb se numri i njer\u00ebzve t\u00eb ekspozuar ndaj rrezikut mund t\u00eb jet\u00eb edhe m\u00eb i lart\u00eb, pasi analiza p\u00ebrfshiu vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb territorit t\u00eb Himalajeve dhe jo t\u00eb gjitha zonat fqinje q\u00eb p\u00ebrballen me k\u00ebrc\u00ebnime t\u00eb ngjashme.<\/p>\n<p>Zhvillimi i shpejt\u00eb \u00ebsht\u00eb nxitur nga zgjerimi i turizmit, nd\u00ebrtimi i infrastruktur\u00ebs dhe rritja e investimeve n\u00eb pasuri t\u00eb paluajtshme. Nj\u00eb nga zonat ku ky ndryshim \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht i duksh\u00ebm \u00ebsht\u00eb Pokhara, nj\u00eb prej qendrave kryesore turistike t\u00eb Nepalit, ku lumi Seti Gandaki kalon p\u00ebrmes qytetit. Sipas kryebashkiakut Dhana Raj Acharya, disa nd\u00ebrtesa t\u00eb vjetra ndodhen vet\u00ebm pes\u00eb metra larg brigjeve t\u00eb lumit, pavar\u00ebsisht rregullave q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb distanc\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe nga shtrati i tij.<\/p>\n<p>Edhe rajoni i njohur i Annapurn\u00ebs, nj\u00eb destinacion i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr alpinist\u00ebt dhe turist\u00ebt, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrballur me shtimin e vendbanimeve p\u00ebrgjat\u00eb brigjeve t\u00eb lumenjve. Banor\u00ebt dhe sip\u00ebrmarr\u00ebsit lokal\u00eb shprehin shqet\u00ebsim p\u00ebr rrezikun nga p\u00ebrmbytjet e papritura, rr\u00ebshqitjet e dheut dhe shp\u00ebrthimi i liqeneve akullnajore.<\/p>\n<p>Paralajm\u00ebrimi vjen pas p\u00ebrmbytjeve shkat\u00ebrruese n\u00eb Nepal, t\u00eb cilat, sipas raportimit t\u00eb cituar n\u00eb material, shkaktuan m\u00eb shum\u00eb se 1 400 viktima dhe mij\u00ebra t\u00eb zhdukur. Nd\u00ebrkoh\u00eb, nj\u00eb tjet\u00ebr episod p\u00ebrmbytjesh p\u00ebrgjat\u00eb lumit Budhi Gandaki, m\u00eb 11 tetor, d\u00ebmtoi rreth 200 banesa, shkat\u00ebrroi pes\u00eb ura dhe la pes\u00eb persona t\u00eb zhdukur.<\/p>\n<p>P\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb sektorit t\u00eb turizmit pranojn\u00eb se zhvillimi n\u00eb disa zona \u00ebsht\u00eb kryer pa planifikim t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm dhe pa vler\u00ebsuar plot\u00ebsisht rreziqet natyrore. Studiuesit theksojn\u00eb se zgjerimi i nd\u00ebrtimeve n\u00eb territore t\u00eb ekspozuara ndaj katastrofave mund t\u00eb shtoj\u00eb numrin e viktimave dhe d\u00ebmet materiale n\u00eb t\u00eb ardhmen.<\/p>\n<p>Sipas tyre, planifikimi urban, kufizimi i nd\u00ebrtimeve n\u00eb zonat e rrezikshme dhe nd\u00ebrgjegj\u00ebsimi i investitor\u00ebve e banor\u00ebve jan\u00eb masa thelb\u00ebsore p\u00ebr t\u00eb zvog\u00ebluar pasojat e mundshme t\u00eb katastrofave n\u00eb rajonin e Himalajeve.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zgjerimi i nd\u00ebrtimeve n\u00eb Himalaje po rrit rrezikun p\u00ebr qindra mij\u00ebra banor\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt jetojn\u00eb&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":60686,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-60683","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bote"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60683","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60683"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60683\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":60687,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60683\/revisions\/60687"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/60686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60683"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60683"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60683"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}