{"id":61837,"date":"2026-11-03T12:13:37","date_gmt":"2026-11-03T11:13:37","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=61837"},"modified":"2026-11-03T12:13:37","modified_gmt":"2026-11-03T11:13:37","slug":"lufta-ne-detin-e-zi-po-zgjerohet-vihen-ne-prove-vijat-e-kuqe-te-nato-s","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=61837","title":{"rendered":"Lufta n\u00eb Detin e Zi po zgjerohet, vihen n\u00eb prov\u00eb vijat e kuqe t\u00eb NATO-s"},"content":{"rendered":"<p>Sulmet e vazhdueshme ndaj anijeve tregtare n\u00eb Detin e Zi po e kthejn\u00eb konfliktin mes Rusis\u00eb dhe Ukrain\u00ebs n\u00eb nj\u00eb sfid\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shqet\u00ebsuese p\u00ebr NATO-n. Rumania dhe Bullgaria, dy vende an\u00ebtare q\u00eb kan\u00eb dalje n\u00eb detin e zi, po p\u00ebrballen me pasojat e konfliktit.<\/p>\n<p>Lufta detare mes Rusis\u00eb dhe Ukrain\u00ebs po merr p\u00ebrmasa gjithnj\u00eb e m\u00eb shqet\u00ebsuese, duke u shtrir\u00eb p\u00ebrtej zonave t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta t\u00eb konfliktit dhe duke prekur interesat e siguris\u00eb s\u00eb vendeve an\u00ebtare t\u00eb NATO-s n\u00eb Detin e Zi.<\/p>\n<p>Analist\u00ebt ushtarak\u00eb shprehen se kan\u00eb pak dyshime se sulmet e fundit jan\u00eb kryer nga Rusia. Sipas kompanis\u00eb s\u00eb siguris\u00eb detare Ambrey, nj\u00eb dron i filmuar gjat\u00eb sulmit t\u00eb fundit kishte ngjashm\u00ebri me nj\u00eb model t\u00eb p\u00ebrdorur nga marina ruse.<\/p>\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb padyshim nj\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzim\u201d, deklaroi Sidharth Kaushal, studiues i lart\u00eb n\u00eb Institutin Mbret\u00ebror t\u00eb Sh\u00ebrbimeve t\u00eb Bashkuara (RUSI), me seli n\u00eb Lond\u00ebr.<\/p>\n<p>Moska mohon se ka sh\u00ebnjestruar me dron\u00eb vendet fqinje t\u00eb Ukrain\u00ebs. Kremlini, nga ana tjet\u00ebr, akuzon qeverit\u00eb europiane se po p\u00ebrshkall\u00ebzojn\u00eb luft\u00ebn p\u00ebrmes furnizimit t\u00eb Kievit me ndihm\u00eb ushtarake.<\/p>\n<p>Rusia po teston vijat e kuqe t\u00eb NATO-s<\/p>\n<p>Shum\u00eb prej anijeve t\u00eb goditura gjat\u00eb muajit tetor ndodheshin t\u00eb ankoruara pran\u00eb nj\u00eb kanali strategjik rumun, ose po lundronin drejt apo nga ky kanal, i cili p\u00ebrdoret nga Ukraina p\u00ebr eksportet e saj.<\/p>\n<p>Nj\u00eb prej anijeve u godit n\u00eb uj\u00ebrat territoriale t\u00eb Rumanis\u00eb, nd\u00ebrsa tet\u00eb t\u00eb tjera ndodheshin n\u00eb zonat ekskluzive ekonomike t\u00eb Rumanis\u00eb ose Bullgaris\u00eb.<\/p>\n<p>Iulia Joja, drejtoresh\u00eb e programit p\u00ebr Detin e Zi n\u00eb Institutin e Lindjes s\u00eb Mesme n\u00eb Uashington, vler\u00ebson se Rusia po i llogarit sulmet duke marr\u00eb parasysh ngurrimin e Per\u00ebndimit p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb hapa q\u00eb mund t\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cB\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr testimin e k\u00ebtyre vijave t\u00eb kuqe, duke qen\u00eb plot\u00ebsisht t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm se ne do t\u00eb b\u00ebjm\u00eb gjith\u00e7ka p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb masat m\u00eb minimale t\u00eb mundshme\u201d, u shpreh Joja.<\/p>\n<p>Ajo e krahasoi k\u00ebt\u00eb strategji me shkeljet e hap\u00ebsir\u00ebs ajrore t\u00eb NATO-s nga dron\u00ebt rus\u00eb gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit.<\/p>\n<p>Nj\u00eb zyrtar i NATO-s deklaroi se veprimet e Rusis\u00eb, t\u00eb cilat synojn\u00eb t\u00eb dekurajojn\u00eb aleat\u00ebt nga mb\u00ebshtetja ndaj Ukrain\u00ebs, p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim serioz p\u00ebr sigurin\u00eb. Ai theksoi se angazhimi i Aleanc\u00ebs p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb gjith\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb saj, p\u00ebrfshir\u00eb vendet e Detit t\u00eb Zi, mbetet i pal\u00ebkundur.<\/p>\n<p>Deti i Zi, nj\u00eb korridor jetik p\u00ebr tregtin\u00eb dhe energjin\u00eb<\/p>\n<p>P\u00ebr Rumanin\u00eb, Deti i Zi ka r\u00ebnd\u00ebsi strategjike jo vet\u00ebm p\u00ebr tregtin\u00eb, por edhe p\u00ebr sigurin\u00eb energjetike.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb ndodhet projekti Neptun Deep, i cili synon shfryt\u00ebzimin e rezervave t\u00eb gazit natyror n\u00eb det t\u00eb hapur dhe pritet ta kthej\u00eb Rumanin\u00eb n\u00eb prodhuesin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb gazit n\u00eb Bashkimin Europian.<\/p>\n<p>N\u00eb muajin gusht, nj\u00eb dron detar iu afrua edhe k\u00ebtij projekti, duke shtuar shqet\u00ebsimet p\u00ebr sigurin\u00eb e infrastruktur\u00ebs energjetike.<\/p>\n<p>Bukureshti e ka cil\u00ebsuar si \u201csistematik\u201d modelin e sulmeve ruse ndaj anijeve civile, por deri m\u00eb tani ka shmangur atribuimin e p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb p\u00ebr incidente konkrete, duke argumentuar se nevojiten prova dhe verifikime.<\/p>\n<p>Bullgaria, nga ana e saj, nuk e ka akuzuar drejtp\u00ebrdrejt Mosk\u00ebn, por ka deklaruar se disa prej sulmeve duket se jan\u00eb n\u00eb interes t\u00eb Rusis\u00eb.<\/p>\n<p>Situata b\u00ebhet edhe m\u00eb delikate n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur Uashingtoni po rishikon pranin\u00eb e tij ushtarake n\u00eb Europ\u00eb, nd\u00ebrsa zhvendos v\u00ebmendjen strategjike drejt Kin\u00ebs. Vitin e kaluar, Shtetet e Bashkuara t\u00ebrhoq\u00ebn rreth 1.000 trupa nga Rumania.<\/p>\n<p>Rreth 400 anije t\u00eb goditura gjat\u00eb vitit t\u00eb fundit<\/p>\n<p>P\u00ebrshkall\u00ebzimi i sulmeve n\u00eb Detin e Zi ka goditur r\u00ebnd\u00eb nj\u00eb nga korridoret m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme detare p\u00ebr eksportin e drith\u00ebrave dhe naft\u00ebs, si p\u00ebr Ukrain\u00ebn, ashtu edhe p\u00ebr Rusin\u00eb.<\/p>\n<p>Sipas Tomas Alexa, analist i lart\u00eb n\u00eb Ambrey Analytics, nga maji deri n\u00eb tetor, Rusia dhe Ukraina godit\u00ebn gjithsej 317 anije tregtare dhe mjete t\u00eb tjera lundruese n\u00eb Detin e Zi dhe Detin Azov. Kjo shif\u00ebr \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb se kat\u00ebr her\u00eb m\u00eb e lart\u00eb krahasuar me 74 anijet e goditura gjat\u00eb gjasht\u00ebmujorit paraardh\u00ebs.<\/p>\n<p>Intensiteti i sulmeve ka ndryshuar nga nj\u00eb periudh\u00eb n\u00eb tjetr\u00ebn.<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Ambrey, gjat\u00eb tremujorit t\u00eb tret\u00eb Ukraina kreu 137 sulme ndaj anijeve, kundrejt 92 sulmeve ruse. Nd\u00ebrsa vet\u00ebm n\u00eb tetor, Rusia goditi 38 anije, krahasuar me pes\u00eb sulme t\u00eb kryera nga Ukraina.<\/p>\n<p>Eksportet e drith\u00ebrave bien ndjesh\u00ebm<\/p>\n<p>Sulmet e vazhdueshme ndaj porteve dhe anijeve kan\u00eb shkaktuar r\u00ebnie t\u00eb ndjeshme t\u00eb eksporteve, duke i detyruar t\u00eb dyja vendet t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb rrug\u00eb alternative p\u00ebr transportin e mallrave.<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb eksportit rus t\u00eb siguruara nga Reuters, Rusia eksportoi vet\u00ebm 300 mij\u00eb ton\u00eb drith\u00ebra p\u00ebrmes Detit t\u00eb Zi dhe Detit Azov n\u00eb shtator, nga 4,74 milion\u00eb ton\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin muaj t\u00eb vitit t\u00eb kaluar.<\/p>\n<p>Nga ana tjet\u00ebr, Ukraina pezulloi operacionet n\u00eb portet e saj t\u00eb Detit t\u00eb Zi n\u00eb fund t\u00eb korrikut, p\u00ebr shkak t\u00eb sulmeve ruse.<\/p>\n<p>Si rrjedhoj\u00eb, Kievi u detyrua t\u00eb zhvendos\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb eksporteve drejt porteve lumore n\u00eb Danub, p\u00ebr t\u00eb vijuar m\u00eb pas transportin p\u00ebrmes Kanalit t\u00eb Sulin\u00ebs n\u00eb Rumani dhe rrug\u00ebve detare p\u00ebrgjat\u00eb bregdetit rumun.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, edhe kjo alternativ\u00eb nuk ka arritur t\u00eb kompensoj\u00eb humbjet. Eksportet ukrainase t\u00eb drith\u00ebrave p\u00ebrmes porteve ran\u00eb n\u00eb 810 mij\u00eb ton\u00eb n\u00eb shtator, nga 2,1 milion\u00eb ton\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn periudh\u00eb t\u00eb vitit t\u00eb kaluar.<\/p>\n<p>Sipas Andriy Ryzhenko, analist detar dhe ish-zyrtar i lart\u00eb i marin\u00ebs ukrainase, objektivi kryesor i Rusis\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb reduktoj\u00eb m\u00eb tej v\u00ebllimin e eksporteve ukrainase, nd\u00ebrsa testimi i vendosm\u00ebris\u00eb s\u00eb NATO-s p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb objektiv t\u00eb dyt\u00eb.<\/p>\n<p>Zelensky paralajm\u00ebron p\u00ebr kriz\u00eb ushqimore<\/p>\n<p>Sulmi i jav\u00ebs s\u00eb kaluar ndodhi n\u00eb nj\u00eb moment kur ministrat e Mbrojtjes dhe drejtuesit ushtarak\u00eb t\u00eb Rumanis\u00eb, Bullgaris\u00eb dhe Turqis\u00eb po zhvillonin nj\u00eb takim n\u00eb Sofje, p\u00ebr t\u00eb diskutuar situat\u00ebn e siguris\u00eb n\u00eb Detin e Zi.<\/p>\n<p>Ministri turk i Mbrojtjes paralajm\u00ebroi Rusin\u00eb dhe Ukrain\u00ebn kund\u00ebr vijimit t\u00eb sulmeve ndaj transportit detar.<\/p>\n<p>Ankaraja \u00ebsht\u00eb duke pritur p\u00ebrgjigjen e Mosk\u00ebs dhe Kievit p\u00ebr nj\u00eb propozim q\u00eb parashikon nj\u00eb arm\u00ebpushim t\u00eb kufizuar n\u00eb det.<\/p>\n<p>Turqia ka nj\u00eb rol ky\u00e7 n\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje, pasi kontrollon kalimin e anijeve luftarake p\u00ebrmes ngushticave t\u00eb Bosforit dhe Dardaneleve, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb Konvent\u00ebs s\u00eb Montreux-s\u00eb.<\/p>\n<p>Disa vende, mes tyre Egjipti, Turqia dhe India, kan\u00eb b\u00ebr\u00eb thirrje p\u00ebr nj\u00eb arm\u00ebpushim detar, me synimin p\u00ebr t\u00eb shmangur pasojat ekonomike t\u00eb nd\u00ebrprerjes s\u00eb transportit detar, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur \u00e7mimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb karburanteve dhe drith\u00ebrave jan\u00eb rritur.<\/p>\n<p>Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, deklaroi t\u00eb shtun\u00ebn se interesimi nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr nj\u00eb arm\u00ebpushim t\u00eb kufizuar po rritet.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, Rusia e ka refuzuar k\u00ebt\u00eb propozim, duke argumentuar se nj\u00eb marr\u00ebveshje e till\u00eb do t\u2019i jepte Ukrain\u00ebs mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb frym\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar pozitat e saj.<\/p>\n<p>Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka paralajm\u00ebruar p\u00ebr pasojat q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb vijimi i sulmeve ndaj eksporteve bujq\u00ebsore.<\/p>\n<p>\u201cT\u00eb gjith\u00eb po flasin p\u00ebr naft\u00ebn dhe po harrojn\u00eb drith\u00ebrat. Pas nj\u00eb ose dy muajsh, t\u00eb gjith\u00eb do t\u00eb fillojn\u00eb t\u00eb flasin p\u00ebr nj\u00eb kriz\u00eb bujq\u00ebsore\u201d, deklaroi ai.<\/p>\n<p>P\u00ebrtej p\u00ebrballjes ushtarake mes Mosk\u00ebs dhe Kievit, zhvillimet n\u00eb Detin e Zi po shnd\u00ebrrohen k\u00ebshtu n\u00eb nj\u00eb sfid\u00eb t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb p\u00ebr sigurin\u00eb e NATO-s, stabilitetin e tregtis\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe furnizimin global me energji e ushqime.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sulmet e vazhdueshme ndaj anijeve tregtare n\u00eb Detin e Zi po e kthejn\u00eb konfliktin mes&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":61840,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-61837","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bote"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61837","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61837"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61837\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":61841,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61837\/revisions\/61841"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/61840"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61837"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61837"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61837"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}