A mund ta godas\u00eb Irani bot\u00ebn me arm\u00eb b\u00ebrthamore dhe a po afrohemi drejt nj\u00eb lufte t\u00eb fundit?<\/b><\/p>\n
Nga Prof. Dr. Muhamet Racaj, Gjeneral-Major n\u00eb pension<\/p>\n
Bota po kalon nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb rrezikshme t\u00eb rikonfigurimit t\u00eb rendit nd\u00ebrkomb\u00ebtar. Rivalitetet nd\u00ebrmjet fuqive t\u00eb m\u00ebdha, konfliktet rajonale, gara p\u00ebr armatim strategjik dhe dob\u00ebsimi i mekanizmave tradicional\u00eb t\u00eb siguris\u00eb po krijojn\u00eb nj\u00eb mjedis ku nj\u00eb kriz\u00eb rajonale mund t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb konfrontim me p\u00ebrmasa shum\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, nj\u00eb nga pyetjet m\u00eb shqet\u00ebsuese t\u00eb siguris\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare \u00ebsht\u00eb: A ka Irani kapacitet ta p\u00ebrdor\u00eb arm\u00ebn b\u00ebrthamore dhe a mund t\u00eb b\u00ebhet Lindja e Mesme shk\u00ebndija e nj\u00eb konflikti global?<\/p>\n
P\u00ebr t’iu p\u00ebrgjigjur k\u00ebsaj pyetjeje duhet t\u00eb dallojm\u00eb tri \u00e7\u00ebshtje: kapacitetin teknik p\u00ebr prodhimin e arm\u00ebs b\u00ebrthamore, posedimin real t\u00eb saj dhe gatishm\u00ebrin\u00eb politike e ushtarake p\u00ebr p\u00ebrdorim. K\u00ebto jan\u00eb tri nivele t\u00eb ndryshme dhe nuk duhet t\u00eb ngat\u00ebrrohen n\u00eb analizat strategjike.<\/p>\n
1. A \u00ebsht\u00eb Irani n\u00eb gjendje t\u00eb prodhoj\u00eb dhe t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb arm\u00eb b\u00ebrthamore?<\/b><\/p>\n
P\u00ebrgjigjja ime \u00ebsht\u00eb: Irani ka zhvilluar kapacitete t\u00eb avancuara b\u00ebrthamore dhe ka qen\u00eb shum\u00eb pran\u00eb pragut teknik t\u00eb prodhimit t\u00eb materialit p\u00ebr arm\u00eb b\u00ebrthamore, por kjo nuk d\u00ebshmon se posedon nj\u00eb bomb\u00eb atomike t\u00eb gatshme p\u00ebr p\u00ebrdorim.<\/p>\n
K\u00ebtu q\u00ebndron dallimi m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm strategjik.<\/p>\n
Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb publikuara nga Reuters m\u00eb 7 tetor 2026, para sulmeve amerikano-izraelite, Irani kishte rreth 440.9 kilogram\u00eb uranium t\u00eb pasuruar deri n\u00eb 60 p\u00ebr qind. Sipas vler\u00ebsimit teknik t\u00eb Agjencis\u00eb Nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr Energjin\u00eb Atomike (IAEA), kjo sasi, n\u00ebse pasurohej m\u00eb tej dhe p\u00ebrpunohej p\u00ebr q\u00ebllime ushtarake, mund t\u00eb siguronte materialin p\u00ebr disa arm\u00eb b\u00ebrthamore. Por kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se Irani i kishte ato arm\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtuara. Reuters +1<\/p>\n
Duhet t\u00eb kuptojm\u00eb se ekzistojn\u00eb kat\u00ebr faza t\u00eb ndryshme:
\n\u2022 Pasurimi i uraniumit \u2013 sigurimi i materialit b\u00ebrthamor n\u00eb nivelin e nevojsh\u00ebm.
\n\u2022 Armatosja b\u00ebrthamore \u2013 shnd\u00ebrrimi i materialit n\u00eb nj\u00eb pajisje shp\u00ebrthyese funksionale.
\n\u2022 Integrimi me sistemet bart\u00ebse \u2013 mund\u00ebsia e vendosjes s\u00eb kok\u00ebs b\u00ebrthamore n\u00eb nj\u00eb raket\u00eb ose platform\u00eb tjet\u00ebr.
\n\u2022 Kapaciteti operacional \u2013 posedimi i arm\u00ebs s\u00eb testuar, t\u00eb sigurt dhe t\u00eb gatshme p\u00ebr p\u00ebrdorim ushtarak.<\/p>\n
Prandaj, pasurimi i uraniumit deri n\u00eb 60 p\u00ebr qind \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tregues serioz i kapacitetit teknik, por nuk \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmi e posedimit t\u00eb arm\u00ebs b\u00ebrthamore.<\/p>\n
\u00c7far\u00eb ka ndryshuar pas sulmeve ndaj objekteve b\u00ebrthamore iraniane?<\/b><\/p>\n
Sulmet amerikano-izraelite kan\u00eb d\u00ebmtuar r\u00ebnd\u00eb kapacitetet e njohura t\u00eb pasurimit t\u00eb uraniumit n\u00eb Natanz dhe Fordow. Megjithat\u00eb, problemi kryesor sot \u00ebsht\u00eb se nuk dihet me sakt\u00ebsi se sa uranium i pasuruar ka mbetur, ku ndodhet dhe n\u00eb \u00e7far\u00eb gjendjeje jan\u00eb kapacitetet e tjera.<\/p>\n
M\u00eb 1 shtator 2026, u raportua se IAEA ende nuk kishte arritur t\u00eb verifikonte gjendjen e nj\u00eb objekti t\u00eb kat\u00ebrt t\u00eb deklaruar n\u00eb Isfahan. Irani nuk kishte lejuar inspektimet e nevojshme n\u00eb objektet e goditura. Iran International +1<\/p>\n
Kjo krijon nj\u00eb problem t\u00eb madh p\u00ebr sigurin\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare: kur inspektor\u00ebt nuk kan\u00eb qasje dhe nuk mund t\u00eb verifikojn\u00eb rezervat b\u00ebrthamore, rritet pasiguria p\u00ebr q\u00ebllimet dhe mund\u00ebsit\u00eb reale t\u00eb nj\u00eb shteti.<\/p>\n
2. A mund ta godas\u00eb Irani nj\u00eb shtet tjet\u00ebr me arm\u00eb b\u00ebrthamore?<\/b><\/p>\n
Kjo pyetje k\u00ebrkon nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb ndar\u00eb n\u00eb dy pjes\u00eb.<\/p>\n
S\u00eb pari: A ka Irani arm\u00eb b\u00ebrthamore t\u00eb gatshme p\u00ebr sulm?<\/p>\n
Nuk ka d\u00ebshmi publike t\u00eb besueshme q\u00eb Irani posedon nj\u00eb arsenal operacional t\u00eb arm\u00ebve b\u00ebrthamore. Prandaj, nuk mund t\u00eb thuhet se Teherani \u00ebsht\u00eb aktualisht n\u00eb gjendje t\u00eb realizoj\u00eb nj\u00eb sulm atomik.<\/p>\n
S\u00eb dyti: A mund t\u00eb zhvilloj\u00eb Irani nj\u00eb kapacitet t\u00eb till\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen?<\/p>\n
Po. N\u00ebse udh\u00ebheqja iraniane merr vendim politik p\u00ebr ta kaluar pragun b\u00ebrthamor, mund t\u00eb p\u00ebrpiqet t\u00eb shfryt\u00ebzoj\u00eb njohurit\u00eb shkencore, infrastruktur\u00ebn e mbetur dhe rezervat e uraniumit p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar nj\u00eb arm\u00eb t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n
Por edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, prodhimi i materialit b\u00ebrthamor nuk \u00ebsht\u00eb i barabart\u00eb me krijimin e nj\u00eb arme funksionale dhe aq m\u00eb pak me krijimin e nj\u00eb force strategjike t\u00eb aft\u00eb p\u00ebr sulme b\u00ebrthamore t\u00eb sigurta.<\/p>\n
Rreziku i v\u00ebrtet\u00eb: raketat dhe doktrina e hakmarrjes<\/b><\/p>\n
Irani ka nd\u00ebrtuar nj\u00eb arsenal t\u00eb konsideruesh\u00ebm raketor dhe kapacitete t\u00eb avancuara t\u00eb dron\u00ebve luftarak\u00eb. K\u00ebto mjete i japin mund\u00ebsi t\u00eb godas\u00eb objektiva ushtarake dhe infrastrukturore n\u00eb rajon.<\/p>\n
N\u00eb rast t\u00eb nj\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzimi t\u00eb ri, Irani mund t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb:
\n\u2022 Raketa balistike dhe raketa t\u00eb tjera me rreze t\u00eb ndryshme veprimi.
\n\u2022 Dron\u00eb sulmues dhe sisteme pa pilot.
\n\u2022 Sulme ndaj bazave ushtarake amerikane n\u00eb rajon.
\n\u2022 Aktivizimin e grupeve t\u00eb armatosura aleate.
\n\u2022 Operacione kibernetike dhe sabotime ndaj infrastruktur\u00ebs kritike.<\/p>\n
Kjo do t\u00eb thot\u00eb se Irani mund t\u00eb shkaktoj\u00eb d\u00ebme shum\u00eb t\u00eb m\u00ebdha edhe pa pasur arm\u00eb b\u00ebrthamore.<\/p>\n
Nga pik\u00ebpamja ushtarake, duhet t\u00eb dallojm\u00eb sulmin konvencional nga ai b\u00ebrthamor.
\nI pari mund t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb shkat\u00ebrrues, por
\ni dyti do t\u00eb ndryshonte rr\u00ebnj\u00ebsisht natyr\u00ebn e konfliktit dhe do t\u00eb krijonte pasoja t\u00eb pakrahasueshme humanitare, politike dhe strategjike.<\/p>\n
3. A mund t\u00eb shnd\u00ebrrohet konflikti Iran\u2013Izrael n\u00eb luft\u00eb bot\u00ebrore?<\/b><\/p>\n
Kjo \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtja m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb analiz\u00ebn gjeopolitike.<\/p>\n
Nj\u00eb konflikt nd\u00ebrmjet Iranit dhe Izraelit nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb p\u00ebrballje nd\u00ebrmjet dy shteteve. Ai lidhet drejtp\u00ebrdrejt me interesat strategjike t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara, Rusis\u00eb, Kin\u00ebs, shteteve t\u00eb Gjirit Persik dhe fuqive t\u00eb tjera nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n
Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs<\/p>\n
Uashingtoni ka interes strategjik n\u00eb mbrojtjen e Izraelit, sigurin\u00eb e bazave amerikane n\u00eb rajon, lirin\u00eb e lundrimit dhe parandalimin e p\u00ebrhapjes s\u00eb arm\u00ebve b\u00ebrthamore. Nj\u00eb p\u00ebrfshirje e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb dhe e zgjatur ushtarake do ta zgjeronte konfliktin.<\/p>\n
Izraeli
\nP\u00ebr Izraelin, mund\u00ebsia q\u00eb Irani t\u00eb siguroj\u00eb arm\u00eb b\u00ebrthamore konsiderohet k\u00ebrc\u00ebnim ekzistencial. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, Izraeli mund t\u00eb vazhdoj\u00eb strategjin\u00eb e goditjeve parandaluese ndaj kapaciteteve q\u00eb i konsideron k\u00ebrc\u00ebnim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb.<\/p>\n
Rusia<\/p>\n
Moska ka interesa politike, ushtarake dhe ekonomike n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet me Teheranin. Megjithat\u00eb, kjo nuk n\u00ebnkupton automatikisht se Rusia do t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb luft\u00eb n\u00eb mbrojtje t\u00eb Iranit. Ajo mund ta shfryt\u00ebzoj\u00eb kriz\u00ebn p\u00ebr t\u00eb dob\u00ebsuar ndikimin amerikan dhe p\u00ebr t\u00eb rritur pesh\u00ebn e vet diplomatike.<\/p>\n
Kina<\/p>\n
Pekini ka interes t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb n\u00eb stabilitetin e Lindjes s\u00eb Mesme, furnizimin me energji dhe sigurin\u00eb e rrug\u00ebve tregtare. Kina mund t\u00eb ushtroj\u00eb presion diplomatik p\u00ebr ndaljen e konfliktit, por nuk ka arsye t\u00eb supozohet se do t\u00eb p\u00ebrfshihet automatikisht n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb.<\/p>\n
Shtetet arabe t\u00eb Gjirit<\/p>\n
Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Katari, Bahreini dhe shtetet e tjera t\u00eb rajonit rrezikojn\u00eb t\u00eb b\u00ebhen pjes\u00eb e p\u00ebrshkall\u00ebzimit p\u00ebrmes sulmeve ndaj bazave, objekteve energjetike dhe korridoreve detare.<\/p>\n
K\u00ebshtu, konflikti mund t\u00eb marr\u00eb karakter rajonal dhe t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb interesa t\u00eb fuqive t\u00eb m\u00ebdha, pa qen\u00eb domosdoshm\u00ebrisht nj\u00eb luft\u00eb bot\u00ebrore.<\/p>\n
4. Ngushtica e Hormuzit \u2013 pika ku nj\u00eb luft\u00eb rajonale mund t\u00eb trondit\u00eb ekonomin\u00eb bot\u00ebrore<\/b><\/p>\n
Nj\u00eb nga instrumentet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme strategjike t\u00eb Iranit \u00ebsht\u00eb pozita e tij gjeografike pran\u00eb Ngushtic\u00ebs s\u00eb Hormuzit.<\/p>\n
Kjo ngushtic\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej korridoreve m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb transportit bot\u00ebror t\u00eb naft\u00ebs dhe gazit. N\u00eb rast t\u00eb bllokimit t\u00eb saj, pasojat nuk do t\u00eb kufizoheshin vet\u00ebm n\u00eb Lindjen e Mesme.<\/p>\n
Do t\u00eb prekeshin siq i p\u00ebrjetojm\u00eb sot:<\/p>\n
\u2022 Furnizimi global me naft\u00eb dhe gaz.
\n\u2022 \u00c7mimet e energjis\u00eb dhe transportit.
\n\u2022 Tregjet financiare dhe ekonomia nd\u00ebrkomb\u00ebtare.
\n\u2022 Siguria energjetike e Evrop\u00ebs dhe Azis\u00eb.
\n\u2022 Stabiliteti ekonomik i shteteve t\u00eb vogla dhe atyre n\u00eb zhvillim.<\/p>\n
Situata aktuale \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht shqet\u00ebsuese. M\u00eb 2 n\u00ebntor 2026, forcat amerikane godit\u00ebn objektiva iraniane n\u00eb ishullin Qeshm, pran\u00eb Ngushtic\u00ebs s\u00eb Hormuzit, pas incidenteve ushtarake me forcat iraniane. M\u00eb 3 n\u00ebntor, u raportuan edhe incidente t\u00eb reja detare dhe v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb negociatat p\u00ebr p\u00ebrfundimin e luft\u00ebs. Reuters +2<\/p>\n
Ky zhvillim d\u00ebshmon se edhe kur ekzistojn\u00eb p\u00ebrpjekje diplomatike, rreziku i p\u00ebrshkall\u00ebzimit ushtarak mbetet real.<\/p>\n
5. Tri skenar\u00ebt e mundsh\u00ebm t\u00eb zhvillimit t\u00eb konfliktit<\/b><\/p>\n
Nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi im strategjik, mund t\u00eb identifikohen tri skenar\u00eb kryesor\u00eb.<\/p>\n
Skenari i par\u00eb: Marr\u00ebveshje diplomatike dhe frenim i konfliktit<\/p>\n
Ky \u00ebsht\u00eb skenari m\u00eb i d\u00ebshiruesh\u00ebm. P\u00ebrmes nd\u00ebrmjet\u00ebsimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar, ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb shteteve t\u00eb Gjirit, SHBA-s\u00eb dhe fuqive t\u00eb tjera, mund t\u00eb arrihet marr\u00ebveshje p\u00ebr:<\/p>\n
\u2022 Kufizimin dhe kontrollin e programit b\u00ebrthamor iranian.
\n\u2022 Rikthimin e inspektor\u00ebve t\u00eb IAEA-s\u00eb.
\n\u2022 Sigurimin e lundrimit n\u00eb Ngushtic\u00ebn e Hormuzit.
\n\u2022 Ndaljen e sulmeve ushtarake.
\n\u2022 Garancit\u00eb e siguris\u00eb p\u00ebr shtetet e rajonit.<\/p>\n
Skenari i dyt\u00eb: Luft\u00eb e zgjatur rajonale<\/p>\n
N\u00ebse negociatat d\u00ebshtojn\u00eb, mund t\u00eb vazhdojn\u00eb sulmet ajrore, raketore, detare dhe kibernetike.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, Irani mund t\u00eb intensifikoj\u00eb goditjet ndaj bazave amerikane dhe objektivave izraelite, nd\u00ebrsa SHBA-ja dhe Izraeli mund t\u00eb nd\u00ebrmarrin operacione t\u00eb tjera kund\u00ebr kapaciteteve ushtarake iraniane.<\/p>\n
Rreziku m\u00eb i madh \u00ebsht\u00eb zgjerimi i konfliktit p\u00ebrmes aktor\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb rajonal\u00eb.<\/p>\n
Skenari i tret\u00eb: P\u00ebrshkall\u00ebzim strategjik dhe rrezik b\u00ebrthamor<\/p>\n
Ky \u00ebsht\u00eb skenari m\u00eb i rreziksh\u00ebm.<\/p>\n
N\u00ebse udh\u00ebheqja iraniane e konsideron mbijetes\u00ebn e regjimit t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ekzistenciale, mund t\u00eb vendos\u00eb t\u00eb ndryshoj\u00eb doktrin\u00ebn e saj b\u00ebrthamore dhe t\u00eb synoj\u00eb prodhimin e arm\u00ebs atomike.<\/p>\n
N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, Izraeli mund ta konsideroj\u00eb k\u00ebt\u00eb zhvillim si k\u00ebrc\u00ebnim t\u00eb papranuesh\u00ebm dhe t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb veprime t\u00eb reja ushtarake.<\/p>\n
N\u00ebse p\u00ebrfshihen drejtp\u00ebrdrejt fuqit\u00eb e tjera b\u00ebrthamore, mund t\u00eb krijohen rrethana me pasoja shum\u00eb m\u00eb t\u00eb gjera se nj\u00eb luft\u00eb rajonale.<\/p>\n
Megjithat\u00eb, duhet theksuar se p\u00ebrfshirja e fuqive t\u00eb m\u00ebdha nuk n\u00ebnkupton automatikisht p\u00ebrdorimin e arm\u00ebve b\u00ebrthamore.<\/p>\n
6. A jemi n\u00eb prag t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Tret\u00eb Bot\u00ebrore?<\/b><\/p>\n
Titulli \u201eBota n\u00eb prag t\u00eb luft\u00ebs s\u00eb fundit\u201c duhet t\u00eb kuptohet si paralajm\u00ebrim strategjik, jo si konstatim se lufta b\u00ebrthamore \u00ebsht\u00eb e pashmangshme.<\/p>\n
Sot ekzistojn\u00eb disa faktor\u00eb q\u00eb e rrisin rrezikun e nj\u00eb konflikti global:<\/p>\n
\u2022 Rivaliteti strategjik nd\u00ebrmjet SHBA-s\u00eb, Rusis\u00eb dhe Kin\u00ebs.
\n\u2022 Lufta n\u00eb Ukrain\u00eb dhe tensionet nd\u00ebrmjet Rusis\u00eb dhe NATO-s.
\n\u2022 P\u00ebrshkall\u00ebzimi ushtarak n\u00eb Lindjen e Mesme.
\n\u2022 Gara p\u00ebr arm\u00eb b\u00ebrthamore dhe raketore.
\n\u2022 Lufta hibride, sulmet kibernetike dhe operacionet informative.
\n\u2022 Krizat energjetike dhe kontrolli i korridoreve strategjike.
\n\u2022 Dob\u00ebsimi i marr\u00ebveshjeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr kontrollin e armatimit.<\/p>\n
Rreziku nuk q\u00ebndron vet\u00ebm te vendimet e planifikuara p\u00ebr luft\u00eb, por edhe te gabimet strategjike, keqinterpretimi i veprimeve kund\u00ebrshtare dhe p\u00ebrshkall\u00ebzimi aksidental.<\/p>\n
N\u00eb epok\u00ebn e arm\u00ebve moderne, nj\u00eb incident ushtarak mund t\u00eb prodhoj\u00eb reagime zinxhirore q\u00eb udh\u00ebheqjet politike mund ta ken\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t’i kontrollojn\u00eb.<\/p>\n
Prandaj, parandalimi i luft\u00ebs k\u00ebrkon komunikim t\u00eb vazhduesh\u00ebm nd\u00ebrmjet fuqive, mekanizma t\u00eb kontrollit t\u00eb krizave dhe respektim t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n
7. \u00c7far\u00eb do t\u00eb thot\u00eb kjo p\u00ebr Kosov\u00ebn, Shqip\u00ebrin\u00eb dhe Maqedonin\u00eb e Veriut?<\/b><\/p>\n
Shtetet e vogla nuk kan\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb ndikojn\u00eb drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb vendimet strategjike t\u00eb fuqive t\u00eb m\u00ebdha, por jan\u00eb t\u00eb detyruara t\u00eb p\u00ebrgatiten p\u00ebr pasojat e tyre.<\/p>\n
Kosova, Shqip\u00ebria dhe Maqedonia e Veriut duhet ta trajtojn\u00eb situat\u00ebn si \u00e7\u00ebshtje t\u00eb siguris\u00eb komb\u00ebtare dhe rajonale.<\/p>\n
P\u00ebr Kosov\u00ebn, r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb ka koordinimi me NATO-n, KFOR-in dhe partner\u00ebt strategjik\u00eb, si dhe forcimi i institucioneve t\u00eb siguris\u00eb, mbrojtjes kibernetike dhe mbrojtjes s\u00eb infrastruktur\u00ebs kritike.<\/p>\n
Shqip\u00ebria, si an\u00ebtare e NATO-s, duhet t\u00eb vazhdoj\u00eb kontributin n\u00eb sigurin\u00eb kolektive, mbrojtjen e infrastruktur\u00ebs portuale dhe energjetike dhe koordinimin me aleat\u00ebt.<\/p>\n
Maqedonia e Veriut, gjithashtu si an\u00ebtare e NATO-s, duhet t\u00eb forcoj\u00eb gatishm\u00ebrin\u00eb institucionale, sigurin\u00eb energjetike, mbrojtjen kibernetike dhe mekanizmat e reagimit ndaj krizave.<\/p>\n
P\u00ebr t\u00eb tria shtetet, prioritet duhet t\u00eb jet\u00eb:<\/p>\n
\u2022 Vler\u00ebsimi i vazhduesh\u00ebm i k\u00ebrc\u00ebnimeve strategjike.
\n\u2022 Luftimi i dezinformimit dhe propagand\u00ebs.
\n\u2022 Sigurimi i furnizimit me energji dhe produkte esenciale.
\n\u2022 Mbrojtja e sistemeve shtet\u00ebrore dhe komunikimeve.
\n\u2022 Bashk\u00ebpunimi me NATO-n dhe partner\u00ebt nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb.<\/p>\n
Nuk duhet t\u00eb krijohet panik, por as t\u00eb n\u00ebnvler\u00ebsohen zhvillimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n
8. P\u00ebrfundim: Bota nuk ka nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb luft\u00eb tjet\u00ebr, por p\u00ebr p\u00ebrgjegj\u00ebsi strategjike<\/b><\/p>\n
Pyetja n\u00ebse Irani mund ta godas\u00eb bot\u00ebn me arm\u00eb b\u00ebrthamore duhet t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb bazuar n\u00eb fakte dhe jo n\u00eb frik\u00eb.<\/p>\n
Deri m\u00eb 4 n\u00ebntor 2026, nuk ka d\u00ebshmi publike t\u00eb verifikuara se Irani posedon nj\u00eb arm\u00eb b\u00ebrthamore t\u00eb gatshme p\u00ebr p\u00ebrdorim. Megjithat\u00eb, kapacitetet e tij teknologjike, rezervat e uraniumit t\u00eb pasuruar dhe mungesa e transparenc\u00ebs ndaj inspektor\u00ebve nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb shqet\u00ebsim serioz p\u00ebr sigurin\u00eb globale. AP News +2<\/p>\n
Nga perspektiva ime ushtarake dhe strategjike, rreziku m\u00eb i madh nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm mund\u00ebsia q\u00eb Irani t\u00eb prodhoj\u00eb arm\u00eb b\u00ebrthamore, por krijimi i nj\u00eb zinxhiri reagimesh ushtarake ku asnj\u00ebra pal\u00eb nuk d\u00ebshiron t\u00eb t\u00ebrhiqet nga pozicionet e saj.<\/p>\n
Nj\u00eb luft\u00eb b\u00ebrthamore nuk do t\u00eb kishte fitues. Ajo do t\u00eb sillte pasoja katastrofike p\u00ebr njer\u00ebzimin, ekonomin\u00eb bot\u00ebrore, mjedisin dhe vet\u00eb ekzistenc\u00ebn e siguris\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n
Prandaj, fuqit\u00eb e m\u00ebdha duhet ta kuptojn\u00eb se ep\u00ebrsia ushtarake nuk \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb garanci e siguris\u00eb dhe se parandalimi i luft\u00ebs \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm sesa fitorja n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb shkat\u00ebrrimtare.<\/p>\n
Historia na m\u00ebson se luft\u00ebrat shpesh fillojn\u00eb me vendime politike, por p\u00ebrfundojn\u00eb me pasoja q\u00eb breza t\u00eb t\u00ebr\u00eb nuk arrijn\u00eb t’i tejkalojn\u00eb.<\/p>\n
Mesazhi im \u00ebsht\u00eb i qart\u00eb: shtetet duhet t\u00eb jetojn\u00eb sikur lufta nuk do t\u00eb ndodh\u00eb kurr\u00eb, por t\u00eb p\u00ebrgatiten sikur rreziqet mund t\u00eb shfaqen nes\u00ebr. Gatishm\u00ebria nuk \u00ebsht\u00eb thirrje p\u00ebr luft\u00eb; \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr ruajtjen e paqes.<\/p>\n
Paqja nuk ruhet me iluzione, por me diplomaci, aleanca t\u00eb q\u00ebndrueshme, parandalim dhe gatishm\u00ebri strategjike.<\/p>\n
Prof. Dr. Muhamet Racaj Gjeneral-Major n\u00eb pension<\/p>\n
Sh\u00ebnim p\u00ebr materialin e emisionit<\/b><\/p>\n
Linkun e Facebook-ut q\u00eb d\u00ebrguat u p\u00ebrpoqa ta hap, por platforma nuk ma mund\u00ebsoi shikimin e videos. Analiza e m\u00ebsip\u00ebrme \u00ebsht\u00eb mb\u00ebshtetur n\u00eb zhvillimet dhe burimet publike deri m\u00eb 4 n\u00ebntor 2026, jo n\u00eb pretendime t\u00eb paverifikuara nga emisioni.<\/p>\n
N\u00ebse ma d\u00ebrgoni videon si skedar ose transkriptin e emisionit, mund ta integroj drejtp\u00ebrdrejt p\u00ebrmbajtjen, argumentet dhe deklaratat e pjes\u00ebmarr\u00ebsve n\u00eb k\u00ebt\u00eb analiz\u00eb, duke e b\u00ebr\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr botim n\u00eb gazet\u00eb.<\/p>\n
Burime orientuese p\u00ebr analiz\u00ebn:<\/p>\n
\u2022 Reuters \u2013 Gjendja e programit t\u00eb pasurimit t\u00eb uraniumit n\u00eb Iran, 7 tetor 2026.<\/p>\n
\u2022 Associated Press \u2013 Vler\u00ebsimi i IAEA-s\u00eb p\u00ebr objektet dhe rezervat b\u00ebrthamore iraniane.<\/p>\n
\u2022 Iran International \u2013 Pasiguria mbi objektet b\u00ebrthamore iraniane, 1 shtator 2026.<\/p>\n
\u2022 CBS News \u2013 Zhvillimet e luft\u00ebs dhe negociatat SHBA\u2013Iran, 3 n\u00ebntor 2026.<\/p>\n
\u2022 Texas National Security Review \u2013 Kapaciteti b\u00ebrthamor pragor i Iranit dhe pasojat strategjike.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
A mund ta godas\u00eb Irani bot\u00ebn me arm\u00eb b\u00ebrthamore dhe a po afrohemi drejt nj\u00eb…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11324,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,32],"tags":[],"class_list":["post-62263","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed","category-top-lajme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62263","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=62263"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62263\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":62266,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62263\/revisions\/62266"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11324"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=62263"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=62263"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=62263"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}