{"id":62347,"date":"2026-11-05T09:52:24","date_gmt":"2026-11-05T08:52:24","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=62347"},"modified":"2026-11-05T09:52:24","modified_gmt":"2026-11-05T08:52:24","slug":"monedhat-digjitale-nje-strehe-e-sigurt-apo-nje-rrezik-i-ri-pas-krisjeve-bankare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=62347","title":{"rendered":"Monedhat Digjitale: Nj\u00eb Streh\u00eb e Sigurt apo nj\u00eb Rrezik i Ri pas Krisjeve Bankare?"},"content":{"rendered":"<p>Shkruan: Memedali Jusufi<\/p>\n<p>Disidenti Digjital si Sabotator Filozofik<\/p>\n<p>Koh\u00ebt e fundit, lajmet mbi thyerjet e bankave, falimentimet e institucioneve financiare dhe rreziku i vazhduesh\u00ebm i inflacionit kan\u00eb l\u00ebkundur besimin e publikut te sistemi tradicional bankar. N\u00eb k\u00ebt\u00eb klim\u00eb pasigurie, monedhat digjitale (kriptomonedhat) si Bitcoin apo Ethereum po shihen gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb si nj\u00eb alternativ\u00eb t\u00ebrheq\u00ebse. Megjithat\u00eb, pyetja q\u00eb lind natyrsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb: Sa jan\u00eb realisht t\u00eb sigurta monedhat digjitale n\u00eb krahasim me bankat? P\u00ebrgjigja nuk \u00ebsht\u00eb bardh\u00eb e zi; siguria n\u00eb bot\u00ebn digjitale \u00ebsht\u00eb nj\u00eb thik\u00eb me dy teha q\u00eb varet plot\u00ebsisht nga vet\u00eb p\u00ebrdoruesi.<br \/>\nNga nj\u00ebra an\u00eb, teknologjia q\u00eb q\u00ebndron pas kriptomonedhave \u2013 e njohur si blockchain (zinxhiri i bllokut) \u2013 \u00ebsht\u00eb teknikisht e pathyeshme. Ndryshe nga nj\u00eb bank\u00eb q\u00eb i mban t\u00eb dh\u00ebnat n\u00eb nj\u00eb server qendror i cili mund t\u00eb hakohet ose t\u00eb vidhet fizikisht, monedhat digjitale jan\u00eb t\u00eb shp\u00ebrndara n\u00eb mij\u00ebra kompjuter\u00eb n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se nuk ka asnj\u00eb &#8220;pik\u00eb qendrore d\u00ebshtimi&#8221;. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, n\u00ebse nj\u00eb individ zgjedh t&#8217;i ruaj\u00eb monedhat e tij n\u00eb nj\u00eb portofol t\u00eb ftoht\u00eb (cold wallet \u2013 pajisje fizike e shk\u00ebputur nga interneti), pasuria e tij b\u00ebhet e paarritshme nga \u00e7do lloj hakeri apo hajduti ordiner. N\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt, monedhat digjitale ofrojn\u00eb nj\u00eb nivel lirie dhe sigurie q\u00eb asnj\u00eb bank\u00eb nuk mund ta garantoj\u00eb.<br \/>\nNga ana tjet\u00ebr, ky sistem sjell me vete nj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi absolute dhe t\u00eb frikshme. N\u00eb sistemin bankar tradicional, n\u00ebse harroni fjal\u00ebkalimin ose n\u00ebse banka vidhet, ekzistojn\u00eb mekanizma sigurie dhe d\u00ebmshp\u00ebrblimi nga shteti. N\u00eb bot\u00ebn e kriptomonedhave, ju jeni banka e vetvetes. N\u00ebse humbni kodin sekret (fjal\u00ebt e siguris\u00eb) ose n\u00ebse i lini parat\u00eb tuaja n\u00eb bursa online t\u00eb pasigurta q\u00eb mund t\u00eb falimentojn\u00eb, nuk ka asnj\u00eb num\u00ebr telefoni ku mund t\u00eb telefononi p\u00ebr ndihm\u00eb. Parat\u00eb humbasin p\u00ebrgjithmon\u00eb. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, volatiliteti i lart\u00eb \u2013 ku vlera e nj\u00eb monedhe mund t\u00eb bjer\u00eb drastikisht brenda nat\u00ebs \u2013 p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb rrezik financiar po aq t\u00eb madh sa edhe vjedhja fizike.<br \/>\nMonedhat digjitale mund t\u00eb jen\u00eb jasht\u00ebzakonisht t\u00eb sigurta, madje m\u00eb t\u00eb sigurta se bankat, por vet\u00ebm p\u00ebr ata q\u00eb marrin koh\u00ebn p\u00ebr t&#8217;u edukuar dhe p\u00ebr t&#8217;i ruajtur ato si\u00e7 duhet. Ato ofrojn\u00eb nj\u00eb shp\u00ebtim nga d\u00ebshtimet e sistemit bankar, por k\u00ebrkojn\u00eb n\u00eb k\u00ebmbim vigjilenc\u00eb maksimale. Kalimi drejt paras\u00eb digjitale nuk duhet t\u00eb b\u00ebhet nga paniku, por nga nj\u00eb vendim i mir\u00ebinformuar, duke kuptuar se siguria n\u00eb k\u00ebt\u00eb epok\u00eb t\u00eb re nuk varet m\u00eb nga shteti apo rojet e bank\u00ebs, por nga vet\u00eb duart tona.<br \/>\nPlaqkitja digjitale synon t\u00eb na kthej\u00eb n\u00eb burime t\u00eb thjeshta t\u00eb dh\u00ebnash, n\u00eb profile algoritmike t\u00eb parashikueshme dhe t\u00eb manipulueshme. Ajo k\u00ebrkon t\u00eb shnd\u00ebrroj\u00eb qenien njer\u00ebzore nga nj\u00eb subjekt me vullnet t\u00eb lir\u00eb, n\u00eb nj\u00eb objekt t\u00eb kapitalit digjita<br \/>\nRezistenca m\u00eb e thell\u00eb ndaj plaqkitjes digjitale \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb mund t\u00eb quhet radikalizmi i analogut. Kur e gjith\u00eb jeta jon\u00eb tentohet t\u00eb zhvendoset n\u00eb Metaverse apo n\u00eb hap\u00ebsira virtuale ku \u00e7do nd\u00ebrveprim \u00ebsht\u00eb i monetizuar, rikthimi te bota fizike \u00ebsht\u00eb akti m\u00eb revolucionar. Kjo do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb rimarr\u00ebsh kontrollin mbi v\u00ebmendjen t\u00ebnde. Fenomenologjia na m\u00ebson se ne e njohim bot\u00ebn p\u00ebrmes trupit ton\u00eb dhe p\u00ebrjetimit t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb. T\u00eb ulesh n\u00eb heshtje, t\u00eb lexosh nj\u00eb lib\u00ebr n\u00eb let\u00ebr pa nd\u00ebrprerje, t\u00eb angazhohesh n\u00eb nj\u00eb bised\u00eb ku syt\u00eb nuk ndahen p\u00ebr t\u00eb par\u00eb nj\u00eb ekran q\u00eb dridhet \u2014 k\u00ebto nuk jan\u00eb thjesht zgjedhje stili jetese. Ato jan\u00eb akte sabotazhi ndaj ekonomis\u00eb s\u00eb v\u00ebmendjes. Ti po i heq makineris\u00eb karburantin e saj kryesor: vet\u00ebdijen t\u00ebnde.<br \/>\nRefuzimi i Transparenc\u00ebs (Sipas Byung-Chul Han): Shoq\u00ebria moderne k\u00ebrkon q\u00eb \u00e7do gj\u00eb t\u00eb jet\u00eb transparente, e ekspozuar dhe e matshme. Han argumenton se liria k\u00ebrkon ekzistenc\u00ebn e sfer\u00ebs sekrete, t\u00eb err\u00ebt dhe t\u00eb paprekshme. Disidenti digjital praktikon q\u00ebllimisht &#8220;opasitetin&#8221; (t\u00eb qenit i pacaktuesh\u00ebm p\u00ebr algoritmin). Ai refuzon t\u00eb kthej\u00eb jet\u00ebn e tij n\u00eb nj\u00eb performanc\u00eb t\u00eb vazhdueshme publike. Obstruksioni i t\u00eb Dh\u00ebnave si Rezistenc\u00eb Ndaj Biopolitik\u00ebs: Michel Foucault shpjegonte se si pushteti funksionon p\u00ebrmes kontrollit t\u00eb trupave dhe popullsis\u00eb (biopolitika). Sot, ky kontroll \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb psikopolitik\u00eb digjitale. Disidenti p\u00ebrdor mjete t\u00eb obstruksionit \u2014 helmon t\u00eb dh\u00ebnat e tij, p\u00ebrdor rrjete t\u00eb decentralizuara e t\u00eb koduara (kriptografi) jo p\u00ebr t&#8217;u fshehur nga ligji, por p\u00ebr t\u00eb mbrojtur dinjitetin e mendimit t\u00eb tij nga profilizimi komercial.<br \/>\nDisidenti Digjital si Sabotator Filozofik N\u00eb k\u00ebt\u00eb peizazh, figura e disidentit p\u00ebson nj\u00eb ndryshim epokal. Disidenti digjital nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb individ q\u00eb refuzon teknologjin\u00eb (nj\u00eb Luddit naiv), por nj\u00eb strateg q\u00eb kupton mekanizmat e saj dhe zgjedh t\u00eb ruaj\u00eb sovranitetin e tij mendor. Rezistenca e tij \u00ebsht\u00eb nj\u00eb praxis (veprim i bazuar n\u00eb teori) q\u00eb mb\u00ebshtetet n\u00eb disa rryma filozofike:<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkruan: Memedali Jusufi Disidenti Digjital si Sabotator Filozofik Koh\u00ebt e fundit, lajmet mbi thyerjet e&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3205,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-62347","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62347","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=62347"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62347\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":62350,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62347\/revisions\/62350"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=62347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=62347"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=62347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}