{"id":62650,"date":"2026-11-05T18:47:44","date_gmt":"2026-11-05T17:47:44","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=62650"},"modified":"2026-11-05T18:47:44","modified_gmt":"2026-11-05T17:47:44","slug":"evropa-pergatitet-per-skenaret-e-krizes-cfare-fshihet-pas-paralajmerimit-72-oresh-te-brukselit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=62650","title":{"rendered":"Evropa p\u00ebrgatitet p\u00ebr skenar\u00ebt e kriz\u00ebs: \u00c7far\u00eb fshihet pas paralajm\u00ebrimit 72-or\u00ebsh t\u00eb Brukselit?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Shkruan: Nefail Emini<\/strong><\/p>\n<p>Evropa p\u00ebrball\u00eb rreziqeve globale: Pse BE-ja u b\u00ebn thirrje qytetar\u00ebve t\u00eb p\u00ebrgatiten p\u00ebr 72 or\u00ebt e para t\u00eb nj\u00eb krize? Bashkimi Evropian u b\u00ebn thirrje qytetar\u00ebve t\u00eb tij q\u00eb t\u00eb p\u00ebrgatiten p\u00ebr situata emergjente, duke siguruar rezerva ushqimore, uj\u00eb t\u00eb pijsh\u00ebm, ila\u00e7e dhe pajisje t\u00eb domosdoshme p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar t\u00eb pakt\u00ebn 72 or\u00ebt e para t\u00eb nj\u00eb krize.<\/p>\n<p>Udh\u00ebzimet e reja synojn\u00eb rritjen e gatishm\u00ebris\u00eb s\u00eb familjeve p\u00ebr t&#8217;u p\u00ebrballur me fatkeq\u00ebsit\u00eb natyrore, nd\u00ebrprerjet e furnizimit me energji elektrike, sulmet kibernetike dhe k\u00ebrc\u00ebnimet e ndryshme t\u00eb siguris\u00eb. Por, p\u00ebrse nj\u00eb paralajm\u00ebrim i till\u00eb nga Brukseli dhe \u00e7far\u00eb fshihet pas k\u00ebsaj thirrjeje? Bota ka hyr\u00eb n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb thell\u00eb krize, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn p\u00ebrplasjet gjeopolitike jan\u00eb intensifikuar deri n\u00eb at\u00eb pik\u00eb saq\u00eb rendi nd\u00ebrkomb\u00ebtar, i nd\u00ebrtuar pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, po p\u00ebrballet me nj\u00eb erozion gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb duksh\u00ebm. Organizata e Kombeve t\u00eb Bashkuara dhe e drejta nd\u00ebrkomb\u00ebtare po shfaqen gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb pafuqishme p\u00ebrball\u00eb zhvillimeve aktuale, duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje efektivitetin e mekanizmave ekzistues t\u00eb qeverisjes globale. Duket se kalimi drejt nj\u00eb rendi multipolar po prodhon nj\u00eb kriz\u00eb t\u00eb thell\u00eb t\u00eb udh\u00ebheqjes globale. N\u00eb munges\u00eb t\u00eb nj\u00eb ekuilibri t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm nd\u00ebrmjet fuqive t\u00eb m\u00ebdha dhe t\u00eb mekanizmave efektiv\u00eb p\u00ebr menaxhimin e konflikteve, bota po l\u00ebviz drejt nj\u00eb gjendjeje t\u00eb rrezikshme paq\u00ebndrueshm\u00ebrie, e cila mund t\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzohet n\u00eb nj\u00eb konflikt t\u00eb p\u00ebrmasave t\u00eb m\u00ebdha, madje edhe n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb bot\u00ebrore, t\u00eb ngjashme me ato q\u00eb kan\u00eb tronditur njer\u00ebzimin gjat\u00eb shekullit t\u00eb kaluar.<\/p>\n<p><strong>Krizat q\u00eb mund ta tronditin Evrop\u00ebn<\/strong><\/p>\n<p>Invazioni rus n\u00eb Ukrain\u00eb ka shkaktuar nj\u00eb t\u00ebrmet n\u00eb arkitektur\u00ebn e siguris\u00eb evropiane, duke e zhytur kontinentin e vjet\u00ebr n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb re pasigurie dhe destabiliteti. Konflikti duket se po shkon drejt p\u00ebrshkall\u00ebzimit, nd\u00ebrsa zgjerimi i tij mund t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb nj\u00eb konfrontim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb nd\u00ebrmjet Rusis\u00eb dhe shteteve an\u00ebtare t\u00eb Bashkimit Evropian, t\u00eb cilat nj\u00ebkoh\u00ebsisht jan\u00eb edhe pjes\u00eb e NATO-s. Serioziteti i situat\u00ebs b\u00ebhet edhe m\u00eb i duksh\u00ebm p\u00ebrmes paralajm\u00ebrimeve t\u00eb Mosk\u00ebs p\u00ebr mund\u00ebsin\u00eb e p\u00ebrdorimit t\u00eb arm\u00ebve b\u00ebrthamore. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, Evropa i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjur rritjes s\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimeve me forcimin e gatishm\u00ebris\u00eb s\u00eb saj ushtarake, p\u00ebrfshir\u00eb edhe zhvillimin e st\u00ebrvitjeve b\u00ebrthamore nga dy fuqit\u00eb b\u00ebrthamore t\u00eb kontinentit, Franca dhe Britania e Madhe.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr vat\u00ebr potenciale e destabilizimit \u00ebsht\u00eb Lindja e Mesme. Nj\u00eb luft\u00eb e re nd\u00ebrmjet Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs dhe Iranit do t\u00eb mund t\u00eb prodhonte nj\u00eb kriz\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb energjetike me pasoja t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta p\u00ebr ekonomin\u00eb evropiane. Teherani ka paralajm\u00ebruar shkat\u00ebrrimin e infrastruktur\u00ebs dhe t\u00eb impianteve energjetike n\u00eb rajon, n\u00eb rast t\u00eb nj\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzimi t\u00eb konfliktit. Evropa, e cila vazhdon t\u00eb jet\u00eb n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe e varur nga burimet e jashtme t\u00eb energjis\u00eb, mbetet ve\u00e7an\u00ebrisht e ekspozuar ndaj nj\u00eb skenari t\u00eb till\u00eb. N\u00eb vitin 2025, var\u00ebsia e saj nga importet e gazit natyror arriti n\u00eb 87,6 p\u00ebr qind. P\u00ebr rrjedhoj\u00eb, shp\u00ebrthimi i nj\u00eb konflikti t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb rajon do ta vendoste kontinentin p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb situate jasht\u00ebzakonisht t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb energjetike, e cila do t\u00eb prodhonte pasoja t\u00eb konsiderueshme ekonomike, sociale, politike dhe gjeopolitike.<\/p>\n<p>K\u00ebto p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb dy nga rreziqet m\u00eb serioze me t\u00eb cilat po p\u00ebrballet Evropa n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb. Paralajm\u00ebrimet p\u00ebr nj\u00eb dim\u00ebr potencialisht nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00ebt n\u00eb historin\u00eb e kontinentit nuk lidhen vet\u00ebm me sigurin\u00eb e furnizimit me energji, por edhe me p\u00ebrkeq\u00ebsimin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb mjedisit gjeopolitik dhe t\u00eb siguris\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr, thirrja e Bashkimit Evropian q\u00eb qytetar\u00ebt t\u00eb sigurojn\u00eb rezerva p\u00ebr 72 or\u00ebt e para t\u00eb nj\u00eb situate emergjente nuk duhet par\u00eb thjesht si nj\u00eb mas\u00eb parandaluese ndaj fatkeq\u00ebsive natyrore apo nd\u00ebrprerjeve t\u00eb mundshme t\u00eb sh\u00ebrbimeve jetike. Ajo pasqyron gjithashtu shqet\u00ebsimin n\u00eb rritje t\u00eb institucioneve evropiane p\u00ebr nj\u00eb mjedis nd\u00ebrkomb\u00ebtar gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb paparashikuesh\u00ebm, n\u00eb t\u00eb cilin krizat e siguris\u00eb, energjis\u00eb dhe gjeopolitik\u00ebs mund t\u00eb nd\u00ebrthuren dhe t\u00eb prodhojn\u00eb pasoja t\u00eb nj\u00ebpasnj\u00ebshme p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb kontinentin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkruan: Nefail Emini Evropa p\u00ebrball\u00eb rreziqeve globale: Pse BE-ja u b\u00ebn thirrje qytetar\u00ebve t\u00eb p\u00ebrgatiten&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":62653,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10],"tags":[],"class_list":["post-62650","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bote","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62650","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=62650"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62650\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":62654,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62650\/revisions\/62654"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/62653"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=62650"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=62650"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=62650"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}