{"id":63182,"date":"2026-11-07T12:06:12","date_gmt":"2026-11-07T11:06:12","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=63182"},"modified":"2026-11-07T12:06:12","modified_gmt":"2026-11-07T11:06:12","slug":"shba-kine-dhe-rusi-ne-gare-per-armet-hipersonike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=63182","title":{"rendered":"SHBA, Kin\u00eb dhe Rusi n\u00eb \u2018gar\u00eb\u2019 p\u00ebr arm\u00ebt hipersonike"},"content":{"rendered":"<p>Gara e armatimit mes Shteteve t\u00eb Bashkuara, Kin\u00ebs dhe Rusis\u00eb po intensifikohet, nd\u00ebrsa arm\u00ebt hipersonike po kthehen n\u00eb nj\u00eb nga prioritetet kryesore t\u00eb strategjis\u00eb ushtarake t\u00eb tri fuqive.<\/p>\n<p>Sinjali m\u00eb i fundit vjen nga kompania amerikane e mbrojtjes Lockheed Martin, e cila ka fituar nj\u00eb kontrat\u00eb prej 694 milion\u00eb dollar\u00ebsh nga Forcat Ajrore t\u00eb SHBA-ve p\u00ebr prodhimin e raket\u00ebs s\u00eb re hipersonike ARRW.<\/p>\n<p>K\u00ebto arm\u00eb konsiderohen ve\u00e7an\u00ebrisht sfiduese p\u00ebr sistemet tradicionale t\u00eb mbrojtjes, pasi fluturojn\u00eb me shpejt\u00ebsi t\u00eb pakt\u00ebn pes\u00eb her\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe se ajo e z\u00ebrit, rreth 6.100 kilometra n\u00eb or\u00eb, dhe mund t\u00eb ndryshojn\u00eb trajektoren gjat\u00eb fluturimit. Kjo e v\u00ebshtir\u00ebson zbulimin, gjurmimin dhe parashikimin e objektivit t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Kina dhe Rusia kan\u00eb fituar ep\u00ebrsi n\u00eb k\u00ebt\u00eb gar\u00eb<br \/>\nKina dhe Rusia konsiderohen aktualisht p\u00ebrpara SHBA-ve n\u00eb disa aspekte t\u00eb zhvillimit dhe p\u00ebrdorimit t\u00eb arm\u00ebve hipersonike.<\/p>\n<p>Pekini zot\u00ebron arsenalin m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb bot\u00eb, nd\u00ebrsa Rusia ka avancuar m\u00eb shum\u00eb n\u00eb p\u00ebrdorimin operacional t\u00eb tyre, duke i p\u00ebrdorur edhe gjat\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb.<\/p>\n<p>Kina vendosi n\u00eb p\u00ebrdorim n\u00eb vitin 2020 sistemin e saj t\u00eb par\u00eb operacional hipersonik, t\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga raketa balistike DF-17 dhe mjeti hipersonik rr\u00ebshqit\u00ebs DF-ZF.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr avantazh i Pekinit \u00ebsht\u00eb infrastruktura e gjer\u00eb e testimit dhe kapaciteti i lart\u00eb industrial, q\u00eb i mund\u00ebson prodhimin e k\u00ebtyre sistemeve n\u00eb num\u00ebr m\u00eb t\u00eb madh.<\/p>\n<p>Sipas vler\u00ebsimeve t\u00eb analist\u00ebve, Rusia prodhon rreth 80 arm\u00eb hipersonike n\u00eb vit, Kina rreth 370, nd\u00ebrsa SHBA-ja vet\u00ebm nj\u00eb num\u00ebr nj\u00ebshifror.<\/p>\n<p>Gjithashtu, n\u00ebse tendencat aktuale t\u00eb prodhimit vazhdojn\u00eb, deri n\u00eb vitin 2035 Kina dhe Rusia mund t\u00eb zot\u00ebrojn\u00eb s\u00eb bashku rreth 5 mij\u00eb arm\u00eb hipersonike, prej t\u00eb cilave 4 mij\u00eb do t\u2019i p\u00ebrkasin Kin\u00ebs.<\/p>\n<p>SHBA-t\u00eb planifikojn\u00eb investime prej 37.9 miliard\u00eb dollar\u00ebsh<br \/>\nP\u00ebr t\u00eb ngushtuar hendekun me rival\u00ebt, Washingtoni po p\u00ebrshpejton zhvillimin e teknologjis\u00eb hipersonike dhe po rrit investimet n\u00eb k\u00ebt\u00eb sektor.<\/p>\n<p>Pentagoni planifikon t\u00eb shpenzoj\u00eb 37.9 miliard\u00eb dollar\u00eb p\u00ebr programet e arm\u00ebve hipersonike gjat\u00eb viteve fiskale 2027-2031.<\/p>\n<p>Nga kjo shum\u00eb, 10.1 miliard\u00eb dollar\u00eb parashikohen p\u00ebr ushtrin\u00eb, p\u00ebr blerjen e 4.500 arm\u00ebve hipersonike me rreze t\u00eb mesme veprimi, nd\u00ebrsa 2.1 miliard\u00eb dollar\u00eb do t\u00eb shkojn\u00eb p\u00ebr marin\u00ebn, e cila synon t\u00eb siguroj\u00eb 59 raketa.<\/p>\n<p>Edhe Forcat Ajrore po zhvillojn\u00eb programe t\u00eb reja, p\u00ebrfshir\u00eb raket\u00ebn ARRW dhe sistemin HACM.<\/p>\n<p>Sipas analist\u00ebve, nj\u00eb prej problemeve t\u00eb SHBA-ve mbetet kapaciteti i kufizuar p\u00ebr prodhimin masiv. Pas p\u00ebrfundimit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, industria amerikane e mbrojtjes u p\u00ebrqendrua kryesisht te sistemet shum\u00eb t\u00eb avancuara dhe me kosto t\u00eb lart\u00eb, duke l\u00ebn\u00eb pas prodhimin n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, Kina p\u00ebrfiton nga baza e saj e fuqishme industriale dhe bashk\u00ebpunimi strategjik me Rusin\u00eb.<\/p>\n<p>Tajvani, pika m\u00eb e ndjeshme e rivalitetit<br \/>\nNj\u00eb prej shqet\u00ebsimeve kryesore t\u00eb Pentagonit lidhet me mund\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb konflikti p\u00ebr Tajvanin, ku arsenali hipersonik i Kin\u00ebs mund t\u00eb p\u00ebrb\u00ebj\u00eb nj\u00eb sfid\u00eb serioze p\u00ebr forcat amerikane dhe aleat\u00ebt e tyre.<\/p>\n<p>Pekini zot\u00ebron nj\u00eb arsenal t\u00eb madh raketash konvencionale, nd\u00ebrsa arm\u00ebt hipersonike i japin mund\u00ebsi t\u00eb godas\u00eb objektiva me shpejt\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb dhe nga trajektore m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t\u2019u parashikuar.<\/p>\n<p>Sipas nj\u00eb vler\u00ebsimi t\u00eb Pentagonit, t\u00eb publikuar nga \u201cThe New York Times\u201d n\u00eb dhjetor 2025, n\u00eb simulimet e nj\u00eb konflikti p\u00ebr Tajvanin, Kina p\u00ebrdori arm\u00eb hipersonike n\u00eb skenar\u00eb q\u00eb p\u00ebrfshinin shkat\u00ebrrimin ose nxjerrjen jasht\u00eb funksionit t\u00eb aeroplanmbajt\u00ebseve amerikane t\u00eb klas\u00ebs Gerald R. Ford.<\/p>\n<p>Nj\u00eb raket\u00eb me rreze t\u00eb mesme veprimi mund t\u00eb arrij\u00eb deri n\u00eb 4 mij\u00eb kilometra, duke e detyruar flot\u00ebn amerikane t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb m\u00eb larg zon\u00ebs s\u00eb konfliktit. Kjo do t\u00eb kufizonte edhe mund\u00ebsin\u00eb e avion\u00ebve luftarak\u00eb amerikan\u00eb p\u00ebr t\u00eb kryer operacione efektive pran\u00eb Tajvanit.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, analist\u00ebt theksojn\u00eb se ep\u00ebrsia n\u00eb arm\u00ebt hipersonike nuk garanton automatikisht fitoren n\u00eb nj\u00eb konflikt. SHBA-t\u00eb dhe aleat\u00ebt disponojn\u00eb ende kapacitete t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme ushtarake, nd\u00ebrsa rezultati i nj\u00eb p\u00ebrballjeje do t\u00eb varej nga kombinimi i sistemeve t\u00eb ndryshme t\u00eb mbrojtjes dhe sulmit.<\/p>\n<p>Nj\u00eb gar\u00eb q\u00eb pritet t\u00eb intensifikohet<br \/>\nZhvillimi i arm\u00ebve hipersonike po merr gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi n\u00eb strategjit\u00eb ushtarake t\u00eb tri fuqive, t\u00eb cilat synojn\u00eb t\u00eb zgjerojn\u00eb arsenalet dhe t\u00eb forcojn\u00eb kapacitetet e tyre mbrojt\u00ebse e sulmuese.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, ekspert\u00ebt paralajm\u00ebrojn\u00eb se r\u00ebnd\u00ebsia e k\u00ebtyre arm\u00ebve nuk duhet ekzagjeruar. P\u00ebrvoja e luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb ka treguar se efektiviteti n\u00eb fush\u00ebn e betej\u00ebs nuk p\u00ebrcaktohet vet\u00ebm nga teknologjia e nj\u00eb arme, por nga m\u00ebnyra se si ajo kombinohet me kapacitetet e tjera ushtarake.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu, gara hipersonike mbetet nj\u00eb tjet\u00ebr front i rivalitetit strategjik mes Washingtonit, Pekinit dhe Mosk\u00ebs, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur balanca globale e fuqis\u00eb ushtarake po vihet gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb n\u00eb prov\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gara e armatimit mes Shteteve t\u00eb Bashkuara, Kin\u00ebs dhe Rusis\u00eb po intensifikohet, nd\u00ebrsa arm\u00ebt hipersonike&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":63188,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-63182","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bote"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63182","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=63182"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63182\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":63189,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63182\/revisions\/63189"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/63188"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=63182"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=63182"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=63182"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}