Isuf B. Bajrami<\/p>\n
Kosova nuk mund t\u00eb mbetet peng i pes\u00eb shteteve mosnjoh\u00ebse t\u00eb BE-s\u00eb. N\u00ebse Evropa nuk ofron perspektiv\u00eb t\u00eb barabart\u00eb, shqiptar\u00ebt kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb hapin nj\u00eb debat t\u00eb ri p\u00ebr t\u00eb ardhmen e tyre politike, komb\u00ebtare dhe strategjike.<\/p>\n
Hyrje
\n1. Nj\u00eb moment q\u00eb k\u00ebrkon rishqyrtim strategjik<\/p>\n
Deklaratat kritike t\u00eb eurodeputetit holandez Thijs Reuten lidhur me mbajtjen pezull t\u00eb aplikimit t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb Bashkimin Evropian kan\u00eb rikthyer n\u00eb v\u00ebmendje nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje thelb\u00ebsore: raportin nd\u00ebrmjet parimeve t\u00eb shpallura t\u00eb Bashkimit Evropian dhe m\u00ebnyr\u00ebs se si ato zbatohen n\u00eb praktik\u00ebn institucionale dhe politike.<\/p>\n
\u00c7\u00ebshtja e Kosov\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb problem i procedurave t\u00eb zgjerimit. Ajo \u00ebsht\u00eb gjithashtu nj\u00eb test i besueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb politik\u00ebs evropiane, i konsistenc\u00ebs s\u00eb standardeve demokratike dhe i aft\u00ebsis\u00eb s\u00eb Bashkimit Evropian p\u00ebr t\u00eb vepruar si nj\u00eb subjekt politik q\u00eb i p\u00ebrmbahet parimeve t\u00eb veta.<\/p>\n
Kosova aplikoi p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE m\u00eb 15 dhjetor 2022. Megjithat\u00eb, procesi nuk ka avancuar n\u00eb faz\u00ebn e marrjes s\u00eb opinionit formal t\u00eb Komisionit Evropian p\u00ebr aplikimin. Komisioni ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb ditur se \u00ebsht\u00eb i gatsh\u00ebm ta p\u00ebrgatis\u00eb k\u00ebt\u00eb opinion sapo K\u00ebshilli t\u2019ia k\u00ebrkoj\u00eb.<\/p>\n
Kjo situat\u00eb k\u00ebrkon m\u00eb shum\u00eb sesa deklarata diplomatike. K\u00ebrkon nj\u00eb p\u00ebrgjigje institucionale dhe nj\u00eb strategji t\u00eb qart\u00eb p\u00ebr t\u00eb ardhmen.<\/p>\n
Pyetja q\u00eb shtrohet \u00ebsht\u00eb e thjesht\u00eb: deri kur Kosova duhet ta nd\u00ebrtoj\u00eb orientimin e saj strategjik mbi nj\u00eb perspektiv\u00eb q\u00eb nuk ka nj\u00eb afat t\u00eb qart\u00eb institucional?<\/p>\n
Orientimi evropian i Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb zgjedhje e saj politike dhe strategjike. Por kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se Kosova duhet t\u00eb heq\u00eb dor\u00eb nga e drejta p\u00ebr t\u00eb shqyrtuar alternativa t\u00eb tjera, n\u00ebse rruga evropiane vazhdon t\u00eb mbetet e bllokuar.<\/p>\n
2. Bashkimi Evropian dhe kontradikta nd\u00ebrmjet parimeve dhe praktik\u00ebs<\/p>\n
Bashkimi Evropian \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar mbi parimet e demokracis\u00eb, sundimit t\u00eb ligjit, respektimit t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut, barazis\u00eb dhe bashk\u00ebpunimit nd\u00ebrmjet shteteve.<\/p>\n
Politika e zgjerimit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej instrumenteve kryesore p\u00ebr promovimin e k\u00ebtyre vlerave n\u00eb kontinent.<\/p>\n
Megjithat\u00eb, rasti i Kosov\u00ebs nxjerr n\u00eb pah nj\u00eb problem q\u00eb nuk mund t\u00eb anashkalohet: dallimin nd\u00ebrmjet kritereve formale t\u00eb integrimit dhe realitetit t\u00eb vendimmarrjes politike brenda BE-s\u00eb.<\/p>\n
Kosov\u00ebs i k\u00ebrkohet t\u00eb vazhdoj\u00eb reformat, t\u00eb forcoj\u00eb sundimin e ligjit, t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb funksionimin e institucioneve dhe t\u00eb harmonizoj\u00eb politikat e saj me standardet evropiane. K\u00ebto k\u00ebrkesa jan\u00eb legjitime dhe duhet t\u00eb p\u00ebrmbushen.<\/p>\n
Por edhe Bashkimi Evropian ka p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr transparenc\u00ebn dhe parashikueshm\u00ebrin\u00eb e procesit t\u00eb zgjerimit.<\/p>\n
Nj\u00eb perspektiv\u00eb integruese nuk mund t\u00eb mb\u00ebshtetet vet\u00ebm n\u00eb deklarata mb\u00ebshtet\u00ebse, nd\u00ebrsa hapat institucional\u00eb mbeten t\u00eb pap\u00ebrcaktuar.<\/p>\n
N\u00ebse zgjerimi \u00ebsht\u00eb proces i bazuar n\u00eb merita, at\u00ebher\u00eb vler\u00ebsimi i meritave duhet t\u00eb zhvillohet p\u00ebrmes mekanizmave institucional\u00eb dhe kritereve t\u00eb qarta.<\/p>\n
BE-ja nuk mund t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb nga vendet aspirante besueshm\u00ebri t\u00eb plot\u00eb institucionale, pa treguar vet\u00eb se vendimmarrja e saj mb\u00ebshtetet n\u00eb transparenc\u00eb, konsistenc\u00eb dhe parashikueshm\u00ebri.<\/p>\n
3. Pes\u00eb shtetet mosnjoh\u00ebse dhe bllokada institucionale<\/p>\n
Nj\u00eb prej pengesave m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb perspektiv\u00ebn evropiane t\u00eb Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb mosnjohja e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb saj nga pes\u00eb shtete an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb: Spanja, Greqia, Qiproja, Rumania dhe Sllovakia.<\/p>\n
Ky realitet ka ndikim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb n\u00eb dinamik\u00ebn politike dhe institucionale t\u00eb integrimit.<\/p>\n
Duhet t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb dallim juridik: mosnjohja e Kosov\u00ebs nga nj\u00eb shtet an\u00ebtar nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb vetvete nj\u00eb vendim formal p\u00ebr refuzimin e aplikimit t\u00eb saj. Megjithat\u00eb, vendimmarrja p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb BE k\u00ebrkon unanimitetin e K\u00ebshillit dhe ratifikimin e marr\u00ebveshjes s\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit nga t\u00eb gjitha shtetet kontraktuese, sipas k\u00ebrkesave t\u00eb tyre kushtetuese.<\/p>\n
K\u00ebt\u00eb e p\u00ebrcakton neni 49 i Traktatit p\u00ebr Bashkimin Evropian.<\/p>\n
Prandaj, ekziston nj\u00eb problem real strukturor: q\u00ebndrimet e shteteve mosnjoh\u00ebse mund t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb procesin e integrimit, edhe kur institucionet e tjera evropiane shprehin mb\u00ebshtetje p\u00ebr avancimin e Kosov\u00ebs.<\/p>\n
Por kjo nuk e p\u00ebrjashton mund\u00ebsin\u00eb dhe as nevoj\u00ebn p\u00ebr hapa t\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebm institucional\u00eb.<\/p>\n
Komisioni Evropian mund t\u00eb p\u00ebrgatis\u00eb opinionin p\u00ebr aplikimin e Kosov\u00ebs, n\u00ebse k\u00ebt\u00eb ia k\u00ebrkon K\u00ebshilli. Procesi i vler\u00ebsimit duhet t\u00eb ndahet sa m\u00eb qart\u00eb nga mosmarr\u00ebveshjet politike rreth njohjes s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n
Prandaj, Brukseli duhet t\u00eb shqyrtoj\u00eb mund\u00ebsit\u00eb institucionale p\u00ebr t\u00eb mos lejuar q\u00eb mospajtimet e brendshme t\u00eb bllokojn\u00eb \u00e7do hap t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n
Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, pes\u00eb shtetet mosnjoh\u00ebse duhet t\u00eb japin nj\u00eb p\u00ebrgjigje politike se si e shohin perspektiv\u00ebn evropiane t\u00eb Kosov\u00ebs dhe n\u00ebse jan\u00eb t\u00eb gatshme t\u00eb lejojn\u00eb zhvillimin e nj\u00eb procesi objektiv vler\u00ebsimi.<\/p>\n
4. Parlamenti Evropian dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsia e K\u00ebshillit t\u00eb BE-s\u00eb<\/p>\n
Nj\u00eb zhvillim me r\u00ebnd\u00ebsi \u00ebsht\u00eb rezoluta e Parlamentit Evropian p\u00ebr raportin e Komisionit Evropian mbi Kosov\u00ebn, e miratuar m\u00eb 17 qershor 2026.<\/p>\n
Rezoluta u miratua me 412 vota p\u00ebr, 174 kund\u00ebr dhe 58 abstenime.<\/p>\n
Parlamenti Evropian rikonfirmoi mb\u00ebshtetjen p\u00ebr perspektiv\u00ebn evropiane t\u00eb Kosov\u00ebs dhe k\u00ebrkoi q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrmerren hapa institucional\u00eb p\u00ebr avancimin e aplikimit, p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebrkes\u00ebn q\u00eb Komisioni Evropian t\u00eb p\u00ebrgatis\u00eb opinionin p\u00ebr meritat e aplikimit.<\/p>\n
Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, Parlamenti theksoi nevoj\u00ebn p\u00ebr vazhdimin e reformave n\u00eb sundimin e ligjit, mbrojtjen e lirive themelore dhe luft\u00ebn kund\u00ebr korrupsionit.<\/p>\n
Ky q\u00ebndrim p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb sinjal t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm politik, por nuk duhet ngat\u00ebrruar me nj\u00eb vendim p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim apo me nj\u00eb vendim q\u00eb e detyron automatikisht K\u00ebshillin t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb hapat e k\u00ebrkuar.<\/p>\n
P\u00ebrgjegj\u00ebsia institucionale mbetet e ndar\u00eb nd\u00ebrmjet institucioneve evropiane dhe shteteve an\u00ebtare.<\/p>\n
Prandaj, pyetja \u00ebsht\u00eb: n\u00ebse Parlamenti Evropian shpreh mb\u00ebshtetje p\u00ebr avancimin e Kosov\u00ebs, pse kjo mb\u00ebshtetje nuk po p\u00ebrkthehet n\u00eb hapa konkret\u00eb nga institucionet q\u00eb kan\u00eb kompetenc\u00eb p\u00ebr vendimmarrjen p\u00ebrkat\u00ebse?<\/p>\n
Evropa duhet t\u00eb tregoj\u00eb se politika e zgjerimit nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb deklarat\u00eb e p\u00ebrs\u00ebritur diplomatike, por nj\u00eb proces institucional me p\u00ebrgjegj\u00ebsi dhe rezultate t\u00eb matshme.<\/p>\n
5. P\u00ebrgjegj\u00ebsia e Kosov\u00ebs: reformat nuk jan\u00eb \u00e7\u00ebshtje negocimi<\/p>\n
Kritika ndaj Bashkimit Evropian nuk duhet t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si arsyetim p\u00ebr mang\u00ebsit\u00eb e brendshme t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n
P\u00ebrkundrazi, sa m\u00eb shum\u00eb q\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb trajtim t\u00eb barabart\u00eb nga institucionet evropiane, aq m\u00eb e madhe \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsia jon\u00eb p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar institucione funksionale dhe demokratike.<\/p>\n
Pavar\u00ebsia e gjyq\u00ebsorit, lufta kund\u00ebr korrupsionit, profesionalizimi i administrat\u00ebs publike, mbrojtja e t\u00eb drejtave t\u00eb komuniteteve dhe funksionimi i institucioneve kushtetuese jan\u00eb detyrime q\u00eb burojn\u00eb nga vet\u00eb natyra e shtetit demokratik.<\/p>\n
K\u00ebto reforma nuk duhet t\u00eb realizohen vet\u00ebm p\u00ebr shkak t\u00eb k\u00ebrkesave t\u00eb Brukselit.<\/p>\n
Ato duhet t\u00eb realizohen sepse jan\u00eb n\u00eb interes t\u00eb qytetar\u00ebve dhe t\u00eb shtetit.<\/p>\n
Por edhe BE-ja duhet t\u00eb jet\u00eb konsekuente n\u00eb zbatimin e parimeve t\u00eb veta.<\/p>\n
N\u00ebse k\u00ebrkon standarde t\u00eb larta demokratike, duhet t\u00eb siguroj\u00eb q\u00eb procesi i zgjerimit t\u00eb mos shnd\u00ebrrohet n\u00eb instrument t\u00eb kusht\u00ebzimeve politike pa nj\u00eb horizont t\u00eb qart\u00eb.<\/p>\n
N\u00ebse k\u00ebrkon sundim t\u00eb ligjit, duhet t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb vendimmarrjen e bazuar n\u00eb kritere dhe procedura.<\/p>\n
N\u00ebse k\u00ebrkon marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb normalizuara nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb, duhet t\u00eb siguroj\u00eb q\u00eb dialogu t\u00eb mos p\u00ebrdoret p\u00ebr cenimin e sovranitetit dhe rendit kushtetues t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n
Normalizimi i marr\u00ebdh\u00ebnieve duhet t\u00eb \u00e7oj\u00eb drejt nj\u00eb marr\u00ebveshjeje gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse, juridikisht t\u00eb zbatueshme dhe t\u00eb mb\u00ebshtetur n\u00eb respektimin e barazis\u00eb sovrane.<\/p>\n
6. Hap\u00ebsira shqiptare: nj\u00eb realitet komb\u00ebtar q\u00eb k\u00ebrkon vizion t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt<\/p>\n
Shqiptar\u00ebt jetojn\u00eb n\u00eb disa shtete t\u00eb Ballkanit, por ndarjet politike dhe territoriale nuk e kan\u00eb zhdukur identitetin e tyre t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt historik, gjuh\u00ebsor, kulturor dhe komb\u00ebtar.<\/p>\n
Shqip\u00ebria dhe Kosova p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb dy shtetet shqiptare, nd\u00ebrsa shqiptar\u00ebt n\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut, Malin e Zi, Lugin\u00ebn e Preshev\u00ebs dhe \u00c7am\u00ebri p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs son\u00eb komb\u00ebtare.<\/p>\n
Secila prej k\u00ebtyre hap\u00ebsirave ka specifikat e veta historike, politike dhe juridike.<\/p>\n
N\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut, \u00e7\u00ebshtja shqiptare lidhet me p\u00ebrfaq\u00ebsimin institucional, barazin\u00eb qytetare, p\u00ebrdorimin e gjuh\u00ebs shqipe dhe zbatimin e t\u00eb drejtave t\u00eb garantuara.<\/p>\n
N\u00eb Malin e Zi, mbrojtja e identitetit, p\u00ebrfaq\u00ebsimi politik dhe zhvillimi i viseve shqiptare mbeten pjes\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrshtet\u00ebrore dhe t\u00eb drejtave t\u00eb pakicave.<\/p>\n
N\u00eb Lugin\u00ebn e Preshev\u00ebs, t\u00eb drejtat e shqiptar\u00ebve, p\u00ebrfaq\u00ebsimi institucional dhe trajtimi i barabart\u00eb duhet t\u00eb jen\u00eb \u00e7\u00ebshtje e vazhdueshme e angazhimit diplomatik nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<\/p>\n
Nd\u00ebrsa \u00c7am\u00ebria p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb kapitull t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb historis\u00eb shqiptare.<\/p>\n
\u00c7\u00ebshtja \u00e7ame p\u00ebrfshin shp\u00ebrnguljen e popullsis\u00eb shqiptare, humbjen e pronave, trash\u00ebgimin\u00eb kulturore, identitetin dhe k\u00ebrkesat p\u00ebr trajtimin e pasojave historike n\u00eb p\u00ebrputhje me t\u00eb drejt\u00ebn dhe mekanizmat nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut.<\/p>\n
Kjo \u00e7\u00ebshtje k\u00ebrkon trajtim serioz diplomatik, dokumentim historik dhe dialog me Greqin\u00eb.<\/p>\n
Nj\u00eb Evrop\u00eb q\u00eb e vendos mbrojtjen e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut dhe trash\u00ebgimis\u00eb kulturore n\u00eb themel t\u00eb identitetit t\u00eb saj politik duhet t\u00eb jet\u00eb e gatshme t\u00eb trajtoj\u00eb edhe \u00e7\u00ebshtjet historike t\u00eb pazgjidhura.<\/p>\n
Por p\u00ebrtej \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb ve\u00e7anta, shqiptar\u00ebt kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb vizion t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt strategjik.<\/p>\n
Ky vizion mund t\u00eb filloj\u00eb me integrimin ekonomik Shqip\u00ebri\u2013Kosov\u00eb, koordinimin institucional, bashk\u00ebpunimin arsimor, zhvillimin e infrastruktur\u00ebs, energjis\u00eb dhe tregut t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt.<\/p>\n
M\u00eb tej, mund t\u00eb shqyrtohen modele t\u00eb avancuara t\u00eb bashk\u00ebpunimit politik dhe institucional, gjithmon\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me vullnetin demokratik t\u00eb qytetar\u00ebve dhe rendet kushtetuese p\u00ebrkat\u00ebse.<\/p>\n
Nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb shqiptare e zhvilluar ekonomikisht dhe e koordinuar institucionalisht nuk duhet t\u00eb perceptohet si projekt kund\u00ebr popujve t\u00eb tjer\u00eb.<\/p>\n
Ajo duhet t\u00eb jet\u00eb projekt zhvillimi, sigurie, demokracie dhe stabiliteti rajonal.<\/p>\n
7. Projekti i Shteteve t\u00eb Bashkuara Shqiptare n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb SHBA-s\u00eb<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb hapet nj\u00eb debat shum\u00eb m\u00eb i gjer\u00eb strategjik.<\/p>\n
A duhet q\u00eb shqiptar\u00ebt ta kufizojn\u00eb t\u00eb ardhmen e tyre vet\u00ebm n\u00eb perspektiv\u00ebn e integrimit evropian, apo duhet t\u00eb shqyrtojn\u00eb edhe mund\u00ebsi t\u00eb tjera t\u00eb organizimit politik dhe t\u00eb integrimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar?<\/p>\n
Nj\u00eb nga idet\u00eb q\u00eb meriton t\u00eb trajtohet n\u00eb nj\u00eb debat publik, akademik, juridik dhe diplomatik \u00ebsht\u00eb projekti i krijimit t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara Shqiptare, me synimin e mundsh\u00ebm t\u00eb bashkimit vullnetar n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs.<\/p>\n
Kjo ide nuk paraqitet si marr\u00ebveshje ekzistuese me Uashingtonin, as si politik\u00eb e shpallur amerikane dhe as si mund\u00ebsi q\u00eb mund t\u00eb realizohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb automatike.<\/p>\n
Ajo paraqitet si propozim politik dhe strategjik p\u00ebr diskutim.<\/p>\n
Thelbi i saj do t\u00eb ishte shqyrtimi i nj\u00eb modeli t\u00eb ri institucional, n\u00eb t\u00eb cilin vullneti demokratik i qytetar\u00ebve shqiptar\u00eb do t\u00eb p\u00ebrcaktonte n\u00ebse ekziston mb\u00ebshtetja p\u00ebr nj\u00eb projekt t\u00eb till\u00eb, nd\u00ebrsa realizimi do t\u00eb varej nga negociatat nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe pranimi kushtetues nga SHBA-ja.<\/p>\n
Nj\u00eb projekt i till\u00eb do t\u00eb duhej t\u00eb mb\u00ebshtetej n\u00eb disa parime themelore:<\/p>\n
S\u00eb pari: Vet\u00ebvendosja demokratike.<\/p>\n
\u00c7do ndryshim i statusit politik duhet t\u00eb mb\u00ebshtetet n\u00eb vullnetin e lir\u00eb t\u00eb qytetar\u00ebve, t\u00eb shprehur p\u00ebrmes proceseve demokratike dhe referendumeve t\u00eb organizuara n\u00eb p\u00ebrputhje me kushtetutat dhe legjislacionin p\u00ebrkat\u00ebs.<\/p>\n
S\u00eb dyti: Legjitimiteti kushtetues.<\/p>\n
Procesi duhet t\u00eb ket\u00eb baz\u00eb ligjore n\u00eb secilin shtet ose territor t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb. Vullneti i shprehur n\u00eb referendum duhet t\u00eb pasohet nga procedurat kushtetuese dhe institucionale t\u00eb nevojshme.<\/p>\n
S\u00eb treti: Negociatat diplomatike me SHBA-n\u00eb.<\/p>\n
Pas krijimit t\u00eb mandatit demokratik, institucionet p\u00ebrfaq\u00ebsuese do t\u00eb mund t\u00eb paraqisnin nj\u00eb platform\u00eb zyrtare para administrat\u00ebs amerikane dhe Kongresit t\u00eb SHBA-s\u00eb, duke k\u00ebrkuar shqyrtimin e mund\u00ebsis\u00eb dhe modaliteteve juridike t\u00eb k\u00ebtij integrimi.<\/p>\n
S\u00eb kat\u00ebrti: Marr\u00ebveshjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n
Do t\u00eb duhej t\u00eb negocioheshin \u00e7\u00ebshtjet e sovranitetit, territorit, shtet\u00ebsis\u00eb, t\u00eb drejtave qytetare, pron\u00ebs, siguris\u00eb, institucioneve, ekonomis\u00eb dhe p\u00ebrfaq\u00ebsimit politik.<\/p>\n
S\u00eb pesti: P\u00ebrmbushja e procedurave kushtetuese amerikane.<\/p>\n
Neni IV, seksioni 3 i Kushtetut\u00ebs s\u00eb SHBA-s\u00eb p\u00ebrcakton se pranimi i shteteve t\u00eb reja n\u00eb Union b\u00ebhet nga Kongresi. Po ky nen p\u00ebrcakton edhe k\u00ebrkes\u00ebn p\u00ebr p\u00eblqimin e legjislaturave p\u00ebrkat\u00ebse dhe t\u00eb Kongresit n\u00eb rastet e bashkimit t\u00eb shteteve ose pjes\u00ebve t\u00eb tyre.<\/p>\n
Prandaj, nj\u00eb projekt i till\u00eb do t\u00eb k\u00ebrkonte nj\u00eb proces t\u00eb posa\u00e7\u00ebm negociatash dhe miratimesh kushtetuese, duke marr\u00eb parasysh statusin juridik t\u00eb secilit territor t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb.<\/p>\n
S\u00eb gjashti: Barazia dhe mbrojtja e t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebve.<\/p>\n
\u00c7do model i mundsh\u00ebm duhet t\u00eb garantoj\u00eb t\u00eb drejta t\u00eb barabarta, demokraci funksionale, mbrojtje t\u00eb pron\u00ebs, liri individuale dhe siguri p\u00ebr t\u00eb gjitha komunitetet, pa dallim etnie, gjuhe apo p\u00ebrkat\u00ebsie fetare.<\/p>\n
Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje q\u00eb k\u00ebrkon studim t\u00eb thelluar juridik dhe kushtetues, por nuk duhet t\u00eb p\u00ebrjashtohet nga debati vet\u00ebm p\u00ebr shkak t\u00eb kompleksitetit t\u00eb saj.<\/p>\n
8. Referendumi dhe vullneti demokratik: nga ideja te mandati politik<\/p>\n
Referendumi do t\u00eb ishte instrumenti kryesor p\u00ebr shprehjen e vullnetit demokratik, por ai duhet t\u00eb organizohet mbi nj\u00eb baz\u00eb t\u00eb qart\u00eb juridike.<\/p>\n
Nuk mjafton vet\u00ebm shpallja politike e nj\u00eb referendumi.<\/p>\n
Duhet t\u00eb ekzistojn\u00eb legjislacioni p\u00ebrkat\u00ebs, kompetenca kushtetuese, procedura transparente, mbik\u00ebqyrje e pavarur, informim i qytetar\u00ebve dhe garanci p\u00ebr votim t\u00eb lir\u00eb.<\/p>\n
N\u00ebse qytetar\u00ebt do t\u00eb shprehnin mb\u00ebshtetjen p\u00ebr k\u00ebt\u00eb projekt, rezultati do t\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte nj\u00eb mandat demokratik p\u00ebr institucionet p\u00ebrfaq\u00ebsuese q\u00eb t\u00eb hapnin negociatat dhe t\u00eb k\u00ebrkonin realizimin e tij.<\/p>\n
Ky mandat nuk do t\u00eb n\u00ebnkuptonte se SHBA-ja \u00ebsht\u00eb e detyruar ta pranoj\u00eb propozimin. Pranimi do t\u00eb k\u00ebrkonte vullnetin politik amerikan dhe p\u00ebrmbushjen e procedurave t\u00eb saj kushtetuese.<\/p>\n
Po ashtu, p\u00ebrfshirja e territoreve q\u00eb aktualisht jan\u00eb pjes\u00eb e shteteve t\u00eb tjera nuk mund t\u00eb b\u00ebhet vet\u00ebm p\u00ebrmes nj\u00eb referendumi t\u00eb nj\u00ebansh\u00ebm. Ajo do t\u00eb k\u00ebrkonte zgjidhje t\u00eb ligjshme, marr\u00ebveshje dhe p\u00eblqimin e pal\u00ebve p\u00ebrkat\u00ebse.<\/p>\n
K\u00ebto dallime nuk e dob\u00ebsojn\u00eb projektin. P\u00ebrkundrazi, p\u00ebrcaktimi i tyre q\u00eb n\u00eb fillim e vendos debatin n\u00eb nj\u00eb korniz\u00eb serioze juridike dhe diplomatike.<\/p>\n
9. Pengesat nuk jan\u00eb arsye p\u00ebr heqje dor\u00eb nga nj\u00eb projekt politik<\/p>\n
Nj\u00eb projekt i k\u00ebsaj p\u00ebrmase natyrisht do t\u00eb p\u00ebrballej me pengesa politike, diplomatike, juridike dhe kushtetuese.
\nKjo \u00ebsht\u00eb e kuptueshme.
\nPor ekziston nj\u00eb dallim thelb\u00ebsor nd\u00ebrmjet respektimit t\u00eb procedurave dhe heqjes dor\u00eb nga nj\u00eb objektiv politik.<\/p>\n
Pengesat duhet t\u00eb trajtohen p\u00ebrmes dialogut, negociatave, diplomacis\u00eb, marr\u00ebveshjeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe mekanizmave demokratik\u00eb.
\nN\u00ebse nj\u00eb procedur\u00eb k\u00ebrkon ndryshime ligjore, ato duhet t\u00eb shqyrtohen p\u00ebrmes institucioneve kompetente.
\nN\u00ebse nevojiten marr\u00ebveshje nd\u00ebrkomb\u00ebtare, ato duhet t\u00eb negociohen.<\/p>\n
N\u00ebse k\u00ebrkohet miratimi i institucioneve amerikane, duhet t\u00eb zhvillohet dialogu institucional me to.
\nN\u00ebse paraqiten kund\u00ebrshtime nga shtetet e p\u00ebrfshira, ato duhet t\u00eb trajtohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb paq\u00ebsore dhe n\u00eb p\u00ebrputhje me t\u00eb drejt\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n
Asnj\u00eb penges\u00eb nuk duhet t\u00eb kap\u00ebrcehet p\u00ebrmes forc\u00ebs, por asnj\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi procedurale nuk duhet t\u00eb p\u00ebrdoret si arsye p\u00ebr t\u00eb mos e shqyrtuar seriozisht nj\u00eb projekt politik demokratik.<\/p>\n
Vendosm\u00ebria n\u00eb objektiv nuk n\u00ebnkupton ngurt\u00ebsi n\u00eb diplomaci.<\/p>\n
P\u00ebrkundrazi, nj\u00eb projekt serioz k\u00ebrkon fleksibilitet n\u00eb negociata, profesionaliz\u00ebm juridik, durim institucional dhe k\u00ebmb\u00ebngulje demokratike.<\/p>\n
Nuk b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr t\u00eb imponuar vullnetin e nj\u00eb populli mbi nj\u00eb tjet\u00ebr. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr t\u00eb krijuar mund\u00ebsi q\u00eb qytetar\u00ebt t\u00eb vendosin p\u00ebr t\u00eb ardhmen e tyre, brenda kufijve t\u00eb ligjshm\u00ebris\u00eb dhe t\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n
10. SHBA-ja dhe partneriteti strategjik euroatlantik<\/p>\n
Marr\u00ebdh\u00ebnia e shqiptar\u00ebve me Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs ka nj\u00eb dimension t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb historik dhe strategjik.<\/p>\n
Mb\u00ebshtetja amerikane ka qen\u00eb vendimtare n\u00eb proceset q\u00eb \u00e7uan drejt \u00e7lirimit dhe pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n
P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, \u00e7do debat mbi t\u00eb ardhmen strategjike t\u00eb shqiptar\u00ebve duhet ta marr\u00eb parasysh r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e marr\u00ebdh\u00ebnieve me Uashingtonin.<\/p>\n
Pavar\u00ebsisht n\u00ebse projekti i Shteteve t\u00eb Bashkuara Shqiptare do t\u00eb konsiderohej i realizuesh\u00ebm apo jo, bashk\u00ebpunimi me SHBA-n\u00eb duhet t\u00eb thellohet n\u00eb fush\u00ebn e siguris\u00eb, mbrojtjes, ekonomis\u00eb, investimeve, teknologjis\u00eb dhe diplomacis\u00eb.<\/p>\n
Megjithat\u00eb, duhet t\u00eb b\u00ebhet dallimi nd\u00ebrmjet partneritetit strategjik dhe integrimit kushtetues.<\/p>\n
Partneriteti mund t\u00eb zhvillohet p\u00ebrmes marr\u00ebveshjeve dypal\u00ebshe dhe bashk\u00ebpunimit institucional. Nd\u00ebrsa integrimi n\u00eb federat\u00ebn amerikane do t\u00eb k\u00ebrkonte nj\u00eb proces krejt\u00ebsisht tjet\u00ebr juridik dhe politik.<\/p>\n
Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse propozimi duhet t\u00eb trajtohet me seriozitet, pa krijuar p\u00ebrshtypjen se ekziston nj\u00eb ofert\u00eb amerikane apo nj\u00eb rrug\u00eb e garantuar drejt realizimit.<\/p>\n
Nj\u00eb projekt i till\u00eb k\u00ebrkon s\u00eb pari debat dhe studim, pastaj legjitimitet demokratik dhe, n\u00ebse krijohen kushtet, negociata nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n
11. Mesazhi p\u00ebr Bashkimin Evropian: shqiptar\u00ebt kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb shqyrtojn\u00eb alternativa<\/p>\n
Bashkimi Evropian duhet ta kuptoj\u00eb se perspektiva evropiane e Kosov\u00ebs nuk mund t\u00eb mb\u00ebshtetet vet\u00ebm n\u00eb premtime pa afat.<\/p>\n
Ne nuk k\u00ebrkojm\u00eb q\u00eb BE-ja t\u00eb na pranoj\u00eb me detyrim. Nuk k\u00ebrkojm\u00eb t\u00eb anashkalohen kriteret e an\u00ebtar\u00ebsimit dhe as t\u00eb mohohet e drejta e shteteve an\u00ebtare p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb vendime sipas traktateve.<\/p>\n
Por as BE-ja nuk mund t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb q\u00eb shqiptar\u00ebt t\u00eb presin pafund\u00ebsisht dhe t\u00eb heqin dor\u00eb nga shqyrtimi i alternativave t\u00eb tjera strategjike.<\/p>\n
N\u00ebse Evropa nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb ofroj\u00eb nj\u00eb perspektiv\u00eb t\u00eb besueshme, t\u00eb barabart\u00eb dhe t\u00eb parashikueshme, at\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb legjitime q\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb dhe n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn shqiptare t\u00eb hapet nj\u00eb debat i gjer\u00eb mbi t\u00eb ardhmen politike dhe institucionale.<\/p>\n
Ky debat duhet t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb integrimin ekonomik shqiptar, koordinimin institucional, bashk\u00ebpunimin strategjik me SHBA-n\u00eb dhe mund\u00ebsin\u00eb e shqyrtimit t\u00eb nj\u00eb projekti m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb bashkimit vullnetar n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs.<\/p>\n
Ky nuk \u00ebsht\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim ndaj Evrop\u00ebs.
\nNuk \u00ebsht\u00eb ultimatum ndaj ndonj\u00eb shteti.<\/p>\n
\u00cbsht\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje e s\u00eb drejt\u00ebs p\u00ebr t\u00eb diskutuar t\u00eb ardhmen dhe p\u00ebr t\u00eb shqyrtuar alternativa p\u00ebrmes mjeteve demokratike.<\/p>\n
BE-ja ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb kushtet e an\u00ebtar\u00ebsimit t\u00eb saj. Shqiptar\u00ebt kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb diskutojn\u00eb, t\u00eb shqyrtojn\u00eb dhe t\u00eb vendosin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb demokratike p\u00ebr orientimin e tyre strategjik, duke respektuar t\u00eb drejtat dhe detyrimet q\u00eb burojn\u00eb nga rendi nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<\/p>\n
P\u00ebrfundim<\/p>\n
12. Nga pritja politike te p\u00ebrgjegj\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb ardhmen<\/p>\n
\u00c7\u00ebshtja e Kosov\u00ebs dhe perspektiva e saj evropiane duhet t\u00eb shihen n\u00eb nj\u00eb kontekst m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb historik, politik dhe strategjik.<\/p>\n
Kosova ka zgjedhur orientimin evropian dhe euroatlantik. Ky orientim duhet t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb jet\u00eb pjes\u00eb e debatit dhe politik\u00ebs s\u00eb saj t\u00eb jashtme.<\/p>\n
Por orientimi strategjik nuk duhet t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrhershme nga vendimmarrja e institucioneve t\u00eb jashtme.<\/p>\n
Shqiptar\u00ebt kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb diskutojn\u00eb t\u00eb ardhmen e tyre, t\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb mekanizma t\u00eb avancuar t\u00eb bashk\u00ebpunimit komb\u00ebtar dhe t\u00eb shqyrtojn\u00eb modele t\u00eb tjera t\u00eb integrimit politik e institucional.<\/p>\n
Ideja e Shteteve t\u00eb Bashkuara Shqiptare n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb propozim q\u00eb k\u00ebrkon debat t\u00eb hapur, studim juridik, analiz\u00eb kushtetuese, vler\u00ebsim diplomatik dhe, mbi t\u00eb gjitha, vullnet demokratik.<\/p>\n
Nuk \u00ebsht\u00eb projekt q\u00eb mund t\u00eb realizohet me deklarata, por as ide q\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrjashtohet nga diskutimi vet\u00ebm p\u00ebr shkak t\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsive t\u00eb mundshme.<\/p>\n
P\u00ebrfundimisht, \u00e7\u00ebshtja nuk \u00ebsht\u00eb n\u00ebse Evropa duhet t\u00eb detyrohet ta pranoj\u00eb Kosov\u00ebn. Ajo nuk mund t\u00eb detyrohet.<\/p>\n
\u00c7\u00ebshtja \u00ebsht\u00eb n\u00ebse shqiptar\u00ebt duhet ta konsiderojn\u00eb t\u00eb ardhmen e tyre t\u00eb kufizuar vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb rrug\u00eb integrimi, pavar\u00ebsisht pengesave dhe pasigurive q\u00eb mund t\u00eb paraqiten.<\/p>\n
P\u00ebrgjigjja ndaj k\u00ebsaj pyetjeje k\u00ebrkon nj\u00eb debat t\u00eb pjekur dhe gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs komb\u00ebtar.<\/p>\n
Ne nuk mund ta detyrojm\u00eb Evrop\u00ebn t\u00eb na pranoj\u00eb, por as nuk mund t\u00eb pranojm\u00eb q\u00eb e ardhmja jon\u00eb t\u00eb mbetet peng i pafund\u00ebsis\u00eb politike evropiane.<\/p>\n
N\u00ebse Evropa d\u00ebshmon se \u00ebsht\u00eb e gatshme p\u00ebr partneritet t\u00eb barabart\u00eb, Kosova dhe shqiptar\u00ebt kan\u00eb arsye t\u00eb vazhdojn\u00eb rrug\u00ebn evropiane.<\/p>\n
N\u00ebse kjo perspektiv\u00eb nuk materializohet, at\u00ebher\u00eb duhet t\u00eb jemi t\u00eb p\u00ebrgatitur t\u00eb shqyrtojm\u00eb alternativa t\u00eb tjera, p\u00ebrmes proceseve demokratike, marr\u00ebveshjeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe procedurave kushtetuese.<\/p>\n
Q\u00ebndrueshm\u00ebri n\u00eb parime, vendosm\u00ebri n\u00eb objektiva, fleksibilitet n\u00eb diplomaci dhe respektim t\u00eb pakompromis t\u00eb ligjit.<\/p>\n
Kjo duhet t\u00eb jet\u00eb baza e \u00e7do projekti p\u00ebr t\u00eb ardhmen.<\/p>\n
FUSNOTAT DHE REFERENCAT<\/p>\n
1) Bashkimi Evropian, Versioni i konsoliduar i Traktatit p\u00ebr Bashkimin Evropian, Neni 49, Gazeta Zyrtare e Bashkimit Evropian, C 202, 7 qershor 2016, f. 43.<\/p>\n
2) Komisioni Evropian, Raporti p\u00ebr Kosov\u00ebn 2025, Dokument Pune i Sh\u00ebrbimeve t\u00eb Komisionit Evropian, SWD(2025) 752 final, Bruksel, 4 n\u00ebntor 2025.<\/p>\n
3) Komisioni Evropian, Komunikata p\u00ebr Politik\u00ebn e Zgjerimit t\u00eb BE-s\u00eb 2024, COM(2024) 690 final, Bruksel, 30 tetor 2024. Shih gjithashtu: Republika e Kosov\u00ebs, Aplikimi p\u00ebr An\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb Bashkimin Evropian, dor\u00ebzuar zyrtarisht gjat\u00eb Presidenc\u00ebs \u00e7eke t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Bashkimit Evropian, Prag\u00eb, 15 dhjetor 2022.<\/p>\n
4) Parlamenti Evropian, Raporti i Komisionit Evropian p\u00ebr Kosov\u00ebn 2025, Rezoluta e miratuar m\u00eb 17 qershor 2026, Procedura 2025\/2252(INI), Dokumenti A10-0166\/2026, Teksti i miratuar T10-0220\/2026.<\/p>\n
5) Parlamenti Evropian, Flet\u00ebinformacionet mbi Bashkimin Evropian, Ballkani Per\u00ebndimor \u2013 Kosova, pjesa q\u00eb trajton perspektiv\u00ebn e integrimit evropian t\u00eb Kosov\u00ebs dhe pes\u00eb shtetet an\u00ebtare q\u00eb nuk e njohin pavar\u00ebsin\u00eb e saj.<\/p>\n
6) Organizata e Kombeve t\u00eb Bashkuara, Karta e Kombeve t\u00eb Bashkuara, 26 qershor 1945, Kapitulli I, Nenet 1 dhe 2, lidhur me vet\u00ebvendosjen, barazin\u00eb sovrane dhe zgjidhjen paq\u00ebsore t\u00eb mosmarr\u00ebveshjeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n
7) Gjykata Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Drejt\u00ebsis\u00eb, P\u00ebrputhshm\u00ebria me t\u00eb Drejt\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Shpalljes s\u00eb Nj\u00ebanshme t\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs, Opinion K\u00ebshill\u00ebdh\u00ebn\u00ebs, 22 korrik 2010, Lista e P\u00ebrgjithshme nr. 141.<\/p>\n
8) Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs, Kushtetuta e Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs, Neni IV, Seksioni 3, Klauzolat 1 dhe 2, lidhur me pranimin e shteteve t\u00eb reja n\u00eb Union dhe krijimin e shteteve t\u00eb reja.<\/p>\n
9) K\u00ebshilli i Evrop\u00ebs, Konventa Korniz\u00eb p\u00ebr Mbrojtjen e Pakicave Komb\u00ebtare, Seria e Traktateve Evropiane nr. 157, Strasburg, 1 shkurt 1995.<\/p>\n
10) Miranda Vickers, \u201c\u00c7\u00ebshtja \u00e7ame: Pretendimet komb\u00ebtare dhe pron\u00ebsore shqiptare n\u00eb Greqi\u201d, S\u00fcdosteuropa, v\u00ebll. 51, nr. 4\u20136, 2002, f. 228\u2013249. Shih gjithashtu: Eleftheria K. Manta, \u201c\u00c7am\u00ebt e Shqip\u00ebris\u00eb dhe shteti grek (1923\u20131945)\u201d, Journal of Muslim Minority Affairs, v\u00ebll. 29, nr. 4, 2009, f. 523\u2013535.<\/p>\n
Prishtin\u00eb, 08.11.2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Isuf B. Bajrami Kosova nuk mund t\u00eb mbetet peng i pes\u00eb shteteve mosnjoh\u00ebse t\u00eb BE-s\u00eb….<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":63341,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-63338","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63338","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=63338"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63338\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":63342,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63338\/revisions\/63342"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/63341"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=63338"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=63338"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=63338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}