{"id":6355,"date":"2026-04-25T08:42:50","date_gmt":"2026-04-25T08:42:50","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=6355"},"modified":"2026-04-25T08:42:50","modified_gmt":"2026-04-25T08:42:50","slug":"kanin-vetem-parate-mund-ta-shtyjne-serbine-te-veproje-per-banjsken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=6355","title":{"rendered":"Kanin: Vet\u00ebm parat\u00eb mund ta shtyjn\u00eb Serbin\u00eb t\u00eb veproj\u00eb p\u00ebr Banjsk\u00ebn"},"content":{"rendered":"<p>David Kanin, profesor i Studimeve Evropiane n\u00eb Universitetin Johns Hopkins n\u00eb Uashington, thot\u00eb se, kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr incidentin n\u00eb Banjsk\u00eb, parat\u00eb jan\u00eb e vetmja gjuh\u00eb q\u00eb Beogradi e kupton v\u00ebrtet.<\/p>\n<p>Sipas tij, udh\u00ebheqja e Serbis\u00eb nuk do ta ekstradoj\u00eb Millan Radoi\u00e7iqin dhe as nuk do ta marr\u00eb seriozisht p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 n\u00ebse Brukseli i lidh qart\u00eb fondet e BE-s\u00eb dhe progresin e an\u00ebtar\u00ebsimit me hapa konkret\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje.<\/p>\n<p>\u201cKjo nuk do ta detyronte domosdoshm\u00ebrisht [presidentin e Serbis\u00eb, Aleksandar] Vu\u00e7iq t\u00eb b\u00ebnte di\u00e7ka, por do t\u2019i krijonte Serbis\u00eb kosto materiale, n\u00ebse ai nuk do t\u00eb vepronte\u201d, thot\u00eb Kanin p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb.<\/p>\n<p>M\u00eb 24 prill, Gjykata Themelore n\u00eb Prishtin\u00eb d\u00ebnoi me burgim t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm Bllagoje Spasojeviqin dhe Vlladimir Tolliqin p\u00ebr sulmin e armatosur n\u00eb Banjsk\u00eb, nd\u00ebrsa Dushan Maksimoviq u d\u00ebnua me 30 vjet burgim.<\/p>\n<p>Millan Radoi\u00e7iq, i cili mori p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb p\u00ebr sulmin e 24 shtatorit 2023, dhe dhjet\u00ebra persona t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb akuzuar nga autoritetet e Kosov\u00ebs jan\u00eb n\u00eb arrati.<\/p>\n<p>Radio Evropa e Lir\u00eb: Fillimisht, \u00e7far\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie ka vendimi p\u00ebr Banjsk\u00ebn n\u00eb kontekstin m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve Kosov\u00eb-Serbi?<\/p>\n<p>David Kanin: \u00c7do gj\u00eb q\u00eb lidhet me Banjsk\u00ebn ka shum\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi. Ky incident ve\u00e7ohet n\u00eb klim\u00ebn e p\u00ebrgjithshme t\u00eb mosbesimit mes dy vendeve, si dhe n\u00eb mosmarr\u00ebveshjet e vazhdueshme p\u00ebr statusin e Kosov\u00ebs. Ky \u00ebsht\u00eb konteksti baz\u00eb.<\/p>\n<p>Banjska ishte nj\u00eb incident i ve\u00e7ant\u00eb, i dhunsh\u00ebm, i kryer me arm\u00eb t\u00eb ushtris\u00eb serbe dhe i organizuar personalisht nga nj\u00eb figur\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e rrjeteve kriminale, e lidhur me ekonomin\u00eb informale mes serb\u00ebve n\u00eb pjes\u00ebn veriore t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Ky incident ka v\u00ebrtet shum\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi, dhe po ashtu edhe ky vendim \u00ebsht\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm.<\/p>\n<p>Radio Evropa e Lir\u00eb: Pra, deri n\u00eb \u00e7far\u00eb mase e ndryshon ky rast dinamik\u00ebn politike mes Prishtin\u00ebs dhe Beogradit?<\/p>\n<p>David Kanin: Nuk e ndryshon dinamik\u00ebn mes dy pal\u00ebve. Ajo \u00ebsht\u00eb e bllokuar. Por, jan\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebt ata q\u00eb duhet t\u2019i kushtojn\u00eb v\u00ebmendje k\u00ebtij vendimi dhe faktit q\u00eb Radoi\u00e7iq e ka pranuar se e ka kryer sulmin, e ka udh\u00ebhequr at\u00eb dhe nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur ta fsheh\u00eb rolin dhe p\u00ebrfshirjen e tij\u2026 Ai, natyrisht, e mohon se b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr krim, sepse p\u00ebr t\u00eb Kosova \u00ebsht\u00eb Serbi.<\/p>\n<p>P\u00ebr mua, nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebt duhet t\u00eb ushtrojn\u00eb presion ndaj Serbis\u00eb q\u00eb ta dor\u00ebzoj\u00eb Radoi\u00e7iqin tek autoritetet e Kosov\u00ebs. Ky duhet t\u00eb jet\u00eb kushti p\u00ebr \u00e7do p\u00ebrparim n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet e Serbis\u00eb me BE-n\u00eb.<\/p>\n<p>Radio Evropa e Lir\u00eb: \u00c7far\u00eb tregon refuzimi i Serbis\u00eb p\u00ebr ta ekstraduar Radoi\u00e7iqin p\u00ebr q\u00ebndrimin e saj ndaj p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb dhe sundimit t\u00eb ligjit?<\/p>\n<p>David Kanin: P\u00ebrgjegj\u00ebsia \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje q\u00eb i takon Vu\u00e7iqit, baz\u00ebs s\u00eb tij dhe zgjedh\u00ebsve t\u00eb tij, jo ligjit nd\u00ebrkomb\u00ebtar apo ndonj\u00eb ligji tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Ai nuk mund ta dor\u00ebzoj\u00eb Radoi\u00e7iqin, sepse n\u00ebse e b\u00ebn k\u00ebt\u00eb, do t\u00eb p\u00ebrballej me probleme serioze nga krahu i tij nacionalist.<\/p>\n<p>Sipas meje, roli i ndjenjave nacionaliste n\u00eb Serbi \u2013 si nj\u00eb shtyll\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e mb\u00ebshtetjes p\u00ebr Vu\u00e7iqin \u2013 \u00ebsht\u00eb n\u00ebnvler\u00ebsuar dhe nuk \u00ebsht\u00eb kuptuar sa duhet, n\u00eb krahasim me v\u00ebmendjen e madhe q\u00eb u \u00ebsht\u00eb kushtuar student\u00ebve dhe krahut civil t\u00eb opozit\u00ebs ndaj Vu\u00e7iqit.<\/p>\n<p>E p\u00ebrs\u00ebris se evropian\u00ebt duhet ta kusht\u00ebzojn\u00eb p\u00ebrparimin e m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb Serbis\u00eb me dor\u00ebzimin e Radoi\u00e7iqit, p\u00ebr shkak t\u00eb seriozitetit t\u00eb incidentit n\u00eb Banjsk\u00eb, i cili, qartazi, ka p\u00ebrfshir\u00eb pajisje ushtarake serbe, n\u00ebse jo edhe personel ushtarak serb.<\/p>\n<p>Radio Evropa e Lir\u00eb: Pra, duhet b\u00ebr\u00eb m\u00eb shum\u00eb presion mbi Serbin\u00eb\u2026<\/p>\n<p>David Kanin: P\u00ebr k\u00ebt\u00eb incident, po, p\u00ebr shkak t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsis\u00eb s\u00eb tij. Pavar\u00ebsisht n\u00ebse Vu\u00e7iq e ka ditur ose jo, ai mban p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr at\u00eb q\u00eb vjen nga territori i tij. Ai \u00ebsht\u00eb president i Serbis\u00eb, dhe pajisje t\u00eb ushtris\u00eb serbe jan\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb \u00e7far\u00ebdo q\u00eb ka qen\u00eb synimi \u2013 destabilizimi i zon\u00ebs, marrja e kontrollit t\u00eb saj, apo \u00e7far\u00ebdo tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Radio Evropa e Lir\u00eb: Por, \u00e7far\u00eb hapash konkret\u00eb duhet t\u00eb nd\u00ebrmarrin BE-ja, Shtetet e Bashkuara apo NATO-ja, duke qen\u00eb se t\u00eb gjith\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb thirrje q\u00eb Serbia t\u2019i mbaj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs autor\u00ebt?<\/p>\n<p>David Kanin: Me nj\u00eb fjal\u00eb: parat\u00eb. Ato kan\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi tani. Serbia merr shum\u00eb para nga BE-ja. Koh\u00ebt e fundit, dukej sikur BE-ja mund t\u00eb mbante nj\u00eb q\u00ebndrim m\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr ndaj financimit t\u00eb Serbis\u00eb, por \u00ebsht\u00eb t\u00ebrhequr s\u00ebrish \u2013 gj\u00eb q\u00eb, sipas meje, ka qen\u00eb gabim.<\/p>\n<p>N\u00eb lidhje me Banjsk\u00ebn, n\u00ebse BE-ja d\u00ebshiron t\u00eb marr\u00eb ndonj\u00eb v\u00ebmendje nga Serbia, duhet t\u2019i ndal\u00eb parat\u00eb. Kjo nuk do ta detyronte domosdoshm\u00ebrisht Vu\u00e7iqin t\u00eb b\u00ebnte di\u00e7ka, por do t\u2019i krijonte Serbis\u00eb kosto materiale, n\u00ebse ai nuk do t\u00eb vepronte.<\/p>\n<p>Radio Evropa e Lir\u00eb: A ka di\u00e7ka q\u00eb SHBA-ja mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb gjithashtu?<\/p>\n<p>David Kanin: SHBA-ja mungon. SHBA-ja, thjesht, mungon. Ajo \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb rr\u00ebmuj\u00ebn q\u00eb kemi krijuar n\u00eb Lindjen e Mesme. Dhe, shum\u00eb pak v\u00ebmendje do t\u2019i kushtohet Ballkanit derisa lufta me Iranin vazhdon.<\/p>\n<p>Radio Evropa e Lir\u00eb: Kosova e ka kusht\u00ebzuar vazhdimin e dialogut me Serbin\u00eb me ekstradimin e Radoi\u00e7iqit. Sa realist \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kusht i till\u00eb n\u00eb negociata nd\u00ebrkomb\u00ebtare?<\/p>\n<p>David Kanin: Nuk ka dialog aktualisht. N\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt \u00ebsht\u00eb realist, sepse nuk ka ndonj\u00eb kosto reale p\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebndrim. Nuk \u00ebsht\u00eb se \u00e7\u00ebshtja e Radoi\u00e7iqit po e pengon ndonj\u00eb proces negociatash. Nuk ka negociata n\u00eb zhvillim.<\/p>\n<p>Pra, nuk ka kosto p\u00ebr [kryeministrin e Kosov\u00ebs, Albin] Kurti q\u00eb e vendos k\u00ebt\u00eb si kusht, sepse, s\u00ebrish, kusht p\u00ebr \u00e7far\u00eb? Nuk ka dialog.<\/p>\n<p>Radio Evropa e Lir\u00eb: Nuk ka dialog sepse Kurti ka th\u00ebn\u00eb se nuk do t\u00eb ket\u00eb derisa nuk dor\u00ebzohet Radoi\u00e7iq\u2026<\/p>\n<p>David Kanin: Nuk ka dialog, sepse t\u00eb dyja pal\u00ebt nuk pajtohen p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen kryesore, q\u00eb \u00ebsht\u00eb krijimi i Asociacionit t\u00eb komunave me shumic\u00eb serbe n\u00eb Kosov\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb pika qendrore. Gjith\u00e7ka tjet\u00ebr sillet rreth k\u00ebsaj pike qendrore.<\/p>\n<p>\u00c7\u00ebshtja e Radoi\u00e7iqit \u00ebsht\u00eb serioze, sepse incidenti n\u00eb Banjsk\u00eb ka qen\u00eb i dhunsh\u00ebm dhe \u00ebsht\u00eb ve\u00e7uar si nj\u00eb p\u00ebrpjekje serioze p\u00ebr t\u00eb destabilizuar situat\u00ebn n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Por, pavar\u00ebsisht seriozitetit t\u00eb incidentit, ai nuk ka nj\u00eb ndikim t\u00eb madh n\u00eb \u00e7\u00ebshtjen qendrore t\u00eb dialogut, q\u00eb \u00ebsht\u00eb k\u00ebrkesa e BE-s\u00eb p\u00ebr krijimin e nj\u00eb organi q\u00eb Kurti argumenton \u2013 dhe un\u00eb besoj me t\u00eb drejt\u00eb \u2013 se do t\u00eb shnd\u00ebrrohej n\u00eb nj\u00eb struktur\u00eb n\u00ebn ndikimin e Serbis\u00eb, dhe jo n\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb integruar t\u00eb sistemit politik t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Radio Evropa e Lir\u00eb: A mund ta ruaj\u00eb BE-ja rolin e saj si nd\u00ebrmjet\u00ebse e besueshme nd\u00ebrsa raste t\u00eb tilla t\u00eb profilit t\u00eb lart\u00eb mbeten t\u00eb pazgjidhura?<\/p>\n<p>David Kanin: Besueshm\u00ebria e BE-s\u00eb \u00ebsht\u00eb ulur ndjesh\u00ebm n\u00eb shum\u00eb fronte, sinqerisht. Ajo varet kryesisht nga gatishm\u00ebria dhe aft\u00ebsia e saj p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb Malin e Zi an\u00ebtar t\u00eb plot\u00eb deri n\u00eb fund t\u00eb vitit 2028, n\u00ebse ia del. Ky \u00ebsht\u00eb, praktikisht, i vetmi zhvillim q\u00eb ndikon realisht n\u00eb besueshm\u00ebrin\u00eb e BE-s\u00eb, bashk\u00eb me \u00e7\u00ebshtjen e fondeve.<\/p>\n<p>Dialogu Kosov\u00eb-Serbi nuk ka qen\u00eb shum\u00eb i besuesh\u00ebm pothuajse q\u00eb nga fillimi. Problemet e tij datojn\u00eb para Kurtit. Kurti, thjesht, e njeh \u00e7\u00ebshtjen qendrore si t\u00eb till\u00eb dhe k\u00ebmb\u00ebngul q\u00eb ajo t\u00eb mbetet n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb procesit.<\/p>\n<p>Radio Evropa e Lir\u00eb: I kemi par\u00eb disa l\u00ebvizje n\u00eb muajt e fundit. P\u00ebrfaq\u00ebsuesi i BE-s\u00eb n\u00eb dialog, Peter Sorensen, ka qen\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb Serbi, n\u00eb Uashington\u2026 A mendoni se di\u00e7ka po gatuhet?<\/p>\n<p>David Kanin: Jo. Kemi vizita. Kemi pasur vizita edhe m\u00eb her\u00ebt dhe do t\u00eb kemi s\u00ebrish.<\/p>\n<p>Por, p\u00ebr momentin, nuk shoh ndonj\u00eb l\u00ebvizje konkrete apo substanciale nga asnj\u00ebra pal\u00eb \u2013 as nga evropian\u00ebt, as nga amerikan\u00ebt, q\u00eb n\u00eb fakt mungojn\u00eb, dhe as nga pal\u00ebt kryesore.<\/p>\n<p>As Kosova dhe as Serbia nuk jan\u00eb n\u00ebn ndonj\u00eb presion real p\u00ebr t\u00eb ndryshuar rrethanat n\u00eb t\u00eb cilat ndodhet kjo situat\u00eb e bllokuar diplomatike.<\/p>\n<p>Radio Evropa e Lir\u00eb: T\u2019i kthehemi edhe nj\u00eb her\u00eb rastit Banjska. Si mendoni se do t\u00eb ndikoj\u00eb vendimi i gjykat\u00ebs n\u00eb dinamikat e siguris\u00eb, sidomos n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs?<\/p>\n<p>David Kanin: Mund t\u00eb ket\u00eb disa \u00e7\u00ebshtje lokale, ndoshta ndonj\u00eb reagim lokal. Nuk mendoj se do t\u00eb ket\u00eb ndikim t\u00eb madh, sepse k\u00ebto vendime, n\u00eb fakt, kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb pritshme nga t\u00eb gjitha pal\u00ebt. Nuk shoh ndonj\u00eb problem t\u00eb madh.<\/p>\n<p>Po ashtu, personat e d\u00ebnuar jan\u00eb figura t\u00eb vogla \u2013 nuk jan\u00eb aktor\u00ebt kryesor\u00eb, por individ\u00eb m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt n\u00eb hierarki. Ashp\u00ebrsia e d\u00ebnimeve do t\u00eb marr\u00eb v\u00ebmendje p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr, mendoj.<\/p>\n<p>Nuk e di n\u00ebse dikush do ta p\u00ebrdor\u00eb k\u00ebt\u00eb si pretekst p\u00ebr t\u00eb krijuar ndonj\u00eb provokim lokal n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs. Nuk mund t\u00eb them n\u00ebse kjo do t\u00eb ndodh\u00eb. Por, supozimi im \u00ebsht\u00eb q\u00eb \u00e7do problem do t\u00eb mbetet lokal dhe afatshkurt\u00ebr. Sigurisht, mund t\u00eb gaboj, gjithmon\u00eb ekziston mund\u00ebsia e p\u00ebrshkall\u00ebzimit t\u00eb dhun\u00ebs. Megjithat\u00eb, mendoj se, n\u00eb k\u00ebt\u00eb moment, nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb interesin e askujt t\u00eb provokoj\u00eb nj\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzim t\u00eb till\u00eb.\/REL\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>David Kanin, profesor i Studimeve Evropiane n\u00eb Universitetin Johns Hopkins n\u00eb Uashington, thot\u00eb se, kur&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6360,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-6355","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6355","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6355"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6355\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6361,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6355\/revisions\/6361"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6360"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6355"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6355"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6355"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}