{"id":63792,"date":"2026-11-10T09:13:16","date_gmt":"2026-11-10T08:13:16","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=63792"},"modified":"2026-11-10T09:13:16","modified_gmt":"2026-11-10T08:13:16","slug":"lufta-ne-ukraine-dhe-rreziku-per-sigurine-e-evropes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=63792","title":{"rendered":"LUFTA N\u00cb UKRAIN\u00cb DHE RREZIKU P\u00cbR SIGURIN\u00cb E EVROP\u00cbS"},"content":{"rendered":"<p>Analiz\u00eb \u2013 Prof. Dr. Muhamet Racaj, gjeneral-major n\u00eb pension<\/p>\n<p>Lufta n\u00eb Ukrain\u00eb po hyn n\u00eb nj\u00eb faz\u00eb t\u00eb nd\u00ebrlikuar, ku p\u00ebrve\u00e7 p\u00ebrballjes ushtarake n\u00eb front, gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb po goditen infrastruktura energjetike, objektet strategjike dhe korridoret logjistike. K\u00ebto zhvillime nuk p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb vet\u00ebm problem p\u00ebr Ukrain\u00ebn, por paraqesin sfid\u00eb t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb p\u00ebr sigurin\u00eb evropiane.<br \/>\nDimri mund ta shtoj\u00eb presionin mbi Ukrain\u00ebn. Sulmet ruse ndaj termocentraleve, n\u00ebnstacioneve elektrike dhe objekteve energjetike rrezikojn\u00eb t\u00eb shkaktojn\u00eb nd\u00ebrprerje t\u00eb gjata t\u00eb furnizimit me energji, duke ndikuar n\u00eb funksionimin e ekonomis\u00eb, industris\u00eb dhe institucioneve civile.<\/p>\n<p>N\u00eb planin ushtarak, zhvillimet rreth Izjiumit, Sllovjanskut dhe Kramatorskut kan\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. N\u00ebse Rusia arrin t\u00eb avancoj\u00eb dhe t\u00eb nd\u00ebrpres\u00eb linjat e furnizimit ukrainas, mund t\u00eb krijoj\u00eb kushte p\u00ebr izolimin e forcave t\u00eb konsiderueshme t\u00eb Ukrain\u00ebs n\u00eb Donbas. Megjithat\u00eb, rrethimi i k\u00ebtyre forcave mbetet skenar ushtarak dhe jo rezultat i konfirmuar.<\/p>\n<p>Rreziku p\u00ebr Evrop\u00ebn<br \/>\nP\u00ebr Evrop\u00ebn, pasojat e k\u00ebsaj lufte shkojn\u00eb p\u00ebrtej kufijve t\u00eb Ukrain\u00ebs. Nj\u00eb ndryshim i madh i raportit ushtarak n\u00eb terren mund t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb arkitektur\u00ebn e siguris\u00eb evropiane, n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet transatlantike dhe n\u00eb politik\u00ebn e mbrojtjes s\u00eb NATO-s.<\/p>\n<p>Ekzistojn\u00eb disa rreziqe kryesore:<br \/>\n\u2022 Rreziku i p\u00ebrshkall\u00ebzimit: zgjerimi i incidenteve ushtarake dhe rritja e tensioneve pran\u00eb kufijve t\u00eb NATO-s.<br \/>\n\u2022 Siguria energjetike: d\u00ebmtimi i infrastruktur\u00ebs dhe pasiguria n\u00eb furnizimin me energji.<br \/>\n\u2022 Lufta hibride: sulmet kibernetike, sabotimet, dezinformimi dhe nd\u00ebrhyrjet n\u00eb proceset institucionale.<br \/>\n\u2022 Presioni ekonomik: rritja e shpenzimeve t\u00eb mbrojtjes, pasiguria e tregjeve dhe kostot e rind\u00ebrtimit.<br \/>\n\u2022 Dob\u00ebsimi i unitetit evropian: dallimet nd\u00ebrmjet shteteve p\u00ebr mb\u00ebshtetjen ushtarake, sanksionet dhe zgjidhjen diplomatike.<\/p>\n<p>Nj\u00eb shqet\u00ebsim tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb se nj\u00eb fitore e mundshme territoriale ruse n\u00eb Donbas mund t\u00eb ndryshoj\u00eb pozicionet negociuese dhe t\u00eb krijoj\u00eb presion t\u00eb ri mbi Ukrain\u00ebn dhe partner\u00ebt e saj per\u00ebndimor\u00eb.<br \/>\nEvropa duhet ta kuptoj\u00eb se siguria e saj nuk p\u00ebrcaktohet vet\u00ebm n\u00eb kufijt\u00eb e Bashkimit Evropian, por edhe nga zhvillimet n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn lindore t\u00eb kontinentit. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, forcimi i kapaciteteve mbrojt\u00ebse, mbrojtja e infrastruktur\u00ebs kritike, bashk\u00ebpunimi inteligjent dhe koordinimi me NATO-n jan\u00eb domosdoshm\u00ebri strategjike.<\/p>\n<p>P\u00cbRFUNDIM<br \/>\nLufta n\u00eb Ukrain\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prov\u00eb serioze p\u00ebr sistemin evropian t\u00eb siguris\u00eb. Rezultati i saj do t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb raportet e fuqis\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare, n\u00eb rolin e NATO-s dhe n\u00eb t\u00eb ardhmen e politik\u00ebs s\u00eb mbrojtjes s\u00eb Evrop\u00ebs.<br \/>\nEvropian\u00ebt duhet t\u00eb p\u00ebrgatiten p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb pasigurie, pa e konsideruar luft\u00ebn e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb me Rusin\u00eb si t\u00eb pashmangshme, por as duke e p\u00ebrjashtuar nevoj\u00ebn p\u00ebr gatishm\u00ebri mbrojt\u00ebse.<br \/>\nPaqja nuk ruhet vet\u00ebm p\u00ebrmes deklaratave diplomatike, por edhe p\u00ebrmes parandalimit, unitetit politik dhe kapaciteteve reale t\u00eb mbrojtjes. Evropa duhet t\u00eb jet\u00eb e aft\u00eb t\u00eb mbroj\u00eb veten, t\u00eb ruaj\u00eb stabilitetin dhe t\u00eb parandaloj\u00eb p\u00ebrhapjen e konfliktit.<br \/>\nP\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor, p\u00ebrfshir\u00eb Kosov\u00ebn dhe Maqedonin\u00eb e Veriut, k\u00ebto zhvillime jan\u00eb paralajm\u00ebrim se siguria rajonale \u00ebsht\u00eb e lidhur ngusht\u00eb me sigurin\u00eb evropiane dhe euroatlantike.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Analiz\u00eb \u2013 Prof. Dr. Muhamet Racaj, gjeneral-major n\u00eb pension Lufta n\u00eb Ukrain\u00eb po hyn n\u00eb&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11324,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-63792","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63792","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=63792"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63792\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":63795,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63792\/revisions\/63795"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11324"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=63792"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=63792"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=63792"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}