Isuf B.Bajrami<\/p>\n
Nga vrasja e dy ushtarak\u00ebve shqiptar\u00eb m\u00eb 10 prill 1994, te arrestimi i shtat\u00eb personave n\u00eb Greqi, dokumenti i Antiterrorit i vitit 2007, fashikulli gjyq\u00ebsor bosh dhe pushimi i hetimeve nga SPAK-u. Nj\u00eb histori q\u00eb ngre pik\u00ebpyetje t\u00eb r\u00ebnda p\u00ebr identifikimin e autor\u00ebve dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e institucioneve shqiptare.<\/p>\n
HYRJE<\/p>\n
Nj\u00eb krim, shum\u00eb dokumente dhe nj\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb ende mungon<\/p>\n
Ka ngjarje n\u00eb historin\u00eb e nj\u00eb shteti q\u00eb nuk mund t\u00eb mbyllen me nj\u00eb raport policor, nj\u00eb deklarat\u00eb diplomatike apo nj\u00eb vendim p\u00ebr pushimin e hetimeve. Ato mbeten plag\u00eb t\u00eb hapura p\u00ebr aq koh\u00eb sa autor\u00ebt nuk identifikohen, p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb nuk p\u00ebrcaktohen dhe institucionet nuk japin p\u00ebrgjigje.<\/p>\n
Sulmi i armatosur ndaj post\u00ebs kufitare t\u00eb Peshk\u00ebpis\u00eb, m\u00eb 10 prill 1994, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej k\u00ebtyre ngjarjeve.<\/p>\n
N\u00eb or\u00ebt e para t\u00eb m\u00ebngjesit, nj\u00eb grup i armatosur, i veshur me uniforma ushtarake, hyri nga territori grek n\u00eb Shqip\u00ebri dhe sulmoi post\u00ebn kufitare t\u00eb Peshk\u00ebpis\u00eb, n\u00eb Gjirokast\u00ebr. Nga sulmi mbet\u00ebn t\u00eb vrar\u00eb dy ushtarak\u00eb shqiptar\u00eb: ushtari Arsen Llazar Gjini dhe komandanti i post\u00ebs, kapiteni i par\u00eb Fatmir Sali Shehu. Tre ushtarak\u00eb t\u00eb tjer\u00eb u plagos\u00ebn, nd\u00ebrsa n\u00ebnoficeri Qemal Sulo Stroka u mor peng dhe u la m\u00eb pas i lir\u00eb. Sulmuesit grabit\u00ebn armatimin e repartit dhe u larguan n\u00eb drejtim t\u00eb kufirit.[1]<\/p>\n
Nj\u00eb dit\u00eb m\u00eb pas, organizata MAVI, e njohur si Fronti p\u00ebr \u00c7lirimin e Vorio Epirit, mori p\u00ebrsip\u00ebr p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb p\u00ebr sulmin, sipas raportimeve t\u00eb koh\u00ebs dhe materialeve t\u00eb publikuara m\u00eb von\u00eb.[2]<\/p>\n
Tridhjet\u00eb e dy vjet m\u00eb von\u00eb, Shqip\u00ebria ende nuk ka nj\u00eb vendim gjyq\u00ebsor p\u00ebrfundimtar q\u00eb t\u00eb identifikoj\u00eb dhe t\u00eb d\u00ebnoj\u00eb autor\u00ebt e vrasjeve t\u00eb Peshk\u00ebpis\u00eb.<\/p>\n
Por historia nuk p\u00ebrfundon me sulmin. Ajo vazhdon me ndalimin n\u00eb Greqi t\u00eb shtat\u00eb personave n\u00eb mars t\u00eb vitit 1995, me dyshimet p\u00ebr lidhjen e tyre me MAVI-n, me arm\u00ebt e sekuestruara, me dokumentin e Antiterrorit t\u00eb vitit 2007, me rihapjen e hetimeve n\u00eb vitin 2019 dhe, mbi t\u00eb gjitha, me munges\u00ebn e dokumentacionit t\u00eb nj\u00eb procesi gjyq\u00ebsor t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb histori shfaqet edhe emri i Fredi Belerit, i cili u ndalua n\u00eb Greqi n\u00eb vitin 1995 dhe u p\u00ebrmend n\u00eb hetimet shqiptare t\u00eb m\u00ebvonshme. Ai ka mohuar \u00e7do lidhje me sulmin e Peshk\u00ebpis\u00eb dhe ka deklaruar se n\u00eb koh\u00ebn e ngjarjes ndodhej n\u00eb Qipro.<\/p>\n
Nuk ekziston nj\u00eb vendim gjyq\u00ebsor q\u00eb e shpall Belerin fajtor p\u00ebr vrasjet e Peshk\u00ebpis\u00eb. Ky fakt duhet respektuar. Por kjo nuk ia heq publikut t\u00eb drejt\u00ebn t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb shpjegime p\u00ebr dokumentet, d\u00ebshmit\u00eb dhe rrethanat q\u00eb e kan\u00eb b\u00ebr\u00eb emrin e tij pjes\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj historie.<\/p>\n
Peshk\u00ebpia nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm \u00e7\u00ebshtja e Fredi Belerit. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb histori p\u00ebr sigurin\u00eb komb\u00ebtare, p\u00ebr p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e institucioneve dhe p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn se si nj\u00eb krim i r\u00ebnd\u00eb mund t\u00eb mbetet pa autor\u00eb t\u00eb identifikuar edhe pas m\u00eb shum\u00eb se tri dekadash.<\/p>\n
1. 10 PRILL 1994: NAT\u00cbN KUR U SHKEL SOVRANITETI SHQIPTAR<\/p>\n
Raporti i Policis\u00eb s\u00eb Gjirokastr\u00ebs, i hartuar m\u00eb 11 prill 1994 dhe i d\u00ebrguar n\u00eb Ministrin\u00eb e Brendshme, p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb nga dokumentet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr rind\u00ebrtimin e ngjarjes.[1]<\/p>\n
Sipas k\u00ebtij raporti, sulmi ndodhi rreth or\u00ebs 02:30. Nj\u00eb grup prej gjasht\u00eb deri n\u00eb shtat\u00eb personash, t\u00eb maskuar dhe t\u00eb veshur me uniforma ushtarake greke, hyri nga territori grek n\u00ebp\u00ebrmjet gryk\u00ebs s\u00eb Bogazit dhe iu drejtua post\u00ebs kufitare.<\/p>\n
Agresor\u00ebt godit\u00ebn fillimisht roj\u00ebn e jashtme, ushtarin Arsen Llazar Gjini, 20 vje\u00e7, nga fshati Seman i Fierit, duke i shkaktuar vdekjen. M\u00eb pas hyn\u00eb n\u00eb ambientet e repartit dhe vran\u00eb komandantin Fatmir Sali Shehu, 34 vje\u00e7.<\/p>\n
Tre ushtarak\u00eb t\u00eb tjer\u00eb mbet\u00ebn t\u00eb plagosur. Raporti p\u00ebrshkruan edhe marrjen peng t\u00eb n\u00ebnoficerit Qemal Sulo Stroka, i cili u lidh me pranga dhe u largua nga agresor\u00ebt. Ai u la m\u00eb pas i lir\u00eb pran\u00eb kufirit.[1]<\/p>\n
Sulmuesit mor\u00ebn 16 automatik\u00eb dhe dy pistoleta nga ambientet e repartit.<\/p>\n
Nj\u00eb prej elementeve m\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse t\u00eb raportit \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmbajtja e mesazheve q\u00eb agresor\u00ebt u drejtuan ushtar\u00ebve shqiptar\u00eb. Ata p\u00ebrmend\u00ebn Vorio Epirin dhe e lidh\u00ebn sulmin me pretendimet e tyre territoriale.<\/p>\n
Raporti sh\u00ebnon gjithashtu se disa nga agresor\u00ebt flisnin greqisht, nd\u00ebrsa t\u00eb tjer\u00eb flisnin shqip, nj\u00ebri me theks minoritar dhe nj\u00eb tjet\u00ebr me dialekt t\u00eb jugut.<\/p>\n
K\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna jan\u00eb pjes\u00eb e dokumentacionit t\u00eb koh\u00ebs dhe kan\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr rind\u00ebrtimin e ngjarjes.<\/p>\n
Nuk b\u00ebhej fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb incident t\u00eb zakonsh\u00ebm kufitar. Ishte nj\u00eb sulm i armatosur n\u00eb territorin shqiptar, me dy viktima, t\u00eb plagosur, marrje peng dhe grabitje t\u00eb armatimit ushtarak.<\/p>\n
P\u00ebrmasat e tij k\u00ebrkonin nj\u00eb hetim t\u00eb plot\u00eb dhe nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb qart\u00eb shtet\u00ebrore.<\/p>\n
2. MAVI DHE PRETENDIMET P\u00cbR VORIO EPIRIN<\/p>\n
M\u00eb 11 prill 1994, nj\u00eb dit\u00eb pas sulmit, organizata MAVI mori p\u00ebrsip\u00ebr p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb deklarate t\u00eb publikuar n\u00eb gazet\u00ebn greke \u201eEleftherotipia\u201d, sipas referencave historike t\u00eb cituara n\u00eb raportimet e m\u00ebvonshme.[2]<\/p>\n
N\u00eb deklarat\u00eb k\u00ebrkohej intensifikimi i veprimeve p\u00ebr t\u00eb ashtuquajturin \u00e7lirim t\u00eb Vorio Epirit.<\/p>\n
Dy dit\u00eb m\u00eb von\u00eb, m\u00eb 13 prill, gazeta nacionaliste greke \u201eStohos\u201d publikoi nj\u00eb fotografi t\u00eb personave t\u00eb identifikuar si pjes\u00ebtar\u00eb t\u00eb organizat\u00ebs, t\u00eb shoq\u00ebruar me titullin: \u201eFrik\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb nga goditja e fort\u00eb\u201d.[2]<\/p>\n
K\u00ebto publikime kan\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi sepse tregojn\u00eb se sulmi nuk u shfaq vet\u00ebm si nj\u00eb ngjarje e izoluar kriminale, por u shoq\u00ebrua edhe me propagand\u00eb politike dhe nacionaliste.<\/p>\n
Reagimet zyrtare greke t\u00eb atyre dit\u00ebve ishin gjithashtu dometh\u00ebn\u00ebse.<\/p>\n
Sekretari i shtetit p\u00ebr Pun\u00ebt e Jashtme, Jorgos Papandreu, pranoi publikisht ekzistenc\u00ebn e elementeve ekstremiste q\u00eb vepronin rreth \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb Vorio Epirit, nd\u00ebrsa z\u00ebdh\u00ebn\u00ebsi i qeveris\u00eb greke, Venizellos, deklaroi se nuk mund t\u00eb p\u00ebrjashtohej paraprakisht p\u00ebrfshirja e elementeve fanatike.[2]<\/p>\n
K\u00ebto deklarata nuk p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb pranim t\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb s\u00eb shtetit grek p\u00ebr sulmin. Megjithat\u00eb, ato tregojn\u00eb se autoritetet e Athin\u00ebs ishin t\u00eb vet\u00ebdijshme p\u00ebr ekzistenc\u00ebn e rrymave ekstremiste q\u00eb ushqenin pretendime territoriale ndaj Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n
Pas ngjarjes pati edhe p\u00ebrplasje diplomatike. Shqip\u00ebria k\u00ebrkoi reagim nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe ngriti \u00e7\u00ebshtjen n\u00eb K\u00ebshillin e Sigurimit t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara. Marr\u00ebdh\u00ebniet mes dy vendeve u tensionuan ndjesh\u00ebm.[2]<\/p>\n
Duhet theksuar se p\u00ebrgjegj\u00ebsia p\u00ebr sulmin u takon organizator\u00ebve dhe autor\u00ebve konkret\u00eb, jo popullit grek dhe as komunitetit minoritar grek n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n
Por kjo nuk mund t\u00eb p\u00ebrdoret si arsye p\u00ebr t\u00eb shmangur p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e individ\u00ebve dhe organizatave q\u00eb kan\u00eb vepruar kund\u00ebr sovranitetit shqiptar.<\/p>\n
3. MARS 1995: SHTAT\u00cb T\u00cb NDALUAR N\u00cb GREQI DHE NJ\u00cb PIST\u00cb E R\u00cbND\u00cbSISHME HETIMORE<\/p>\n
Pothuajse nj\u00eb vit pas sulmit, n\u00eb Greqi ndodhi nj\u00eb zhvillim q\u00eb mund t\u00eb kishte qen\u00eb vendimtar p\u00ebr zbardhjen e Peshk\u00ebpis\u00eb.<\/p>\n
M\u00eb 18 mars 1995, sipas raportit t\u00eb Policis\u00eb s\u00eb Gjirokastr\u00ebs t\u00eb publikuar m\u00eb von\u00eb nga ABC News, autoritetet greke ndaluan shtat\u00eb persona pran\u00eb kufirit shqiptaro-grek.[3] Nj\u00eb raportim i m\u00ebvonsh\u00ebm i Inside Story e daton episodin m\u00eb 19 mars 1995.[4] Kjo mosp\u00ebrputhje duhet zgjidhur p\u00ebrmes procesverbalit origjinal grek t\u00eb ndalimit.<\/p>\n
Mes personave t\u00eb ndaluar ishte edhe Fredi Beleri, at\u00ebher\u00eb 23 vje\u00e7.<\/p>\n
Sipas raportimit t\u00eb ABC News, personat e ndaluar ishin Jorgos Anastasulis, Apostolos Karvelas, Marios Kutula, Fredi Beleri, Jorgo Kristo, Jorgo Papa dhe Harallamb Papa.[3]<\/p>\n
N\u00eb automjetet e tyre u raportua se u gjet\u00ebn arm\u00eb automatike, pistoleta, bajoneta, radio, uniforma kamuflazhi dhe pajisje t\u00eb tjera.[3]<\/p>\n
Gazeta greke \u201eTa Nea\u201d, n\u00eb botimin e 20 marsit 1995, e trajtoi gjer\u00ebsisht ndalimin, sipas referencave t\u00eb p\u00ebrdorura n\u00eb raportimet shqiptare t\u00eb m\u00ebvonshme.<\/p>\n
Agjencia nd\u00ebrkomb\u00ebtare UPI raportoi gjithashtu p\u00ebr ndalimin e personave t\u00eb armatosur pran\u00eb kufirit.[5]<\/p>\n
Sipas raportimeve t\u00eb m\u00ebvonshme, grupi dyshohej se po p\u00ebrgatitej p\u00ebr nj\u00eb sulm t\u00eb ngjash\u00ebm me at\u00eb t\u00eb Peshk\u00ebpis\u00eb, k\u00ebt\u00eb her\u00eb pran\u00eb post\u00ebs kufitare t\u00eb zon\u00ebs s\u00eb Llongoit.[3][4]<\/p>\n
Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb element q\u00eb meriton v\u00ebmendje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb.<\/p>\n
N\u00ebse nj\u00eb grup i armatosur ndalohet n\u00eb rrethana q\u00eb lidhen me p\u00ebrgatitjen e nj\u00eb sulmi ndaj nj\u00eb objekti kufitar shqiptar, vet\u00ebm nj\u00eb vit pas nj\u00eb sulmi ku u vran\u00eb dy ushtarak\u00eb, at\u00ebher\u00eb lidhja nd\u00ebrmjet dy episodeve duhet hetuar me seriozitet maksimal.<\/p>\n
Megjithat\u00eb, arrestimi i nj\u00eb personi n\u00eb k\u00ebt\u00eb grup nuk e provon vetvetiu pjes\u00ebmarrjen e tij n\u00eb vrasjet e vitit 1994.<\/p>\n
P\u00ebrgjegj\u00ebsia individuale k\u00ebrkon prova konkrete.<\/p>\n
Dhe pik\u00ebrisht k\u00ebtu hyn n\u00eb loj\u00eb elementi m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i k\u00ebsaj piste: armatimi i sekuestruar.<\/p>\n
4. ARM\u00cbT E PESHK\u00cbPIS\u00cb: PROVA Q\u00cb DUHEJ T\u00cb VERIFIKOHESHIN<\/p>\n
Sipas raportit t\u00eb Policis\u00eb s\u00eb Gjirokastr\u00ebs t\u00eb publikuar nga ABC News, arm\u00ebt e gjetura te personat e ndaluar n\u00eb Greqi dyshohej se p\u00ebrfshinin edhe armatimin e grabitur nga posta kufitare e Peshk\u00ebpis\u00eb.[3]<\/p>\n
N\u00ebse ky identifikim do t\u00eb konfirmohej nga inventari origjinal dhe ekspertiza teknike, do t\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte nj\u00eb lidhje materiale me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb jasht\u00ebzakonshme nd\u00ebrmjet dy ngjarjeve.<\/p>\n
Por duhet b\u00ebr\u00eb nj\u00eb dallim thelb\u00ebsor.<\/p>\n
Identifikimi i arm\u00ebve n\u00eb nj\u00eb raport policor ose n\u00eb nj\u00eb fotografi nuk \u00ebsht\u00eb i nj\u00ebjt\u00eb me nj\u00eb ekspertiz\u00eb balistike q\u00eb v\u00ebrteton p\u00ebrputhjen e numrave serial\u00eb me inventarin e armatimit t\u00eb grabitur n\u00eb Peshk\u00ebpi.<\/p>\n
P\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb till\u00eb duhen dokumentet origjinale:<\/p>\n
Inventari i armatimit t\u00eb post\u00ebs kufitare para dhe pas sulmit.
\nProcesverbali grek i ndalimit t\u00eb shtat\u00eb personave.
\nInventari i arm\u00ebve dhe municionit t\u00eb sekuestruar.
\nEkspertiza p\u00ebr numrat serial\u00eb dhe identifikimin teknik.
\nDokumentacioni q\u00eb p\u00ebrcakton se cilat arm\u00eb i p\u00ebrkisnin post\u00ebs s\u00eb Peshk\u00ebpis\u00eb.
\nPa k\u00ebto dokumente, nuk \u00ebsht\u00eb profesionale t\u00eb paraqitet p\u00ebrputhja si nj\u00eb fakt teknikisht i provuar.<\/p>\n
Por \u00ebsht\u00eb po aq e papranueshme q\u00eb nj\u00eb pist\u00eb e till\u00eb t\u00eb mos ndiqet deri n\u00eb fund.<\/p>\n
N\u00ebse autoritetet shqiptare kan\u00eb pasur informacion p\u00ebr p\u00ebrputhjen e arm\u00ebve, duhet t\u00eb b\u00ebjn\u00eb publike baz\u00ebn dokumentare mbi t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb mb\u00ebshtetur ky p\u00ebrfundim.<\/p>\n
N\u00ebse ekspertiza nuk \u00ebsht\u00eb kryer, at\u00ebher\u00eb duhet shpjeguar pse.<\/p>\n
Nj\u00eb hetim p\u00ebr vrasjen e dy ushtarak\u00ebve nuk mund t\u00eb mbyllet duke l\u00ebn\u00eb pa p\u00ebrgjigje nj\u00eb prej pistave m\u00eb konkrete materiale.<\/p>\n
5. FREDI BELERI: ARRESTIMI, DYSHIMET DHE ALIBIA E QIPROS<\/p>\n
Emri i Fredi Belerit u b\u00eb pjes\u00eb e \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb Peshk\u00ebpis\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb ndalimit n\u00eb Greqi n\u00eb vitin 1995 dhe zhvillimeve t\u00eb m\u00ebvonshme hetimore.[3][4]<\/p>\n
N\u00eb mars t\u00eb vitit 2019, Prokuroria p\u00ebr Krime t\u00eb R\u00ebnda e mori n\u00eb pyetje n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb rihapjes s\u00eb hetimeve, sipas raportimeve mediatike t\u00eb koh\u00ebs.[6]<\/p>\n
Beleri mohoi \u00e7do p\u00ebrfshirje n\u00eb sulmin e vitit 1994. Ai deklaroi se n\u00eb koh\u00ebn e ngjarjes ndodhej n\u00eb Qipro, n\u00eb kryeqytetin Nikosia, ku pretendonte se ndiqte nj\u00eb kurs profesional p\u00ebr instalime hidraulike dhe kondicioner\u00eb.[6]<\/p>\n
N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr Inside Story, ai deklaroi:<\/p>\n
\u201eNuk kam asnj\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje.\u201d[6]<\/p>\n
Beleri pretendoi gjithashtu se alibia e tij mund t\u00eb v\u00ebrtetohej n\u00ebp\u00ebrmjet dokumenteve t\u00eb udh\u00ebtimit, pasaport\u00ebs dhe hyrje-daljeve n\u00eb aeroport.<\/p>\n
Ky pretendim duhet marr\u00eb seriozisht dhe verifikuar me dokumentet origjinale.<\/p>\n
Por edhe dokumenti i Antiterrorit i vitit 2007, q\u00eb do t\u00eb trajtohet m\u00eb posht\u00eb, duhet t\u00eb shqyrtohet me t\u00eb nj\u00ebjtin standard.<\/p>\n
Nuk mund t\u00eb pranohet automatikisht as nj\u00eb akuz\u00eb dhe as nj\u00eb alibi pa verifikim.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb duhet t\u00eb jemi t\u00eb qart\u00eb: Fredi Beleri nuk \u00ebsht\u00eb d\u00ebnuar p\u00ebr vrasjet e Peshk\u00ebpis\u00eb. Ai ka mohuar p\u00ebrfshirjen dhe prezumimi i pafaj\u00ebsis\u00eb duhet respektuar.<\/p>\n
Megjithat\u00eb, ekzistenca e nj\u00eb alibie t\u00eb pretenduar nuk i jep fund hetimit. Ajo duhet verifikuar dhe ballafaquar me t\u00eb gjitha t\u00eb dh\u00ebnat e tjera.<\/p>\n
6. DOKUMENTI I ANTITERRORIT I 8 MAJIT 2007: NJ\u00cb DEKLARIM Q\u00cb K\u00cbRKON VERIFIKIM<\/p>\n
Nj\u00eb prej dokumenteve m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb publikuara nga Inside Story \u00ebsht\u00eb materiali i Antiterrorit, i dat\u00ebs 8 maj 2007.[7]<\/p>\n
Sipas citimit t\u00eb publikuar nga emisioni, n\u00eb k\u00ebt\u00eb dokument evidentohej nj\u00eb deklarim i atribuar Fredi Belerit, sipas t\u00eb cilit ai kishte qen\u00eb nj\u00ebri prej autor\u00ebve t\u00eb incidentit n\u00eb post\u00ebn kufitare t\u00eb Peshk\u00ebpis\u00eb.<\/p>\n
Dokumenti, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb riprodhuar nga media, p\u00ebrmban edhe formulimin:<\/p>\n
\u201eAi \u00ebsht\u00eb shprehur krenar p\u00ebr at\u00eb q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb dhe n\u00ebse i k\u00ebrkohet do ta b\u00ebj\u00eb p\u00ebrs\u00ebri.\u201d[7]<\/p>\n
N\u00ebse dokumenti \u00ebsht\u00eb autentik dhe informacioni \u00ebsht\u00eb regjistruar sakt\u00eb, kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb element q\u00eb nuk mund t\u00eb anashkalohet.<\/p>\n
Por \u00e7far\u00eb natyre ka ky dokument?<\/p>\n
A \u00ebsht\u00eb nj\u00eb procesverbal i nj\u00eb deklarimi t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb?<\/p>\n
A \u00ebsht\u00eb raport informativ i mb\u00ebshtetur n\u00eb nj\u00eb burim njer\u00ebzor?<\/p>\n
A \u00ebsht\u00eb informacion i marr\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb sh\u00ebrbimi tjet\u00ebr?<\/p>\n
Kush e ka hartuar dhe kush e ka verifikuar?<\/p>\n
K\u00ebto pyetje jan\u00eb vendimtare p\u00ebr vler\u00ebn provuese t\u00eb materialit.<\/p>\n
Nj\u00eb dokument informativ i sh\u00ebrbimeve t\u00eb siguris\u00eb nuk mund t\u00eb barazohet automatikisht me nj\u00eb d\u00ebshmi t\u00eb administruar sipas rregullave procedurale.<\/p>\n
Por as nuk mund t\u00eb shp\u00ebrfillet, sidomos kur lidhet me nj\u00eb ngjarje ku jan\u00eb vrar\u00eb dy ushtarak\u00eb.<\/p>\n
Prokuroria duhet t\u00eb b\u00ebj\u00eb t\u00eb ditur n\u00ebse e ka administruar origjinalin, n\u00ebse ka verifikuar burimin e informacionit dhe n\u00ebse e ka ballafaquar at\u00eb me deklarimet e Belerit.<\/p>\n
N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, duhet t\u00eb kontrollohet dokumentacioni q\u00eb ai ka paraqitur p\u00ebr q\u00ebndrimin n\u00eb Qipro gjat\u00eb vitit 1994.<\/p>\n
P\u00ebrballja e k\u00ebtyre dy versioneve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga detyrimet themelore t\u00eb nj\u00eb hetimi serioz.<\/p>\n
7. HETIMET E VITEVE 1999 DHE 2006: NJ\u00cb \u00c7\u00cbSHTJE Q\u00cb U RIHAP, POR NUK U ZGJIDH<\/p>\n
Peshk\u00ebpia nuk u harrua plot\u00ebsisht nga organet shqiptare t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n
Sipas raportimeve t\u00eb Shqiptarja.com dhe dokumentacionit t\u00eb cituar n\u00eb investigimet e m\u00ebvonshme, \u00e7\u00ebshtja pati p\u00ebrpjekje hetimore edhe n\u00eb vitin 1999 dhe n\u00eb maj t\u00eb vitit 2006.[6][8]<\/p>\n
Megjithat\u00eb, k\u00ebto p\u00ebrpjekje nuk prodhuan identifikimin dhe nd\u00ebshkimin e autor\u00ebve t\u00eb sulmit.<\/p>\n
Mungesa e bashk\u00ebpunimit t\u00eb plot\u00eb me autoritetet greke \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmendur n\u00eb raportimet e m\u00ebvonshme si nj\u00eb nga pengesat e hetimit.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb duhej t\u00eb ishin siguruar dokumentet e ndalimit t\u00eb vitit 1995, inventari i arm\u00ebve, vendimet gjyq\u00ebsore greke dhe d\u00ebshmit\u00eb e personave t\u00eb ndaluar.<\/p>\n
N\u00ebse k\u00ebto materiale nuk u siguruan, duhet t\u00eb kuptohet se kush ishte p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr mosndjekjen e tyre.<\/p>\n
N\u00ebse u siguruan, duhet t\u00eb b\u00ebhet e ditur se ku p\u00ebrfunduan dhe si u p\u00ebrdor\u00ebn n\u00eb hetimet shqiptare.<\/p>\n
Nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje me dy viktima nuk mund t\u00eb trajtohet si nj\u00eb procedim i zakonsh\u00ebm q\u00eb hapet, mbyllet dhe rihapet pa nj\u00eb bilanc t\u00eb qart\u00eb institucional.<\/p>\n
8. VITI 2019: RIHAPJA E HETIMEVE DHE LET\u00cbRPOROSIA DREJTUAR GREQIS\u00cb<\/p>\n
M\u00eb 31 janar 2019, Prokuroria e Gjirokastr\u00ebs vendosi rihapjen e hetimeve p\u00ebr ngjarjen e Peshk\u00ebpis\u00eb. P\u00ebr shkak t\u00eb kompetenc\u00ebs, \u00e7\u00ebshtja iu kalua m\u00eb pas Prokuroris\u00eb p\u00ebr Krime t\u00eb R\u00ebnda, sipas raportimeve t\u00eb koh\u00ebs.[6]<\/p>\n
Hetimi synonte t\u00eb rivler\u00ebsonte dokumentacionin e vjet\u00ebr, t\u00eb pyeste d\u00ebshmitar\u00ebt dhe t\u00eb verifikonte personat q\u00eb ishin p\u00ebrmendur n\u00eb materialet e m\u00ebparshme.<\/p>\n
Sipas raportimeve t\u00eb Shqiptarja.com, prokuroria kishte k\u00ebrkuar marrjen n\u00eb pyetje t\u00eb 41 personave, p\u00ebrfshir\u00eb ushtarak\u00ebt e plagosur dhe n\u00ebnoficerin Qemal Sulo Stroka, i cili ishte marr\u00eb peng gjat\u00eb sulmit.[6]<\/p>\n
Nj\u00eb element me r\u00ebnd\u00ebsi ishte edhe let\u00ebrporosia drejtuar autoriteteve greke.<\/p>\n
N\u00ebp\u00ebrmjet saj k\u00ebrkoheshin t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb holl\u00ebsishme p\u00ebr shtat\u00eb personat e ndaluar n\u00eb mars 1995.<\/p>\n
Prokuroria k\u00ebrkonte emrat e plot\u00eb, sasin\u00eb dhe llojin e arm\u00ebve, municionin, numrat serial\u00eb, si dhe informacion p\u00ebr aktivitetin e personave t\u00eb ndaluar dhe vendndodhjen e tyre.<\/p>\n
K\u00ebrkesa synonte t\u00eb krijonte mund\u00ebsin\u00eb e verifikimit t\u00eb lidhjeve nd\u00ebrmjet grupit t\u00eb vitit 1995 dhe sulmit t\u00eb Peshk\u00ebpis\u00eb.[6]<\/p>\n
Ky ishte nj\u00eb hap i domosdosh\u00ebm.<\/p>\n
Por, sipas materialeve t\u00eb publikuara nga Inside Story, p\u00ebrgjigjja e k\u00ebrkuar nga autoritetet greke nuk erdhi n\u00eb form\u00ebn e nevojshme p\u00ebr hetimin shqiptar.[7]<\/p>\n
K\u00ebtu lind nj\u00eb tjet\u00ebr pyetje e r\u00ebnd\u00ebsishme.<\/p>\n
A u refuzua zyrtarisht let\u00ebrporosia?<\/p>\n
A nuk mori p\u00ebrgjigje?<\/p>\n
A u k\u00ebrkuan plot\u00ebsime dokumentare?<\/p>\n
A u p\u00ebrs\u00ebrit k\u00ebrkesa n\u00eb rrug\u00eb diplomatike ose n\u00ebp\u00ebrmjet kanaleve t\u00eb tjera t\u00eb bashk\u00ebpunimit gjyq\u00ebsor?<\/p>\n
P\u00ebrgjigjja mund t\u00eb gjendet vet\u00ebm n\u00eb dokumentacionin zyrtar t\u00eb komunikimit nd\u00ebrmjet dy vendeve.<\/p>\n
Nj\u00eb let\u00ebrporosi e pap\u00ebrfunduar nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb holl\u00ebsi procedurale. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, ajo mund t\u00eb ket\u00eb ndikuar drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb pamund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb verifikuar prova materiale dhe p\u00ebr t\u00eb pyetur persona q\u00eb mund t\u00eb kishin dijeni p\u00ebr ngjarjen.<\/p>\n
9. DOSJA E ZHDUKUR: NJ\u00cb FASHIKULL BOSH N\u00cb VEND T\u00cb DREJT\u00cbSIS\u00cb<\/p>\n
Kjo \u00ebsht\u00eb pjesa m\u00eb trondit\u00ebse e historis\u00eb s\u00eb Peshk\u00ebpis\u00eb.<\/p>\n
Gjat\u00eb rihapjes s\u00eb hetimeve n\u00eb vitin 2019, Prokuroria p\u00ebr Krime t\u00eb R\u00ebnda iu drejtua Gjykat\u00ebs s\u00eb Rrethit Gjyq\u00ebsor Tiran\u00eb p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb kopjen e fashikullit t\u00eb nj\u00eb procesi t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm, t\u00eb lidhur me p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb e kuadrove ushtarake pas sulmit.[7]<\/p>\n
Nga shkresat e publikuara rezulton se aktet e nj\u00eb procedimi penal ishin ndar\u00eb dhe d\u00ebrguar p\u00ebr gjykim n\u00eb Gjykat\u00ebn Penale Ushtarake Tiran\u00eb.<\/p>\n
T\u00eb pandehur n\u00eb at\u00eb proces kishin qen\u00eb Pilo Ndini dhe Arjan Guma, t\u00eb akuzuar p\u00ebr shp\u00ebrdorim detyre.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebrkes\u00ebn e prokuroris\u00eb thuhej se k\u00ebta persona ishin d\u00ebnuar me vendimin nr. 149 t\u00eb Gjykat\u00ebs Penale Ushtarake Tiran\u00eb.<\/p>\n
P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye k\u00ebrkohej kopja e plot\u00eb e fashikullit gjyq\u00ebsor.[7]<\/p>\n
P\u00ebrgjigjja e Gjykat\u00ebs s\u00eb Tiran\u00ebs, n\u00ebp\u00ebrmjet shkres\u00ebs nr. 1169\/1, dat\u00eb 16 maj 2019, ishte trondit\u00ebse.<\/p>\n
Sipas p\u00ebrmbajtjes s\u00eb dokumentit t\u00eb publikuar nga Inside Story, verifikimet kishin konstatuar se:<\/p>\n
\u201eN\u00eb vend t\u00eb dosjes gjyq\u00ebsore \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb fashikull bosh.\u201d[7]<\/p>\n
N\u00eb vend t\u00eb vendimit gjyq\u00ebsor ndodhej gjithashtu nj\u00eb flet\u00eb formati bosh.<\/p>\n
Gjykata kishte kryer k\u00ebrkime edhe n\u00eb indekset e \u00e7\u00ebshtjeve penale dhe n\u00eb ato t\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve penale ushtarake, por nuk kishte gjetur t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebrkat\u00ebse deri n\u00eb vitin 1998.[7]<\/p>\n
Ky konstatim nuk mund t\u00eb trajtohet si nj\u00eb parregullsi e zakonshme arkivore.<\/p>\n
Po flasim p\u00ebr nj\u00eb dosje gjyq\u00ebsore q\u00eb lidhej me nj\u00eb ngjarje ku ishin vrar\u00eb dy ushtarak\u00eb shqiptar\u00eb.<\/p>\n
Po flasim p\u00ebr dokumente q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrmbanin akte hetimore, procesverbale, d\u00ebshmi dhe t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebr p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb institucionale pas sulmit.<\/p>\n
Dhe pik\u00ebrisht kur Prokuroria k\u00ebrkoi k\u00ebto materiale p\u00ebr t\u00eb rind\u00ebrtuar nj\u00eb ngjarje t\u00eb pazbardhur, n\u00eb vend t\u00eb dosjes u gjet nj\u00eb fashikull bosh.<\/p>\n
Por duhet b\u00ebr\u00eb nj\u00eb dallim: konstatimi se fashikulli ishte bosh nuk provon vetvetiu se dokumentet jan\u00eb asgj\u00ebsuar q\u00ebllimisht. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb k\u00ebrkohet hetim i posa\u00e7\u00ebm mbi historikun e administrimit dhe ruajtjes s\u00eb tyre.<\/p>\n
Nj\u00eb dokumentacion gjyq\u00ebsor nuk mund t\u00eb humbas\u00eb p\u00ebrmbajtjen pa pasur nj\u00eb histori konkrete t\u00eb administrimit, ruajtjes, transferimit ose nxjerrjes s\u00eb tij nga arkivi.<\/p>\n
Kush kishte akses n\u00eb fashikull?<\/p>\n
A ekziston nj\u00eb regjist\u00ebr arkivor?<\/p>\n
A ka procesverbal dor\u00ebzimi dhe marrjeje?<\/p>\n
A jan\u00eb transferuar dokumentet n\u00eb nj\u00eb institucion tjet\u00ebr?<\/p>\n
A ekziston ndonj\u00eb kopje n\u00eb arkivin e Prokuroris\u00eb, n\u00eb arkivin e Gjykat\u00ebs Penale Ushtarake apo n\u00eb Arkivin Qendror Shtet\u00ebror?<\/p>\n
Dhe, mbi t\u00eb gjitha, kush mban p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr faktin q\u00eb nj\u00eb dosje gjyq\u00ebsore p\u00ebrfundoi bosh?<\/p>\n
Nuk mjafton t\u00eb thuhet se dokumentet nuk u gjet\u00ebn. Duhet t\u00eb p\u00ebrcaktohet kush kishte p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr ruajtjen e tyre, kush i kishte n\u00eb administrim dhe si p\u00ebrfunduan n\u00eb at\u00eb gjendje.<\/p>\n
N\u00ebse ka pasur nd\u00ebrhyrje t\u00eb q\u00ebllimshme, autor\u00ebt duhet t\u00eb identifikohen. N\u00ebse ka pasur shkelje t\u00eb detyr\u00ebs, duhet t\u00eb p\u00ebrcaktohen p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb.<\/p>\n
Nj\u00eb dosje e till\u00eb nuk mund t\u00eb mbetet pa gjurm\u00eb dhe pa llogaridh\u00ebnie.<\/p>\n
10. VENDIMI NR. 149: \u00c7FAR\u00cb P\u00cbRMBAHEJ N\u00cb DOSJEN Q\u00cb MUNGON?<\/p>\n
Nj\u00eb tjet\u00ebr pik\u00eb q\u00eb k\u00ebrkon sqarim \u00ebsht\u00eb vendimi nr. 149 i Gjykat\u00ebs Penale Ushtarake.<\/p>\n
Sipas shkresave t\u00eb cituara nga Inside Story, n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces ishin gjykuar Pilo Ndini dhe Arjan Guma p\u00ebr shp\u00ebrdorim detyre.[7]<\/p>\n
Por p\u00ebrmbajtja e plot\u00eb e vendimit nuk \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb e disponueshme n\u00eb materialet publike t\u00eb cituara deri tani.<\/p>\n
Kjo na pengon t\u00eb kuptojm\u00eb se cilat p\u00ebrgjegj\u00ebsi konkrete u shqyrtuan nga gjykata, \u00e7far\u00eb provash u administruan dhe \u00e7far\u00eb p\u00ebrfundimesh u arrit\u00ebn.<\/p>\n
A u trajtua vet\u00ebm mosmarrja e masave t\u00eb siguris\u00eb n\u00eb post\u00ebn kufitare?<\/p>\n
A u shqyrtua edhe reagimi i strukturave ushtarake pas sulmit?<\/p>\n
A u analizuan mang\u00ebsit\u00eb n\u00eb organizimin e sh\u00ebrbimit?<\/p>\n
A kishte t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb tjera q\u00eb mund t\u00eb ndihmonin n\u00eb rind\u00ebrtimin e ngjarjes?<\/p>\n
Pa vendimin origjinal, k\u00ebto pyetje mbeten pa p\u00ebrgjigje.<\/p>\n
Prandaj, sigurimi i vendimit nr. 149 dhe i fashikullit t\u00eb plot\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb dyt\u00ebsore. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb domosdoshm\u00ebri p\u00ebr t\u00eb kuptuar jo vet\u00ebm \u00e7far\u00eb ndodhi n\u00eb Peshk\u00ebpi, por edhe \u00e7far\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsish u konstatuan menj\u00ebher\u00eb pas saj.<\/p>\n
11. VENDIMI GREK I VITIT 1999: NJ\u00cb PROCES ME DYER T\u00cb MBYLLURA<\/p>\n
Nj\u00eb tjet\u00ebr dokument me r\u00ebnd\u00ebsi \u00ebsht\u00eb vendimi i gjykat\u00ebs greke p\u00ebr shtat\u00eb personat e ndaluar n\u00eb mars 1995.<\/p>\n
Sipas raportimeve t\u00eb RTSH-s\u00eb, procesi i apelit u zhvillua m\u00eb 19 maj 1999 n\u00eb Korydallos, n\u00eb Athin\u00eb, me dyer t\u00eb mbyllura p\u00ebr arsye t\u00eb siguris\u00eb komb\u00ebtare.[9]<\/p>\n
Raportimet tregojn\u00eb se akuzat ndaj t\u00eb ndaluarve u ndryshuan dhe procesi p\u00ebrfundoi me lirimin e tyre.<\/p>\n
Por k\u00ebtu duhet b\u00ebr\u00eb nj\u00eb dallim juridik i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm.<\/p>\n
Nj\u00eb vendim grek p\u00ebr akuzat e ngritura ndaj personave t\u00eb ndaluar n\u00eb vitin 1995 nuk \u00ebsht\u00eb automatikisht nj\u00eb vendim p\u00ebr p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e tyre p\u00ebr vrasjet e vitit 1994.<\/p>\n
P\u00ebr t\u00eb kuptuar r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e tij duhet t\u00eb sigurohet teksti i plot\u00eb i vendimit.<\/p>\n
Duhet t\u00eb dim\u00eb cilat akuza u shqyrtuan, cilat prova u administruan, \u00e7far\u00eb u tha p\u00ebr arm\u00ebt e sekuestruara dhe mbi \u00e7far\u00eb arsyetimi u mor vendimi p\u00ebrfundimtar.<\/p>\n
Pa k\u00ebt\u00eb dokument, \u00e7do pretendim p\u00ebr p\u00ebrfundimin e procesit mbetet i mb\u00ebshtetur n\u00eb raportime t\u00eb t\u00ebrthorta.<\/p>\n
P\u00ebr nj\u00eb hetim serioz t\u00eb Peshk\u00ebpis\u00eb, vendimi origjinal grek duhet t\u00eb jet\u00eb pjes\u00eb e dokumentacionit themelor.<\/p>\n
12. 24 DHJETOR 2021: SPAK-U PUSHON HETIMET<\/p>\n
Pas rihapjes s\u00eb hetimeve n\u00eb vitin 2019 dhe disa veprimeve procedurale, m\u00eb 24 dhjetor 2021, SPAK-u vendosi pushimin e hetimeve p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen e Peshk\u00ebpis\u00eb, sipas raportimeve mediatike t\u00eb koh\u00ebs.[6]<\/p>\n
Sipas k\u00ebtyre raportimeve, p\u00ebrfundimi ishte se nuk ishin siguruar prova t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb vijuar me p\u00ebrgjegj\u00ebsi penale ndaj personave n\u00ebn hetim.<\/p>\n
\u00c7\u00ebshtja mbeti pa autor\u00eb t\u00eb identifikuar me vendim gjyq\u00ebsor.<\/p>\n
Ky vendim duhet par\u00eb n\u00eb kontekstin e t\u00eb gjith\u00eb dokumentacionit q\u00eb ishte administruar dhe t\u00eb veprimeve hetimore q\u00eb ishin kryer.<\/p>\n
A u sigurua inventari origjinal i arm\u00ebve t\u00eb sekuestruara n\u00eb Greqi?<\/p>\n
A u administrua ekspertiza p\u00ebr numrat serial\u00eb?<\/p>\n
A u mor vendimi i plot\u00eb i gjykat\u00ebs greke?<\/p>\n
A u verifikua dokumenti i Antiterrorit i 8 majit 2007?<\/p>\n
A u kontrollua alibia e Qipros?<\/p>\n
A u tentua rind\u00ebrtimi i fashikullit gjyq\u00ebsor q\u00eb mungonte?<\/p>\n
A u hetua p\u00ebrgjegj\u00ebsia p\u00ebr humbjen e dokumentacionit?<\/p>\n
K\u00ebto pyetje jan\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr t\u00eb vler\u00ebsuar plot\u00ebsin\u00eb e hetimit.<\/p>\n
Pushimi i hetimeve nuk \u00ebsht\u00eb prov\u00eb se ngjarja nuk ka pasur autor\u00eb. \u00cbsht\u00eb p\u00ebrfundimi procedural i nj\u00eb hetimi q\u00eb nuk arriti t\u00eb siguroj\u00eb prova t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur nj\u00eb akuz\u00eb p\u00ebrfundimtare.<\/p>\n
Por pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, publiku ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb dij\u00eb n\u00ebse t\u00eb gjitha mund\u00ebsit\u00eb hetimore jan\u00eb shteruar.<\/p>\n
Nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje e till\u00eb nuk mund t\u00eb mbyllet vet\u00ebm me nj\u00eb formulim administrativ.<\/p>\n
13. 10 N\u00cbNTOR 2026: BELERI DHE STRASBURGU \u2013 DY \u00c7\u00cbSHTJE Q\u00cb NUK DUHET T\u00cb NGAT\u00cbRROHEN<\/p>\n
N\u00eb debatin publik, emri i Fredi Belerit \u00ebsht\u00eb lidhur edhe me vendimin e Gjykat\u00ebs Evropiane p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut p\u00ebr paraburgimin e tij n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n
M\u00eb 10 n\u00ebntor 2026, Gjykata Evropiane p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut publikoi vendimin n\u00eb \u00e7\u00ebshtjen Beleri kund\u00ebr Shqip\u00ebris\u00eb, me num\u00ebr aplikimi 28070\/23.[10]<\/p>\n
Gjykata konstatoi shkelje t\u00eb nenit 5, paragrafi 3, t\u00eb Konvent\u00ebs Evropiane p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut, lidhur me arsyeshm\u00ebrin\u00eb e vazhdimit t\u00eb paraburgimit pas ngritjes s\u00eb akuzave. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin vendim, Gjykata nuk konstatoi shkelje p\u00ebr periudh\u00ebn fillestare t\u00eb paraburgimit.[10]<\/p>\n
Ky vendim lidhet me standardet e liris\u00eb personale dhe koh\u00ebzgjatjen e paraburgimit n\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje tjet\u00ebr, jo me sulmin e Peshk\u00ebpis\u00eb.<\/p>\n
Ai nuk p\u00ebrb\u00ebn vendim mbi p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e Belerit p\u00ebr ngjarjen e vitit 1994 dhe nuk ndryshon faktin se ai nuk \u00ebsht\u00eb d\u00ebnuar p\u00ebr vrasjet e dy ushtarak\u00ebve shqiptar\u00eb.<\/p>\n
Megjithat\u00eb, vendimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kujtes\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme se standardet e drejt\u00ebsis\u00eb duhet t\u00eb zbatohen nj\u00ebsoj p\u00ebr \u00e7do individ.<\/p>\n
As akuzat nuk mund t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsojn\u00eb provat, as mang\u00ebsit\u00eb e institucioneve nuk mund t\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr t\u00eb mbyllur pyetjet q\u00eb mbeten pa p\u00ebrgjigje.<\/p>\n
Drejt\u00ebsia k\u00ebrkon nj\u00ebkoh\u00ebsisht respektimin e t\u00eb drejtave t\u00eb individit dhe detyrimin p\u00ebr t\u00eb hetuar krimet e r\u00ebnda.<\/p>\n
K\u00ebto dy parime nuk jan\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshtim me nj\u00ebri-tjetrin.<\/p>\n
14. PESHK\u00cbPIA NUK \u00cbSHT\u00cb VET\u00cbM \u00c7\u00cbSHTJA E BELERIT<\/p>\n
Gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit, debati publik p\u00ebr Peshk\u00ebpin\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrqendruar kryesisht te emri i Fredi Belerit.<\/p>\n
Por kjo ngjarje \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e madhe se nj\u00eb individ.<\/p>\n
Ajo lidhet me nj\u00eb organizat\u00eb q\u00eb mori p\u00ebrsip\u00ebr sulmin, me nj\u00eb grup personash t\u00eb ndaluar nj\u00eb vit m\u00eb von\u00eb, me armatimin e grabitur, me dokumente t\u00eb sh\u00ebrbimeve shqiptare, me nj\u00eb fashikull gjyq\u00ebsor t\u00eb gjetur bosh dhe me nj\u00eb hetim q\u00eb nuk arriti t\u00eb identifikoj\u00eb autor\u00ebt.<\/p>\n
Beleri ka mohuar p\u00ebrfshirjen e tij dhe ka deklaruar se ndodhej n\u00eb Qipro. Ky pretendim duhet trajtuar me seriozitet dhe nuk mund t\u00eb anashkalohet.<\/p>\n
Por as dokumenti i Antiterrorit, as ndalimi i vitit 1995 dhe as informacionet p\u00ebr arm\u00ebt nuk mund t\u00eb fshihen nga historia e hetimit.<\/p>\n
T\u00eb gjitha k\u00ebto duhen ballafaquar me prova origjinale.<\/p>\n
Peshk\u00ebpia nuk duhet t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb debat politik ku nj\u00ebra pal\u00eb shpall fajtor nj\u00eb individ dhe pala tjet\u00ebr e konsideron t\u00eb gjith\u00eb \u00e7\u00ebshtjen t\u00eb mbyllur.<\/p>\n
E v\u00ebrteta nuk p\u00ebrcaktohet nga p\u00ebrkat\u00ebsia politike.<\/p>\n
Ajo p\u00ebrcaktohet nga dokumentet, d\u00ebshmit\u00eb, ekspertizat dhe vendimet gjyq\u00ebsore.<\/p>\n
15. KUSH MBAN P\u00cbRGJEGJ\u00cbSI P\u00cbR MUNGES\u00cbN E DOSJES?<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb, p\u00ebrgjegj\u00ebsia institucionale duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb nga objektivat kryesore t\u00eb \u00e7do hetimi t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm.<\/p>\n
Gjykata e Tiran\u00ebs duhet t\u00eb sqaroj\u00eb historikun arkivor t\u00eb fashikullit dhe m\u00ebnyr\u00ebn se si \u00ebsht\u00eb administruar ai.<\/p>\n
Institucionet e drejt\u00ebsis\u00eb ushtarake duhet t\u00eb verifikojn\u00eb n\u00ebse ekzistojn\u00eb kopje t\u00eb vendimit nr. 149 dhe t\u00eb akteve t\u00eb tjera.<\/p>\n
Arkivi Qendror Shtet\u00ebror duhet t\u00eb kontrolloj\u00eb n\u00ebse dokumentacioni \u00ebsht\u00eb transferuar n\u00eb fondet e tij.<\/p>\n
Prokuroria duhet t\u00eb b\u00ebj\u00eb t\u00eb ditur n\u00ebse ka k\u00ebrkuar rind\u00ebrtimin e dosjes nga kopje t\u00eb mundshme n\u00eb institucione t\u00eb tjera.<\/p>\n
SPAK-u duhet t\u00eb sqaroj\u00eb n\u00ebse mungesa e fashikullit ndikoi n\u00eb p\u00ebrfundimin e hetimeve t\u00eb vitit 2021.<\/p>\n
Po aq e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb t\u00eb p\u00ebrcaktohet n\u00ebse \u00ebsht\u00eb hapur ndonj\u00eb procedim i ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr munges\u00ebn e dokumentacionit gjyq\u00ebsor.<\/p>\n
Kjo nuk \u00ebsht\u00eb k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb fajtor t\u00eb ri.<\/p>\n
\u00cbsht\u00eb k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb aty ku dokumentet mungojn\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb mos lejuar q\u00eb nj\u00eb ngjarje e till\u00eb t\u00eb kaloj\u00eb pa hetim.<\/p>\n
N\u00ebse ka pasur nd\u00ebrhyrje t\u00eb q\u00ebllimshme, duhet t\u00eb identifikohen autor\u00ebt dhe motivet.<\/p>\n
N\u00ebse ka pasur shkelje t\u00eb detyr\u00ebs, duhet t\u00eb p\u00ebrcaktohen personat p\u00ebrgjegj\u00ebs.<\/p>\n
Dhe n\u00ebse ka pasur nj\u00eb zinxhir neglizhence institucionale, ai duhet t\u00eb dokumentohet.<\/p>\n
Nj\u00eb fashikull gjyq\u00ebsor nuk mund t\u00eb gjendet bosh dhe institucionet t\u00eb mjaftohen me nj\u00eb p\u00ebrgjigje se dokumentet nuk gjenden.<\/p>\n
P\u00cbRFUNDIM<\/p>\n
NJ\u00cb SHTET Q\u00cb NUK DUHET T\u00cb HARROJ\u00cb<\/p>\n
Historia e Peshk\u00ebpis\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga kapitujt m\u00eb t\u00eb pazbardhur t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve shqiptaro-greke pas r\u00ebnies s\u00eb komunizmit.<\/p>\n
M\u00eb 10 prill 1994, n\u00eb territorin shqiptar u krye nj\u00eb sulm i armatosur ku humb\u00ebn jet\u00ebn dy ushtarak\u00eb.<\/p>\n
M\u00eb 11 prill, MAVI mori p\u00ebrsip\u00ebr p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb p\u00ebr sulmin, sipas publikimeve t\u00eb koh\u00ebs.<\/p>\n
N\u00eb mars 1995, n\u00eb Greqi u ndaluan shtat\u00eb persona t\u00eb armatosur, mes tyre edhe Fredi Beleri.<\/p>\n
N\u00eb vitin 2007 u hartua nj\u00eb dokument i Antiterrorit q\u00eb p\u00ebrmbante nj\u00eb deklarim t\u00eb atribuar Belerit, por ende t\u00eb pakonfirmuar p\u00ebrmes nj\u00eb procesverbali origjinal t\u00eb b\u00ebr\u00eb publik.<\/p>\n
N\u00eb vitin 2019 u rihap\u00ebn hetimet, u k\u00ebrkuan dokumente nga autoritetet greke dhe u konstatua mungesa e nj\u00eb fashikulli gjyq\u00ebsor q\u00eb lidhej me p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb pas sulmit.<\/p>\n
N\u00eb dhjetor 2021, SPAK-u vendosi pushimin e hetimeve.<\/p>\n
Dhe sot, pas 32 vjet\u00ebsh, autor\u00ebt e vrasjes s\u00eb Arsen Llazar Gjinit dhe Fatmir Sali Shehut ende nuk jan\u00eb p\u00ebrcaktuar me nj\u00eb vendim gjyq\u00ebsor p\u00ebrfundimtar.<\/p>\n
Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje q\u00eb k\u00ebrkon p\u00ebrgjigje nga nj\u00eb shtet q\u00eb pretendon se funksionon mbi parimet e ligjit dhe t\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb institucionale.<\/p>\n
Peshk\u00ebpia k\u00ebrkon p\u00ebrgjigje p\u00ebr autor\u00ebt e sulmit, p\u00ebr arm\u00ebt e grabitura, p\u00ebr dokumentet e vitit 2007, p\u00ebr let\u00ebrporosin\u00eb dhe p\u00ebr fashikullin gjyq\u00ebsor q\u00eb u gjet bosh.<\/p>\n
Por mbi t\u00eb gjitha k\u00ebrkon p\u00ebrgjigje p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn se si institucionet shqiptare e administruan k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje gjat\u00eb tri dekadave.<\/p>\n
Nuk mund t\u00eb pranohet q\u00eb nj\u00eb dosje gjyq\u00ebsore t\u00eb mungoj\u00eb dhe askush t\u00eb mos jap\u00eb llogari.<\/p>\n
Nuk mund t\u00eb pranohet q\u00eb dokumentet e nj\u00eb hetimi t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb mos sigurohen dhe publiku t\u00eb mos marr\u00eb shpjegime.<\/p>\n
Nuk mund t\u00eb pranohet q\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsia institucionale t\u00eb mbetet e pap\u00ebrcaktuar, nd\u00ebrsa familjet e viktimave presin ende drejt\u00ebsi.<\/p>\n
Arsen Gjini ishte vet\u00ebm 20 vje\u00e7. Fatmir Shehu ishte 34 vje\u00e7.<\/p>\n
Ata nuk ishin pjes\u00eb e nj\u00eb polemike politike. Ishin ushtarak\u00eb shqiptar\u00eb q\u00eb humb\u00ebn jet\u00ebn duke kryer detyr\u00ebn.<\/p>\n
Peshk\u00ebpia nuk k\u00ebrkon hakmarrje dhe as nj\u00eb fajtor t\u00eb paracaktuar. K\u00ebrkon t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn, dokumentet dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb.<\/p>\n
Sepse nj\u00eb dosje mund t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb n\u00eb arkiv, nj\u00eb fashikull mund t\u00eb gjendet bosh dhe nj\u00eb hetim mund t\u00eb pushohet.<\/p>\n
Por detyrimi i shtetit p\u00ebr t\u00eb zbardhur vrasjen e dy ushtarak\u00ebve t\u00eb tij nuk mund t\u00eb arkivohet.<\/p>\n
Fusnotat,<\/p>\n
[1] Ministria e Rendit Publik, Komunikata nr. 101, dat\u00eb 11 prill 1994; Raporti i Policis\u00eb s\u00eb Gjirokastr\u00ebs mbi sulmin ndaj post\u00ebs kufitare t\u00eb Peshk\u00ebpis\u00eb, dat\u00eb 11 prill 1994. Dokumentacioni \u00ebsht\u00eb publikuar pjes\u00ebrisht nga ABC News n\u00eb materialin investigativ \u201eEkskluzive: Masakra e Peshk\u00ebpis\u00eb, raporti i plot\u00eb i policis\u00eb m\u00eb 1994\u201d, 2 qershor 2019.<\/p>\n
[2] Gazeta \u201eEleftherotipia\u201d, 11 prill 1994, deklarata e organizat\u00ebs MAVI mbi marrjen e p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb p\u00ebr sulmin n\u00eb Peshk\u00ebpi; gazeta \u201eStohos\u201d, 13 prill 1994, publikimi mbi ngjarjen dhe pretendimet p\u00ebr Vorio Epirin. Referenca plot\u00ebsuese: raportimet historike t\u00eb gazet\u00ebs \u201eMapo\u201d dhe KOHA.net, 11 prill 2018.<\/p>\n
[3] Gazeta greke \u201eTa Nea\u201d, botimi i dat\u00ebs 20 mars 1995, raportimi mbi ndalimin e shtat\u00eb personave pran\u00eb kufirit shqiptaro-grek; Radio Televizioni Shqiptar, materiali mbi arrestimin e Fredi Belerit dhe personave t\u00eb tjer\u00eb n\u00eb vitin 1995, si dhe zhvillimet e m\u00ebvonshme gjyq\u00ebsore n\u00eb Greqi.<\/p>\n
[4] United Press International (UPI), raportim i marsit 1995 mbi ndalimin e shtat\u00eb personave t\u00eb armatosur pran\u00eb kufirit shqiptaro-grek. P\u00ebr citim bibliografik p\u00ebrfundimtar k\u00ebrkohet verifikimi i dat\u00ebs dhe titullit t\u00eb sakt\u00eb n\u00eb arkivin origjinal t\u00eb agjencis\u00eb.<\/p>\n
[5] ABC News, \u201eEkskluzive: Masakra e Peshk\u00ebpis\u00eb, raporti i plot\u00eb i policis\u00eb m\u00eb 1994\u201d, 2 qershor 2019; Shqiptarja.com, \u201eFredi Beleri, drit\u00ebhijet e nj\u00eb kandidature\u201d, 11 mars 2023; raportimet e gazetarit Elton Qyno mbi rihapjen e hetimeve dhe let\u00ebrporosin\u00eb drejtuar autoriteteve greke, mars 2019.<\/p>\n
[6] Top Channel, emisioni investigativ \u201eInside Story\u201d, \u201eDokumente ekskluzive q\u00eb zbulojn\u00eb sabotimin: Kush e zhduku dosjen e Belerit p\u00ebr Peshk\u00ebpin\u00eb?\u201d, 21 qershor 2023. Materiali p\u00ebrmban citime dhe riprodhime t\u00eb dokumentit t\u00eb Antiterrorit, dat\u00eb 8 maj 2007, si dhe t\u00eb shkres\u00ebs nr. 1169\/1, dat\u00eb 16 maj 2019, t\u00eb Gjykat\u00ebs s\u00eb Tiran\u00ebs, lidhur me munges\u00ebn e fashikullit gjyq\u00ebsor.<\/p>\n
[7] Ferdinand Dervishi, seria investigative \u201eCrime Story\u201d, Shqiptarja.com, materiale mbi historikun e \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb Peshk\u00ebpis\u00eb, hetimet e m\u00ebparshme dhe dokumentacionin e lidhur me Fredi Belerin.<\/p>\n
[8] Gjykata Evropiane p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut, \u00e7\u00ebshtja \u201eBeleri kund\u00ebr Shqip\u00ebris\u00eb\u201d, aplikimi nr. 28070\/23, vendimi mbi themelin dhe shp\u00ebrblimin e drejt\u00eb, 10 n\u00ebntor 2026. Referenca lidhet me konstatimin p\u00ebr nenin 5, paragrafi 3, t\u00eb Konvent\u00ebs Evropiane p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut dhe nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb p\u00ebr sulmin e Peshk\u00ebpis\u00eb.<\/p>\n
[9] Gazeta \u201eTa Nea\u201d, raportimet mbi zhvillimet gjyq\u00ebsore t\u00eb personave t\u00eb arrestuar n\u00eb vitin 1995; Radio Televizioni Shqiptar, raportimet mbi procesin e apelit t\u00eb dat\u00ebs 19 maj 1999 n\u00eb Korydallos, Athin\u00eb; Stavros Tzimas, \u201eN\u00eb plejad\u00ebn e nacionalizmit\u201d, referuar n\u00eb raportimet e Radio Televizionit Shqiptar.<\/p>\n
Prishtin\u00eb,10.11.2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Isuf B.Bajrami Nga vrasja e dy ushtarak\u00ebve shqiptar\u00eb m\u00eb 10 prill 1994, te arrestimi i…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":62567,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-64083","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64083","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64083"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64083\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":64086,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64083\/revisions\/64086"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/62567"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64083"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}