{"id":64439,"date":"2026-11-12T09:06:17","date_gmt":"2026-11-12T08:06:17","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=64439"},"modified":"2026-11-12T09:06:17","modified_gmt":"2026-11-12T08:06:17","slug":"paqja-apo-legjitimimi-i-agresionit-plani-amerikan-qe-mund-ti-jape-putinit-fitore-politike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=64439","title":{"rendered":"PAQJA APO LEGJITIMIMI I AGRESIONIT? PLANI AMERIKAN Q\u00cb MUND T\u2019I JAP\u00cb PUTINIT FITORE POLITIKE"},"content":{"rendered":"<p>Nga Prof. Dr. Muhamet Racaj<br \/>\nLufta n\u00eb Ukrain\u00eb po hyn n\u00eb nj\u00eb faz\u00eb t\u00eb re diplomatike, ku p\u00ebrve\u00e7 fuqis\u00eb ushtarake, gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb po peshojn\u00eb interesat gjeopolitike, kompromiset territoriale dhe arkitektura e ardhshme e siguris\u00eb evropiane. Propozimi amerikan p\u00ebr ndryshimin e kufijve administrativ\u00eb t\u00eb Donjeckut dhe Luhanskut, sipas raportimeve t\u00eb publikuara nga The Economist, ngre nj\u00eb dilem\u00eb serioze: a po k\u00ebrkohet nj\u00eb paqe e q\u00ebndrueshme apo nj\u00eb formul\u00eb politike q\u00eb do t&#8217;i mund\u00ebsonte Vladimir Putinit ta shpall\u00eb fitoren pa arritur objektivat e tij ushtarake?<br \/>\nIdeja q\u00eb po diskutohet \u00ebsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht e ndjeshme. N\u00eb vend q\u00eb Ukraina t\u00eb detyrohet t\u00eb dor\u00ebzoj\u00eb qytetet q\u00eb ende i kontrollon n\u00eb Donbas, do t\u00eb ndryshoheshin kufijt\u00eb administrativ\u00eb t\u00eb rajoneve, duke i krijuar Mosk\u00ebs mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb deklaroj\u00eb se ka p\u00ebrmbushur objektivin e pushtimit t\u00eb plot\u00eb t\u00eb tyre.<br \/>\nN\u00eb shikim t\u00eb par\u00eb, kjo mund t\u00eb duket si nj\u00eb zgjidhje pragmatike p\u00ebr t&#8217;i dh\u00ebn\u00eb fund luft\u00ebs. Por, n\u00eb analiz\u00ebn strategjike, nj\u00eb kompromis i till\u00eb bart pasoja shum\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha sesa nj\u00eb ndryshim n\u00eb hart\u00ebn administrative t\u00eb Ukrain\u00ebs.<br \/>\nPutini k\u00ebrkon fitore politike, jo vet\u00ebm territoriale<br \/>\nDuhet kuptuar se p\u00ebr Kremlinin lufta n\u00eb Ukrain\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb konflikt p\u00ebr kontrollin e disa rajoneve. Ajo \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb strategjie m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb p\u00ebr rikthimin e ndikimit rus n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn post-sovjetike dhe p\u00ebr ndryshimin e balanc\u00ebs s\u00eb siguris\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb.<br \/>\nPutini ka nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb rezultat q\u00eb mund t&#8217;ia paraqes\u00eb opinionit publik rus si fitore strategjike. N\u00ebse nuk arrin t\u00eb pushtoj\u00eb t\u00eb gjitha territoret q\u00eb ka shpallur pjes\u00eb t\u00eb Federat\u00ebs Ruse, nj\u00eb marr\u00ebveshje q\u00eb i mund\u00ebson t\u00eb deklaroj\u00eb p\u00ebrmbushjen e objektivave t\u00eb tij mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si instrument politik p\u00ebr ta justifikuar koston e luft\u00ebs.<br \/>\nPor k\u00ebtu q\u00ebndron edhe rreziku: nj\u00eb fitore e shpallur politikisht nuk \u00ebsht\u00eb domosdoshm\u00ebrisht paqe e garantuar ushtarakisht.<br \/>\nNdryshimi i kufijve administrativ\u00eb nuk mund t\u00eb barazohet me njohjen e aneksimit dhe as nuk mund t\u00eb krijoj\u00eb vetvetiu t\u00eb drejt\u00eb sovraniteti p\u00ebr Rusin\u00eb mbi territoret ukrainase. Sovraniteti dhe integriteti territorial nuk mund t\u00eb trajtohen si elemente t\u00eb negociueshme vet\u00ebm p\u00ebr t&#8217;ia leht\u00ebsuar nj\u00eb pale shpalljen e fitores.<br \/>\nUkraina nuk mund t\u00eb mbetet pa garanci reale sigurie<br \/>\nP\u00ebr Ukrain\u00ebn, \u00e7\u00ebshtja nuk kufizohet vet\u00ebm te Donjecku dhe Luhansku. Problemi kryesor \u00ebsht\u00eb se \u00e7far\u00eb do t\u00eb ndodh\u00eb pas n\u00ebnshkrimit t\u00eb marr\u00ebveshjes.<br \/>\nN\u00ebse forcat ukrainase t\u00ebrhiqen nga pozicionet strategjike, nd\u00ebrsa Rusia ruan kapacitetet e saj ushtarake dhe mund\u00ebsin\u00eb e riorganizimit, at\u00ebher\u00eb nj\u00eb arm\u00ebpushim mund t\u00eb shnd\u00ebrrohet vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb p\u00ebrgatitore p\u00ebr konfliktin e ardhsh\u00ebm.<br \/>\nPrandaj, \u00e7do marr\u00ebveshje duhet t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb garanci konkrete dhe t\u00eb zbatueshme nd\u00ebrkomb\u00ebtarisht. Nuk mjaftojn\u00eb deklaratat politike apo premtimet diplomatike. Nevojiten mekanizma t\u00eb qart\u00eb reagimi n\u00eb rast t\u00eb shkeljes s\u00eb marr\u00ebveshjes, mb\u00ebshtetje afatgjat\u00eb ushtarake p\u00ebr Ukrain\u00ebn dhe nj\u00eb sistem monitorimi nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<br \/>\n\u00c7\u00ebshtja e garancive t\u00eb ngjashme me nenin 5 t\u00eb NATO-s duhet t\u00eb shqyrtohet me seriozitet, por duhet t\u00eb p\u00ebrcaktohet qart\u00eb se kush do t\u00eb mbaj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr zbatimin e tyre dhe \u00e7far\u00eb veprimesh do t\u00eb nd\u00ebrmerren n\u00eb rast t\u00eb nj\u00eb agresioni t\u00eb ri rus.<br \/>\nEvropa nuk duhet t\u00eb jet\u00eb spektatore e marr\u00ebveshjes<br \/>\nNj\u00eb aspekt tjet\u00ebr shqet\u00ebsues \u00ebsht\u00eb diskutimi p\u00ebr rikthimin e Rusis\u00eb n\u00eb tregun energjetik evropian. N\u00ebse kjo mund\u00ebsi b\u00ebhet pjes\u00eb e marr\u00ebveshjes, Moska do t\u00eb p\u00ebrfitonte jo vet\u00ebm ekonomikisht, por edhe politikisht.<br \/>\nEnergjia \u00ebsht\u00eb instrument strategjik i ndikimit dhe presionit. Evropa e ka p\u00ebrjetuar se var\u00ebsia nga furnizimet energjetike ruse mund t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb dob\u00ebsi t\u00eb siguris\u00eb komb\u00ebtare dhe kolektive.<br \/>\nP\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, normalizimi ekonomik me Rusin\u00eb nuk mund t\u00eb ndodh\u00eb pa kushte t\u00eb qarta politike dhe t\u00eb siguris\u00eb. P\u00ebrndryshe, do t\u00eb krijohej nj\u00eb paradoks: Rusia do t\u00eb p\u00ebrfitonte nga rikthimi n\u00eb tregjet evropiane, nd\u00ebrsa shtetet evropiane do t\u00eb duhej t\u00eb vazhdonin t\u00eb p\u00ebrballonin pasojat e agresionit dhe pasiguris\u00eb.<br \/>\nPo aq problematike \u00ebsht\u00eb edhe p\u00ebrpjekja p\u00ebr ta lidhur p\u00ebrfundimin e luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb me nj\u00eb rinegocim t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb rendit t\u00eb siguris\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb, sipas k\u00ebrkesave t\u00eb Mosk\u00ebs. Siguria evropiane nuk mund t\u00eb vendoset mbi baz\u00ebn e s\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb nj\u00eb fuqie t\u00eb madhe p\u00ebr t\u00eb diktuar orientimin strategjik t\u00eb shteteve t\u00eb tjera.<br \/>\nMesazhi p\u00ebr Ballkanin dhe Kosov\u00ebn<br \/>\nZhvillimet n\u00eb Ukrain\u00eb kan\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb edhe p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor. \u00c7do marr\u00ebveshje q\u00eb krijon p\u00ebrshtypjen se kufijt\u00eb dhe sovraniteti mund t\u00eb rishikohen n\u00ebn presionin ushtarak do t\u00eb interpretohej me v\u00ebmendje edhe n\u00eb Beograd dhe n\u00eb qarqet politike q\u00eb promovojn\u00eb konceptin e t\u00eb ashtuquajturit &#8220;Serb world&#8221;.<br \/>\nSerbia e ka mbajtur p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb t\u00eb hapur \u00e7\u00ebshtjen e Kosov\u00ebs n\u00eb diskursin e saj politik dhe strategjik. Prandaj, nj\u00eb marr\u00ebveshje q\u00eb do t&#8217;i mund\u00ebsonte Rusis\u00eb t\u00eb p\u00ebrfitonte politikisht nga agresioni, pa u p\u00ebrballur me pasoja t\u00eb qarta dhe garanci t\u00eb forta parandaluese, mund t\u00eb krijonte perceptimin e gabuar se presioni dhe forca ushtarake mund t\u00eb prodhojn\u00eb ndryshime politike e territoriale.<br \/>\nKjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se situata n\u00eb Ukrain\u00eb dhe ajo n\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb juridikisht dhe historikisht t\u00eb nj\u00ebjta. Ato kan\u00eb rrethana dhe baza t\u00eb ndryshme. Megjithat\u00eb, precedenti politik dhe m\u00ebnyra se si trajtohet integriteti territorial kan\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr stabilitetin e gjith\u00eb rajonit.<br \/>\nKosova dhe Shqip\u00ebria, n\u00eb koordinim me NATO-n, SHBA-n\u00eb dhe partner\u00ebt evropian\u00eb, duhet t&#8217;i p\u00ebrcjellin k\u00ebto zhvillime me v\u00ebmendje strategjike. Paqja n\u00eb Evrop\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe interes i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb i siguris\u00eb s\u00eb Ballkanit.<\/p>\n<p>P\u00cbRFUNDIM<br \/>\nNegociatat p\u00ebr p\u00ebrfundimin e luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb jan\u00eb t\u00eb domosdoshme, por jo \u00e7do marr\u00ebveshje q\u00eb ndal arm\u00ebt garanton paqe t\u00eb q\u00ebndrueshme.<br \/>\nPropozimi p\u00ebr ndryshimin e kufijve administrativ\u00eb t\u00eb Donjeckut dhe Luhanskut duhet t\u00eb vler\u00ebsohet jo vet\u00ebm nga mund\u00ebsia q\u00eb ofron p\u00ebr arritjen e nj\u00eb kompromisi, por mbi t\u00eb gjitha nga pasojat q\u00eb mund t\u00eb prodhoj\u00eb p\u00ebr sovranitetin e Ukrain\u00ebs, sigurin\u00eb e Evrop\u00ebs dhe rendin nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<br \/>\nPaqja nuk duhet t\u00eb nd\u00ebrtohet mbi shp\u00ebrblimin e agresionit, por mbi respektimin e s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare, integritetit territorial dhe garancive t\u00eb besueshme t\u00eb siguris\u00eb.<br \/>\nN\u00ebse nj\u00eb marr\u00ebveshje i mund\u00ebson Putinit t\u00eb shpall\u00eb fitore, nd\u00ebrsa i l\u00eb Rusis\u00eb kapacitetet dhe mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr nj\u00eb agresion t\u00eb ri, at\u00ebher\u00eb nuk kemi zgjidhur konfliktin, por vet\u00ebm e kemi shtyr\u00eb kriz\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb tjet\u00ebr.<br \/>\nPaqja e v\u00ebrtet\u00eb nuk matet me m\u00ebnyr\u00ebn se si nj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs e shpall fitoren, por me garancin\u00eb se lufta nuk do t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Prof. Dr. Muhamet Racaj Lufta n\u00eb Ukrain\u00eb po hyn n\u00eb nj\u00eb faz\u00eb t\u00eb re&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9089,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-64439","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64439","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64439"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64439\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":64442,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64439\/revisions\/64442"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9089"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64439"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64439"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64439"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}