{"id":65698,"date":"2026-11-15T17:56:24","date_gmt":"2026-11-15T16:56:24","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=65698"},"modified":"2026-11-15T18:01:19","modified_gmt":"2026-11-15T17:01:19","slug":"maqedonia-e-veriut-po-humb-te-ardhmen-e-saj-pse-te-rinjte-nuk-shohin-me-perspektive-ne-vendin-e-tyre","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=65698","title":{"rendered":"Maqedonia e Veriut po humb t\u00eb ardhmen e saj: Pse t\u00eb rinjt\u00eb nuk shohin m\u00eb perspektiv\u00eb n\u00eb vendin e tyre?"},"content":{"rendered":"<p><em>1.026 magjistra dhe 39 doktor\u00eb shkencash t\u00eb papun\u00eb. Papun\u00ebsia te t\u00eb rinjt\u00eb arrin n\u00eb 24 p\u00ebr qind. Shifra q\u00eb d\u00ebshmojn\u00eb jo vet\u00ebm problemet e tregut t\u00eb pun\u00ebs, por edhe nj\u00eb kriz\u00eb m\u00eb t\u00eb thell\u00eb t\u00eb perspektiv\u00ebs p\u00ebr gjeneratat e reja.<\/em><\/p>\n<p>Nj\u00eb nd\u00ebr sfidat m\u00eb serioze me t\u00eb cilat p\u00ebrballet Maqedonia e Veriut nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm emigrimi i vazhduesh\u00ebm i qytetar\u00ebve, por edhe fakti se gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb t\u00eb rinj nuk e shohin t\u00eb ardhmen e tyre brenda vendit. P\u00ebr shum\u00eb prej tyre, largimi nuk p\u00ebrfaq\u00ebson m\u00eb thjesht nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar kushtet e jetes\u00ebs, por shihet si nj\u00eb nga rrug\u00ebt e pakta p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar nj\u00eb karrier\u00eb profesionale dhe p\u00ebr t\u00eb siguruar nj\u00eb jet\u00eb m\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme, shkruan FakiDitor.info<\/p>\n<p>Ky realitet duhet t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si kamban\u00eb alarmi p\u00ebr institucionet dhe politik\u00ebb\u00ebr\u00ebsit. Kur nj\u00eb shtet nuk arrin t&#8217;u ofroj\u00eb t\u00eb rinjve arsye p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar, problemi tejkalon dimensionin ekonomik dhe shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb zhvillimit shoq\u00ebror, t\u00eb besimit institucional dhe t\u00eb perspektiv\u00ebs s\u00eb vet\u00eb vendit. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave dhe vler\u00ebsimeve t\u00eb publikuara nga institucione dhe platforma nd\u00ebrkomb\u00ebtare, p\u00ebrfshir\u00eb Bank\u00ebn Bot\u00ebrore, Eurostat-in dhe Worldometer-in, Maqedonia e Veriut humbet \u00e7do vit rreth 10.000 deri n\u00eb 14.000 banor\u00eb si pasoj\u00eb e emigrimit. N\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb dhjet\u00ebvje\u00e7are, kjo shif\u00ebr p\u00ebrkthehet n\u00eb nj\u00eb largim t\u00eb mundsh\u00ebm prej 100.000 deri n\u00eb 140.000 qytetar\u00ebsh, ku nj\u00eb pjes\u00eb e konsiderueshme e tyre i p\u00ebrket grupmoshave t\u00eb reja, ve\u00e7an\u00ebrisht atyre nga 15 deri n\u00eb 35 vje\u00e7.<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat zyrtare e b\u00ebjn\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb edhe m\u00eb shqet\u00ebsuese. Sipas Agjencis\u00eb p\u00ebr Pun\u00ebsim, deri m\u00eb 31 gusht 2026, n\u00eb evidenc\u00ebn e personave t\u00eb papun\u00eb figurojn\u00eb 1.026 magjistra dhe 39 doktor\u00eb shkencash. Nd\u00ebrkoh\u00eb, sipas Entit Shtet\u00ebror t\u00eb Statistikave, shkalla e papun\u00ebsis\u00eb te t\u00eb rinjt\u00eb e mosh\u00ebs 15 deri n\u00eb 29 vje\u00e7, n\u00eb tremujorin e dyt\u00eb t\u00eb vitit 2026, ka arritur n\u00eb 24 p\u00ebr qind.<\/p>\n<p>K\u00ebto shifra nxjerrin n\u00eb pah nj\u00eb kontradikt\u00eb t\u00eb thell\u00eb: nga nj\u00ebra an\u00eb, familjet dhe shoq\u00ebria investojn\u00eb vite t\u00eb t\u00ebra n\u00eb arsimimin dhe p\u00ebrgatitjen profesionale t\u00eb gjeneratave t\u00eb reja, nd\u00ebrsa nga ana tjet\u00ebr, ekonomia dhe institucionet nuk arrijn\u00eb t\u00eb krijojn\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr ta shfryt\u00ebzuar k\u00ebt\u00eb potencial njer\u00ebzor.<\/p>\n<p>Natyrisht, diploma nuk mund t\u00eb p\u00ebrb\u00ebj\u00eb garanci automatike p\u00ebr pun\u00ebsim. Megjithat\u00eb, \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb flitet p\u00ebr zhvillim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm kur nj\u00eb vend nuk arrin t\u00eb krijoj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr njer\u00ebzit q\u00eb kan\u00eb investuar vite n\u00eb arsimimin, kualifikimin dhe formimin e tyre profesional.<\/p>\n<h2>Problemi nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm mungesa e vendeve t\u00eb pun\u00ebs, por mungesa e meritokracis\u00eb<\/h2>\n<p>P\u00ebr nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb konsiderueshme t\u00eb t\u00eb rinjve, sfida nuk p\u00ebrfundon me sigurimin e nj\u00eb vendi pune. Ajo vazhdon edhe n\u00eb p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb avancuar profesionalisht, p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi dhe p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar nj\u00eb karrier\u00eb t\u00eb bazuar n\u00eb aft\u00ebsi, njohuri dhe rezultate konkrete, , shkruan FakiDitor.info<\/p>\n<p>Kur krijohet bindja se lidhjet partiake, af\u00ebrsia me strukturat e pushtetit dhe interesat e caktuara kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb pesh\u00eb sesa profesionalizmi, d\u00ebmtohet vet\u00eb besimi n\u00eb sistem. N\u00eb k\u00ebto rrethana, t\u00eb rinjt\u00eb fillojn\u00eb t\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje vler\u00ebn e investimit t\u00eb tyre n\u00eb arsimim dhe p\u00ebrgatitje profesionale, n\u00ebse mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr pun\u00ebsim dhe avancim nuk varen gjithmon\u00eb nga aft\u00ebsit\u00eb dhe rezultatet individuale. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, korrupsioni p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb tjet\u00ebr faktor q\u00eb thellon pabarazin\u00eb dhe cenon besimin e qytetar\u00ebve n\u00eb institucionet publike. Ai nuk duhet par\u00eb vet\u00ebm si keqp\u00ebrdorim i paras\u00eb publike apo si pjes\u00eb e aferave politike, por edhe p\u00ebrmes kostos s\u00eb tij t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb shoq\u00ebrore: kufizimit t\u00eb mund\u00ebsive, deformimit t\u00eb konkurrenc\u00ebs dhe krijimit t\u00eb pabarazive n\u00eb qasjen ndaj pun\u00ebsimit dhe avancimit profesional.<\/p>\n<p>Kur nj\u00eb i ri sheh se dikush mund t\u00eb p\u00ebrfitoj\u00eb nj\u00eb pozit\u00eb p\u00ebrmes lidhjeve, nd\u00ebrsa nj\u00eb tjet\u00ebr, pavar\u00ebsisht arsimimit dhe p\u00ebrgatitjes, mbetet jasht\u00eb sistemit, krijohet nj\u00eb perceptim i rreziksh\u00ebm: se puna, dija dhe profesionalizmi nuk jan\u00eb domosdoshm\u00ebrisht rruga m\u00eb e sigurt drejt suksesit.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht k\u00ebtu fillon t\u00eb krijohet lidhja nd\u00ebrmjet munges\u00ebs s\u00eb meritokracis\u00eb dhe emigrimit. N\u00eb nj\u00eb realitet ku mund\u00ebsit\u00eb profesionale perceptohen si t\u00eb kufizuara dhe t\u00eb drejtat jo gjithmon\u00eb si t\u00eb garantuara, largimi b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb i kuptuesh\u00ebm. T\u00eb rinjt\u00eb nuk largohen vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb siguruar t\u00eb ardhura m\u00eb t\u00eb larta, por edhe p\u00ebr t\u00eb jetuar n\u00eb nj\u00eb sistem ku mund\u00ebsit\u00eb profesionale, rregullat dhe perspektiva personale jan\u00eb m\u00eb t\u00eb parashikueshme. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, emigrimi nuk duhet trajtuar vet\u00ebm si nj\u00eb fenomen demografik. Ai \u00ebsht\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht edhe tregues i funksionimit t\u00eb institucioneve dhe i nivelit t\u00eb besimit q\u00eb qytetar\u00ebt kan\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen e vendit t\u00eb tyre.<\/p>\n<h2>Integrimi evropian si mund\u00ebsi p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb ardhme m\u00eb t\u00eb mir\u00eb<\/h2>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, integrimi i Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut n\u00eb Bashkimin Evropian merr nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi q\u00eb shkon p\u00ebrtej politik\u00ebs s\u00eb jashtme dhe marr\u00ebdh\u00ebnieve me Brukselin. P\u00ebr gjeneratat e reja, perspektiva evropiane duhet t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsoj\u00eb m\u00eb shum\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr arsimim, pun\u00ebsim dhe zhvillim profesional, por edhe institucione m\u00eb funksionale, konkurrenc\u00eb t\u00eb ndershme dhe standarde m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb qeverisjes.<\/p>\n<p>An\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb Bashkimin Evropian nuk do t&#8217;i zgjidhte automatikisht t\u00eb gjitha problemet e vendit dhe as nuk do t\u00eb garantonte ndalimin e emigrimit. Megjithat\u00eb, nj\u00eb proces serioz integrimi, i shoq\u00ebruar me reforma t\u00eb q\u00ebndrueshme institucionale, mund t\u00eb krijoj\u00eb kushte m\u00eb t\u00eb favorshme p\u00ebr t\u00eb jetuar dhe punuar n\u00eb vend, shkruan FakiDitor.info<\/p>\n<p>P\u00ebrafrimi me standardet evropiane, forcimi i sundimit t\u00eb ligjit, lufta kund\u00ebr korrupsionit dhe p\u00ebrmir\u00ebsimi i administrat\u00ebs publike jan\u00eb disa nga elementet q\u00eb mund t\u00eb kontribuojn\u00eb n\u00eb nd\u00ebrtimin e nj\u00eb sistemi ku profesionalizmi dhe aft\u00ebsit\u00eb individuale kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb pesh\u00eb sesa p\u00ebrkat\u00ebsia partiake apo lidhjet personale.<\/p>\n<p>Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, procesi i integrimit evropian mund t\u00eb zgjeroj\u00eb mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr bashk\u00ebpunim akademik, programe shk\u00ebmbimi, k\u00ebrkim shkencor dhe investime, duke krijuar hap\u00ebsira t\u00eb reja p\u00ebr zhvillimin profesional t\u00eb t\u00eb rinjve. Por k\u00ebto mund\u00ebsi nuk duhet t\u00eb mbeten vet\u00ebm p\u00ebrfitime teorike. Ato duhet t\u00eb shoq\u00ebrohen me politika konkrete q\u00eb nxisin krijimin e vendeve t\u00eb pun\u00ebs cil\u00ebsore dhe rrisin aft\u00ebsin\u00eb konkurruese t\u00eb ekonomis\u00eb vendore.Prandaj, integrimi evropian nuk mund t\u00eb mbetet vet\u00ebm nj\u00eb premtim politik q\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet gjat\u00eb fushatave zgjedhore apo n\u00eb deklaratat institucionale. Ai duhet t\u00eb p\u00ebrkthehet n\u00eb reforma dhe ndryshime konkrete, t\u00eb cilat qytetar\u00ebt t&#8217;i ndiejn\u00eb n\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme.N\u00eb fund t\u00eb fundit, p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb ri q\u00eb po mendon t\u00eb largohet nga Maqedonia e Veriut, m\u00eb pak r\u00ebnd\u00ebsi ka se \u00e7far\u00eb deklaron politika p\u00ebr perspektiv\u00ebn evropiane dhe shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr se \u00e7far\u00eb mund\u00ebsish konkrete i ofron shteti i tij sot.<\/p>\n<h2>Nj\u00eb shtet q\u00eb humb t\u00eb rinjt\u00eb, rrezikon t\u00eb humb\u00eb t\u00eb ardhmen<\/h2>\n<p>Maqedonia e Veriut duhet ta kuptoj\u00eb se kapitali m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr zhvillimin e saj nuk p\u00ebrb\u00ebhet vet\u00ebm nga infrastruktura, investimet apo burimet natyrore, por mbi t\u00eb gjitha nga njer\u00ebzit. N\u00eb ve\u00e7anti, nga gjeneratat e reja, t\u00eb arsimuara dhe t\u00eb p\u00ebrgatitura profesionalisht, t\u00eb cilat p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb nga burimet kryesore t\u00eb zhvillimit afatgjat\u00eb t\u00eb vendit.Nuk mund t\u00eb nd\u00ebrtohet nj\u00eb ekonomi konkurruese duke humbur vazhdimisht kuadrot e kualifikuara. Nuk mund t\u00eb flitet p\u00ebr reforma institucionale n\u00ebse t\u00eb rinjt\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrballen me barriera partiake dhe administrative. Po ashtu, nuk mund t\u00eb k\u00ebrkohet besimi i qytetar\u00ebve n\u00eb institucione, n\u00ebse shteti nuk arrin t&#8217;u garantoj\u00eb atyre mund\u00ebsi t\u00eb barabarta.<\/p>\n<p>P\u00ebrball\u00eb k\u00ebsaj situate, politika duhet t\u00eb kaloj\u00eb nga logjika e premtimeve t\u00eb p\u00ebrgjithshme drejt politikave konkrete: pun\u00ebsimit mbi baz\u00ebn e merit\u00ebs, luft\u00ebs efektive kund\u00ebr korrupsionit, mb\u00ebshtetjes s\u00eb sip\u00ebrmarrjes, investimeve n\u00eb arsim dhe k\u00ebrkim shkencor, si dhe nj\u00eb procesi t\u00eb besuesh\u00ebm t\u00eb integrimit evropian , shkruan FakiDitor.info<\/p>\n<p>Sepse pyetja q\u00eb duhet t&#8217;i shqet\u00ebsoj\u00eb m\u00eb shum\u00eb institucionet nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm sa t\u00eb rinj jan\u00eb larguar deri m\u00eb tani, por edhe sa t\u00eb tjer\u00eb po p\u00ebrgatiten t\u00eb largohen dhe, mbi t\u00eb gjitha, \u00e7far\u00eb po b\u00ebhet p\u00ebr t&#8217;i bindur ata se mund ta nd\u00ebrtojn\u00eb t\u00eb ardhmen e tyre n\u00eb vendin ku kan\u00eb lindur dhe jan\u00eb arsimuar.<\/p>\n<p><strong>Nj\u00eb shtet nuk e humb t\u00eb ardhmen vet\u00ebm kur t\u00eb rinjt\u00eb largohen. E humb at\u00eb shum\u00eb m\u00eb her\u00ebt, kur nuk arrin t&#8217;u jap\u00eb arsye p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1.026 magjistra dhe 39 doktor\u00eb shkencash t\u00eb papun\u00eb. Papun\u00ebsia te t\u00eb rinjt\u00eb arrin n\u00eb 24&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":48949,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,10],"tags":[],"class_list":["post-65698","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maqedoni","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65698","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=65698"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65698\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":65703,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65698\/revisions\/65703"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/48949"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=65698"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=65698"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=65698"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}