{"id":65881,"date":"2026-11-16T10:40:14","date_gmt":"2026-11-16T09:40:14","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=65881"},"modified":"2026-11-16T10:40:14","modified_gmt":"2026-11-16T09:40:14","slug":"drejtesia-perballe-ndergjegjes-qytetare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=65881","title":{"rendered":"DREJT\u00cbSIA P\u00cbRBALL\u00cb ND\u00cbRGJEGJES QYTETARE"},"content":{"rendered":"<p>Toleranca, dinjiteti dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsia institucionale<\/p>\n<p>Nga: Isuf B.Bajrami<\/p>\n<p>16 N\u00ebntori \u2013 nj\u00eb kujtes\u00eb p\u00ebr toleranc\u00ebn, drejt\u00ebsin\u00eb dhe dinjitetin njer\u00ebzor<\/p>\n<p>M\u00eb 16 n\u00ebntor, bota sh\u00ebnon Dit\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Toleranc\u00ebs, t\u00eb shpallur nga UNESCO. Kjo dit\u00eb p\u00ebrkujton r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e respektimit t\u00eb dallimeve, dinjitetit njer\u00ebzor, lirive themelore dhe bashk\u00ebjetes\u00ebs paq\u00ebsore. Por toleranca nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb vler\u00eb morale apo nj\u00eb parim i marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrmjet njer\u00ebzve. Ajo \u00ebsht\u00eb edhe prov\u00eb e pjekuris\u00eb demokratike t\u00eb institucioneve dhe e m\u00ebnyr\u00ebs se si ato sillen ndaj qytetar\u00ebve q\u00eb kan\u00eb mendime, k\u00ebrkesa dhe q\u00ebndrime t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p>P\u00ebr Kosov\u00ebn, ky reflektim merr nj\u00eb dometh\u00ebnie t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb prag t\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr vendimi gjyq\u00ebsor n\u00eb Hag\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb shoq\u00ebri q\u00eb ka kaluar luft\u00ebn, humbjet e m\u00ebdha njer\u00ebzore, p\u00ebrndjekjet, sakrificat dhe nj\u00eb proces t\u00eb gjat\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb institucioneve demokratike nuk mund t\u00eb jet\u00eb indiferente ndaj m\u00ebnyr\u00ebs se si zhvillohen dhe p\u00ebrfundojn\u00eb proceset gjyq\u00ebsore q\u00eb lidhen me historin\u00eb e saj.<\/p>\n<p>Toleranca nuk \u00ebsht\u00eb heshtje p\u00ebrball\u00eb padrejt\u00ebsis\u00eb. Nuk \u00ebsht\u00eb pajtim i detyruar dhe as heqje dor\u00eb nga e drejta p\u00ebr t\u00eb kund\u00ebrshtuar. Ajo n\u00ebnkupton respektimin e dinjitetit t\u00eb tjetrit edhe kur nuk pajtohemi me t\u00eb, mbrojtjen e t\u00eb drejtave edhe kur ato u takojn\u00eb personave me t\u00eb cil\u00ebt nuk kemi t\u00eb nj\u00ebjtin q\u00ebndrim dhe k\u00ebrkimin e drejt\u00ebsis\u00eb pa e braktisur njer\u00ebzoren.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst duhet par\u00eb edhe procesi q\u00eb pret vendimin e 17 n\u00ebntorit 2026 n\u00eb Dhomat e Specializuara t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb Hag\u00eb.<\/p>\n<p>Drejt\u00ebsia p\u00ebrtej emrave dhe pozicioneve<\/p>\n<p>Gjykat\u00ebsi Christopher Gosnell ka caktuar shpalljen e aktgjykimit ndaj Hashim Tha\u00e7it, Bashkim Smakajt, Isni Kilajt, Fadil Fazliut dhe Hajredin Ku\u00e7it p\u00ebr or\u00ebn 10:00.<\/p>\n<p>Kjo \u00e7\u00ebshtje ka objekt tjet\u00ebr nga procesi i krimeve t\u00eb luft\u00ebs ndaj ish-krer\u00ebve t\u00eb Ushtris\u00eb \u00c7lirimtare t\u00eb Kosov\u00ebs. Ajo lidhet me pretendimet p\u00ebr vepra penale kund\u00ebr administrimit t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb nd\u00ebrhyrjen n\u00eb d\u00ebshmitar\u00eb, cenimin e fsheht\u00ebsis\u00eb s\u00eb procedurave dhe mosbindjen ndaj gjykat\u00ebs.<\/p>\n<p>Prokuroria pretendon se gjat\u00eb periudh\u00ebs 12 prill \u2013 2 n\u00ebntor 2023 jan\u00eb p\u00ebrdorur vizitat n\u00eb paraburgim p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb informacione konfidenciale dhe p\u00ebr t\u00eb orientuar d\u00ebshmitar\u00eb lidhur me d\u00ebshmit\u00eb e tyre.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb dosje, Tha\u00e7it i atribuohen 11 pika t\u00eb aktakuz\u00ebs: tri p\u00ebr tentativ\u00eb pengimi t\u00eb personave zyrtar\u00eb, kat\u00ebr p\u00ebr cenim t\u00eb fsheht\u00ebsis\u00eb s\u00eb procedurave dhe kat\u00ebr p\u00ebr mosbindje ndaj gjykat\u00ebs.<\/p>\n<p>Bashkim Smakaj, Isni Kilaj dhe Fadil Fazliu akuzohen secili p\u00ebr nga nj\u00eb pik\u00eb t\u00eb tentativ\u00ebs p\u00ebr pengim dhe nj\u00eb t\u00eb mosbindjes, nd\u00ebrsa Hajredin Ku\u00e7i p\u00ebr dy pika t\u00eb mosbindjes ndaj gjykat\u00ebs.\u00b9<\/p>\n<p>Prokuroria ka k\u00ebrkuar gjasht\u00eb vjet burgim p\u00ebr Tha\u00e7in, tre vjet p\u00ebr Smakajn, Kilajn dhe Fazliun, si dhe n\u00ebnt\u00eb muaj p\u00ebr Ku\u00e7in.<\/p>\n<p>P\u00ebr Tha\u00e7in \u00ebsht\u00eb k\u00ebrkuar q\u00eb d\u00ebnimi t\u00eb jet\u00eb i nj\u00ebpasnj\u00ebsh\u00ebm me at\u00eb t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes tjet\u00ebr, n\u00ebse gjykata e pranon propozimin.<\/p>\n<p>Por k\u00ebrkesa e Prokuroris\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb aktgjykim. Gjykata duhet t\u00eb vendos\u00eb n\u00eb baz\u00eb t\u00eb provave dhe standardit t\u00eb faj\u00ebsis\u00eb p\u00ebrtej dyshimit t\u00eb arsyesh\u00ebm.<\/p>\n<p>P\u00ebrgjegj\u00ebsia penale nuk mund t\u00eb jet\u00eb kolektive, nd\u00ebrsa pozita politike, institucionale apo historike e nj\u00eb personi nuk mund t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsoj\u00eb prov\u00ebn.<\/p>\n<p>Rastet e m\u00ebhershme dhe nevoja p\u00ebr dallimin e p\u00ebrgjegj\u00ebsive individuale<\/p>\n<p>P\u00ebr ta kuptuar kontekstin m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb hetimeve p\u00ebr nd\u00ebrhyrje n\u00eb drejt\u00ebsi, duhet rikujtuar edhe \u00e7\u00ebshtja ndaj Haxhi Shal\u00ebs, Sabit Januzit dhe Ismet Bahtijarit.<\/p>\n<p>M\u00eb 4 shkurt 2025, Dhomat e Specializuara miratuan marr\u00ebveshjet p\u00ebr pranimin e faj\u00ebsis\u00eb dhe d\u00ebnuan Haxhi Shal\u00ebn me tri vjet burgim, nd\u00ebrsa Sabit Januzin dhe Ismet Bahtijarin me nga dy vjet.<\/p>\n<p>T\u00eb tre kishin pranuar faj\u00ebsin\u00eb p\u00ebr pengimin e personave zyrtar\u00eb n\u00eb kryerjen e detyrave zyrtare dhe frik\u00ebsimin gjat\u00eb procedurave penale.<\/p>\n<p>Sipas marr\u00ebveshjeve t\u00eb pranuara nga gjykata, ata kishin qen\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb grupi q\u00eb synonte ta bindte nj\u00eb person t\u00eb mos d\u00ebshmonte para Dhomave t\u00eb Specializuara, p\u00ebrmes premtimit t\u00eb nj\u00eb p\u00ebrfitimi.<\/p>\n<p>Januzi dhe Bahtijari, duke vepruar sipas udh\u00ebzimeve t\u00eb Shal\u00ebs, iu afruan personit n\u00eb fjal\u00eb n\u00eb prill t\u00eb vitit 2023.\u00b3<\/p>\n<p>Ky rast ka r\u00ebnd\u00ebsi juridike, sepse d\u00ebshmon se nd\u00ebrhyrja n\u00eb d\u00ebshmitar\u00eb \u00ebsht\u00eb trajtuar si \u00e7\u00ebshtje serioze nga Prokuroria dhe gjykata.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, ekziston nj\u00eb dallim juridik q\u00eb nuk duhet anashkaluar: pranimi i faj\u00ebsis\u00eb nga tre persona n\u00eb nj\u00eb proces nuk p\u00ebrb\u00ebn prov\u00eb automatike t\u00eb faj\u00ebsis\u00eb s\u00eb pes\u00eb personave n\u00eb procesin tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Madje, edhe m\u00ebnyra e p\u00ebrfundimit t\u00eb atij rasti duhet t\u00eb kuptohet sakt\u00eb. Januzi dhe Bahtijari u liruan me kushte n\u00eb shkurt 2025 dhe e p\u00ebrfunduan vuajtjen e d\u00ebnimeve m\u00eb 4 tetor 2025, nd\u00ebrsa Haxhi Shala u lirua me kushte n\u00eb shkurt 2026.<\/p>\n<p>Dosja ndaj Tha\u00e7it dhe t\u00eb tjer\u00ebve duhet t\u00eb vler\u00ebsohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavarur, mbi baz\u00ebn e provave t\u00eb administruara n\u00eb at\u00eb proces.<\/p>\n<p>Kjo \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht ajo q\u00eb k\u00ebrkon parimi i p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb individuale.<\/p>\n<p>28 or\u00eb incizime: prova apo interpretim?<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga elementet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb procesit aktual jan\u00eb rreth 28 or\u00eb biseda t\u00eb regjistruara gjat\u00eb n\u00ebnt\u00eb vizitave n\u00eb paraburgim.<\/p>\n<p>Prokuroria i interpreton k\u00ebto komunikime si pjes\u00eb t\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekjeje t\u00eb organizuar p\u00ebr t\u00eb ndikuar te d\u00ebshmitar\u00ebt.<\/p>\n<p>Mbrojtja, nga ana tjet\u00ebr, ka kund\u00ebrshtuar p\u00ebrmbajtjen, interpretimin dhe besueshm\u00ebrin\u00eb e transkripteve.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb debat ka r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb d\u00ebshmia e ekspertes Helen Fraser, e cila ka ngritur shqet\u00ebsime p\u00ebr metodologjin\u00eb e transkriptimit dhe besueshm\u00ebrin\u00eb e materialeve t\u00eb shkruara.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, ajo nuk ka pohuar se transkriptet jan\u00eb domosdoshm\u00ebrisht t\u00eb gabuara dhe ka pranuar kufizimet q\u00eb lidhen me mosnjohjen e gjuh\u00ebs shqipe.<\/p>\n<p>Kjo k\u00ebrkon nj\u00eb dallim t\u00eb qart\u00eb nd\u00ebrmjet incizimit origjinal, transkriptimit t\u00eb tij dhe interpretimit t\u00eb p\u00ebrmbajtjes.<\/p>\n<p>Nj\u00eb transkript nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00eb biseda. Ai \u00ebsht\u00eb paraqitja e saj n\u00eb form\u00eb t\u00eb shkruar. Nd\u00ebrsa interpretimi k\u00ebrkon analizimin e kontekstit, identifikimin e fol\u00ebsve dhe vler\u00ebsimin e kuptimit t\u00eb fjal\u00ebve.<\/p>\n<p>N\u00ebse nj\u00eb pjes\u00eb e materialit \u00ebsht\u00eb e paqart\u00eb, gjykata duhet t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb se \u00e7far\u00eb mund t\u00eb provohet me siguri dhe \u00e7far\u00eb mbetet n\u00eb nivelin e interpretimit.<\/p>\n<p>Prokuroria mb\u00ebshtetet te incizimet origjinale dhe materialet q\u00eb pretendon se i p\u00ebrforcojn\u00eb ato. Mbrojtja kund\u00ebrshton m\u00ebnyr\u00ebn se si k\u00ebto materiale jan\u00eb p\u00ebrdorur p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar teorin\u00eb e akuz\u00ebs.<\/p>\n<p>Gjykat\u00ebsi Gosnell ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb ditur se identifikimin e fol\u00ebsve dhe vler\u00ebsimin e tingujve joverbal\u00eb do ta mb\u00ebshtes\u00eb te d\u00ebgjimi i incizimeve.<\/p>\n<p>Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pik\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi, sepse gjykata duhet ta vler\u00ebsoj\u00eb vet\u00eb prov\u00ebn dhe jo vet\u00ebm p\u00ebrshkrimin q\u00eb nj\u00ebra pal\u00eb i b\u00ebn asaj.<\/p>\n<p>Pyetja themelore mbetet: a d\u00ebshmojn\u00eb komunikimet e regjistruara t\u00eb gjitha elementet e veprave penale q\u00eb u atribuohen t\u00eb pandehurve, apo nj\u00eb pjes\u00eb e interpretimit t\u00eb Prokuroris\u00eb mbetet e kontestueshme?<\/p>\n<p>P\u00ebrgjigjja duhet t\u00eb jet\u00eb juridike, jo politike.<\/p>\n<p>Garancit\u00eb procedurale dhe kufijt\u00eb e pushtetit gjyq\u00ebsor<\/p>\n<p>Nj\u00eb proces gjyq\u00ebsor nuk vler\u00ebsohet vet\u00ebm nga rezultati p\u00ebrfundimtar. Ai vler\u00ebsohet edhe nga m\u00ebnyra se si \u00ebsht\u00eb zhvilluar.<\/p>\n<p>Mbrojtja ka ngritur kund\u00ebrshtime lidhur me interpretimin e dispozitave penale, trajtimin e informacioneve si konfidenciale, besueshm\u00ebrin\u00eb e transkripteve dhe disa aspekte t\u00eb zhvillimit t\u00eb procedur\u00ebs.<\/p>\n<p>Tha\u00e7i ka paraqitur edhe k\u00ebrkes\u00eb n\u00eb Dhom\u00ebn e Specializuar t\u00eb Gjykat\u00ebs Kushtetuese lidhur me caktimin e gjyqtar\u00ebve n\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje. M\u00eb 5 shkurt 2026, Dhoma Kushtetuese e shpalli k\u00ebrkes\u00ebn t\u00eb papranueshme.\u2074<\/p>\n<p>Ky vendim duhet t\u00eb paraqitet ashtu si\u00e7 \u00ebsht\u00eb, pa i atribuar gjykat\u00ebs konstatime q\u00eb nuk i ka b\u00ebr\u00eb.<\/p>\n<p>Por kjo nuk e p\u00ebrjashton nevoj\u00ebn p\u00ebr shqyrtim kritik t\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb tjera procedurale q\u00eb jan\u00eb ngritur gjat\u00eb gjykimit.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn penale, prezumimi i pafaj\u00ebsis\u00eb, barazia e arm\u00ebve, e drejta p\u00ebr mbrojtje efektive dhe paanshm\u00ebria e gjykat\u00ebs nuk jan\u00eb formalitete.<\/p>\n<p>Ato jan\u00eb garanci q\u00eb mbrojn\u00eb jo vet\u00ebm t\u00eb akuzuarin, por edhe besueshm\u00ebrin\u00eb e vet\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00ebse nj\u00eb pretendim p\u00ebr shkelje procedurale \u00ebsht\u00eb i pabazuar, gjykata duhet ta shpjegoj\u00eb k\u00ebt\u00eb. N\u00ebse nj\u00eb shkelje provohet dhe ndikon n\u00eb drejt\u00ebsin\u00eb e procesit, ajo duhet t\u00eb ket\u00eb pasojat e p\u00ebrcaktuara me ligj.<\/p>\n<p>Nuk duhet t\u00eb ngat\u00ebrrohen kritikat e mbrojtjes me shkeljet e konstatuara gjyq\u00ebsisht. Por as nuk duhet t\u00eb konsiderohet se autoriteti i nj\u00eb institucioni e p\u00ebrjashton at\u00eb nga kontrolli juridik dhe kritikimi publik.<\/p>\n<p>Drejt\u00ebsia nuk k\u00ebrkon besim t\u00eb verb\u00ebr. Ajo duhet ta fitoj\u00eb besimin p\u00ebrmes arsyetimit dhe respektimit t\u00eb ligjit.<\/p>\n<p>Drejt\u00ebsia nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebrball\u00eb standardeve universale<\/p>\n<p>\u00c7\u00ebshtja e drejt\u00ebsis\u00eb n\u00eb Hag\u00eb nuk mund t\u00eb trajtohet vet\u00ebm si nj\u00eb proces q\u00eb i p\u00ebrket Kosov\u00ebs. Ajo duhet t\u00eb shihet edhe n\u00eb kontekstin m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare, t\u00eb standardeve universale t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut dhe t\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb q\u00eb kan\u00eb institucionet gjyq\u00ebsore p\u00ebr t\u00eb garantuar besueshm\u00ebrin\u00eb e vendimeve t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Nj\u00eb gjykat\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare nuk e d\u00ebshmon legjitimitetin vet\u00ebm p\u00ebrmes mandatit q\u00eb ka ose autoritetit juridik q\u00eb i \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb. Ajo duhet ta d\u00ebshmoj\u00eb at\u00eb p\u00ebrmes paanshm\u00ebris\u00eb, transparenc\u00ebs, barazis\u00eb s\u00eb pal\u00ebve, respektimit t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb mbrojtjes dhe arsyetimit bind\u00ebs t\u00eb vendimeve.<\/p>\n<p>K\u00ebto standarde nuk jan\u00eb k\u00ebrkesa t\u00eb ve\u00e7anta t\u00eb nj\u00eb shteti apo t\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebrie. Ato jan\u00eb pjes\u00eb e trash\u00ebgimis\u00eb juridike nd\u00ebrkomb\u00ebtare, t\u00eb nd\u00ebrtuar pas p\u00ebrvojave t\u00eb r\u00ebnda t\u00eb luft\u00ebrave, shkeljeve masive t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut dhe proceseve gjyq\u00ebsore q\u00eb kan\u00eb sh\u00ebnuar historin\u00eb moderne.<\/p>\n<p>Nga Nurembergu e deri te tribunalet nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr ish-Jugosllavin\u00eb dhe Ruand\u00ebn, drejt\u00ebsia nd\u00ebrkomb\u00ebtare ka synuar t\u00eb vendos\u00eb nj\u00eb parim themelor: askush nuk \u00ebsht\u00eb mbi ligjin, por askush nuk mund t\u00eb d\u00ebnohet jasht\u00eb ligjit.<\/p>\n<p>Ky parim duhet t\u00eb funksionoj\u00eb n\u00eb t\u00eb dy drejtimet.<\/p>\n<p>P\u00ebrgjegj\u00ebsia p\u00ebr krime t\u00eb r\u00ebnda nuk mund t\u00eb relativizohet p\u00ebr shkak t\u00eb pozit\u00ebs politike ose historike t\u00eb t\u00eb akuzuarit. Por as pesha e akuzave dhe as r\u00ebnd\u00ebsia nd\u00ebrkomb\u00ebtare e nj\u00eb procesi nuk mund t\u00eb justifikojn\u00eb shmangien nga standardet e gjykimit t\u00eb drejt\u00eb.<\/p>\n<p>Kosova ka interes t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb q\u00eb drejt\u00ebsia nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb funksionoj\u00eb me standardet m\u00eb t\u00eb larta. Por ky interes nuk n\u00ebnkupton heqjen dor\u00eb nga e drejta p\u00ebr t\u00eb ngritur pyetje, p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar sqarime dhe p\u00ebr t\u00eb kund\u00ebrshtuar \u00e7do vendim q\u00eb konsiderohet i pamb\u00ebshtetur n\u00eb prova ose n\u00eb ligj.<\/p>\n<p>T\u00eb k\u00ebrkosh standarde t\u00eb larta nga drejt\u00ebsia nd\u00ebrkomb\u00ebtare nuk \u00ebsht\u00eb cenim i saj. P\u00ebrkundrazi, \u00ebsht\u00eb k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr ta forcuar besueshm\u00ebrin\u00eb e saj.<\/p>\n<p>P\u00ebrgjegj\u00ebsia e Bashkimit Evropian: partneritet apo kusht\u00ebzim i nj\u00ebansh\u00ebm?<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb debat, p\u00ebrgjegj\u00ebsia institucionale nuk duhet t\u00eb kufizohet vet\u00ebm te institucionet e Kosov\u00ebs. Ajo duhet t\u00eb shtrihet edhe te Bashkimi Evropian dhe p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e tij, t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb raport me Kosov\u00ebn nuk kan\u00eb vet\u00ebm rol k\u00ebshillues e mbik\u00ebqyr\u00ebs, por edhe p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb promovuar demokracin\u00eb, toleranc\u00ebn, barazin\u00eb, mosdiskriminimin dhe respektimin e vullnetit demokratik t\u00eb qytetar\u00ebve.<\/p>\n<p>Kosova duhet t\u00eb jet\u00eb transparente ndaj qytetar\u00ebve t\u00eb saj, por edhe Bashkimi Evropian duhet t\u00eb jet\u00eb transparent n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si i formulon k\u00ebrkesat, kusht\u00ebzimet dhe q\u00ebndrimet politike ndaj institucioneve t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Nj\u00eb partneritet i drejt\u00eb nuk mund t\u00eb funksionoj\u00eb vet\u00ebm mbi baz\u00ebn e k\u00ebrkesave q\u00eb nj\u00ebra pal\u00eb ia drejton tjetr\u00ebs. Ai k\u00ebrkon d\u00ebgjim t\u00eb nd\u00ebrsjell\u00eb, respektim t\u00eb sovranitetit institucional dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr pasojat q\u00eb mund t\u00eb prodhojn\u00eb vendimet politike.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, q\u00ebndrimi i BE-s\u00eb lidhur me ndryshimet n\u00eb Ligjin p\u00ebr Dhomat e Specializuara ngre nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje q\u00eb meriton debat t\u00eb hapur dhe serioz.<\/p>\n<p>M\u00eb 6 tetor 2026, Kuvendi i Kosov\u00ebs miratoi Ligjin nr. 11\/L-001 p\u00ebr ndryshimin dhe plot\u00ebsimin e Ligjit nr. 05\/L-053 p\u00ebr Dhomat e Specializuara dhe Zyr\u00ebn e Prokurorit t\u00eb Specializuar.<\/p>\n<p>Dy dit\u00eb m\u00eb von\u00eb, Bashkimi Evropian reagoi duke deklaruar se ndryshimet e miratuara ishin n\u00eb kund\u00ebrshtim me detyrimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Kosov\u00ebs dhe k\u00ebrkoi respektimin e mandatit dhe pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Dhomave t\u00eb Specializuara, si dhe garantimin e siguris\u00eb s\u00eb d\u00ebshmitar\u00ebve dhe t\u00eb drejtave t\u00eb viktimave.\u2075<\/p>\n<p>M\u00eb 22 tetor, Presidentja e Kosov\u00ebs e ktheu ligjin n\u00eb Kuvend p\u00ebr rishqyrtim, pas k\u00ebrkes\u00ebs s\u00eb grupit parlamentar propozues. BE-ja e mir\u00ebpriti kthimin dhe rikujtoi pritjen e saj p\u00ebr konsultim n\u00eb rast t\u00eb vazhdimit t\u00eb procedur\u00ebs.\u2076<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb e kuptueshme q\u00eb Bashkimi Evropian t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb respektimin e zotimeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Kosov\u00ebs dhe mbrojtjen e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb institucioneve gjyq\u00ebsore. Por k\u00ebtu lind nj\u00eb pyetje tjet\u00ebr, po aq legjitime:<\/p>\n<p>A duhet q\u00eb nj\u00eb zotim nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb interpretohet si pamund\u00ebsi e p\u00ebrhershme p\u00ebr ta rishikuar nj\u00eb ligj, edhe kur ekzistojn\u00eb arsye t\u00eb reja juridike, institucionale dhe shoq\u00ebrore p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb?<\/p>\n<p>Ligjet nuk jan\u00eb t\u00eb paprekshme. Ato jan\u00eb instrumente juridike t\u00eb krijuara p\u00ebr t&#8217;i sh\u00ebrbyer shoq\u00ebris\u00eb dhe interesit publik. N\u00eb nj\u00eb shtet demokratik, Kuvendi duhet ta ket\u00eb mund\u00ebsin\u00eb t&#8217;i shqyrtoj\u00eb, t&#8217;i plot\u00ebsoj\u00eb dhe t&#8217;i ndryshoj\u00eb ato, n\u00eb p\u00ebrputhje me Kushtetut\u00ebn dhe detyrimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Ndryshimi i nj\u00eb ligji nuk \u00ebsht\u00eb vetvetiu cenim i sundimit t\u00eb ligjit. P\u00ebrkundrazi, edhe mosndryshimi i nj\u00eb ligji, kur ai k\u00ebrkon p\u00ebrmir\u00ebsim, mund t\u00eb b\u00ebhet problem p\u00ebr drejt\u00ebsin\u00eb dhe interesin publik.<\/p>\n<p>Nuk mund t\u00eb pretendohet se nj\u00eb ligj \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrkryer dhe i p\u00ebrjashtuar p\u00ebrgjithmon\u00eb nga rishikimi. Shoq\u00ebrit\u00eb ndryshojn\u00eb, p\u00ebrvojat juridike zhvillohen dhe nevojat e qytetar\u00ebve evoluojn\u00eb. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, edhe legjislacioni duhet t\u00eb jet\u00eb n\u00eb gjendje t&#8217;u p\u00ebrgjigjet rrethanave t\u00eb reja.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, kjo e drejt\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb e pakufizuar. Asnj\u00eb ndryshim ligjor nuk mund t\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb cenuar pavar\u00ebsin\u00eb e gjykatave, p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrhyr\u00eb n\u00eb \u00e7\u00ebshtje konkrete gjyq\u00ebsore, p\u00ebr t\u00eb cenuar t\u00eb drejtat e viktimave dhe d\u00ebshmitar\u00ebve ose p\u00ebr t\u00eb krijuar imunitet nga p\u00ebrgjegj\u00ebsia penale.<\/p>\n<p>\u00c7do propozim duhet t\u00eb kaloj\u00eb n\u00ebp\u00ebr nj\u00eb shqyrtim serioz kushtetues dhe juridik.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht k\u00ebtu duhet t\u00eb vendoset debati: jo n\u00eb mes t\u00eb dy skajeve, as n\u00eb pranimin e pakusht\u00ebzuar t\u00eb \u00e7do ndryshimi, as n\u00eb shpalljen e nj\u00eb ligji si t\u00eb pandryshuesh\u00ebm.<\/p>\n<p>Bashkimi Evropian duhet t\u00eb shpjegoj\u00eb qart\u00eb se cilat dispozita t\u00eb propozuara i konsideron n\u00eb kund\u00ebrshtim me detyrimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, cilat jan\u00eb bazat juridike t\u00eb kund\u00ebrshtimit dhe n\u00eb \u00e7far\u00eb m\u00ebnyre mund t\u00eb realizohet nj\u00eb rishikim ligjor pa cenuar pavar\u00ebsin\u00eb e drejt\u00ebsis\u00eb dhe t\u00eb drejtat e pal\u00ebve.<\/p>\n<p>Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, institucionet e Kosov\u00ebs duhet t\u00eb d\u00ebshmojn\u00eb se ndryshimet q\u00eb propozojn\u00eb nuk jan\u00eb rezultat i emocioneve politike, presionit publik apo interesave t\u00eb p\u00ebrkohshme, por i nj\u00eb analize t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb juridike dhe kushtetuese.<\/p>\n<p>Nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje tjet\u00ebr q\u00eb meriton v\u00ebmendje \u00ebsht\u00eb natyra e konsultimit me Bashkimin Evropian, e parapar\u00eb n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb zotimeve t\u00eb vitit 2014.<\/p>\n<p>Konsultimi \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieje institucionale dhe duhet t\u00eb respektohet. Por konsultimi nuk duhet t\u00eb barazohet automatikisht me nj\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjithshme vetoje mbi vullnetin legjislativ t\u00eb Kuvendit t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Duhet t\u00eb b\u00ebhet dallimi nd\u00ebrmjet detyrimeve konkrete nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe interpretimit politik t\u00eb tyre. Asnj\u00ebra pal\u00eb nuk duhet ta z\u00ebvend\u00ebsoj\u00eb argumentin juridik me autoritetin politik.<\/p>\n<p>Evropa duhet t\u00eb jet\u00eb edhe shembull i toleranc\u00ebs<\/p>\n<p>Ekziston edhe nj\u00eb dimension tjet\u00ebr q\u00eb nuk duhet anashkaluar: m\u00ebnyra se si p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e BE-s\u00eb komunikojn\u00eb me nj\u00eb shoq\u00ebri q\u00eb ka p\u00ebrjetuar luft\u00eb, humbje t\u00eb m\u00ebdha njer\u00ebzore dhe nj\u00eb histori t\u00eb nd\u00ebrlikuar t\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb shtetit.<\/p>\n<p>Kur nj\u00eb shoq\u00ebri shpreh shqet\u00ebsime p\u00ebr nj\u00eb proces gjyq\u00ebsor, p\u00ebr nj\u00eb ligj apo p\u00ebr pasojat e nj\u00eb vendimi, k\u00ebto shqet\u00ebsime nuk duhet t\u00eb trajtohen paraprakisht si kund\u00ebrshtim ndaj drejt\u00ebsis\u00eb ose si refuzim i vlerave evropiane.<\/p>\n<p>Qytetar\u00ebt e Kosov\u00ebs kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb ken\u00eb mendime t\u00eb ndryshme p\u00ebr Dhomat e Specializuara, p\u00ebr mandatin e tyre, p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn e funksionimit dhe p\u00ebr ndryshimet e mundshme ligjore. Kjo nuk i b\u00ebn ata m\u00eb pak evropian\u00eb dhe as m\u00eb pak t\u00eb p\u00ebrkushtuar ndaj demokracis\u00eb.<\/p>\n<p>BE-ja duhet t\u00eb jet\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht e kujdesshme q\u00eb q\u00ebndrimet e saj politike t\u00eb mos krijojn\u00eb perceptimin e paragjykimit ndaj nj\u00eb shoq\u00ebrie, historis\u00eb s\u00eb saj apo shqet\u00ebsimeve t\u00eb saj kolektive.<\/p>\n<p>Toleranca nuk mund t\u00eb k\u00ebrkohet vet\u00ebm nga qytetar\u00ebt. Ajo duhet t\u00eb d\u00ebshmohet edhe nga institucionet dhe p\u00ebrfaq\u00ebsuesit nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb.<\/p>\n<p>Nuk mund t\u00eb k\u00ebrkohet dialog, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb mendimi ndryshe trajtohet si penges\u00eb. Nuk mund t\u00eb k\u00ebrkohet besim, pa u krijuar hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr pyetje dhe kund\u00ebrshtime. Dhe nuk mund t\u00eb k\u00ebrkohet respektim i standardeve demokratike, n\u00ebse vullneti i institucioneve t\u00eb zgjedhura t\u00eb nj\u00eb vendi nuk trajtohet me seriozitetin q\u00eb meriton.<\/p>\n<p>Kjo nuk n\u00ebnkupton se BE-ja duhet t\u00eb pajtohet me \u00e7do vendim t\u00eb Kosov\u00ebs. P\u00ebrkundrazi, ajo ka t\u00eb drejt\u00eb dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsi t\u00eb shpreh\u00eb kund\u00ebrshtime kur konsideron se nj\u00eb veprim bie ndesh me zotimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Por k\u00ebto kund\u00ebrshtime duhet t\u00eb shoq\u00ebrohen me argumente t\u00eb qarta juridike, dialog dhe respekt p\u00ebr institucionet demokratike.<\/p>\n<p>Kosova ka nevoj\u00eb p\u00ebr Evrop\u00ebn, por edhe Evropa duhet ta kuptoj\u00eb Kosov\u00ebn.<\/p>\n<p>Partneriteti nuk mund t\u00eb nd\u00ebrtohet mbi marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb nj\u00ebanshme, ku nj\u00ebra pal\u00eb vet\u00ebm k\u00ebrkon, nd\u00ebrsa tjetra vet\u00ebm duhet t\u00eb d\u00ebshmoj\u00eb bindje.<\/p>\n<p>Nj\u00eb Evrop\u00eb q\u00eb promovon demokracin\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb e gatshme ta d\u00ebgjoj\u00eb edhe pak\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb demokratike. Nj\u00eb Evrop\u00eb q\u00eb mbron sundimin e ligjit duhet t\u00eb pranoj\u00eb se ligjet mund dhe duhet t\u00eb rishikohen p\u00ebrmes procedurave demokratike. Dhe nj\u00eb Evrop\u00eb q\u00eb promovon toleranc\u00ebn duhet t\u00eb jet\u00eb e kujdesshme ndaj \u00e7do q\u00ebndrimi q\u00eb mund t\u00eb perceptohet si paragjykim ndaj nj\u00eb shoq\u00ebrie.<\/p>\n<p>Respektimi i zotimeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe e drejta p\u00ebr t\u00eb ndryshuar ligjet nuk jan\u00eb domosdoshm\u00ebrisht dy gj\u00ebra t\u00eb papajtueshme. Sfida \u00ebsht\u00eb t\u00eb gjendet zgjidhja q\u00eb i mbron t\u00eb dyja: drejt\u00ebsin\u00eb dhe sovranitetin demokratik.<\/p>\n<p>Kosova nuk duhet t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb p\u00ebrjashtim nga standardet evropiane. Por as Bashkimi Evropian nuk duhet t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb p\u00ebrjashtim nga parimi i respektimit t\u00eb demokracis\u00eb dhe barazis\u00eb n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet me partner\u00ebt e tij.<\/p>\n<p>D\u00ebnimet e r\u00ebnda dhe ndjeshm\u00ebria e shoq\u00ebris\u00eb<\/p>\n<p>Nj\u00eb dimension tjet\u00ebr q\u00eb nuk mund t\u00eb lihet jasht\u00eb analiz\u00ebs \u00ebsht\u00eb ndikimi i d\u00ebnimeve t\u00eb r\u00ebnda n\u00eb nd\u00ebrgjegjen qytetare.<\/p>\n<p>M\u00eb 16 shtator 2026, n\u00eb procesin tjet\u00ebr, Tha\u00e7i u d\u00ebnua me 25 vjet burgim, Kadri Veseli me 18 vjet, Rexhep Selimi me 13 vjet dhe Jakup Krasniqi me 25 vjet burgim.<\/p>\n<p>Gjykata nuk i gjeti t\u00eb akuzuarit fajtor\u00eb p\u00ebr krime kund\u00ebr njer\u00ebzimit, por i shpalli p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr krimet e luft\u00ebs t\u00eb p\u00ebrcaktuara n\u00eb aktgjykim. Ky \u00ebsht\u00eb aktgjykim i shkall\u00ebs s\u00eb par\u00eb, ndaj t\u00eb cilit procedura e ankimit mbetet pjes\u00eb e rrug\u00ebs juridike.\u2077<\/p>\n<p>Ai ka krijuar nj\u00eb realitet t\u00eb ri juridik dhe nj\u00eb debat t\u00eb gjer\u00eb publik n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>Tashm\u00eb, p\u00ebr Tha\u00e7in pritet edhe nj\u00eb vendim tjet\u00ebr, n\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje me objekt dhe akuza t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p>K\u00ebtu duhet t\u00eb ndalemi te nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje parimore: si duhet t\u00eb vler\u00ebsohen d\u00ebnimet e r\u00ebnda dhe t\u00eb nj\u00ebpasnj\u00ebshme, ve\u00e7an\u00ebrisht kur ato prekin persona me pesh\u00eb n\u00eb historin\u00eb politike dhe institucionale t\u00eb nj\u00eb vendi?<\/p>\n<p>D\u00ebnimi penal duhet t\u00eb jet\u00eb proporcional me vepr\u00ebn e provuar dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb individuale. Ai nuk duhet t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb instrument p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb mesazhe politike, as t\u00eb p\u00ebrcaktohet nga klima publike apo nga presioni i jasht\u00ebm.<\/p>\n<p>Secila \u00e7\u00ebshtje duhet t\u00eb vler\u00ebsohet ve\u00e7mas. Secili d\u00ebnim duhet t\u00eb ket\u00eb baz\u00eb ligjore dhe arsyetim t\u00eb qart\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrs\u00ebritja e k\u00ebrkesave p\u00ebr d\u00ebnime t\u00eb r\u00ebnda, n\u00eb procese t\u00eb ndryshme, mund t\u00eb krijoj\u00eb te nj\u00eb pjes\u00eb e qytetar\u00ebve perceptimin e nj\u00eb presioni t\u00eb vazhduesh\u00ebm gjyq\u00ebsor. Ky perceptim nuk \u00ebsht\u00eb vetvetiu prov\u00eb e padrejt\u00ebsis\u00eb, por \u00ebsht\u00eb nj\u00eb realitet shoq\u00ebror q\u00eb institucionet nuk duhet ta injorojn\u00eb.<\/p>\n<p>Besimi publik nuk nd\u00ebrtohet duke k\u00ebrkuar nga qytetar\u00ebt t\u00eb pranojn\u00eb \u00e7do vendim pa pyetje. Ai nd\u00ebrtohet duke u dh\u00ebn\u00eb p\u00ebrgjigje pyetjeve t\u00eb arsyeshme.<\/p>\n<p>Qytetari nuk \u00ebsht\u00eb spektator i drejt\u00ebsis\u00eb<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri demokratike, qytetari nuk \u00ebsht\u00eb spektator q\u00eb duhet t\u00eb pres\u00eb n\u00eb heshtje p\u00ebrfundimin e proceseve gjyq\u00ebsore. Ai \u00ebsht\u00eb bart\u00ebs i sovranitetit, i lirive themelore dhe i s\u00eb drejt\u00ebs p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar llogaridh\u00ebnie nga institucionet.<\/p>\n<p>E drejta p\u00ebr t\u00eb protestuar, p\u00ebr t\u00eb shprehur pak\u00ebnaq\u00ebsi, p\u00ebr t\u00eb kritikuar vendimet gjyq\u00ebsore dhe p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar respektimin e standardeve t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb privilegj q\u00eb institucionet mund ta japin ose ta kufizojn\u00eb sipas rrethanave. \u00cbsht\u00eb e drejt\u00eb themelore demokratike.<\/p>\n<p>Asnj\u00eb qytetar nuk duhet t\u00eb ndihet i detyruar t\u00eb hesht\u00eb vet\u00ebm pse nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje trajtohet nga nj\u00eb gjykat\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Asnj\u00eb kritik\u00eb nuk duhet t\u00eb konsiderohet automatikisht sulm ndaj drejt\u00ebsis\u00eb dhe asnj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr llogaridh\u00ebnie nuk duhet t\u00eb interpretohet si munges\u00eb respekti ndaj institucioneve.<\/p>\n<p>Qytetar\u00ebt kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb sqarime p\u00ebr vendimet, t\u00eb kund\u00ebrshtojn\u00eb interpretimet juridike, t\u00eb organizojn\u00eb tubime paq\u00ebsore dhe t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb p\u00ebrdorimin e t\u00eb gjitha mjeteve ligjore q\u00eb garantojn\u00eb t\u00eb drejtat e tyre.<\/p>\n<p>K\u00ebto t\u00eb drejta mbrohen edhe nga Konventa Evropiane p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut dhe Pakti Nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr t\u00eb Drejtat Civile dhe Politike.<\/p>\n<p>Por ekziston edhe nj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi q\u00eb shoq\u00ebron ushtrimin e k\u00ebtyre lirive.<\/p>\n<p>Pak\u00ebnaq\u00ebsia duhet t\u00eb shprehet lirsh\u00ebm, por jo p\u00ebrmes dhun\u00ebs. Kritika duhet t\u00eb jet\u00eb e guximshme, por jo p\u00ebrmes k\u00ebrc\u00ebnimit. Protesta duhet t\u00eb jet\u00eb e vendosur, por jo n\u00eb d\u00ebm t\u00eb siguris\u00eb dhe dinjitetit t\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb demokraci e sh\u00ebndosh\u00eb nuk frik\u00ebsohet nga qytetar\u00ebt q\u00eb kund\u00ebrshtojn\u00eb. Ajo duhet t\u00eb shqet\u00ebsohet kur institucionet nuk d\u00ebgjojn\u00eb, nuk arsyetojn\u00eb dhe nuk japin llogari.<\/p>\n<p>Prandaj, p\u00ebrgjegj\u00ebsia kryesore nuk mund t&#8217;i ngarkohet vet\u00ebm qytetarit. Institucionet kan\u00eb detyrim t\u00eb krijojn\u00eb hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr d\u00ebgjimin e pak\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb, p\u00ebr komunikim transparent dhe p\u00ebr trajtimin serioz t\u00eb shqet\u00ebsimeve publike.<\/p>\n<p>Pak\u00ebnaq\u00ebsia qytetare k\u00ebrkon d\u00ebgjim, jo n\u00ebnvler\u00ebsim<\/p>\n<p>Historia e shoq\u00ebrive demokratike d\u00ebshmon se pak\u00ebnaq\u00ebsit\u00eb e grumbulluara, kur nuk d\u00ebgjohen dhe nuk trajtohen me seriozitet, mund t\u00eb shnd\u00ebrrohen n\u00eb kriza t\u00eb thella institucionale dhe shoq\u00ebrore.<\/p>\n<p>Prandaj, vigjilenca nuk duhet t\u00eb jet\u00eb vet\u00ebm detyr\u00eb e qytetar\u00ebve. Ajo \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi e ve\u00e7ant\u00eb e institucioneve.<\/p>\n<p>Vendimet me ndikim t\u00eb madh shoq\u00ebror k\u00ebrkojn\u00eb komunikim t\u00eb kujdessh\u00ebm, transparenc\u00eb dhe shpjegim t\u00eb qart\u00eb t\u00eb baz\u00ebs juridike. Heshtja institucionale, arroganca n\u00eb komunikim ose n\u00ebnvler\u00ebsimi i shqet\u00ebsimeve publike mund ta thellojn\u00eb distanc\u00ebn nd\u00ebrmjet institucioneve dhe qytetar\u00ebve.<\/p>\n<p>Nj\u00eb shoq\u00ebri nuk mund t\u00eb konsiderohet e qet\u00eb vet\u00ebm pse nuk ka protesta. Qet\u00ebsia e dukshme nuk \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb d\u00ebshmi e besimit. Ndonj\u00ebher\u00eb, ajo mund t\u00eb fsheh\u00eb zhg\u00ebnjim, pasiguri dhe ndjenj\u00ebn se z\u00ebri qytetar nuk po d\u00ebgjohet.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, institucionet duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb v\u00ebmendshme ndaj \u00e7do shenje t\u00eb r\u00ebnies s\u00eb besimit publik.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, institucionet e Kosov\u00ebs kan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi t\u00eb mos e l\u00ebn\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb pa informim dhe pa orientim juridik. Ato duhet t\u00eb mbrojn\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn e qytetar\u00ebve p\u00ebr reagim, t\u00eb garantojn\u00eb sigurin\u00eb publike dhe t\u00eb krijojn\u00eb hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr shprehjen paq\u00ebsore t\u00eb pak\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>Por p\u00ebrgjegj\u00ebsia nuk p\u00ebrfundon te institucionet vendore. Edhe aktor\u00ebt nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht Bashkimi Evropian, duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr ndikimin q\u00eb kan\u00eb deklaratat dhe kusht\u00ebzimet e tyre n\u00eb perceptimin publik.<\/p>\n<p>N\u00ebse k\u00ebrkohet maturi nga qytetar\u00ebt, duhet t\u00eb ket\u00eb maturi edhe n\u00eb komunikimin institucional nd\u00ebrkomb\u00ebtar. N\u00ebse k\u00ebrkohet respektim i mendimit ndryshe, ai duhet t\u00eb respektohet n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet e marr\u00ebdh\u00ebnieve demokratike.<\/p>\n<p>Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, p\u00ebrfaq\u00ebsuesit politik\u00eb, organizatat qytetare, mediat dhe figurat publike duhet t\u00eb tregojn\u00eb maturi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb.<\/p>\n<p>Gjuha q\u00eb nxit urrejtje, hakmarrje ose p\u00ebrplasje mund t\u00eb prodhoj\u00eb pasoja q\u00eb tejkalojn\u00eb shum\u00eb q\u00ebllimin fillestar t\u00eb nj\u00eb reagimi.<\/p>\n<p>Nuk duhet t\u00eb harrojm\u00eb se n\u00eb situata t\u00eb tensionuara, nj\u00eb fjal\u00eb e pap\u00ebrgjegjshme, nj\u00eb interpretim i manipuluar ose nj\u00eb veprim i pakontrolluar mund t\u00eb shkaktoj\u00eb pasoja t\u00eb pariparueshme.<\/p>\n<p>Asnj\u00eb institucion nuk duhet ta ngat\u00ebrroj\u00eb qet\u00ebsin\u00eb me pajtimin dhe asnj\u00eb qytetar nuk duhet ta ngat\u00ebrroj\u00eb revolt\u00ebn me t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr dhun\u00eb.<\/p>\n<p>Vigjilenca demokratike n\u00ebnkupton t\u00eb jesh i gatsh\u00ebm t\u00eb kund\u00ebrshtosh padrejt\u00ebsin\u00eb, por edhe t\u00eb jesh mjaftuesh\u00ebm i p\u00ebrgjegjsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb mos krijuar nj\u00eb padrejt\u00ebsi tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>P\u00ebrgjegj\u00ebsia institucionale p\u00ebrball\u00eb nd\u00ebrgjegjes qytetare<\/p>\n<p>Institucionet nuk duhet t\u00eb presin q\u00eb pak\u00ebnaq\u00ebsia t\u00eb arrij\u00eb kulmin p\u00ebr t\u00eb filluar komunikimin me qytetar\u00ebt.<\/p>\n<p>P\u00ebrgjegj\u00ebsia institucionale n\u00ebnkupton parandalimin e tensioneve p\u00ebrmes transparenc\u00ebs, informimit t\u00eb sakt\u00eb dhe respektimit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs p\u00ebr mendim ndryshe.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, edhe institucionet nd\u00ebrkomb\u00ebtare duhet t\u00eb kuptojn\u00eb se vendimet e tyre mund t\u00eb ken\u00eb ndikim p\u00ebrtej sall\u00ebs s\u00eb gjyqit. Ato mund t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb perceptimin publik p\u00ebr drejt\u00ebsin\u00eb, n\u00eb besimin ndaj institucioneve dhe n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet e nj\u00eb shoq\u00ebrie me t\u00eb kaluar\u00ebn e saj.<\/p>\n<p>Kjo nuk n\u00ebnkupton se vendimet duhet t\u00eb p\u00ebrshtaten me pritjet e opinionit publik. Gjykatat nuk mund t\u00eb vendosin sipas popullaritetit dhe as sipas presionit t\u00eb rrug\u00ebs.<\/p>\n<p>Por kjo n\u00ebnkupton se vendimet duhet t\u00eb jen\u00eb aq t\u00eb qarta, t\u00eb arsyetuara dhe t\u00eb mb\u00ebshtetura n\u00eb prova, saq\u00eb edhe kur nuk pranohen nga t\u00eb gjith\u00eb, t\u00eb mund t\u00eb kuptohen n\u00eb baz\u00eb t\u00eb standardeve juridike.<\/p>\n<p>Institucionet duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijshme se autoriteti formal nuk e garanton vetvetiu besimin qytetar.<\/p>\n<p>Besimi nd\u00ebrtohet me drejt\u00ebsi, me p\u00ebrgjegj\u00ebsi dhe me gatishm\u00ebri p\u00ebr t&#8217;u p\u00ebrgjigjur ndaj kritik\u00ebs.<\/p>\n<p>16 N\u00ebntori dhe kuptimi i v\u00ebrtet\u00eb i toleranc\u00ebs<\/p>\n<p>Deklarata e UNESCO-s p\u00ebr Parimet e Toleranc\u00ebs, e miratuar m\u00eb 16 n\u00ebntor 1995, e lidh toleranc\u00ebn drejtp\u00ebrdrejt me t\u00eb drejtat e njeriut, pluralizmin, demokracin\u00eb dhe sundimin e ligjit.<\/p>\n<p>N\u00eb thelbin e saj, toleranca nuk \u00ebsht\u00eb as koncesion dhe as indiferenc\u00eb, por respektim aktiv i t\u00eb drejtave dhe lirive themelore t\u00eb t\u00eb tjer\u00ebve.<\/p>\n<p>Ky parim ka r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb koh\u00ebn kur shoq\u00ebrit\u00eb p\u00ebrballen me polarizim politik dhe mosmarr\u00ebveshje t\u00eb thella rreth drejt\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>Toleranca nuk k\u00ebrkon q\u00eb qytetari t\u00eb heq\u00eb dor\u00eb nga bindjet e veta. Nuk k\u00ebrkon q\u00eb viktimat t\u00eb harrojn\u00eb dhe as q\u00eb shoq\u00ebria t\u00eb mos k\u00ebrkoj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi.<\/p>\n<p>Ajo k\u00ebrkon q\u00eb k\u00ebrkimi i drejt\u00ebsis\u00eb t\u00eb mos shnd\u00ebrrohet n\u00eb urrejtje dhe q\u00eb dallimet t\u00eb mos b\u00ebhen arsye p\u00ebr cenimin e dinjitetit njer\u00ebzor.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, toleranca \u00ebsht\u00eb edhe p\u00ebrgjegj\u00ebsi institucionale.<\/p>\n<p>Nj\u00eb gjykat\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb e paanshme. Nj\u00eb prokurori duhet ta provoj\u00eb akuz\u00ebn. Nj\u00eb mbrojtje duhet t\u00eb ket\u00eb mund\u00ebsi reale p\u00ebr ta kund\u00ebrshtuar at\u00eb. Nj\u00eb qytetar duhet t\u00eb ket\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn t\u00eb shpreh\u00eb pak\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb.<\/p>\n<p>Edhe institucionet nd\u00ebrkomb\u00ebtare duhet ta pranojn\u00eb se demokracia nuk nd\u00ebrtohet p\u00ebrmes bindjes s\u00eb nj\u00ebanshme, por p\u00ebrmes dialogut, respektimit t\u00eb dallimeve dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb s\u00eb nd\u00ebrsjell\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebto parime nuk e dob\u00ebsojn\u00eb drejt\u00ebsin\u00eb. P\u00ebrkundrazi, e b\u00ebjn\u00eb at\u00eb m\u00eb t\u00eb besueshme.<\/p>\n<p>Drejt\u00ebsia duhet ta d\u00ebgjoj\u00eb edhe nd\u00ebrgjegjen qytetare<\/p>\n<p>N\u00eb fund, \u00e7\u00ebshtja nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm se \u00e7far\u00eb vendimi do t\u00eb shpallet n\u00eb Hag\u00eb, por edhe \u00e7far\u00eb mesazhi do t\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb ai p\u00ebr besueshm\u00ebrin\u00eb e drejt\u00ebsis\u00eb, respektimin e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e institucioneve.<\/p>\n<p>Drejt\u00ebsia nd\u00ebrkomb\u00ebtare nuk duhet t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb nga qytetar\u00ebt vet\u00ebm respektim t\u00eb vendimeve t\u00eb saj. Ajo duhet t\u00eb jet\u00eb e gatshme t\u00eb d\u00ebgjoj\u00eb edhe pyetjet, shqet\u00ebsimet dhe kritikat q\u00eb lindin nga shoq\u00ebrit\u00eb mbi t\u00eb cilat k\u00ebto vendime kan\u00eb ndikim.<\/p>\n<p>Edhe Bashkimi Evropian, n\u00eb raport me Kosov\u00ebn, duhet ta kuptoj\u00eb se partneriteti nuk matet vet\u00ebm me numrin e kushteve q\u00eb nj\u00ebra pal\u00eb i vendos tjetr\u00ebs. Ai matet edhe me aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb d\u00ebgjuar, p\u00ebr t\u00eb kuptuar shqet\u00ebsimet dhe p\u00ebr t\u00eb respektuar hap\u00ebsir\u00ebn demokratike t\u00eb partnerit.<\/p>\n<p>Qytetari ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb drejt\u00ebsi, t\u00eb kund\u00ebrshtoj\u00eb, t\u00eb protestoj\u00eb dhe t\u00eb mos pajtohet. K\u00ebto t\u00eb drejta nuk duhet t\u00eb relativizohen nga pesha politike e nj\u00eb procesi apo nga autoriteti formal i nj\u00eb institucioni.<\/p>\n<p>Por po aq e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb q\u00eb reagimi t\u00eb mos e humb\u00eb karakterin e tij demokratik. Dhuna, p\u00ebrplasjet dhe hakmarrja nuk e p\u00ebrmir\u00ebsojn\u00eb drejt\u00ebsin\u00eb. Ato mund t\u00eb d\u00ebmtojn\u00eb vet\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb q\u00eb k\u00ebrkon ta mbroj\u00eb at\u00eb.<\/p>\n<p>Prandaj, vigjilenca duhet t\u00eb jet\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt: institucionet e Kosov\u00ebs t\u00eb mos e n\u00ebnvler\u00ebsojn\u00eb qytetarin, institucionet nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb mos e paragjykojn\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb, qytetari t\u00eb mos e humb\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb dhe drejt\u00ebsia t\u00eb mos e harroj\u00eb se autoriteti i saj mb\u00ebshtetet n\u00eb besimin q\u00eb krijon.<\/p>\n<p>Kosova ka kaluar mjaftuesh\u00ebm sprova p\u00ebr ta ditur se sa i r\u00ebnd\u00eb \u00ebsht\u00eb \u00e7mimi i p\u00ebr\u00e7arjes dhe i dhun\u00ebs. Nuk ka nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb plag\u00eb tjet\u00ebr, por as p\u00ebr heshtje p\u00ebrball\u00eb pyetjeve q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb p\u00ebrgjigje.<\/p>\n<p>Drejt\u00ebsia nuk mund t\u00eb jet\u00eb selektive. T\u00eb drejtat e njeriut nuk mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb negociueshme. E drejta e qytetarit p\u00ebr t\u00eb kund\u00ebrshtuar nuk mund t\u00eb jet\u00eb e kusht\u00ebzuar nga pajtimi me institucionet.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb frym\u00eb, 16 N\u00ebntori, Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Toleranc\u00ebs, duhet t\u00eb jet\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb p\u00ebrkujtim simbolik. Duhet t\u00eb jet\u00eb thirrje p\u00ebr drejt\u00ebsi me dinjitet, p\u00ebr kund\u00ebrshtim pa dhun\u00eb, p\u00ebr institucione q\u00eb d\u00ebgjojn\u00eb dhe p\u00ebr partneritete nd\u00ebrkomb\u00ebtare q\u00eb respektojn\u00eb demokracin\u00eb n\u00eb t\u00eb dy drejtimet.<\/p>\n<p>Qytetari nuk ka detyrim t\u00eb hesht\u00eb p\u00ebrball\u00eb asaj q\u00eb e konsideron padrejt\u00ebsi. Institucionet nuk kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb ta n\u00ebnvler\u00ebsojn\u00eb z\u00ebrin e tij. Bashkimi Evropian nuk duhet ta ngat\u00ebrroj\u00eb partneritetin me kusht\u00ebzimin e nj\u00ebansh\u00ebm. Nd\u00ebrsa t\u00eb gjith\u00eb kan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb t\u00eb mos lejojn\u00eb q\u00eb nj\u00eb kriz\u00eb e besimit n\u00eb drejt\u00ebsi t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb kriz\u00eb t\u00eb paqes dhe siguris\u00eb shoq\u00ebrore.<\/p>\n<p>Sepse drejt\u00ebsia q\u00eb nuk d\u00ebgjon qytetarin rrezikon ta humb\u00eb besimin e tij, nd\u00ebrsa qytetari q\u00eb humb vigjilenc\u00ebn dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb rrezikon ta d\u00ebmtoj\u00eb vet\u00eb t\u00eb ardhmen p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn k\u00ebrkon drejt\u00ebsi.<\/p>\n<p>Fusnotat:<\/p>\n<p>1. Dhomat e Specializuara t\u00eb Kosov\u00ebs, KSC-BC-2023-12, Aktakuza e konfirmuar dhe aktakuza e ndryshuar, 29 n\u00ebntor 2024 dhe 16 prill 2025.<\/p>\n<p>2. Dhomat e Specializuara t\u00eb Kosov\u00ebs, KSC-BC-2023-12, Njoftimi p\u00ebr shpalljen e aktgjykimit m\u00eb 17 n\u00ebntor 2026 dhe historiku i \u00e7\u00ebshtjes.<\/p>\n<p>3. Dhomat e Specializuara t\u00eb Kosov\u00ebs, KSC-BC-2023-10, Vendimi p\u00ebr miratimin e marr\u00ebveshjeve p\u00ebr pranimin e faj\u00ebsis\u00eb dhe shqiptimin e d\u00ebnimeve, 4 shkurt 2025.<\/p>\n<p>4. Dhomat e Specializuara t\u00eb Kosov\u00ebs, KSC-CC-2025-31, Vendimi mbi k\u00ebrkes\u00ebn kushtetuese t\u00eb Hashim Tha\u00e7it, 5 shkurt 2026.<\/p>\n<p>5. European External Action Service, Spokesperson&#8217;s Statement on the Adopted Law on the Kosovo Specialist Chambers, 8 tetor 2026.<\/p>\n<p>6. Presidenca e Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs, Vendimi p\u00ebr kthimin e Ligjit p\u00ebr Dhomat e Specializuara dhe Zyr\u00ebn e Prokurorit t\u00eb Specializuar n\u00eb Kuvend p\u00ebr rishqyrtim, 22 tetor 2026; European External Action Service, deklarata lidhur me kthimin e ligjit dhe konsultimin institucional, tetor 2026.<\/p>\n<p>7. Dhomat e Specializuara t\u00eb Kosov\u00ebs, KSC-BC-2020-06, Aktgjykimi i shkall\u00ebs s\u00eb par\u00eb n\u00eb \u00e7\u00ebshtjen Tha\u00e7i dhe t\u00eb tjer\u00ebt, 16 shtator 2026.<\/p>\n<p>8. Kuvendi i Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs, Ligji nr. 05\/L-053 p\u00ebr Dhomat e Specializuara dhe Zyr\u00ebn e Prokurorit t\u00eb Specializuar, 2015.<\/p>\n<p>9. Kuvendi i Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs, Ligji nr. 11\/L-001 p\u00ebr ndryshimin dhe plot\u00ebsimin e Ligjit nr. 05\/L-053 p\u00ebr Dhomat e Specializuara dhe Zyr\u00ebn e Prokurorit t\u00eb Specializuar, tetor 2026.<\/p>\n<p>10. Republika e Kosov\u00ebs dhe Bashkimi Evropian, Exchange of Letters between the President of Kosovo and the High Representative of the European Union for Foreign Affairs and Security Policy, 2014.<\/p>\n<p>11. UNESCO, Declaration of Principles on Tolerance, Paris, 16 n\u00ebntor 1995.<\/p>\n<p>12. Asambleja e P\u00ebrgjithshme e Kombeve t\u00eb Bashkuara, Rezoluta 51\/95, International Day for Tolerance, 12 dhjetor 1996.<\/p>\n<p>13. K\u00ebshilli i Evrop\u00ebs, Konventa Evropiane p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut, nenet 6, 10 dhe 11.<\/p>\n<p>14. Republika e Kosov\u00ebs, Kushtetuta e Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs, nenet 30, 31, 40, 43 dhe 65.<\/p>\n<p>15. Organizata e Kombeve t\u00eb Bashkuara, Deklarata Universale p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut, 10 dhjetor 1948.<\/p>\n<p>16. Organizata e Kombeve t\u00eb Bashkuara, International Covenant on Civil and Political Rights, 1966, nenet 14, 19 dhe 21.<\/p>\n<p>17. Komiteti p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut i Kombeve t\u00eb Bashkuara, General Comment No. 37 on the Right of Peaceful Assembly, CCPR\/C\/GC\/37, 2020.<\/p>\n<p>18. Organizata e Kombeve t\u00eb Bashkuara, Basic Principles on the Independence of the Judiciary, 1985.<\/p>\n<p>19. Organizata e Kombeve t\u00eb Bashkuara, Basic Principles on the Role of Lawyers, Havana, 1990.<\/p>\n<p>20. Komisioni Evropian, Kosovo Report 2026, kapitulli 23, Drejt\u00ebsia dhe t\u00eb drejtat themelore.<\/p>\n<p>Prishtin\u00eb,16.11.2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Toleranca, dinjiteti dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsia institucionale Nga: Isuf B.Bajrami 16 N\u00ebntori \u2013 nj\u00eb kujtes\u00eb p\u00ebr toleranc\u00ebn,&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":62567,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-65881","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-op-ed"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65881","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=65881"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65881\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":65889,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65881\/revisions\/65889"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/62567"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=65881"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=65881"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=65881"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}