{"id":66044,"date":"2026-11-16T13:56:16","date_gmt":"2026-11-16T12:56:16","guid":{"rendered":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=66044"},"modified":"2026-11-16T13:56:16","modified_gmt":"2026-11-16T12:56:16","slug":"pse-miliarderet-ruse-enderrojne-rusine-pa-putinin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/faktiditor.ch\/?p=66044","title":{"rendered":"Pse miliarder\u00ebt rus\u00eb \u00ebnd\u00ebrrojn\u00eb Rusin\u00eb pa Putinin"},"content":{"rendered":"<p>Elita e pasur e Rusis\u00eb po mendon gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb ardhme pa Vladimir Putinin, duke shpresuar t\u00eb rimarr\u00eb ndikimin politik q\u00eb humbi gjat\u00eb sundimit t\u00eb tij. Mes rikthimit t\u00eb oligarkis\u00eb s\u00eb viteve \u201990, nj\u00eb tjet\u00ebr regjimi autoritar dhe mund\u00ebsis\u00eb s\u00eb demokracis\u00eb, miliarder\u00ebt rus\u00eb po p\u00ebrgatiten p\u00ebr ndryshimet q\u00eb mund t\u00eb pasojn\u00eb largimin e presidentit<\/p>\n<p>Q\u00eb prej nisjes s\u00eb pushtimit n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb plot\u00eb t\u00eb Ukrain\u00ebs, m\u00eb 24 shkurt 2022, marr\u00ebdh\u00ebnia mes Vladimir Putinit dhe biznesmen\u00ebve m\u00eb t\u00eb pasur t\u00eb Rusis\u00eb \u00ebsht\u00eb karakterizuar nga n\u00ebnshtrimi dhe heshtja. Vet\u00ebm pak or\u00eb pas fillimit t\u00eb luft\u00ebs, presidenti rus mblodhi n\u00eb Kremlin m\u00eb shum\u00eb se 30 nga miliarder\u00ebt e vendit, duke u k\u00ebrkuar t\u00eb mb\u00ebshtesnin qeverin\u00eb dhe t\u00eb bashk\u00ebpunonin p\u00ebr t\u00eb mbajtur ekonomin\u00eb n\u00eb k\u00ebmb\u00eb.<\/p>\n<p>Asnj\u00ebri prej tyre nuk guxoi t\u00eb reagonte publikisht. Kjo heshtje \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb nj\u00eb tipar t\u00eb elit\u00ebs ekonomike ruse, e cila gjat\u00eb viteve ka m\u00ebsuar se kund\u00ebrshtimi i Kremlinit mund t\u00eb ket\u00eb pasoja t\u00eb r\u00ebnda. Rasti i Mikhail Khodorkovskyt, dikur njeriu m\u00eb i pasur n\u00eb Rusi, mbetet nj\u00eb paralajm\u00ebrim p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb mund t\u00eb mendojn\u00eb t\u00eb sfidojn\u00eb presidentin. Pasi kritikoi Putinin dhe financoi grupe opozitare, ai p\u00ebrfundoi p\u00ebr dhjet\u00eb vjet n\u00eb burg, n\u00ebn akuza p\u00ebr evazion fiskal, mashtrim dhe p\u00ebrvet\u00ebsim fondesh, t\u00eb cilat i mohoi.<\/p>\n<p>Pas shp\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb Bashkimit Sovjetik n\u00eb vitin 1991, Rusia p\u00ebrjetoi nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme pasurimi p\u00ebr nj\u00eb grup t\u00eb vog\u00ebl biznesmen\u00ebsh, t\u00eb njohur si oligark\u00ebt. Gjat\u00eb viteve \u201990, privatizimi i nd\u00ebrmarrjeve t\u00eb m\u00ebdha shtet\u00ebrore u dha mund\u00ebsin\u00eb individ\u00ebve me lidhjet e duhura politike t\u00eb krijonin pasuri gjigante dhe t\u00eb ushtronin ndikim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb mbi vendimmarrjen. Korrupsioni, favorizimet politike dhe vrasjet me pages\u00eb ishin pjes\u00eb e realitetit t\u00eb asaj periudhe.<\/p>\n<p>Por, pas ardhjes s\u00eb Putinit n\u00eb pushtet n\u00eb vitin 2000, kjo elit\u00eb u detyrua t\u00eb hiqte dor\u00eb nga ambiciet politike dhe t\u00eb pranonte autoritetin e Kremlinit. Presidenti nuk kishte nd\u00ebrmend t\u00eb ndante pushtetin me miliarder\u00ebt dhe, nd\u00ebrsa forconte kontrollin mbi institucionet dhe ekonomin\u00eb, i vendosi ata n\u00eb nj\u00eb pozicion var\u00ebsie. Financieri Bill Brouder kujton sesi biznesmen\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt dikur silleshin me arroganc\u00eb dhe vet\u00ebbesim n\u00eb forumet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, ndryshonin krejt\u00ebsisht sjellje sapo shfaqej Putini, duke u kthyer n\u00eb njer\u00ebz t\u00eb n\u00ebnshtruar.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, lufta n\u00eb Ukrain\u00eb dhe sanksionet per\u00ebndimore kan\u00eb shtuar pak\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb edhe mes atyre q\u00eb kan\u00eb q\u00ebndruar besnik\u00eb ndaj Kremlinit. Nga nj\u00ebra an\u00eb, biznesmen\u00ebt q\u00eb kan\u00eb kund\u00ebrshtuar luft\u00ebn kan\u00eb rrezikuar humbjen e pasurive, nd\u00ebrsa ata q\u00eb kan\u00eb mb\u00ebshtetur qeverin\u00eb jan\u00eb shp\u00ebrblyer me kontrata t\u00eb majme shtet\u00ebrore. Rusia num\u00ebron sot 155 miliarder\u00eb, sipas revist\u00ebs Forbes, nd\u00ebrsa pasuria e tyre e p\u00ebrbashk\u00ebt ka arritur n\u00eb nj\u00eb rekord prej afro 700 miliard\u00eb dollar\u00ebsh. Por kjo pasuri nuk u garanton m\u00eb ndikimin q\u00eb kishin dikur.<\/p>\n<p>Brenda vendit, vendimmarrja politike \u00ebsht\u00eb p\u00ebrqendruar te Putini dhe rrethi i tij, nd\u00ebrsa jasht\u00eb Rusis\u00eb, shum\u00eb prej tyre jan\u00eb izoluar nga sanksionet, duke humbur mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb l\u00ebvizur lirsh\u00ebm, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur avion\u00ebt privat\u00eb apo p\u00ebr t\u00eb ankoruar jahtet n\u00eb portet m\u00eb prestigjioze europiane. Analist\u00ebt vler\u00ebsojn\u00eb se miliarder\u00ebt kan\u00eb nisur t\u00eb mendojn\u00eb p\u00ebr at\u00eb q\u00eb do t\u00eb ndodh\u00eb pas largimit t\u00eb presidentit, pasi e kuptojn\u00eb se ndikimi i tyre aktual varet pothuajse t\u00ebr\u00ebsisht nga marr\u00ebdh\u00ebnia me t\u00eb.<\/p>\n<p>Edhe pse nuk ka shenja p\u00ebr nj\u00eb largim t\u00eb af\u00ebrt t\u00eb Putinit dhe as tregues se ai p\u00ebrballet me probleme sh\u00ebndet\u00ebsore, mosha dhe koha e gjat\u00eb n\u00eb pushtet kan\u00eb b\u00ebr\u00eb q\u00eb elita ruse t\u00eb mendoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb ardhme pa t\u00eb. Presidenti, i cili mbushi 74 vje\u00e7 muajin e kaluar, ka drejtuar vendin p\u00ebr rreth nj\u00eb \u00e7erek shekulli. N\u00eb rast dor\u00ebheqjeje apo vdekjeje gjat\u00eb ushtrimit t\u00eb detyr\u00ebs, sipas Kushtetut\u00ebs, at\u00eb do ta z\u00ebvend\u00ebsonte kryeministri Mikhail Mishustin, i cili deri m\u00eb tani nuk ka shfaqur ambicie t\u00eb dukshme presidenciale.<\/p>\n<p>Kjo mund t\u00eb krijonte nj\u00eb boshll\u00ebk pushteti dhe t\u00eb hapte rrug\u00ebn p\u00ebr p\u00ebrplasje mes grupeve t\u00eb ndryshme t\u00eb interesit. Analist\u00ebt shohin tri skenar\u00eb t\u00eb mundsh\u00ebm: vendosjen e nj\u00eb sistemi m\u00eb demokratik, ardhjen e nj\u00eb tjet\u00ebr udh\u00ebheq\u00ebsi autoritar ose rikthimin e oligark\u00ebve n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb vendimmarrjes. Megjithat\u00eb, mund\u00ebsia e demokracis\u00eb konsiderohet m\u00eb pak e besueshme, pasi gjat\u00eb sundimit t\u00eb Putinit institucionet demokratike jan\u00eb dob\u00ebsuar ndjesh\u00ebm dhe vendi \u00ebsht\u00eb m\u00ebsuar me represionin politik.<\/p>\n<p>Nj\u00eb prej skenar\u00ebve q\u00eb duket se t\u00ebrheq m\u00eb shum\u00eb biznesmen\u00ebt e pasur \u00ebsht\u00eb rikthimi i nj\u00eb sistemi t\u00eb ngjash\u00ebm me at\u00eb t\u00eb viteve \u201990, ku disa familje t\u00eb fuqishme dhe grupe ekonomike ndajn\u00eb ndikimin politik. Sipas analist\u00ebve, oligark\u00ebt do t\u00eb d\u00ebshironin nj\u00eb periudh\u00eb kur mund t\u00eb negocionin drejtp\u00ebrdrejt me pushtetin, t\u00eb mbronin pasurit\u00eb e tyre dhe t\u00eb kishin ndikim n\u00eb vendimet e qeveris\u00eb.<\/p>\n<p>Disa prej tyre kan\u00eb nisur t\u00eb krijojn\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie me zyrtar\u00eb t\u00eb siguris\u00eb dhe ministra, duke u p\u00ebrpjekur t\u00eb pozicionohen p\u00ebr nj\u00eb ndryshim t\u00eb mundsh\u00ebm politik. Megjithat\u00eb, frika nga hakmarrja e Kremlinit mbetet e madhe. Ata q\u00eb kan\u00eb pasuri t\u00eb konsiderueshme n\u00eb para t\u00eb gatshme mund t\u00eb ken\u00eb m\u00eb shum\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb luajn\u00eb politikisht, nd\u00ebrsa ata q\u00eb varen nga kontratat shtet\u00ebrore dhe favorizimet e qeveris\u00eb nuk kan\u00eb shum\u00eb hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr t\u00eb vepruar, pasi rrezikojn\u00eb t\u00eb humbasin gjith\u00e7ka.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr tregues i ndryshimit t\u00eb atmosfer\u00ebs brenda elit\u00ebs ruse \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra sesi disa prej biznesmen\u00ebve kan\u00eb nisur t\u2019i referohen presidentit. Sipas gazetares dhe analistes ruse Alexandra Prokopenko, n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn ata p\u00ebrdornin nofka si \u201cNachalnik\u201d, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb shef, apo \u201cPerviy\u201d, q\u00eb p\u00ebrkthehet i pari, duke shprehur nj\u00ebfar\u00eb respekti ndaj tij. Tani, disa kan\u00eb nisur ta quajn\u00eb \u201cDed\u201d, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb gjysh ose plak, nj\u00eb em\u00ebrtim q\u00eb sipas saj mbart edhe nj\u00eb doz\u00eb p\u00ebr\u00e7mimi.<\/p>\n<p>Prokopenko thot\u00eb se nj\u00eb pjes\u00eb e biznesmen\u00ebve po shprehin d\u00ebshir\u00ebn p\u00ebr rikthimin e politik\u00ebs n\u00eb jet\u00ebn publike, me m\u00eb pak represion, m\u00eb shum\u00eb liri shprehjeje dhe konkurrenc\u00eb m\u00eb t\u00eb hapur mes partive. Megjithat\u00eb, frika \u00ebsht\u00eb aq e madhe sa edhe bisedat private zhvillohen me masa ekstreme kujdesi. Ajo tregon rastin e nj\u00eb oligarku q\u00eb gjat\u00eb gjith\u00eb intervist\u00ebs kishte q\u00ebndruar ulur mbi telefonin e tij, nga frika se sh\u00ebrbimet sekrete mund t\u00eb p\u00ebrgjonin komunikimet.<\/p>\n<p>V\u00ebmendje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb ka t\u00ebrhequr edhe miliarderi rus Andrey Melnichenko, nj\u00eb prej njer\u00ebzve m\u00eb t\u00eb pasur t\u00eb vendit dhe i njohur si \u201cmbreti i plehrave kimike\u201d, p\u00ebr shkak t\u00eb biznesit t\u00eb tij n\u00eb industrin\u00eb e fertilizuesve. N\u00eb fillim t\u00eb k\u00ebtij viti, ai dha nj\u00eb intervist\u00eb t\u00eb pazakont\u00eb p\u00ebr revist\u00ebn \u201cThe Economist\u201d, ku, ndon\u00ebse p\u00ebrs\u00ebriti disa prej q\u00ebndrimeve t\u00eb Kremlinit p\u00ebr luft\u00ebn n\u00eb Ukrain\u00eb dhe raportet me Per\u00ebndimin, k\u00ebrkoi nj\u00eb ndryshim t\u00eb m\u00ebnyr\u00ebs s\u00eb qeverisjes n\u00eb Rusi.<\/p>\n<p>Melnichenko nuk b\u00ebri thirrje p\u00ebr largimin e Putinit, por argumentoi se vendi duhet t\u00eb largohet nga modeli i pushtetit t\u00eb p\u00ebrqendruar te nj\u00eb individ dhe t\u00eb angazhohet m\u00eb shum\u00eb me bot\u00ebn. Sipas gazetarit Arkady Ostrovsky, i cili zhvilloi intervist\u00ebn, miliarderi dukej se po reflektonte seriozisht mbi t\u00eb ardhmen e Rusis\u00eb dhe nuk po p\u00ebrs\u00ebriste thjesht deklarata politike t\u00eb p\u00ebrgatitura. Analist\u00ebt besojn\u00eb se mesazhi i tij mund t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb edhe nj\u00eb sinjal p\u00ebr biznesmen\u00ebt e tjer\u00eb t\u00eb pasur q\u00eb t\u00eb fillojn\u00eb t\u00eb flasin p\u00ebr ndryshimet e nevojshme.<\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht pak\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb n\u00eb rritje, oligark\u00ebt nuk pritet t\u00eb nd\u00ebrmarrin hapa t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb kund\u00ebr Putinit sa koh\u00eb ai \u00ebsht\u00eb n\u00eb pushtet. Ata e din\u00eb se \u00e7do p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb sfiduar presidentin mund t\u2019u kushtoj\u00eb lirin\u00eb dhe pasurit\u00eb, nd\u00ebrsa sistemi aktual i kontrollit politik nuk u l\u00eb shum\u00eb hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr organizim. Financieri amerikan Mike Calvey vler\u00ebson se \u00ebsht\u00eb e leht\u00eb p\u00ebr ata q\u00eb jetojn\u00eb jasht\u00eb Rusis\u00eb t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb nga miliarder\u00ebt t\u00eb ngrihen kund\u00ebr Kremlinit, por pasojat p\u00ebr ta do t\u00eb ishin burgimi dhe sekuestrimi i aseteve.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, largimi i Putinit nj\u00eb dit\u00eb do t\u00eb hap\u00eb nj\u00eb kapitull t\u00eb ri p\u00ebr Rusin\u00eb dhe oligark\u00ebt duket se po p\u00ebrgatiten q\u00eb t\u00eb rikthejn\u00eb ndikimin e humbur. Pyetja kryesore mbetet n\u00ebse pasardh\u00ebsit e mundsh\u00ebm t\u00eb presidentit dhe strukturat e mbetura t\u00eb regjimit do t\u2019i lejojn\u00eb ata t\u00eb rikthehen n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb pushtetit, apo n\u00ebse Rusia do t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb drejtim krejt tjet\u00ebr. \/BBC\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Elita e pasur e Rusis\u00eb po mendon gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb ardhme&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":66052,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-66044","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bote"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66044","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66044"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66044\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66053,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66044\/revisions\/66053"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/66052"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66044"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=66044"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktiditor.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=66044"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}